Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya, Mudane Axmed Macallin Fiqi oo xalay ka qayb-galay munaasabad lagu shaacinayay degmooyinka cusub ee Gubadley, Garasbaaley iyo Daarusalaam oo ka dhacday xarunta maamulka gobolka Banaadir ayaa ka hadlay arrimo xasaasi ah, isaga oo u jawaabay xubnaha mucaaradka.

Fiqi ayaa si toos ah ula hadlay madaxweynayaashii hore ee dalka Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo) iyo Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo labaduba shalay soo saaray warsaxaafadeedyo ay ku diideen go’aanadii kasoo baxay shirka golaha wadatashiga qaran.

Wasiirka arrimaha dibadda ayaa qoraallada kasoo baxay labada madaxweyne ku tilmaamay wax aan la fahmi karin aadna u tiro badan, sida uu hadalka u dhigay.

“Dad xildhibaanno ah oo odayaal ah oo dalkan xilal kasoo qabtay ayaa baaqyo la akhrin waayay oo kii madashiiba ka badan soo saaray” ayuu yiri wasiir Axmed Macallin Fiqi.

Sidoo kale wasiirka ayaa difaacay qodobada kasoo baxay shirkii golaha wadatashiga qaranka, wuxuuna tilmaamay inay muhiim u ahaayeen dalka iyo dadka Soomaaliyeed.

“Waxaa ku dhex jira saddexda qodob ee lasoo saaray maba jiraan war amniga, la dagaallanka argagixisada iyo dastuurkii horay haloogu socdo,”ayuu sii raaciyay.

Ugu dambeyn wuxuu tilmaamay inay ka go’an tahay xukuumad ahaan in horay loo socdo, dalkaana la gaarsiiyo doorasho qof iyo cod ah.

“Runtii waxaan boggaadineynaa madasha go’aamadeeda iyo in horay loo soo socdo, dalkan wuxuu ka tegayaa Teendhada” ayuu mar kale yiri wasiirku.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo mucaaradka iyo Puntland ay kasoo horjeesteen dhammaan tallaabooyinkii ugu dambeeyay ee ay qaaday dowladda federaalka Soomaaliya.

Gaalkacyo (Caasimada Online) –  Ciidamada ammaanka Puntland oo howlgal culus ka sameeyay waqooyiga Gaalkacyo ayaa gacanta ku dhigay nin dahab gaaraya 95 Garaam ka xaday degmada Balcad ee gobolka Shabeelaha Dhexe, sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay booliska Puntland.

Ninkan oo magaciisa lagu sheegay Cabdicasiis Cali Muuse ayaa isaga oo baxsad ah lagu qabtay koontaroolka bari ee magaalada Gaalkacyo, sida lagu sheegay qoraalka.

Dahabkan ayaa waxaa lahaa Hooyo Soomaaliyeed oo lagu magacaabo Caasho Maxamed Cali oo xiriir la sameysay laamaha amniga Puntland ee gacanta ku dhigay eedeysanaha.

“Ciidanka booliska gobolka Mudug, gaar ahaan CID ayaa gacanta ku dhigay eedaysanaye Cabdicasiis Cali Muuse xaaji oo 95 GRM oo dahab ah kasoo xaday koonfurta Somalia gaar ahaana Balcad ayna dhibane ka tahay Caasho Maxamed Cali, kaasoo lagu qabtay koontoroolka  bari ee magaalada Gaalkacyo” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka kasoo baxay taliska booliska Puntland ee qaybta gobolka Mudug.

Eedeysanaha ayaa markii la qabtay waday 50.1 Garaam oo kamid ah dahabka loo heesto inuu ka xaday degmada Balcad, waxaana ciidamadu ay sheegeen in lagu soo celin doono isla degmada falka ka dhacay.

“Eedeysane Cabdicasiis Cali Muuse Xaaji oo hadda ku jira gacanta ciidanka Booliska ayaa markii la qabtay laga helay 50.1 GRM oo dahab ah, dhawaana eedaysanaha lagu wareejin doono ciidanka Degmada Balcad” ayaa mar kale lagu yiri qoraalka.

Sidoo kale waxaa lasii raaciyay “Taliska qaybta booliiska gobolka Mudug lasoo xariir 999, haddii aad ka warbixinayso dembi socda ama haddii ku jirto khatar degdeg ah 24/7”.

