Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha maamulka gobolka Banaadir, ahna Duqa Muqdisho, Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale) oo xalay booqday goobta uu ka dhacay shilkii argagaxa lahaa ee ka dhacay isgoyska Jubba ayaa soo saaray amar ku socda gaadiidleyda.

Madaale ayaa nasiib darro ku tilmaamay dhacdadaasi xanuunka badan, kadib markii markii gaari xamuul ah oo siday konteenar uu kul dul dhacay gaari hoomey ah ama caasi oo ay la socdeen dad rakaab ah, kaas oo sababay khasaare isugu jiro dhimasho iyo dhaawac.

“Waxaa nasiib  darro ah in baabuur noocaas ah uu xilligaas oo kale uu maro, weliba isaga oo xawaare sare ku socdo kadibna uu halkaas ku gadoomay” ayuu yiri Madaale.

Duqa Muqdisho ayaa mar kale ku celiyay amar horay uga soo baxay maamulka gobolka oo ah in gaadiidka waaweyn aysan socon karin maalintii ee loo ogolay habeenkii xilliga dambe.

“Horay awaamiir ayaa looga soo saaray baabuurta xamuulka ah oo aysan socon karin maalintii oo habeenkii 10:00 habeenimo ay tahay lasoo fasaxo” ayuu sii raaciyay.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in mas’uuliyadda dhibaatadii xalay dhacday ay qaadi doonto cidda soo fasaxday gaarigaas oo kasoo baxay dekedda wayn ee magaalada Muqdisho.

“Dambiga waxaa qaadayo cidda soo fasaxday ayada oo waqtigii amarkaas la bixiyay kahor ay tahay” ayuu mar kale yiri guddoomiye Yuusuf Madaale.

Dhinaca kale waxa uu fariin u diray ciidamada Taraafikada oo uu ka dalbaday inay wax ka qabtaan xadgudubyada ay gaysanayaan baabuurta xamuulka ee ku sugan Muqdisho

Waxaa sidoo kale lagama maarmaan in taliska nabad-gelyada waddooyinka in aan marnaba la aqbalin waqtigii loo asteeyay kahor inay baabuurtaasi magaalada ay maraan” ayuu yiri.

Ugu dambeyntii wuxuu hoosta ka xariiqay in magaalada uu ka jiro ciriiri xooga, aysana sabab u tahay dadka oo batay iyo waddooyinka oo yar.

Magaalada waa jaam bulshada waa badatay baabuurtana way badan yihiin sidii hore maaha, waddooyinkana waa yar yihiin”  ayuu hadalkiisa kusoo gabagabeeyay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha ciidanka dhulka ee xoogga dalka Soomaaliyeed Jeneraal Dayax Cabdi Cabdulle ayaa gaaray degmada Afgooye ee gobolka Shabeellaha Hoose.

Saraakiil uu ka mid yahay Abaanduulaha qeybta 12-ka April G/Sare Warsame Maxamed Diiriye ayaa Taliye Dayax ku soo dhaweeyey Afgooye, ayada oo taliyaha uu soo kormeeray saldhigyada ciidamada xoogga ee degmadaasi.

Taliyaha ciidanka dhulka ee xoogga dalka Soomaaliyeed ayaa ciidanka faray inay u diyaar garoobaan howl-gallo culus oo kooxda Al-Shabaab looga sifeyn doono deegaanada ay uga dhuumaaleystaan Shabeellaha Hoose.

Taliye Dayax oo maalmihii la soo dhaafay ku sugnaa gobolka Shabeellaha Hoose ayaa sheegay inuu socdo diyaar garowga dagaalka guud ahaan dalka looga xoreynayo argagixisada.

Tallaabadan ayaa imaneysa xilli ay billowdeen dadaalo dhiig cusub loogu shubayo dagaalka Al-Shabaab ka dhanka ah, kaasi oo bilihii lasoo dhaafay uu gaabis ku yimid, taasi oo kooxda u noqotay fursad ay dib isugu soo abaabusho.

Al-Shabaab ayaa dib u qabsatay deegaano uu dhiig badan ku daatay oo horey ciidanka uga xoreeyeen maleeshiyaadka, balse ay markii dambe ka baxeen, ayna sidaas ugula wareegtay kooxda, halka ay kordhisay weerarada gaadmada ah ee lagu bartilmaameedsanayo xeryaha ciidanka.

