Ankara (Caasimada Online) – Wasiirka gaashaandhigga XFS Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) ayaa magaalada Ankara ee dalka Turkiga waxa uu maanta kulan kula qaatey madaxweyne ku-xigeenka Turkiga Cevdet Yılmaz.

Kulanka labada masuul ayaa waxaa looga hadlay xiriirka wanaagsan ee labada dal ee Soomaaliya iyo Turkiga iyo weliba amniga gobolka.

Dowladaha Soomaaliya iyo Turkiga waxaa ka dhaxeeya xiriir taariikhi ah, kaas oo isku beddeley mid labada dal ay ka wada-shaqeyaan dhinacyada dhanka dhaqaalaha, amniga iyo horumarka labada dhinac.

Kulankan ayaa qeyb ka ah kulamada lagu xoojinayo xiriirka labada dal ee Soomaaliya iyo Turkiga, iyagoo hore u gaaray heshiisyo muhiim ah.

Horraantii sanadkan ayey aheyd markii labada dowladood ay kala saxiixdeen heshiisyo Turkiga u ogolaanaya inay xeebaha Soomaaliya ka sameeyaan baaritaan shidaal.

Shirkadda Turkish Petroleum, oo ah shirkadda shidaalka qaranka ee Turkiga ayaa la siiyey qandaraas 3 aag ah oo shidaalka Soomaaliya qoditaankiisa bilow u ah.

Sidoo kale waxaa Soomaaliya soo gaaray bishii lasoo dhaafay markabka baaritaanka ee Turkiga ee Oruç Reis, si uu qiimeyn iyo shidaal baaris uga sameeyo Soomaaliya.

Garoowe (Caasimada Online) – Maamulka Puntland ayaa ku dhawaaqday in ay qaadeyso dagaal cusub oo ka dhan ah kooxaha argagixsada ee haatan ku sugan buuraleyda gobolka Bari.

Madaxweyne ku-xigeenka Puntland Ilyaas Cismaan Lugatoor ayaa sheegay in maamulka uu qaadayo dagaal mideysan oo lagu sifaynayo kooxaha argagixisada ah ee saldhigtay buuraha deegaannada Puntland, kuwaas oo culeys amni ku ah maamulka.

“Suuj iyo Garmaal waxaa lagu difaacay midnimada reer Puntland iyo qof kasta oo qorigiisa qaatay. Puntland waxay geli doontaa dagaalkii mid lamid ah oo xagjirka lagu la dirirayo,” ayuu yiri madaxweyne ku-xigeenka Puntland.

Lugatoor ayaa ugu baaqay dhammaan shacabka Puntland in ay qeyb ka noqdaan dagaalka lagu qaadayo argagixisada, islamarkaana uu qof kasta qorigiisa qaato si deegaannada maamulka looga sifeeyo.

“Waa dagaal ay Puntland u midoobi doonto waxaa la rabaa in gabdhuhu kimista dubaan iyo in qof kasta qorigiisa qaato si shar-wadayaasha looga sifeeyo degaannada Puntland.”

Dagaalkan cusub ee madaxweyne ku-xigeenka Puntland uu ku dhowaaqay ayaa imaanaya xilli ay soo baxayaan warar sheegaya in kooxda Daacish ku xoogeysatay buuraha Calmiskaad ee gobolka Bari.

Puntland ayaa marar badan dhulka buuraleyda ah ee maamulkaasi kula dagaalantay kooxaha Al-Shabaab iyo Daacish, inkastoo weli ay ku sugan yihiin halkaasi.

Dagaalka tooska ah marka laga tego waxaa barbar socda howl-gallo gaar ah oo ay ciidamada ammaanka Puntland ka sameeyaan magaalooyinka waaweyn, kuwaas oo lagu soo qabtay shabakado isku xiran oo ugu dambeyn lagu xukumay dil, kadibna la toogtay.