Horay Puntland ayaa sidan oo kale gacanta ugu dhigay qoys Suuriyaan ah oo dahab fara badan ka xaday Muqdisho, kuwaas oo lagu qabtay magaalada Qardhao ee maamulkaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa dikreeto ku soo saaray in Gubadleey, Daarusalaam iyo Garasbaaley loo aqoonsaday degmooyin buuxa oo ka tirsan gobolka Banaadir.

Afhayeenka Maamulka Gobolka Banaadir Saalax Xasan Cumar ayaa warbaahinta u akhriyey dikreetada Madaxweynaha, waxaana muddo dheer socday qorshaha maanta la soo gabagabeeyey oo degmooyin rasmi ah lagu gaarsiinayey Gubadleey, Daarusalaam iyo Garasbaaley.

Degmooyinkaan ayaa aqoonsigaan ku helay kadib markii ay soo biixiyeen shuruudaha degmonimo ee looga baahan yahay, sida lagu sheegay dikreetada.

Guddoomiyaha gobolka Banaadir Yuusuf Madaale ayaa lagu sheegay dikreetada in madaxweynaha uu ka codsaday in aqoonsi buuxa la siiyo degmooyinkaan cusub.

Seddaxdaan degmo ayaa ku kala yaalla daafaha Muqdisho, waxayna xalay ka hor ahaa jireen deegaano hoos taga 3 kamid ah degmooyinka gobolka Banaadir.

Gobolka Banaadir oo markii hore ahaa 17 degmo, wuxuu hadda noqonayaa 20 degmo, waxaana ku sii biiray oo degmooyin buuxa sidaas ku noqday Gubadleey, Daarusalaam iyo Garasbaaley.

Magaalada Muqdisho ayaa ku sii faafeysa dhul sanado ka hor miyi ahaa, waxaana laga dareemayaa Muqdisho inay dib ugu laabatay waayeheedii nabadda iyo hormarka.

Maalgashi badan ayaa ka jira caasimadda, dadku waxay aad u daneynayaan inay degaan degmooyinka xiga daafaha, amniguna wuxuu noqday mid marba marka ka dambeysa soo hagaagaya.

Hoos ka daawo

Tehran (Caasimada Online)- Diyaarad Helicopter ah oo ay la socdeen kolonyo uu ka mid yahay Madaxweynaha Iran ayaa shil gashay, sida ay ku warramayso warbaahinta dowladda Iran.

Wararka ayaa sheegaya in diyaaradda Helicobter-ka ah oo ka mid ahayd sedex diyaaradood oo kolonyo ay si xowli ah u degtay kadib markii ay dhibaato kala kulantay ceeryaamo xooggan oo ka jirtay waqooyiga dalkaas.

Ilaa hadda ma cadda in madaxweynaha Iran, Ebrahim Raisi uu saarnaa diyaaradda Helikobtar-ka ah oo ay warbaahinta dawladdu sheegtay in ay si degdeg ah u degtay.

Wakaalada wararka ee Jamhuuriyada Islaamiga ah ee Iran ayaa sheegtay in Madaxweyne Raisi ay la socdeen wasiirka arimaha dibada ee Iran Hossein Amir Abdollahian, gudoomiyaha gobolka bariga Azerbaijan ee Iran iyo masuuliyiin kale.

Wasiirka arrimaha Gudaha ayaa sheegay in kooxaha samatabixintu ay weli isku dayayaan in ay gaaraan goobta, xaaladaha cimillada oo adag awgeed.

Raisi ayaa u safrayay gobolka bari ee Azerbaijan ee dalka Iran. Telefeshinka dowladda ayaa sheegay in shilkan uu ka dhacay meel u dhow magaalada Julfa oo ku taalla xadka dalka Azerbaijan, oo qiyaastii 600 KM dhanka waqooyi galbeed kaga beegan caasimadda Iran ee Tehran.

Wasiirka arrimaha gudaha Axmed Waaxidi oo la hadlay telefishinka dowladda ayaa sheegay in masuuliyiinta ay ka war sugayaan faahfaahin dheeri ah.

Madaxweyne Raisi oo 63 jir ah, ayaa isku daygii labaad lagu doortay 2021-kii, tan iyo markii uu xafiiska la wareegay waxa uu amray sharciyo adag oo anshaxa, wuxuuna si adag u riixay wadahadalladii Nukliyeerka ee quwadaha adduunka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maxkamadda gobolka Banaadir ay maanta lasoo taagay Ayaan Abuukar Maxamed oo lagu eedeeyey in lacag ku dhow hal milyan iyo bar ay akoonkeeda u marsiisay argagixisada, iyadoo lagu riday xukun adag.