Si kastaba, Wejiga koowaad ee dagaalka oo billowgiisi laga gaaray guullo waaweyn, islamarkaana lagu wiiqay qeyb kamid ah awooddii kooxda, ayaa gadaal fadhiid ka noqday, waxaana la rejaynayaa in dar-darta cusub ee hadda la galinayo dagaalka inay dhaymo u noqoto gaabiska ku yimid howl-galka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dhaqaalaha Soomaaliya ayaa sare u kacay, taasina waxaa sabab u ah dakhliga gudaha oo kordhay sida lagu sheegay warbixin ay dawladda Soomaaliya soo saartay. Sanadkii hore waxaa dalka u soo xarooday sida warbixinta lagu sheegay $329.5 million.

Dakhliga saxda ayaa ka badnaa intii markii hore la filayay oo aheyd $283.3 million. Waxayna taas ka dhigan tahay in 25% dhaqaalaha dalka uu sare u kacay.

Halka ugu badan ee dhaqaalaha ka soo galay dowladda ayaa ah meelaha ay alaabuhu dalka kasoo galaan sida dekadda iyo garoonka diyaaradaha. Waxay dowladdu dakhli ka heshay sidoo kale canshuuraha u soo xarooday. Canshuurta gudaha waxaa ka soo xarooday 53% halka tan kastamyadana ay aheyd 47%.

Saadaasha sanadkan ayaa la filayaa in noqoto, sida ay warbixinta shegayso, 345 milyan oo doollar. Waxaa canshuuraha laga filayaa $241.4 million halka dakhliga kale ee aan aheyn canshuuraha uu noqonayo 13.7 milyan oo doollar.

Agaasinka dakhliga ayaa sheegay in sanadkan uu soo xarooday dakhli badan. Guud ahaan dhaqaalaha gudaha Soomaaliya ayaa kor u socday intii u dhaxaysay 2013-kii ilaa iyo sanadkii tagay ee 2023-kii.

Shaafici Yuusuf Cumar waa dhaqaaleyahan jooga Muqdisho wuxuuna leeyahay “Kororkan waxa uu ka yimid amniga dalka oo hagaagay iyo in tallaabo hor leh la qaadayo, waxaa lagu dhiirran karaa in la maal gashto dalka iyo dowladda oo xoojisay canshuuraha la qaado, cunaqabteynti oo la qaaday iyo deyntii oo la cafiyay waxyaabahaas oo dhan oo is kaashaday ayaa keenay.” 

Soomaalida iyo Soomaaliyaba waxaa la rumeysan yahay in kororka dhaqaalaha uu wax weyn ka tari karo sida uu qabo mar kale Shaafici.

“Waxa ay ka dhigan tahay in ay wax badan is beddeli doonaan, laakin intaas kaliya kuma filna, waxaase muuqata in shirkadaha wax maalgashta ay ku soo dhiirran karaan Soomaaliya maadama ay haatan kulmeen koboc dhaqaale iyo amniga oo sii hagaagaya,” ayuu sii raaciyay.

Waxa uu sheegay in beesha caalamku ay horay ugu baaqday Soomaaliya in ay kobciso dhaqaaleheeda, walow ay tahay wax maalin ama labo aan ku hagaagi Karin.

Marka laga tago gudaha magaalada caasimadda ah ee Muqdisho, gobollada dalka waxaa jira ganacsi badan iyo alaabaha soo dega oo barbar socda dekedda iyo garoonka diyaaradaha ee Muqdisho

Shaafici waxa uu qabaa in dhaqaale intan ka badan uu soo bixi lahaa haddii la mideeyo canshuuraha iyo ganacsiyada kale ee gobollada iyo kan caasimadda.

“Waxa aad muhiim u ah in ay hagaagto istaraatiijiyadda dowladda dhexe iyo dowladda federaalka ah oo ay tahay in dhinac walba laga mideeyo, in candhuurta la mideeyo in iyo in ganacsiyada guud iyo howlaha kaleba la mideeyo waa muhiim,” ayuu yiri Shaafici Yuusuf.

“Baayac cmustharka caalamiga ayaa kaalin muhiim ah kaga jira dhaqaalaha dalka. Wuxuu kor u qaadaa kobaca, iyo shaqaaleynta.”

Soomaaliya waxay si weyn ugu tiirsan tahay waxyaabaha ay dibadda kala timaado taas oo qeyb ka ah deganaashaha dhaqaale ee dalka oo dhan.

Dowladda Soomaaliya ayaa sheegtay in dakhliga gudaha dalka uu u adeego qaabka aas aasiga ah ee horumarinta dalka.