Washington (Caasimada Online) – Senator Chris Van Hollen ayaa qoray sharci raadinaya in la hakiyo hubka Mareykanka uu ka iibiyo Imaaraadka Carabta illaa Washington ay ka xaqiijineyso in Abu Dhabi aysan hubeyn kooxda Dacmu Sariic ama Gurmadka Deg-degga ah ee Suudaan.

Van Hollen ayaa Senate-ka u gudbiyay qaraar wadajir oo diidmo ah, halka Sara Jacobs oo sidoo kale Dimoqraadi ah, ay mid la mid ah u gudbisay Aqalka Wakiilada.

Dadaalkoodu uma badna inuu taageero weyn ka heli doono Congress-ka maadaama maamullada Mareykanka ee madaxweynayaasha labada xisbi ay muddo dheer u arkeen Imaaraadka inuu yahay saaxiib amniga gobolka oo muhiim ah. Hase yeeshee waxa uu dareenka kusoo jeedin doonaa dagaalka oo noqday mid ka mid ah musiibooyinka bani’aadannimo ee ugu xun caalamka.

“Imaaraadka waa saaxiib Bariga Dhexe oo muhiim ah, laakiin Maraykanka iskama fadhin karo isagoo taageeraya musiibada bani’aadannimo ee Suudaan – waa in aan isticmaalno awooddeena si aan isugu dayno in aan dagaalka u keeno xal nabadeed,” ayuu Van Hollen ku yiri bayaan uu soo saaray.

Sharciga Maraykanku ayaa dhigaya in Congress-ka uu dib u eegis ku sameeyo heshiisyada hubka ee waaweyn, wuxuuna u ogolaanayaa xubnaha Senate-ka in ay khasbaan cod loo qaado go’aannada diidmada ee xannibaya iibka noocaas ah.

Inkasta oo sharciga aanu u ogolaanayn xubnaha aqalka wakiilada inay qasbaan codkan oo kale, haddana qaraarada waa in ay maraan labada aqal ee congress-ka, ayna ka bad-baadaan codka diidmada ee madaxweynaha, si ay u hirgalaan.

Ma jiro qaraar diidmo oo abid maray labada aqal, islamakraana ka bad-baaday codka diidmada ee madaxweynaha. Qaraarada noocan ah ayaa mararka qaar hoggaamiyey doodo kulul oo tusmeeyey walaalcyada la xiriira xuquuqda bani’aadannimada iyo qanacsanaan la’aanta sharci-dejiyayaasha ee iibka hubka.

Imaaraadka Carabta ayaa muddo dheer ahaa iibsade hubka Mareykanka oo weyn. Bishii October, maamulka Biden wuxuu ku dhawaaqay, tusaale ahaan, inuu ansixiyay iibka suurtagalka ah ee gantaallada GMLRS iyo ATACMS oo ku kacaya $1.2 bilyan.

Qaraarkan cusub ayaa isku dayaya in la joojiyo iibkaas.

Madaxweyne Joe Biden, oo ka tirsan xisbiga Dimoqraadiga, ayaa sanadkan u aqoonsaday Imaaraadka inuu yahay saaxiib gaashaandhig oo weyn, waxaana dowladda Khaliijka ay martigelisaa saldhigga ciidamada cirka Al Dhafra oo ay isticmaalaan diyaaradaha militariga Mareykanka iyo kumanaan askari oo Mareykan ah.

Ciidamada Sudan ayaa ku eedeeyay Imaaraadka inay hub iyo taageero ku siiyeen Jabhadda Dacmu Sariic dagaalka Sudan ee 17-ka bil socda.

Imaaraadka ayaa beeniyey eedeymahaasi. Kormeerayaasha cunaqabataynta Qaramada Midoobay ayaa ku tilmaamay eedaymaha ah in Imaaraadku uu taageero millatari u fidiyay Dacmu Sariic kuwo lagu kalsoonaan karo.

Dagaalka ayaa April 2023 ka dhex qarxay ciidamada Sudan iyo Dacmu Sariic, wuxuuna ka dhashay muran la xiriira qabashada doorasho xor ah, waxaana ku dhintay kumanaan qof.