Maxkamadda ayaa dembiga maal-gelin argagixiso iyo lacag dhaqid ku heshay Ayaan, waxaana lagu xukumay 8 sano oo xabsi ah iyo 8 kun oo Dollar oo ganaax ah.

Xafiiska xeer ilaaliyaha guud ee qaranka ayaa sheegay inay baaritaan ku sameeyeen dhaq-dhaqaaqyadii maaliyadeed ee Ayaan ay sameysay, isla markaana ay ogaadeen in argagixisadu ay akoonka Ayaan loo adeegsa jiray mushaar bixin.

Ayaan ayaa fursad loo siiyey inay ka jawaabto eedeymaha loo heysto, waxayna sheegtay in lacagaha la sheegayo ee akoonkeeda maray aysan garaneyn cida isticmaashay.

Sidoo kale, Ayaan ayaa sheegtay in akoonada lasoo bandhigay qaar aysan adeegsan waligeed, balse ay isticmaalaan rag ay horay ugu dhaxday.

Qareenada Ayaan ayaa ku dooday in gabadhaan aysan akoonada marsiin lacagta loo heysto, balse nin ay kala tageen uu isticmaalay, kaas oo jiray kooxda Al-Shabaab.

Dood dheer kadib, Maxkamadda gobolka Banaadir Saalax Dabaan ayaa soo gabagabeeyey fadhigii maxkamadda, wuxuuna soo saaray xukunka ay muteysatay Ayaan oo lagu helay dembiyada lacag dhaqis iyo maalgelin argagixiso.

Guddoomiyaha ayaa gabadhaan ku xukumay 8 sano oo xabsi ah iyo 8 kun oo dollar oo ganaax ah, taas oo ay ku muteysatay labada dembi ee lagu helay, sida uu sheegay guddoomiye Saalax Dabaan, isagoo sheegay in fursad racfaan ah oo 30 cisho ah ay heysato Ayaan.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Booliska ka howlgala magaalada Muqdisho ayaa soo xiray dhalinyaro baraha bulshada ka baahinaysay farriimo kicinaya colaado dadweyne, gaar ahaan qabiilada dega Muqdisho.

Booliska Soomaaliya ayaa howlgal Muqdisho ka socday 24 saacadood ku soo xiray dhalinyaro isugu jirta gabdho iyo wiilal, kuwaas oo maalmihii lasoo dhaafay baraha bulshada, gaar ahaan TikTok ka waday kicin bulsho.

Tirada dhalinyarada lasoo xiray waxaa lagu sheegay 21 qof, kuwaas oo bulshada dhaxdeeda ka waday “anshax xumo iyo kala qoqob” sida lagu sheegay qoraalka booliska.

Baaritaan ku saabsan kiisaska loo heysto dhalinyaradaan ayuu bilaabay booliska Soomaaliya, si looga gun gaaro, cida soo abaabushay falalka ay ku kaceen dhallinyaradaan.

“Waxaa looga digayaa shacabka Soomaaliyeed ee ku nool Caasimada iyo hareeraheeda in ay ka fogaadaan falalka anshax xumada ah, hadalada kicinaya bulshada iyo aflagaadada muwaadiniinta,” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay taliska ciidanka booliska Soomaaliyeed.

Dhalinyaradaan oo intooda badan caan ka ah barta Tiktok ayaa saacadihii lasoo dhaafay u kala saftay Abgaal iyo Habargidir, waxayna mararka qaar isku balansanayeen dagaal, iyagoo soo gelaya Live.

Howlgal soo bilowday shalay galab ayaa lagu soo xiray dhamaan dhalinyaradii lala xiriirinayey filalkaas, waxaana loogu goodiyey in maxkamad la horgey doono, balse lama oga sida laga yeeli doono kiiskooda.

Hadal-heyn badan ayuu xarigga dhalinyaradaan ka abuuray baraha bulshada, maadaama ay yihiin kuwii ugu caansanaa barta TikTok, waxaana badan dadka qaba in la suuliyo dhaqanka ay wadeen ee qabyaaladda ah, kaas oo kicinaya bulsho nabad ku wada degan Muqdisho.

Muqdisho (Caasimada Online) – Aadan Macalin Cali Yarow ayaa maanta isku soo dhiibay ciidanka xoogga dalka iyo kuwa deegaanka ee ka howl-gala aagga degmada Xarardheere ee gobolka Mudug.

