29.9 C
Mogadishu
Wednesday, May 6, 2026

Abiy oo Jabuuti ka diiday 60% dekedda Tajuura, taasi oo kashitay damaciisa dhabta ah

Asad Cabdullahi Mataan
-
0
Abiy oo Jabuuti ka diiday 60% dekedda Tajuura, taasi oo kashitay damaciisa dhabta ah

Jabuuti (Caasimada Online) — Dowladda Jabuuti ayaa shaacisay in Itoobiya ay diidday yabooh ay ku siinaysay saami dhan 60 boqolkiiba oo ah lahaanshaha dekedda waqooyiga ku taalla ee Tajuura, iyadoo xukuumadda Addis Ababa ay beddelka taas dalbatay in la siiyo marin badeed gaar ah oo u madax-bannaan tahay, kaas oo barbar socda saamiga ganacsi ee la soo bandhigay.

Xogtan oo ay shaacisay Hay’adda Dekedaha iyo Aagagga Canshuuraha ka caaggan ee Jabuuti (DPFZA) ayaa iftiiminaysa wada-hadallada u dhexeeya labadan dal ee deriska ah, kuwaas oo xiriirkooda dhaqaale uu udub-dhexaad u yahay ganacsiga gobolka.

Guddoomiyaha hay’adda DPFZA, Abuubakar Cumar Xaddi, oo shir jaraa’id qabtay, ayaa xaqiijiyay in Jabuuti ay Itoobiya u bandhigtay saamiga ugu badan ee ganacsiga dekedda Tajuura, balse mas’uuliyiinta Itoobiya aysan aqbalin qorshahaas.

“Waxaan nahay kuwo cad oo daah-furan. Dalabkeennu wuxuu ahaa saami dhan 60 boqolkiiba oo Tajuura ah,” ayuu yiri Xaddi. “Dowladda Itoobiya way diidday soo-jeedintaas, waxayna dalbatay marin u gaar ah oo dheeri ku ah saamiga lahaanshaha.”

Xaddi ayaa carabka ku adkeeyay in Jabuuti ay weli diyaar u tahay inay la shaqeyso Itoobiya, ayna sii wadi doonto bixinta tashiilaadka lagama maarmaanka u ah ganacsiga dalkaas. “Si wanaagsan ayaan ula shaqeynaynaa dowladda, waxaana siinaynaa dhammaan adeegyada ay u baahan yihiin si ay u isticmaalaan dekedahayaga. Albaabadayadu aad bay ugu furan yihiin Itoobiya,” ayuu raaciyay.

In ka badan 95 boqolkiiba badeecadaha ay Itoobiya la soo degto ama ay dhoofiso ayaa mara Jabuuti, taas oo marinkan ka dhigaysa halbowlaha dhaqaale ee ugu muhiimsan dalka ugu dadka badan caalamka ee aan bad lahayn, kaas oo tirada dadkiisu ay kor u dhaaftay 130 milyan oo qof.

Xudunta Khilaafka

Waxa udub-dhexaadka u ah khilaafkan cusub ayaa ah farqiga weyn ee u dhexeeya in dal la siiyo saami ganacsi oo deked ah iyo in la siiyo marin badeed oo gaar ah.

Saamiga 60-ka boqolkiiba ayaa Itoobiya siin lahaa awood weyn oo ay ku yeelato Tajuura, oo ah deked ku dhow xudduudda Itoobiya, taas oo ay Jabuuti u xayaysiisay inay tahay marin cusub oo wax weyn ka taraya ganacsiga Itoobiya.

Balse, nidaamka ‘marinka’ ee ay Itoobiya dalbanayso ayaa ka dhigan waddo gaadiid oo rasmi ah oo leh nidaam kastam, maamul ama isku-socod oo ka madax-bannaan dalka martida loo yahay, taas oo ka weyn in deked la isticmaalo uun.

Dhanka Itoobiya, arrintani way ka weyn tahay ganacsi. Tan iyo markii gooni-isu-taaggii Ereteriya ee sanadkii 1993-kii uu Itoobiya ka dhigay dal aan bad lahayn, xukuumadihii is-xigay ee Addis Ababa waxay raadinayeen qaab ay ku yareeyaan ku tiirsanaantooda dekedaha shisheeye.

Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed ayaa dabayaaqadii sanadkii 2023-kii kiciyay walaac xooggan oo gobolka ah markii uu ku dooday in Itoobiya ay u baahan tahay marin-badeed la isku halleyn karo, taas oo feejignaan gelisay dalalka deriska ah oo markii horeba ka digtoonaa isbahaysiyada is-bedbeddelaya iyo xiisadaha xudduudaha ee Geeska Afrika.

Walaacyadaas ayaa cirka isku shareeray 1-dii Janaayo 2024, markaas oo Itoobiya ay heshiis is-afgarad la saxiixatay maamulka Somaliland, si ay u hesho marin ay ka gasho dekedda Berbera, iyadoo beddelkeedana bixinaysa saami ka mid ah hantida dowladda iyo suurta-galnimada aqoonsi siyaasadeed.

Heshiiskaas ayaa dhaliyay jawaab adag oo ka timid dowladda federaalka Soomaaliya, taas oo ku tilmaantay xadgudub cad oo ka dhan ah madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.

Kaddib bilooyin xiisad ah iyo dadaallo diblomaasiyadeed oo ay qayb ahaan hormuud ka ahayd dowladda Turkiga, murankaas ayaa yaraaday bishii Diseembar 2024 markii Soomaaliya iyo Itoobiya ay wada saxiixdeen Baaqii Ankara (Ankara Declaration), kaas oo dib u xaqiijiyay ixtiraamka madax-bannaanida labada dhinac, isla markaana lagu heshiiyay in wada-hadal la sii wado.