Qaramada Midoobe ayaa sheegtay in qiyaastii 25 milyan oo qof – oo ah kala bar shacabka Sudan – ay u baahan yihiin gargaar, ayada oo qarka loo saaran yahay macluul, halka 8 milyan ay ka qaxeen guryahooda.

Reuters + Voa

Algers (Caasimada Online) – La-taliyaha gaarka ee madaxweynaha Soomaaliya Daahir Maxamuud Geelle ayaa madaxweynaha dalka Algeria Abdelmadjid Tebboune u geeyay fariin uu uga siday madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Daahir Geelle oo casuumaad rasmi ah ka helay madaxda dalka Algeria ayaa markii uu dhambaalka u geeyay madaxweynaha kadib waxay yeesheen kulan gaar ah.

Kulankan ayaa waxay uga wada-hadleen xoojinta xiriirka soo jireenka ah ee ka dhexeeya labada dal ee Soomaaliya iyo Algeria.

Labada mas’uul ayaa sidoo kale ka wada-hadlay qadiyadda gobolka iyo sidii la isaga kaashan lahaa xal u helidda arrimaha ka taagan mandiqadda gobolka.

La-taliyaha gaarka ee madaxweynaha Soomaaliya ayaa kulanka uu la qaatay madaxweynaha Algeria waxa kale oo ay iskula soo qaadeen xubinnimada guddiga aan jogtada aheyn ee golaha ammaaka Qaramada Midoobay.

Soomaaliya iyo Algeria ayaa labaduba qeyb ka ah guddiga aan jogtada aheyn ee golaha ammaaka ee Qaramada Midoobay.

Si kastaba, dowladda Soomaaliya ayaa weli caalamka ka wada olole ka dhan ah gardarrada Itoobiya ay ku heysto qaranimada Soomaaliya, waxaana muuqata in Soomaaliya aysan ka caajisin inay ka sii ololeyso Itoobiya.

Kismaayo (Caasimada Online) – Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa xayiraad ku soo rogtay qaar kamid ah duulimaadyadii tegi jiray Jubbaland, gaar ahaan magaalada Kismaayo, sidoo kale waxaa la sheegay in canshuur kordhin lagu sameeyey diyaaradaha qaadka geeya deegaanada Puntland.

Ganacsato warbaahinta la hadashay ayaa shaacisay in amar kasoo baxay dowladda federaalka lagu joojiyey diyaaradihii qaadka geyn jiray magaalada Kismaayo, amarkaas ayaa dhaqan gelaya Jimacaha berri.

Ganacsatada magaalada Kismaayo ayaa lagu wargeliyey in wixii ka dambeeya 21-ka bisha November aysan ka degi doonin magaalada Kismaayo, Qaadka ayaa kamid ah ganacsiga ugu balaaran ay ka socda Jubbaland, gaar ahaan Kismaayo.

Sidoo kale, canshuur xad-dhaaf ah ayaa lagu soo rogay qaadka la geeyo deegaanada Puntland, sida ay sgeen ganacsato reer Puntland ah oo warbaahinta la hadlay.

Ganacsatada hadashay ee reer Puntland ayaa sheegay inay ku qasban yihiin inay iska joojiyaan qaadkii ay u dhoofi jireen Puntland, maadaama canshuurtaas aysan awoodin.

“Anaga oo reer Jubbaland ah xalay waxaa naloo sheegay in 21-ka November ay noogu dambeyso diyaarad qaad sida, Puntland seddax kun oo doolar oo dheeri ah ayaa lagu soo rogay, iyadoo markii horaba laga qaadi jiray lacag badan oo sharci darro iyo xad-gudub lagu qaada jiray,” ayuu yiri mid kamid ah ganacsatadii hadashay.

Arrintaan ayaa salka ku heysa khilaafka ka dhexeeya dowladda federaalka, Jubbaland iyo Puntland, waxayna ganacsatadu toos ugu eedeeyeen Ra’iisul Wasaare Xamsa oo ay sheegeen inuu awood u sheeganayo.