Aadan Macalin ayaa ka soo goostay Shabaab-ka weli ku dhuumaaleysanaya koonfurta gobolka Mudug, sida ay baahisay warbaahinta dowladda.

Ninkaan ayaa iska soo dhiibay deegaanka Baraag-Garguurte oo hoostaga Xarardheere, waxaana lagu soo dhoweeyey gacmo furan, sida ay sheegeen saraakiisha gacanta ku heysa oo la hadlay warbaahinta dowladda.

Aadan ayaa sheegay inuu u adkeysa waayey nolosha adag ee duurka ku heysata kooxda Al-Shabaab iyo howl-gallada socda ee ciidamada qaranka iyo kuwa deegaanka ay Mudug ka wadaan.

Ninkaan oo muddo ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab, ayaa maanta ka faa’iideysaya cafiska ay u fidisay dowladda federaalka Soomaaliya dhalinyarada ka barbar dagaalamaya kooxda.

Dowladda ayaa muddooyinkii dambe soo bandhigaysay xubno ka tirsanaa kooxda oo isku soo dhiibay, kuwaasi oo inta badan sheega in lagu qalday fikrad Diimeed ay salkeeda soo taabteen in aysan waxba ka jirin iyo inay u adkeysan waayeen gulufka ay kooxda wajaheyso.

Si kastaba, Dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab ayaa tan iyo markii uu billowday waxaa kooxda looga saaray deegaano horleh, inkasta oo ay weli ku sugan yihiin qeybo kamid ah dalka, xilli uu dib u dhacay wejiga labaad ee dagaalka oo horey dowladda u sheegtay inay qeyb ka noqonayaan ciidamo ka socda dalalka deriska.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay in horumar ballaaran laga sameeyay siyaasadda arrimaha dibadda, ayada oo sidoo kalena ay ka madhneyn midda arrimaha gudaha iyo amniga.

La-taliyaha Madaxweynah JFS ee Arrimaha Dastuurka Xuseen Sheekh Maxamuud oo la hadlay warbaahinta qaranka ayaa sidoo kale waxa uu ku faanay in dhanka diblomaasiyadda ay Soomaaliya ugu horumarsan tahay dalalka muddada dheer soo shaqeynayay.

Waxa uu tilmaamay in damaca gurracan ee Itoobiya ay dowladda Soomaaliya kaga hortagtay si diblomasiyad ku jirto, ayada oo dhammaan wadamada caalamka ay si cad uga horyimadeen gardarada qaawan ee xukuumadda Addis Ababa.

“Soomaaliyada 1977-kii iyo mida 2024-ka, farqiga u dhaxeeya waa Diblomaasiyadda aan heerka sare ka gaarnay, waana aragteen waxa aan Itoobiya ku dhignay, inagoo aan adeegsan awood,” ayuu yiri La-taliyaha Madaxweynaha.

Sidoo kale waxa uj sheegay in dowaldda oo ka duuleeyso halku-dhigii madaxweynaha ee ahaa “Soomaali heshiis ah dunidana heshiis la ah” ay dowalda ku guuleysatay wanaajinta iyo la-macaamilka wadamada caalamka, si ku dhisan wax is dhaafsi, taasi oo keentay inay Soomaaliya wax badan oo horumar ah u qabsoomaan, sida uu sheegay.

“15-kii bishaan ayay dowladda u buuxsantay laba sano, waxaana la qabtay arrimo dhowr ah oo ay kamid tahay deyn cafinta, cuna-qabteyntii hubka iyo ku biirista ururka iskaashiga dhaqaalah bariga Afrika iyo in degaano badan oo ka tirsan dalka laga xoreeyo Khawaarijta oo mudda dheer dhibaatada ku hayay shacabka Soomaaliyeed.”

La-taliyaha Madaxweynah JFS ee Arrimaha Dastuurka ayaa ugu dambeyntiina wuxuu tilmaamay in Soomaaliya ay hadda isku diyaarineyso inay u tartanto xubin kamid ah Golaha Amaanka Qaramada Midooba, taas oo muujineyso horumarada muuqda ee ay gaartay dowladda Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo) oo bayaan culus soo saaray ayaa si cad uga horyimid go’aannadii kasoo baxay shirkii golaha wadatashiga qaran ee ka dhacay Villa Soomaaliya.