Hadalka kasoo baxay dowladda ayaa lagu yiri, “Dakhliga sooyaalka ah ee Soomaaliya ayaa lagu eegay ilaha dhaqaalaha, sida cashuuraha, kastamka, deeqaha shisheeye, iyo Khayraadka dabiiciga ah.”

Dowladda ayaa sidoo kale sheegtay in marka la qiimeeyo isbeddellada dakhli ee hadda jira, daneeyayaashu ay heli karaan “fursad cad.”

Falanqaynta ayaa ka kooban qaybaha sida beeraha, kaabayaasha horumarinta, dalxiiska, iyo maalgashiga shisheeye. Iyadoo la baarayo caqabadaha iman kara.

Sagaalkii sano ee la soo dhaafay, dakhliga dowladdu waxa uu ahaa mid kordhayay oo wax ku biirinaya miisaaniyadda dowladda, Laga soo bilaabo 2013-kii ilaa 2023-dii, sida ay dowladdu sheegtay.

Hase yeeshee sagaalkaas sano waxaa jiray labo sano oo kamid ah isla markaana uu hoos u dhac dhaqaale jiray.

Marka hore, sanadka 2016-kii, wuxuu hoos u dhacay (1.4%) doorashooyinka awgood.

Sannadkii labaadna wuxuu ahaa 2020-kii wuxuu hoos u dhacay (8%) doorashada iyo Coronavirus awgood.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maxkamadda Gobolka Banaadir ayaa mar kale maanta u fariisatay kiiska musuq maasuqii loo heystay agaasimayaashii hore ee hey’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda iyo wasaaradda maaliyadda Soomaaliya, waxaana maxkamadda laga hor sheegay in wax dembi ah lagu waayey agaasimihii canshuuraha beriga ee wasaaradda maaliyadda XFS Muxudiin Xasan Juris Saabey.

Qareenada difaacaya agaasimayaasha loo heysto musuqa ayaa maxkamadda ka hor sheegay in fadhigaan iyo kuwii ka horeeyaba ay xafiisyada xeer ilaalinta iyo hantidhowrka keeni waayeen wax cadeyn ah, isla markaana qurshuhu ahaa in sumcad dil lagu sameeyo masuuliyiintaas.

Maanta, masuul ka socda xafiiska Hantidhowrka guud ee qaranka, sidoo kalena metelayey xafiiska xeer ilaaliyaha guud ee qaranka ayaa sheegay in wax cadeyn ah oo muujinaya in Agaasimhii canshuuraha beriga Muxudiin Saabey uu xaday xoolo dadweyne ay waayeen.

Wuxuu sheegay inay baareen dhamaan boonooyinkii iyo cadeymihii xafiiskiisa, isla markaana ay waayeen wax raad ah oo muujinaya in Muxudiin Saabey uu xaday xoolo dadweyne.

Sidoo kale sarkaalka ka socday Hantidhowr ayaa sheegay in Saabey Akoonkiisa gaarka ah lacagtii ugu badneed ee martay ay aheyd lix kun, isla markaana ay hadda ku heystaan oo kaliya dayacaad masuuliyadiisa ah, maadaama rag isaga ka hooseeyey oo ka shaqeynayey waaxdaas loo maleynayo inay lacago lunsadeen.

Sidoo kale waxaa maxkamadda ka hor hadlay qareenadii difaacayey Saabey iyo agaasimayaasha kale, iyagoo sheegay in qorshaha socda uu ahaa kaliya in la sumcad dilo masuuliyiintaas, isla markaana labada xafiis ee Hantidhowrka iyo Xeer ilaalinta ay ku guul dareysteen inay cadeymo ku eenaan eedeymihii cuslaa ee masuuliyiintaas ay kala dul-dhaceen.

Muxudiin Saabey waxaa xafiiskiisa laga soo helay abaal-marino iyo shahaadooyin ay guddoonsiiyeen masuuliyiinta dowladda, kuwaas oo shaqadii adkeed ee aruurunta daqliga dowladda u uku muteystay, maadaama uu ka soo bilaabay meel eber ah.

Xafiiska uu aas-aasay Muxudiin Saabey 10 sano ka hor, isla markaana laga eryaday sanadkii hore waxaa la sheegay in hadda uu soo xareeyo lacag u dhaxeysa 14 ilaa 15 kun oo dollar, halka isagiina loogu abaal-guday eedeymo musuq maasuq oo hadda u muuqda kuwo ku soo dhamaaday been abuur iyo qorshe Sharaf dil ah.