“Wixii Farmaajo nagu sameeyey ayaa mar kale maanta taagan, cidda nagu sameyneysa waa Ra’iisul Wasaaraha oo na metela,” ayuu yiri ganacsade ka hadlay xayiraadaan ay ku soo rogtay dowladda federaalka.

Waxay ku doodeen in Xamsa oo kursi xildhibaan ay Jubbaland ka soo siiyeen intii aan loo magacaabin ra’iisul wasaaraha uu dib ugu soo noqday isagoo awood u adeegsanaya, iyagoo ku tilmaamay “nin jaraya geedkii u uku taagnaa.”

“Ra’iisul Wasaare naga daa faragelinta aad nagu heyso, Jubbaland kaama mudna cunaqabateyn, yaan naloo kaa adeegsan, waxaa tahay nin dhan oo dad metela,” ayuu yiri ganacsade kale.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya Axmed Macallin Fiqi oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa garnaqsaday, kadib markii ay eedeymo culus u jeediyeen xildhibaannada kasoo jeeda gobollada waqooyi oo shalay shir jaraa’id ku qabtay Muqdisho.

Xildhibaannada ayaa wasiirka ku qabsaday tallaabooyin uu qaaday oo ka dhan ah Somaliland, kadib markii uu ku dhagay safiirro tegay magaalada Hargeysa, xilligii doorashada, waxaana kamid ahaa safiirka Denmark oo uu ku eedeeyay inuu jeediyay hadallo gef ku ah madax banaanida Soomaaliya, waxaana ugu dambeyn raalligelin bixisay Denmark.

Fiqi oo soo saaray qoraal dheer ayaa si adag ugu jawaabay xildhibaannada soo hadlay, oo isaga ku eedeeyay inuu ka shaqeynayo kala goynta wadajirka Ummadda Soomaaliyeed, balse waxa uu ku dooday inuu isku arko inuu yahay mas’uul ay u siman yihiin dadka oo dhan.

Hoos ka akhriso qoraalka oo dhameystiran:-

GARNAQSI!

Koox xildhibaanno saaxiibaday ah oo shir jaraa’id oo ay qabteen igu eedaynayna ayaan hadalkoodii daawadey; inkastoo aysan wax caddayn ah soo bandhigin, haddana erayadii ay isticmaaleen waxaa ka mid ahaa ;

1. Wuxuu ka shaqaynayaa kala dilka wadajirka umadda Soomaaliyeed !
2. Wuxuu ka shaqeeyaa aragti ku dhisan naceyb !
3. Wuxuu ka xun yahay horumarka shacabka Somaliland

Tan koowaad anigu waxaan xooggayga iyo waqtigayga oo idil ku bixiyaa in aan ka soo horjeedo kala goynta iyo kala qoqobka Dalka/Dadka Soomaaliya, ka shaqeeyo midnimada dalka, waxaana si cad uga soo horjeedaa kala goynta dalka iyo fikrad walba oo Laga dhadhansan karo arrinkaas. Waxaana isku arkaa ruux dadka Soomaaliyeed  ay u siman yihiin, sanadkii 2018 aniga iyo Xildhibaan Cabdifitaax Ismaaciil Daahir oo qura ayaa u hadalnay mar cunaqabatayn wax u eg la saaray, in badan oo ragga maantay dhiiraday ka mid ahna maalinkaas waa ay joogeen mana aysan hadlin!!!

Tan ku saabsan aragti nacayb ku dhisan ayuu ka shaqeeyaa. Dadka Soomaaliyeed waa ay yaqaaniin cidda wadda iyo meesha Laga wado afkaarta nacaybka ku salaysan, oo amxaaro ayaa Xamar inooga fiican tiri, Soomaali ma nihin looga hadaaqo, calanka aad shirka jaraa’id ku hoos qabateen laga diidan yahay, adigoo xildhibaan ah aadan tagi karin, haddii aad tagaysana aad cafis weydiisanayso sidii qof dembi ku dhacay oo kale haddii aad ka mid noqotay dawladda Soomaaliya. Laga soo tarxiiley dad Soomaaliyeed, kuwo markab saaran oo qaxooti Yemen Laga soo daad gureeyey ahaana Loo diiday in ay ku degaan ayadoo aan ognahay in Itoobiyaankii la ogolaaday in ay ku degaan Berbera. dad waaweyn oo madax ahna hadalada ay arrintaas ka yiraahdeen ay diiwaangashan yihiin, ficilkooduna mar walba cqudad jiilasha soo socda ay dhaxlaan uu ka muuqdo.