Farmaajo oo soo saaray warsaxaafadeed ka kooban 5 qodob ayaa sheegay in go’aannada kasoo baxay shirkaas ay khatar ku yihiin dowladnimada iyo midnimada dalka.

Sidoo kale waxa uu sheegay inay ka digayaan hannaanka doorasho ee la’isku khilafsan yahay ee kasoo baxay shirka dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada dalka.

Waxaa kale oo uu ka hadlay maqnaanshiyaha Puntland, waxaana uu tilmaamay inay muujineyso kalsoonida darrada weli laga qabo dowladda dhexe.

Hoose ka akhriso qoraalka oo dhammeystiran:-

WARSAXAAFADEED

QODOBBADA KA SOO BAXAY SHIRKA GOLAHA WADATASHIGA QARAN (GWQ) WAXAY KHATAR KU YIHIIN DOWLAD-DHISKA IYO MIDNIMADA DALKA

Qodobbada ka soo baxay shirka aan loo dhammayn ee Golaha Wadatashiga Qaran waxay sii kordhinayaan xiisadda siyaasadeed ee dalka, waxa ayna dhaawac weyn ku yihiin geeddi-socodka siyaasadda Soomaaliya, midnimada iyo wadajirka.

1. Maqnaanshaha Dowlad-goboleedka Puntland:

Puntland in ay wali ka maqan tahay Golaha Wadatashiga waxay muujinaysaa kalsooni darrada wali ka taagan Golaha iyo in Madaxtooyadu ay qaadatay go’aan ka dhan ah Federaaleynta iyo dimuqraadiyeynta dalka, iyada oo iska indho-tiraysa tabashada Dowlad-goboleedyada, siyaasiyiinta iyo daneeyeyaasha.

2. Laalidda Dastuurkii la isku waafaqsanaa:

Laalidda dastuurkii la isku raacsanaa ayaa sababtay in ay lunto sharciyaddii iyo wada shaqeyntii hay’adaha dowladda. Waxaa laga filayey shirku in uu dib ugu laabto hannaankii dastuuriga ahaa ee la isku waafaqsanaa, waana nasiib darro in wali hoggaanka dalku ay sii wadaan qorsheyaal gurracan oo ka turjumaya danahooda gaarka ah, kuwaas oo uga sii daraya xiisadda siyaasadeed ee dalka, wiiqayana dowladnimada iyo sharciyadda Hay’adaha Federaalka.

3. Hor-istaagga Doorashooyinka Dowlad Goboleedyada:

In laga hor-istaago dowlad goboleedyada doorashada, iyada oo waqtigii loo muddeeyey uu dhammaaday waa afduub siyaasadeed oo khatar gelinaya hannaanka iyo xasiloonida dalka heer Federaal iyo heer Dowlad-goboleed. Madaxweynaha oo ahaa ilaaliyaha dastuurka KMG ah, in uu ku dhiiri galiyo in dawlad goboleedyadu ku shaqeeyaan maandhayd iyo sharciyad la’aan, waxay dalka ku hagaysaa mugdi iyo hubanti la’aan siyaasadeed.

4. Heshiisyada Hore ee aan Dastuuriga ahayn:

Waxaa la yaab ah in heshiisyadii hore oo aan dastuuriga ahayn ee fashilmay wali lagu baaqayo in la fuliyo, taas oo ka dhigan in xaqiiqada la iska indho tirayo.

5. Hannaanka Doorashooyinka Qof iyo Cod:

Waxaan si adag uga digaynaa hannaanka doorasho ee aan la isku waafaqsanayn ee ka soo baxay shirka aan loo dhammayn ee Golaha Wadatashiga Qaran. Nidaamka doorashada ee Madaxweynuhu uu ku hawlanyahay waxa uu caddaynayaa danihiisa gurracan ee sii kala fogeynaya shacabka Soomaaliyeed, waxaana muuqata in hannaankii doorashada laga leexinayo habraacii saxda ahaa ee ay ku qabsoomi lahaayeen doorashooyin daah-furan oo lagu wada kalsoonaan karo.

Dhammaan siyaasiyiinta daneeya doorashada iyo shacabka Soomaaliyeed waxaan ku adkaynaynaa in ay u midoobaan sidii dalka loogu soo celin lahaa sharciyadii iyo wada shaqeyntii hay’adaha dowladda, loogana hortagi lahaa caqabadda ku soo food leh dowladnimada iyo wadajirka Soomaaliyeed.