Dowladda federaalka, gaar ahaan xafiisyada xeer ilaalinta iyo hantidhowrka ayaa soo jeedinaya eedeymahaan, kuwaas oo sheegay inay sameeyeen baaritaano culus, dhamaan agaasimayaasha eedeysan ayaa hadda dalka ka maqan, balse cadwadooda ayaa ka furan maxkamadda gobolka Banaadir.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ugu yaraan 10 qof oo la socotay hal gaari ayaa ku dhex geeriyootay Muqdisho, kadib markii uu ka soo dul dhacay gaari siday Kunteenar raashin ka buuxo.

Shilkaan ayaa ka dhacay isgoyska Jubba ee magaalada Muqdisho, waxaana geeriyooday dhamaan dadkii saaraa gaariga hoos-maray.

Dadka geeriyooday waxay la socdeen gaari Home ah ama Caasi, waxaana ka soo dul dhacay gaari xamuul ah oo siday Kunteenar raashin ah.

Dadkii waa laga kici waayey gaariga ka soo dul dhacay, waxaana halkaas ku geeriyooday dhamaan dadkii saaraa gaariga Caasiga ah.

Weli waxaa socda gurmadka loo fidinayo dadka ku hoos jira gaariga xamuulka ah ee rogmaday, waxaana gaariga xamuulka ah laga dejinayaa raashinkii saaraa.

Dad goobjoogayaal ah oo sida uu shilkaani u dhacay uga waramay Caasimada Online ayaa sheegay in gaariga Caasiga ah uu taagnaa goob ay dadku ka raacayeen, halka gaariga kale ee xamuulka siday uu socda.

Mar qura ayuu ciiray gaariga xamuulka ah, wuxuuna ka dul dhacay gaariga caasiga ah, waxaana laamiga ku dhegay gaarigii iyo dadkii saaraa, taas oo argagax ku noqotay dadkii goobta joogay.

Shilkaan ayaa dhacay intii loo kala cararayey afurka, wax yar ka hor salaadii maqrib, gaadiid wiish ah oo la dalbay ayaa goor dambe goobta tegay, waxaana la rumeysan yahay in dadka ku hoos jira gaariga ay wada geeriyoodeen.

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Wasiirrada Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo galabta yeeshay kulan deg-deg ah ayaa ansixiyey heshiis ku saabsan soo saarista shidaalka iyo gaaska.

Heshiiskan oo ay wada galeen Soomaaliya iyo Turkiga, ayaa waxa uu qodobada ugu muhiimsan ee ku jira uu dhigaya in dowladda Turkiga ay Soomaaliya ka caawiso dhanka wax soo saarka shidaalka.

Xukuumadda Ankara ayaa sidoo kale waxay Soomaaliya ka taageeri doonta sahminta iyo daareysiintiisaba, si ay ummadda Soomaaliyeed uga faa’iideystaan kheyraadkooda dabiiciga ah, sida lagu yiri heshiiska labada dhinac,

Wasiirka Batroolka iyo Macdanta Cabdirisaaq Cumar Maxamed oo golaha horkeenay heshiiska ayaa tilmaamay in uu heshiiskani Soomaaliya u horseedayo in ay ka faa’iideysato kheyraadkeeda, korna u qaadayo dhaqaalaheeda iyo in ay ka maaranto deeqadaha caalamiga ah.

Wasiirka ayaa xusay sida ay lagama maarmaan u tahay in shidaalka dalka la soo saaro, maadaama ay haatan dunida ka gudbayso shidaal, una gudbayso isticmaalka Tamarta.

Kulanka oo uu guddoominayey ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre ayaa sidoo kale waxaa lagu meel-mariyey xeer nidaamiyaha diiwaan-gelinta dadweynaha iyo aqoonsiga qaranka iyo wax ka beddelka hindise-sharciyeedka ka hortagga lacag dhaqidda iyo maal-gelinta argagixisada.

Tallaabadan ayaa imaneysa xilli uu dhawaan ra’iisul wasaaraha uu hakiyay heshiis shidaal baaris oo lala galay shirkad Mareykan oo lagu magacaabo Liberty Petroleum.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa horey heshiisyo shidaal baaris iyo soo saaris ula gashay shirkado iyo dowlado ay ugu dambeysay Turkiga, iyada oo weli aan la bilaabin qodista ceelasha goobaha la cayimay.

Xarardheere (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya dagaal culus oo maanta ciidanka xoogga dalka Soomaaliyeed iyo kooxda Al-Shabaab ku dhex-maray duleedka degmada Xarardheere.