Haddii aragti naceyb ah aad diidan tihiin mudanayaal waxaasi marka ay dhacayeen waad joogteen Lagamana hadal !!

Tan u dambaysa ee horumarka ayuu u diidan yahay; taasi ma dhicin mana diidani horumar dad Soomaaliyeed ay gaarayaan ama ay gaareen. Shacabka walaalahay ah ee gobolada waqooyi – Somaliland degenna wax kastoo wanaagsan ayaan la jecelahay, waxaana ogohay in ay yihiin dad qiimo badan, Soomaalinimadu ku weyn tahay balse kuwa dano gaar ah wataa ay jahwareeriyeen.

Gabagabadii, saaxada siyaasadda waxaa yaallay 33-dii sano ee la soo dhaafay laba fikir, mid qayladiisu way dheereyd dadna wuu helay oo waa midka kala goynta dalka, midna agoon ayuu ahaa oo waa midka midnimada, kii agoonka ahaa ayaan ka mid ahay dadka dhulka ka qaaday, waa midka diidan kala goynta dalka iyo kala qoqobka shacabka, aaminsan in aysan jirin meel labadaas u dhexeysa oo lagu gabbado, weliba aan yaqiinsanahay in kan midnimadu uu yahay kan saxda ah, Xaqqa ah isla markaana Loo soo dhammaan doono.

لِّيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَن بَيِّنَةٍ وَيَحْيَى مَنْ حَىَّ عَن بَيِّنَةٍ

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxmauud oo weli sii wada dhaq-dhaqaaqyada ku aadan doorashada qof iyo codka ah ayaa qorshihiisa u gudbiyay xubnaha beesha caalamka.

Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo kamid ah xubnaha mucaaradka ayaa shaaciyay in isaga iyo madaxweyne Xasan ay madal wada joogeen shalay, isla-markaana uu beesha caalamka kaga codsaday inay ku taageeraan qorshihiisa ku aadan hannaanka doorashooyinka ee uu haatan ka⁹ taagan yahay khilaafka xooggan.

Warsame ayaa sidoo kale tilmaamay in madaxweynaha uu beesha caalamka ka dalbaday inay ka qabato maamullada iyo xubnaha mucaaradka ee kasoo horjeedo dowladdiisa.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in safiiradii meesha ku sugnaa ay ku jawaabeen in madaxweynaha marka hore la heshiiyo dhinacyada kasoo horjeedo, kadibna la qabto doorasho heshiis lagu yahay.

Hoos ka akhriso qoraalka oo dhammeystiran:-

Madaxweynaha madal aan shalay wada joognay ayuu beesha caalamka kaga codsaday in ay ku taageeraan ajandihiisa doorashada, lagana qabto maamul goboleedyada ka soo horjeeda iyo siyaasiyiinta oo uu ku tilmaamay qaswadayaal (Spoilers).

Jawaabtii ajnabiga waxay noqotay in uu dadkiisa la heshiiyo, lana qabto doorasho heshiiskeeda loo dhanyahay, suuragal noqon karta, dammaanad qaadaysa amniga iyo xasilloonida qaranka, si tartiib tartiib ahna loogu guuro hiigsiga doorasho qof iyo cod ah.

Mid ka mid ajnabigii aan meesha ku arkay ayaa igu yiri; warbixinnada (cables) aan dowladaheenna u dirno magacyada iyo taariikhaha uunbaa iska beddelay ee dhacdooyinkii waa sidoodii ee maxaa idinka si ah Soomaaliyey?

Waxaan qirsanahay in ay wejigabax iyo foolxumo nagu wada tahay, laakiin uu Madaxweynaha noo soo jiiday.