DHAMMAAD

Garoowe (Caasimada Online) – Wakiika gaarka ah ee Qaramada Midoobayu qaabilsan arrimaha Soomaaliya, Marwo Catriona Laing ayaa qaaday tallaabo culus oo la xiriirta khilaafka u dhexeeya dowladda dhexe iyo Puntland kadib booqasho ay ku tegtay Garoowe.

Catriona Laing ayaa la kulantay madaxweyne Saciid Deni, ayada oo kala hadashay sidii uu u furi lahaa wada-hadal uu la galo dowladda, si xal looga gaaro khilaafka dhexdooda ah.

Inta uu kulanka socday ayaa waxaa sidoo kale la’isla soo hadal qaaday arrinta dastuurka oo ah midda dhalisay xiisada u dhexeysa labada dhinac, kana carootay Puntland.

“Iyada oo sii wadda kulamada sagootinta ah oo ay la qaadaneysay madaxda Soomaaliyeed, ayey Ergayga Gaarka ee Qaramada Midoobay Catriona Laing maanta booqatay Garoowe, halkaas oo ay kula kulantay Madaxweynaha Puntland Mudane Siciid Deni iyo golahiisa wasiirada, iyagoo ka wadahadlay taageerada Qaramada Midoobay ee dhinaca horumarka iyo baahida loo qabo wada-hadal loo dhan yahay oo dhex mara DFS iyo Puntland oo ku aaddan hannaanka dastuurka Soomaaliya ee hadda socda” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay UNSOM.

“Annigana dabcan, waxaan u soo jeediyay kaalinta ‘xafiisyada wanaagsan’ ee QM si ay arrintaasi ugu taageeraan,” ayay hadalkeeda ku dartey Ms. Laing.

Dhinaca kale waxay Puntland iyo QM ka wada-hadleen arrimaha hortabinta leh oo ay ugu horreeyaan qorshayaasha horumarinta iyo sidii looga wada shaqey lahaa labada dhinac.

“Waxaan si gaar ah ugu mahadcelinayaa Madaxweyne Deni oo waqti ina siiyay isagoo shir kale lahaa – Maanta wuxuu kulankiisii ugu horeeyay la yeelanayaa golahiisii wasiirada ee cusub kaas oo ay kaga wada hadlayaan qorshayaasha horumarinta iyo sidii ay horey ugu sii wadi lahaayeen” ayay tiri Ergayga gaarka ah ee QM u qaabilsan Soomaaliya Catriona Laing.

Waxaa kale oo ay raacisay “Mowduucaasi wuxuu ka mid ahaa mowduucyadii aynu ka wada hadalnay,” ayay tiri iyadoo hadlkeeda sii wadata “iyo [sidoo kale] kaalinta ay QM ka qaadan doonto taageeridda tiirarka kala duwan ee qorshahooda horumarinta – waxaan ku faraxsanahay in aan sheego in uu hammi sare u hayo hawshaasi.”

Si kastaba, Ergayga gaarka ah ee Qaramada Midoobay ee Soomaaliya ayaa shaqadeeda soo gebogeboobeyn doonta goor dambe oo bishan Maajo dhexdeeda ah, waxayna maalmahan dambe kulamo macaslaameyn ah la yeelanaysay hoggaamiyeyaasha Dowlad-goboleedyada Soomaaliya, iyo sidoo kale madaxda ugu sarreysa ee dowladda Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xisbiga Himilo Qaran ee Sheekh Shariif Sheekh Axmed uu hoggaamiyo ayaa War-Saxaafadeed ka soo saaray qodobada ka soo baxay shirkii Golaha Wadatashiga Qaran ee ka socday Muqdisho intii u dhaxaysay 14-17ka May, 2024, waxaana qoraalkaan lagu muujiyey saluug xoog leh.

Bayaankaan ayaa lagu sheegay in shirkaan aysan ka soo bixin qodobadii la filayey in go’aan looga gaaro sida xal u helidda khilaafka ka taagan hanaanka loo dhameystirayo dastuurka, Xisbiga Sheekh Shariif ayaa qoraalkaan ku sheegay in arrinta dastuurka hadii sidaan ay ku sii socoto ay halis weyn ka dhalan karto.

Sidoo kale waxaa madaxda golaha wadatashiga qaran lagu dhaliilay in aysan waxaba ka dhihin heshiiskii sharci darrada ahaa ee Muuse Biixi uu badda ugu saxiixay Itoobiya iyo ka maqnaashaha Puntland ee shirka golaha wadatashiga qaran, waxaana  qoraalkaan golaha looga dalbaday in deg deg loo xaliyo tabashada Puntland ay shirarkaan masiiriga ah uga maqan tahay.