Dagaalkan oo sidoo kale uu qeyb ka ahaa maamulka degmada Xarardheere ayaa waxa uu ka dhacay deegaanka Bacadka Faarax Aadan oo 7KM u jira degmada Xarardheere.

Dagaalka ayaa yimid kadib markii uu ciidanka weerar ku qaaday dagaal-yahaano Al-Shabaab ah oo aaggaas ku sugnaa, kuwaasi oo qorsheynayay inay weerar kusoo qaadan degmada Xarardheere.

Guddoomiyaha degmada Xarardheere Maxamed Yuusuf oo qeyb ka ahaa dagaalka ayaa warbaahinta u sheegay inay dhowr jiho ka weerareen Shabaab-kii ku sugnaa halkaasi, islamarkaana ay ka dileen maleeshiyaad badan oo ay ku jiraan ajaanib.

“Waxaa xaqiijinayaa in aan haatan ku suganahay (ciidanka joogaan) goobihii lagu dagalaamay,” ayuu yiri guddoomiyaha degmada Xarardheere oo sheegay in ay gacanta ku hayaan goobihii laga soo abaabulayay weerarka degmada, kadib dagaal qaatay saacado.

Dagaalkan ayaa sidoo kale waxaa ku baxay askar ka tirsan ciidanka dowladda, “Waxaa jira askar inooga dhintay howl-galka,” ayuu yiri guddoomiyaha isagoo intaas kusii daray in dhinacyada ay gacanta iskula tageen markii ay ka dhamaatay rasaastii ay ku dagaalamayeen.

Kooxda Al-Shabaab oo muddooyinkii dambe nafis ka heshay gulufkii cuslaa ee ka dhanka ahaa ayaa qaadeysay weeraro gaadmo ah oo ay ku bartilmaameedsaneyso ciidanka dagaalka kula jira, ayada oo maanta la fashiliyay isku day ay ku rabtay maleeshiyadu inay ku weerarto Xarardheere.

Si kastaba, kooxda ayaa dhawaan dib ula wareegtay deegaano uu dhiig badan ku daatay oo horey looga xoreeyay kadib markii ay iskaga baxeen ciidanka dowladda, waxaana maalmihii lasoo dhaafay socday dadaalo dhiig cusub loogu shubay gulufka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Diinta iyo Awqaafta Soomaaliya, Sheekh Mukhtaar Roobow Cali (Abuu Mansuur) oo khudbad ka jeediyay xiritaanka tartanka sanadlaha ah ee Qur’aanka Kariimka ayaa ka warbixiyay qabsoomida barnaamijkaasi wayn.

Roobow ayaa sheegay in tartankan ay ka qayb-galeen inta badan maamul goboleedyada dalka, marka laga reebo Somaliland iyo Puntand.

Wasiirka ayaa shaaca ka qaaday in labadaas maamul ay reebtay tabartooda, ayna u suurageli waysay inay kasoo qayb-galaan tartanka, sida uu hadalka u dhigay.

“Madaxweyne inta warbixinta la sheegay waayay intaas oo maamul goboleed ayaa joogo hal su’aal waa soo boodi kartaa waan hubaa oo ah aaway Somaliland iyo Puntland? waa jirtaa sow maahin su’aashaas” ayuu yiri Wasiirka Diinta iyo Awqaafta Soomaaliya.

Roobow oo sii hadlaya ayaa ku jawaabay “Waan raadinay labadooda oo dadaal badan ayaan ku bixinay, laakiin tabartooda ayaa reebtay”.

Sidoo kale Sheekh Mukhtaar Roobow ayaa faah-faahin ka bixiyay marxaladihii uu soo maray tartanka oo uu xalay madaxweynaha ku abaal-mariyay illaa 7 arday.

“Ardaydu way dadaaleen sanadkan waan kordhinay kaalmaha, markii hore waxay ahaayeen 5, haddase waxaan gaarsiinay illaa 7 arday” ayuu mar kale yiri wasiirku.

Abaal-marinada Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ee Tartanka Quraanka Kariimka ah ayaa waxaa ku guuleystay:-

1-Majiidu Raxmaan Maxamed Cabdullaahi, $20,000.
2-Yuusuf Xasan Cusmaan, $15,000.
3-Xuseen Xasan Nuur, $10,000.
4-Sadiiq Maxamed Cali, $7000.
5-Faadumo Jamaal Xaashi, $5000.
6-Maxamed Haaruun Maxamed, $3000.
7-Ikraan Cabdikariim Xasan, $2000.