Hague (Caasimada Online) – Maxkamadda Caalamiga ah ee Dambiyada (ICC) ayaa Khamiista maanta ah soo saartay amar lagu soo xirayo ra’iisul wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu iyo wasiirka gaashaandhigga Yoav Gallant, iyo sidoo kale taliyaha milatariga Xamas Mohammed Deif.

“Garsoorayaasha waxay soo saareen amar lagu soo xirayo laba qof, Mr Benjamin Netanyahu iyo Mr Yoav Gallant, oo loo haysto dambiyo ka dhan ah bani’aadannimada iyo dambiyo dagaal oo la galay ugu yaraan intii u dhaxeysay October 8 2023 illaa ugu yaraan May 20 2024, maalintii ay xeer-ilaalintu soo gudbisay codsiyada amarka xiritaan,” ayey bayaan ay soo saartay ku tiri Maxkamadda ICC ee fadhiggeedu yahay magaalada Hague.

Waxay sidoo kale soo saartay amar lagu soo xirayo Deif, sida lagu yiri bayaanka.

Amarrada xiritaan ayaa lagu sifeeyay “sir” si loo ilaaliyo marqaatiyaasha iyo habsami u socodka baaritaanada, ayay tiri maxkamada.

“Si kastaba, garsoorayaasha ayaa go’aansadey in la sii daayo xogta hoos ku qoran maadaama ay u muuqato in dhaqan la mid ah kii lagu xusay amarka xiritaan uu socdo,” ayay tiri maxkamadda.

“Intaa waxaa dheer, garsoorayaasha waxay u arkaan inay dani ugu jirto dhibanayaasha iyo qoysaskooda in la ogeysiiyo jiritaanka amarka xiritaan.”

Dacwad-oogaha sare ee ICC Karim Khan ayaa bishii May ka codsaday maxkamadda inay soo saarto waaran qabasho oo ka dhan ah Netanyahu iyo Gallant oo lagu eedeeyay dambiyo dagaal iyo dambiyo ka dhan ah bani’aadannimada oo ka dhacay Gaza.

Netanyahu ayaa Gallant ka ceyriyay xilkii wasiirka gaashaandhigga 5-tii November.

Khan ayaa sidoo kale dalbaday waaran xiritaan oo ka dhan ah madaxda sare ee Xamas oo uu ku jiro Mohammed Deif oo looga shakisan yahay dambiyo dagaal iyo dambiyo ka dhan ah aadanaha.

Dacwad oogaha ayaa laalay codsigii Haniyeh 2-dii Agoosto “sababtoo ah duruufaha isbedelay ee ka dhashay dhimashada Mr Haniyeh” ee Tehran July 31, ICC ayaa goor sii horeysay sidaas ku sheegtay bayaan.

Sida ay sheegtay Israel, Deif waxaa lagu dilay weerar 13-kii July ka dhacay koonfurta Gaza, inkastoo Xamas ay beenisay inuu dhintay.

Tan iyo markii Xamas ay fulisay weerarkeedii October 7, 2023, oo ahaa kii ugu dhimashada badnaa taariikhda Israa’iil, Israa’iil waxa ay dagaal ka wadday Gaza, oo ay maamusho Xamas.

Wasaaradda caafimaadka dowladda Xamas ee Marinka Gaza ayaa Khamiista maanta ah sheegtay in ugu yaraan 44,056 lagu dilay 13 bilood oo Gaza uu ka socday dagaalka, halka 104,268 qof oo kale ay dhaawacmeen.

VOA + AFP

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Wasiirrada Xukuumadda Soomaaliya oo maanta yeeshay kulankoodii caadiga ahaa ayaa ansixiyey magacaabista agaasimaha guud ee hay’adda istaatistikada qaranka.

Xilkan ayaa waxaa loo magacaabay Dr.Cabdisalaan Cabdiraxmaan Maxamed, iyadoo golaha uu maanta ansixiyay kadib soo jeedinta wasaaradda qorsheynta, maalgashiga iyo horumarinta dhaqaalaha.