Xisbiga Sheekh Shariif ee Himilo Qaran ayaa madaxweyne Xasan Sheekh ku tilmaamay nin wada awood marooqsi iyo inuu ka shaqeeyo doorasho uu natiijadeeda sii ogyahay, maadaama uu kaligiis ka shaqeynayo.

Xisbiga ayaa golaha u soo jeediyey inay ka shaqeeyaan danta qaranka iyo sareynta sharciga, waxaana arrimahaas lagu soo koobay 8 qodob oo ay ka mid yihiin.

In xal degdeg ah loo helo ka maqnaashaha Puntland ee shirka golaha wadatashiga qaran, maadaama mabaadii’ida uu golahaani u dhisan yahay ay wadar ogol tahay.

In loo diyaar-garoobo fatahaadaha ka dhalanaya isbedelka ku yimid cimilada addunka, iyadoo la caawinayo dadka ay fatahaaduhu saameeyeen, loona digayo kuwa weli ku nool goobaha halista ugu jira inay saameeyaan fatahaafaha la saadaalinayo.

In golaha wadatashiga qaran ay masuuliyad gaar ah iska saaraan xal u helidda khilaafka ka taagan qaabka loo dhameystirayo dastuurka.

In wax laga bedelo dagaalka Al-Shabaab, laguna wajaho qorshe dagaal oo quburo ciidan ay dejiyeen, iyadoo qorshe cad laga yeelanayo bixitaanka ciidamada ATMIS.

In madaxda dowlad goboleedyada uu waqtigu u dhamaaday ay qabtaan doorasho hufan, taas oo qodobka 20-aad ee dastuurka dalka uu u ogolaanayo.

Iyo in golaha wadatashiga qaran uu dejiyo qorshe lagu difaacayo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Soomaaliya, isla markaana looga hortegi karo damaca Itoobiya uga jira badda Soomaaliya.

Dhinaca kale Xisbiga Himilo Qaran ayaa lix qodob kula taliyey Xasan Sheekh, iyadoo qodobka koowaad looga dalbaday inuu faro-gelinta ka daayo doorashooyinka dowlad goboleedyada.

Xasan Sheekh ayaa laga dalbaday inuu ku soo laabto dariiqa sharciga ah, iyadoo lagu eedeeyey in hadda uu ku howlan yahay sameynta dastuur iyo hanaan doorasho oo aan heshiis lagu aheyn.

In Xasan Sheekh uu garowsado in dalka aysan ka dhici karin doorasho uu kaligiis kasoo shaqeeyey,  isla markaana aysan ka soo bixi karin natiijo la isku raacsan yahay.

Sidoo kale Xasan Sheekh ayaa lagula taliyey inuu ka tanaasulo rabitaanka siyaasadeed ee madaxdii ka horeysay ay ku hungoobeen, iyadoo looga digay inuu sameeyo hanaan iyo guddiyo doorasho oo aan la isku raacsaneyn.

Hoos ka akhriso bayaanka Xisbiga Himilo Qaran.

Garoowe (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay shil baabuur oo xalay ka dhacay degmada Dangoroyo ee gobolka Nugaal, kaas oo ay dhimasho dhaawac ku noqdeen xildhibaano ka tirsan baarlamaanka Puntland.

Sida uu xaqiijiyey guddoomiyaha baarlamaanka Puntland Mudane Cabdirisaaq Axmed Saciid, waxaan shilkaas ku dhintay Xildhibaan Cali Axmed Maxamuud oo ka tirsanaa Golaha Wakiillada, halka uu ku dhaawacmay Xildhibaan Cabdiqaadir Saalax Cali Guuleed oo  isna ka tirsan Golaha Wakiillada .

“Eebbe ha u naxariisto, hoygiisana Jannatul Firdowsa haka yeello, qoyskiisa iyo dhammaan shacabka Reer Puntland ee uu ka geeriyoodeyna samir iyo iimaan haka siiyo” ayuu yiri guddoomiyaha Golaha Wakiillada Puntland Mudane, Cabdirisaaq Axmed Saciid.

Guddoomiyaha ayaa tacsi u diray ehellada marxuumka, isaga oo caafimaad u rajeeyay xildhibaanka dhaawaca ah oo haatan lagu dabiibayo isbitaal ku yaalla magaalada Garoowe.