Sanad kasto marka laga gaaro bisha Ramadaan ayay dowladda dhexe qabataa tartanka Qur’aanka Kariimka, waxaana soo qaban qaabiso Wasaaradda Diinta iyo Awqaafta.

Kismaayo (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya, gaar ahaan hay’adda SoDMA ayaa maanta deeq gaar gaar ah u dirtay magaallo xeebeedka Kismaayo ee xarunta gobolka Jubbada Hoose, taas oo loogu talagalauy shacabka ku sugan maamulka Jubbaland.

Shixnaddan oo gaaraysa ill 4,000 oo tan oo deeq gargaar ah ayaa maanta ku xiratay dekedda magaalada Kismaayo, halkaas oo la filayo in shacabka lagu gaarsiiyo

Gargaarkaan waxaa Dakadda Muqdisho ka sagootiyey  Guddoomiye ku xigeenka Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka Dr Axmed Cabdi Aadan, oo uu wehliyey Wasiir ku xigeenka Wasaaradda Gargaarka maamulka Jubbaland Maxamed Cismaan Jaamac iyo Agaasimaha waaxda gargaarka SoDMA Sahra Cali Yuusuf.

Sida ay hay’addu sheegtay deeqdan la gaarsiiyay Jubbaland waa qayb kamid ah gargaarkii dhawaan laga helay dowladaha Ruushka iyo Sacuudiga oo kusoo caawiyay Soomaaliya

Hay’adda oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa shaaca ka qaaday inay ka go’an tahay u gargaarida dadka Soomaaliyeed ee ku tabaaleysay gudaha dalka.

“Gargaarkaan ayaa hore waxaa dalkeena ugu deeqay Dowladdaha Ruushka iyo Sacuudiga,  waxaana hay’adda mar walba ka go’an caawinta iyo u gargaarida bulshada Soomaaliyed meel walba oo ay dalka ka jogaan, Wasiir ku-xigeenka Wasaaradda Gargaarka Jubbaland ayaa ballanqaaday in Gargaarkaan dadkii mudnaa ay gaarsiin donaan” ayaa lagu yiri warsaxaafadeed kasoo baxay hay’adda maareynta musiibooyinka ee SoDMA.

Jubbaland ayaa kamid ah meelaha ay ka jiraan xaaladaha adag ee dhanka nolosha ah, waxaana horay ugu dhuuftay Elinino oo saameyn ku yeelatay gobollada maamulkaasi.

Waxaa sidoo kale intaas usii dheer dagaalka Al-Shabaab oo saameyn ku yeeshay shacabka ku dhaqan Jubbooyinka iyo Gedo oo qaarkood kasoo barakcay guryahooda.

Beledweyne (Caasimada Online) – Guddoomiyaha cusub ee maamulka gobolka Hiiraan Mudane Muuse Salaad Wehliye ayaa maanta gaaray magaalada Beledweyne ee xarunta gobolkaasi, kadib markii uu maalmo kahor xilkan u magacaabay madaxweynaha dowlad goboleedka HirShabelle Cali Cabdullahi Xuseen (Guudlaawe).

Muuse Salaad Wehliye oo ay galbinayaan ku dhowaad 20 gaadiidka dagaalka ah ayaa safar dhinaca dhulka ah ku galay magaaladaasi oo ay weli ka taagan xiisad xoogan.

Sidoo kale waxaa safarkiisa qayb ka ah xildhibaano iyo mas’uuliyiin kale oo tirsan HirShabelle, kuwaas oo lagu soo dhaweeyay marka ay tageen halkaasi.

Degmada Beledweyne ayaa waxaa dhawaan ka dhacay dagaal HirShabelle looga saaray magaaladan, kadib markii ay isku dhaceen ciidamada taabacsan maamulka la magac baxay ‘Hiiraan State’ oo kasoo horjeeda maamulka uu hoggaamiyo madaxweyne Cali Guudlaawe.

Guddoomiyaha cusub ayaa la filayaa inuu dhowaan xilka kala wareego guddoomiyihii hore ee gobolka, Cabdullahi Sufurow oo xilkaas soo haayay tan iyo bishii Juun ee sanad kii hore 2023, markaas oo uu badalay Cali Jeyte Cismaan.

Sufurow ayaa muddaba la tacaalayay mucaaradad xoog leh oo kaga imaanaysay qaar kamid ah siyaasiyiinta gobolka, oo uu kamid yahay Cali Jeyte oo diiday in uu xilka ku wareejiyo markii la soo magacaabay.