Shirka oo uu guddoominayey ra’iisul wasaaraha xukuumadda Soomaaliya Xamza Cabdi Barre ayaa lagu soo bandhigay warbixinno kala duwan oo ku saabsan amniga dalka, keydinta bacrimiyayaasha beeraha iyo horumarinta deegyada caafimaadka dalka.

Intii uu socday shirka, ayaa wasaaraddaha amniga iyo difaaca waxay soo bandhigtay warbixinno ku saabsan xaaladda amniga ee dalka, iyada oo diiradda lagu saarayay qorsheyaasha dowladda ee amniga, gaar ahaan dadaallada lagu xoojinayo nabadgelyada iyo ka hortagga falalka amni darro.

Waxa kale oo shirka lagu soo bandhigay qorsheyaal ku saabsan kor u qaadista iyo keydinta bacrimiyayaasha beeraha, si looga hortago dhibaatada abaaraha iyo in la taageero beeraleyda.

Sidoo kale, wasaaaradda caafimaadka ayaa soo bandhigay warbixin ku aadan adeegyada caafimaadka ee ka jira dalka, gaar ahaan dhinacyada daryeelka caafimaadka aasaasiga ah, daaweynta cudurrada faafa, iyo sidii loo heli lahaa qalab tayo leh.

Doolow (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Gedo ayaa sheegaya in Arbacadii shalay dowladda Soomaaliya ay hakad gelisay duulimaadyada garoonka degmada Doolow ee gobolka Gedo, sababo la xiriira khilaafka kala dhexeeya Jubbaland.

Diyaaradihii tegi jiray degmada Doolow oo hoostagta maamulka Jubbaland ayaa hakad ku jira shalay iyo maanta, waxayna arrintan ay saameyn ku yeelatay shacab fara badan.

Ilo wareedyo lagu kalsoonyahay ayaa innoo sheegay in hakinta duulimaayada degmada Doolow ay timid, kadib markii garoonka magaalaaasi dhowaan lagu xiray 6 sarkaal oo ka tirsan ciidamada Xoogga dalka, kuna sii jeeday dhanka Ceelwaaq oo ay joogaan ciidanka dowladda.

Xarigga saraakiisha ayaa waxaa ka dambeeyay guddoomiyaha degmada oo taabacsan maamul goboleedka Jubbaland oo uu xilligan khilaaf xooggan kala dhexeeyo dowladda.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, dowladda dhexe ayaa dooneyso inay isku ballaariso gobolka Gedo, si ula wareegto gacan ku hayntiisa, waxaaa taasi diidan Jubbaland.

Arrintan waxaa ka horreysay dhaq-dhaqaaq kale oo laga dareemay degmada Ceelwaaq, kadib markii ay gaareen ciidamo ka tirsan kuwa dowladda oo fariisimo ka sameystay halkaasi.

Joojinta duulimaadyada garoonka diyaaradaha Doolow ayaa waxaa walaac ku muujiyay dadka deegaanka, waxaana fashilmay dadaallo la doonayo in lagu qaado xayiraadaasi.

Dhammaan tallbaalooyinkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo weli halkiisii uu yahay khilaafka maamulka Jubbaland iyo Villa Soomaaliya, waxaana haatan Axmed Madoobe uu sii wataa qorshihiisa gaarka ah, isaga oo 25 bishan qabsan doono doorashada madaxweynaha.

Hargeysa (Caasimada Online) – Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) ayaa dhowaan loo doortay madaxweynaha maamulka Somaliland, isaga oo ka adkaaday madaxweyne Muuse Biixi Cabdi.

Mid ka mdi ah qoddobadii ugu waaweynaa intii lagu jiray ololaha doorashada Somaliland waxa ka mid ahaa heshiiskii is-afgaradka ahaa ee ay Itoobiya iyo Somaliland kala saxeexdeen bishii December ee sannadkii hore.

Is-afgaradku wuxuu u ogolaanayaa Itoobiya inay Somaliland ka kireysato xeeb dhererkeedu yahay 20 KM si ay u isticmaasho marin badeed iyo ganacsi.