“EBBE waxaa  uga baryaya inuu u caafimaad taam ah siiyo Xildhibaan Cabdiqaadir Saalax Cali Guuleed iyo Dr Ciise Jaamac Maxamed oo  dhaawac ka soo gaaray shilka gaari” ayuu sii raaciyay.

Dhinaca kale waxaa isna dhacdadan ka hadlay madaxweyne Saciid Cabdullaahi Deni oo ka tacsiyeeyay geerida xildhibaanka, isaga oo xildhibaanka dhaawacmay iyo dadka kale ee waxyeeladu soo gaartay  u rajeeyay caafimaad deg deg ah.

“Allaah ha u naxariisto oo janadii ha geeyo Xildhibaan Cali Axmed Maxamuud oo ka tirsanaa Golaha Wakiillada Dowladda Puntland, wuxuu caawa ku geeriyooday Shil gaari, Waxaan si gaar ah ugu tacsiyeeynaya  Golaha Wakiillada Dowladda Puntland, Eheladii iyo Qoyskii uu ka geeriyooday. Marxuumka Allaah ha u danbi dhaafo inaga dhammaanteen Samir iyo Iimaan ha inaga siiyo” ayuu yiri Madaxweyne Saciid Cabdullahi Deni

“Sidoo kale waxaan Allaah Caafimaad degdeg ah uga baryayaa Xildhibaan Cabdiqaadir Saalax Cali Guuleed oo isna ka tirsan Golaha Wakiillada Dowladda Puntland iyo dadka kale ee ku dhaawacmay Shilkaasi gaari. Aamiin, ayuu mar kale yiri madaxweynuhu.

Shilalka gaari ayaa ku badan deegaanada Puntland, kuwaas oo sababa khasaarooyin isugu jiro dhimasho iyo dhaawac, waxaana loo sababeeya xawliga gaadiidka.

Marka (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Shabeelaha Hoose ayaa sheegaya in xalay ciidamada dowladda, gaar ahaan kuwa ururka 26-aad, guutada 6-aad ee qeybta 60-aad ee Xoogga dalka ay howlgal culus ka fuliyeen qaybo kamid ah gobolkaasi.

Howlgalka oo ahaa mid qorsheysan ayaa si gaar ah uga dhacay deegaanka Golweyn ee gobolka Shabeelaha Hoose, waxaana lagu beegsaday kooxda Al-Shabaab.

War kasoo baxay dowladda Soomaaliya ayaa lagu sheegay in weerarkan oo ahaa bartilmaameed lagu dilay sarkaal sare oo ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab, kaas oo lagu magacaabi jiray Cabdulqaadir Xaaji Eenow, kana howlgallayay aagga deegaanka Golweyn.

“Dhagarqabe Cabdulqaadir Xaaji Eenoow ayaa xalay lagu dilay howlgal ay fuliyeen ciidanka xoogga dalka, gaar ahaan ururka 26-aad, guutada 6-aad ee qeybta 60-aad, howlgalka ayaa ka dhacay deegaanka Golweyn ee gobolka Shabeellada Hoose” ayaa lagu yiri qoraalka,

Dilka sarkaalka ayaa yimid, kadib markii ay dadka deegaaka xogtiisa lasoo wadaageen ciidamada sameeyay howlgalka ee toogashada ku dilay Cabdulqaadir Xaaji Eenow.

Dhamme Faarax Maxamuud oo ah taliyaha ururka 26-aad, guutada 6-aad ee qeybta 60-aad una warramay warbaahinta dowladda ayaa sheegay in howlgalka uu guuleystay, isla-markaana uu u dhacay sida qorsheeyay, wuxuuna u mahadceliyay shacabka ku dhaqan halkaasi.

Dhanka kale, ma jiro illaa iyo hadda wax hadal ah oo kasoo baxay kooxda Al-Shabaab oo ku aadan howlgalkaasi ee guusha ka sheegteen ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed.

Xaaladda ayaa haatan ah mid deggan, waxaana ciidamada dowladda ay dib ugu soo laabteen xeradooda, kadib khaarijinta sarkaalkaas muhiimka u ahaa Al-Shabaab.

Gobolka Shabeelaha Hoose oo ay weli joogaan Al-Shabaab ayaa waxaa inta badan ka dhaca weeraro iyo dagaalo ay la galaan ciidamada dowladda ee ku sugan gobolkaasi.