Guddoomiyaha cusub oo dhalinyaro ah ayaa kamid ahaa golaha wasiirada HirShabelle, wuxuuna ahaa Wasiirka Wasaaradda Gaadiid Duulista iyo Hawada ee maamulkaasi.

Faysal Salaad ayaa waxaa hortaallo shaqo adag oo ay ugu horeyso wax ka qabashada tabashada reer Beledweyne oo weli diidan maamul goboleedka HirShabelle.

Hiiraan oo xudun u ah kacdoonka shacab ee ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab ayaa waxaa haatan la dagay khilaafaad ka dhashay dhanka maamulka oo u dhexeeyo madaxda sare ee HirShabelle iyo mas’uuliyiinta kasoo jeeda gobolkaas oo ay xildhibaano qayb ka yihiin.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xamza Cabdi Barre ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay Safiirka cusub ee Turkiga u fadhiya Soomaaliya Mudane Alper Aktaş.

Kulanka ayaa waxay labada masuul uga wada-hadleen xoojinta xiriirka walaaltinimo iyo iskaashi ee ka dhaxeeya labada dalka ee Turkiga iyo Soomaaliya.

Ra’iisul Wasaaraha oo Danjiraha cusub ugu hambalyeeyey masuuliyadda loo igmaday ayaa tilmaamay in Turkiga uu yahay walaal dhab ah oo ay leedahay Soomaaliya, kaasi oo xilliyo adag soo garab taagnaa dadka iyo dowladda Soomaaliyeed, kana taageera dhinacyo badan oo kaabaya horumarinta dowlad-dhiska Soomaaliya.

Danjire Alper Aktaş ayaa isna dhankiisa sheegay in uu sii xoojin doono xiriirka walaaltinimo ee ka dhaxeeya labada dalka, isaga oo uga mahad-celiyey dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed soo dhaweyntooda.

Mr. Alper Aktaş ayaa beddelay Ibrahim Mete Yagli oo isagu soo gaba-gabeeyay shaqadii diblomaasiyadeed ee uu u joogay Soomaaliya.

Soomaaliya iyo Turkiga ayaa leh xiriir diblumaasiyadeed oo wanaagsan, ayada oo dhawaan gaaray heshiis difaac, kaasi oo dhaqan-gal noqday kadib markii ay meel-mariyeen Golaha Wasiirrada Soomaaliya iyo labada Aqal ee Baarlamaanka Soomaaliya.

Heshiiska difaac ee Soomaaliya ay la saxiixatay Turkiga ayey dowladda Soomaaliya ku tilmaamtay mid Soomaaliya gaarsiin doona inay dhisato ciidan badeed ku filnaada difaaca baddeenna, xilli ay taagan tahay xiisadda badda ee Soomaaliya iyo Itoobiya.

Soomaaliya ayaa Turkiga ku sifeysa waddan saaxiib iyo walaal la aamini karo ah, maadaama uu yahay walaal marar badan hiil inoo muujiyay, waxayna xilligaan la kaashaneysa difaaca qarannimada iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya.

Caabudwaaq (Caasimada Online) – Maxkamadda gobolka Galgaduud ayaa maanta xukun adag ku ridday gacan ku dhiigle Cabdi Maxamuud Xaashi oo hoary duleedka degmada Caabudwaaq ugu dilay marxuum lagu magacaabi jiray Maxamed Cabdi Xaashi.

Maxkamadeynta ninkan oo ka dhacday isla Caabudwaaq ayaa lasoo gabagabeeyay, waxaana lagu helay dambiga lagu soo eedeeyay.

Cabdi Maxamuud Xaashi oo kahor hadlay maxkamadda ayaa dhankiisa qirtay inuu dilka gaystay, kaas oo ka dhacay deegaan hoostaga magaalada Caabudwaaq.

Xafiiska xeer ilaalinta ee maxkamadda gobolka oo soo oogay dawcaddan ayaa goobta kusoo bandhigay caddeymo muujinaya dilkaasi, marqaatiyaal iyo qoraygii wax lagu dilay.

Intaasi kadib garsooraha maxkamadda oo lagu magacaabo Axmed Salaad Kulane ayaa ku dhowaaqay go’aanka, wuxuuna sheegau in dil toogasho ah lagu xukumay Cabdi Maxamuud Xaashi oo ah qisaasta marxuumkii uu dilay ee Maxamed Cabdi Xaashi.