Taas beddelkeeda, Itoobiya waxay ogolaatay inay aqoonsato Somaliland, sida ay sheegeen masuuliyiinta Hargeysa. Geesta kale, dawladda Itoobiya, ayaa ku dhawaaqday inay ogolaatay in Somaliland qeyb laga siiyo saami qaybsiga shirkadda diyaaradda Itoobiya, isla markaana “mawqif adag laga qaato” qadiyadda aqoonsiga dal ahaan.

Inkastoo la sheegay in heshiiska is-afgaradka ah loo bedeli doono heshiis wax ku ool ah muddo bil gudaheed ah marka ay labada dal kala saxiixdaan; ayaa hadana sannad ku dhowdahay kadib markii la saxiixay. Dhinaca kale, saxeexa heshiiskaasi waxa uu sii xumeeyay xiriirka u dhexeeya Itoobiya iyo Soomaaliya oo Somaliland u aragta qayb ka mid ah dhulkeeda.

Madaxweynaha la doortay Cabdiraxmaan Maxamed xilligii uu ku jiray ololihiisa doorashada; Wuxuu sheegay in xisbigiisa uu dib u eegis ku sameyn doono heshiiska. Inkastoo madaxweynaha la doortay uusan waligiis diidin heshiiksa MOU, haddana marka uu ka hadlayo wuxuu adeegsadaa erayo diblomaasiyadeed. 

Afhayeenka xisbiga Waddani Maxamuud Aadam oo la weydiiyey sida xisbiga madaxweynaha la doortay uu u arko heshiiska ayaa sheegay. “Xitaa doorashada ka hor, mawqifkayagu waa sidiisii, wuuna sii ahaanayaa,” ayuu yiri, isaga oo sharraxaya in fikradda dib u eegista heshiiska aysan waxba iska bedelin.

Afhayeenka waxa uu ku dhawaaqay in xisbigiisu aanu faallo ka bixin Karin kana hadli karin heshiiska is-afgaradka ah ee ay Itoobiya la saxeexdeen wakhtigan. Maxamuud waxa uu ku sababeeyeen arintaas “Heshiiska oo aan loo soo bandhigin Xisbiga intii hawsha lagu guda jiray” iyo in “Xisbigu aanu dib u eegis ku samayn heshiiskaas wixii ka dambeeyay”.

Afhayeenka ayaa sheegay “Guud ahaan, si kastaba ha ahaatee, waanu soo dhawaynaynaa wada shaqayn kasta oo cadaalad iyo faa’iido ku jirto oo aan la yeelano deriskeena. Gaar ahaan Itoobiya waxay ahayd saaxiib weyn sannadihii la soo dhaafay ayuu yiri. Marka aan xafiiska la wareegno, waxa aan qiimayn doonaa wixii ay xukuumaddii hore qabatay,” ayuu ku jawaabay.

Maxamuud waxa uu sheegay in aanay jirin wax wada hadal ah oo ay kala yeesheen xukuumadda Somaliland oo ay la socdaan. “Inta ay og yihiin,” ayuu xusay in xisbigoodu uusan wax wadahadal ah la yeelan Itoobiya.

Si kastaba ha ahaatee, xisbigu, sida xisbiyada kale ee xukunka haya, waxa uu mudnaan siin doonaa dadaallada lagu doonayo in lagu aqoonsado Somaliland dal ahaan, ayuu yiri afhayeenku. Waxa uu sheegay in xisbigoodu uu aaminsan yahay inay jirto “dacwad adag” oo ku saabsan Somaliland in loo aqoonsado dal.

Afhayeenka ayaa sheegay “Xisbiga Waddani ahaan; Madaxweynaha la doortay iyo xukuumadda uu soo dhisi doono muddo gaaban gudaheed ay ku dadaali doonaan sidii ay riyadaasi u noqon lahayd mid dhab ah, si loo helo aqoonsi ay ka helaan beesha caalamka.

Madaxweynaha la doortay ayaa la filayaa inuu xafiiska la wareego bartamaha bisha December.