Ehellada marxuumka oo iyaguna goobta ku sugnaa ayaa soo dhaweeyay xukunka ay ridday maxkamadda gobolka Galgaduud oo ah in la qisaasayo gacan ku dhiiglaha.

Isla maxkamaddan ayaa shalay u fariisatay kiiska ninkii dilay Weriyihii Telefishinka Qaranka ee degmada Caabudwaaq Allaha u naxariistee Cabdikariin Axmed Bulxan.

Cabdixakiin Axmed Cigaal oo 13 bishaan dilay Wariye Cabdikariim Axmed Bulxan ayay maxkamaddu siisay fursad uu uga warbixiyo dembiga loo heysto, wuxuuna si cad i qirtay in Cabdikariin uu isagu dilay.

Ninka dilka geystay ayaa codsaday in laga oofiyo xadka qisaasta dilkii uu u geystay Weriye Cabdikariin Bulxan, taas oo dadkii fadhiga ka soo qeyb galay aad uga yaabisay.

Kadib qirashada gacan ku dhiiglaha guddoomiyaha maxkamadda gobolka Galgaduud Cismaan Cali Hudey ayaa ku dhawaaqay xukunka maxkamadda, isagoo dil toogasho ah ku xukumay Cabdixakiin Axmed Cigaal oo ah qisaasta Weriye Cabdikariin Axmed Bulxan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxauud ayaa xalay bixiyay abaal-marino lacag ah, kadib munaasabad ballaaran oo ka dhacday Villa Soomaaliya, taas oo ay ka qayb-galeen wasiiro, duqa Muqdisho iyo Culimo.

Abaal-marinadan oo la bixiyay xilligii afurka aya waxaa lagu maamusay Tartameyaasha Qu’raanka Kariimka ah, iyadoo ay goobjoog ahaayeen Wasiirka Diinta iyo Awqaafta Xukuumadda, Guddiga Tartanka iyo Hay’adda Culimada Soomaaliyeed.

Madaxweynaha ayaa munaasabadan abaal-marino lacag ah ku guddoonsiiyey ardayda kaalmaha hore galay too gaaraya illaa todobo, kuwaas oo isku jiro gabdho iyo wiilal.

Abaal-marinada Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ee Tartanka Quraanka Kariimka ah ayaa waxaa ku guuleystay:-

1-Majiidu Raxmaan Maxamed Cabdullaahi, $20,000.
2-Yuusuf Xasan Cusmaan, $15,000.
3-Xuseen Xasan Nuur, $10,000.
4-Sadiiq Maxamed Cali, $7000.
5-Faadumo Jamaal Xaashi, $5000.
6-Maxamed Haaruun Maxamed, $3000.
7-Ikraan Cabdikariim Xasan, $2000.

Xasan Sheekh oo madasha ka hadlay ayaa sheegay in halyeeyadan ka socda gobollada dalka oo idil ay ka turjumayaan dhaqanka Soomaaliyeed ee ku saleysan diinta Islaamka iyo wanaagga.

Sidoo kale wuxuu aad u boggaadiyay macallimiinta iyo waalidiinta kusoo dadaalay ardayda guuleysatay iyo dhammaan kuwii ka qayb-galay musaabaqada.

“Ubadkan sidaas u xifdiyey Quraanka Kariimka ah, waalidka kula dadaalay Kitaabka Alle iyo macallimiinta soo barbaariyey waxay caddeyn u tahay sida dadkeennu ay ugu dheggan yihiin diinteenna Islaamka” ayuu khudbaddiisa jku yiri madaxweyne Xasan Sheekh.

Ugu dmabeyn wuxuu hoosta ka xariiqay in tani ay xujo ku tahay kooxda Al-Shabaab oo ku eedeeyay inay suurad xumeynayso diinta Islaamka.

“Tani waa xujo adag oo hortaalla argagixisada banneystay dhiigga dadkeenna, iyagoo ku been abuuranaya diinteenna suubban. Imisa ayey xasuuqeen arday baranaysay Kitaabka Alle, macallimiin xifdisiinayey ubadkeenna Kitaabka Alle. Imisa dugsi Quraan ayey dumiyeen, imisa Masaajid ayey burburiyeen ama ku dhex laayeen ehlu Quraan”. ayuu sii raaciyay.

Sanad kasta marka laga gaaro bisha Ramadaan ayay dowladda dhexe qabataa tartanka Qur’aanka Kariimka, waxaana soo qaban qaabiso wasaaradda Diinta iyo Awqaafta.