Dalabka Jabuuti ee dekedda Tajuura ayaa ahaa qayb ka mid ah dadaalladaas ballaaran ee lagu doonayay in Itoobiya loo bandhigo waddo beddel u ah tii Somaliland, iyadoo isla markaana la ilaalinayo doorka udub-dhexaadka ah ee Jabuuti u leedahay dhoofinta iyo soo-dejinta badeecadaha Addis Ababa.

Balse diidmada Addis-Ababa waxay si cad u muujisay in waxa Itoobiya ay raadineyso aysan aheyd dekad, balse ay tahay dhub badeed ay ka goostao dal kale, oo dalkaas ka dhiga waddan bad leh. Tan waxay sidoo kale diginin u tahay Somaliland, haddii aysan markii hore fahamsaneyn damaca rasmiga ah ee Abiy Ahmed.

DF oo tallaabo ka qaadeysa shirkadaha ku lugta leh…

Guuleed Muuse
-
0
DF oo tallaabo ka qaadeysa shirkadaha ku lugta leh…

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday inay qaadi doonto tallaabooyin sharci ah oo ka dhan ah shirkado iyo shaqsiyaad lagu eedeeyay inay si sharci-darro ah uga faa’iideysanayaan kheyraadka macdanta dalka.

Go’aankan ayaa yimid xilli ay sii kordhayaan cabashooyinka la xiriira qodista iyo dhoofinta macdanta oo aan waafaqsanayn shuruucda dalka.

Wasiirka Batroolka iyo Macdanta, Daahir Shire Maxamed ayaa sheegay in Soomaaliya ay leedahay kheyraad macdan oo aad u ballaaran, balse ay hareeyeen falal sharci-darro ah oo si xiriir ah u socda. Wuxuu tilmaamay in dowladdu ay haatan waddo qorshe lagu ogaanayo cid kasta oo ku lug leh howlahan, si tallaabo sharci ah looga qaado.

Wasiirka ayaa xusay in macdan, gaar ahaan dahab, si sharci-darro ah looga dhoofiyay dalka sanadihii u dambeeyay, taas oo lagu qiyaasay in ka badan 331 milyan oo doolar. Arrintan ayuu ku tilmaamay mid si weyn u dhaawaceysa dhaqaalaha dalka iyo ka faa’iideysiga kheyraadka dabiiciga ah.

Sidoo kale, Daahir Shire ayaa muujiyay walaac xooggan oo ku saabsan shirkado iyo shaqsiyaad si qarsoodi ah uga faa’iideysanaya macdanta, isagoo xusay in inta badan howlahan ay ka dhacaan deegaanno ay bulshada deegaanka qaarkood si toos ah ugu lug leeyihiin, isla markaana macdanta lagu kala iibsado si hoose.

Wuxuu tilmaamay in falalkan sharci-darrada ah ay ka jiraan gobollada Sanaag iyo Bari ee Puntland, iyo sidoo kale gobolka Awdal ee Somaliland, halkaas oo uu sheegay in warbixino badan horey looga diyaariyay.

Wasiirku wuxuu qiray in dowladda aysan weli si buuxda u gaari karin dhammaan goobaha laga qodayo macdanta. Wuxuuna intaas ku daray in sharci cusub oo lagu maareynayo kheyraadka macdanta uu marayo heer gabagabo ah, isla markaana la filayo inuu dhaqan galo marka uu saxiixo madaxweynaha.

Wuxuu xusay in sharcigan cusub uu xoojin doono awoodda dowladda ee la dagaallanka macdanta sharci-darrada ah iyo ilaalinta kheyraadka dalka.

Daawo: R/W Xamza oo weerar culus ku qaaday Axmed Madoobe

Jamaal Maxamed
-
0
Daawo: R/W Xamza oo weerar culus ku qaaday Axmed Madoobe

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre oo xalay ka qayb-galay munaasabad lagu xusayay sanad guuraad 66-aad ee kasoo wareegatay aas aaska Ciidanka Xoogga Dalka ayaa ka hadlay xaaladda siyaasadeed ee waddanka, isagoo weerar culus ku qaaday madaxweynaha Jubbaland, Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe).

Xamza oo dhaliilay hoggaanka Jubbaland ayaa si toos ah Axmed Madoobe ugu eedeeyay inuu ka shaqeynayo sidii loo kala goyn lahaa dalka Soomaaliyeed, isla markaana uu rabo in dalka loo jiheeyo doorasho dadban ama la kala tego.

“Waxaa la gaaray inaa laba qarsanin nin Soomaaliyeed oo deegaan kamid ah Soomaali xukuma inuu annaga noogu hanjabo haddaydaan saas sameynin waa goosanayaaba haddaan doorasho dadban layla aadin saan anigu rabo dalkan wuu kala tegayaa anne dib dib lay arki maayo” ayuu yiri Xamza.

Sidoo kale, wuxuu duray doorashadii uu ku qabsaday magaalo xeebeedka Kismaayo ee ay horay u qaadacday dowladda dhexe, isaga oo sheegay in aysan jirin cid dooratay, haddana uu rabo inuu sii xakumo shacabka.

“Waad garan kartaan siday dambi u tahay iyo intay la’eg tahay inuu nin inta istaago cidnaba dooran xittaa ama haddii la doortay kuma imaan Public Vote suu ku yimid Ilaaheybaa og ruuxuu rabo ha haado inuu isna yiraahdo Soomaaiya anaa kala goynayo dalka isma haysanaayo si cad dambigaas waad garan kartaan inta uu la’egyahay” ayuu mar kale yiri Ra’iisul wasaaruhu.

Dhinaca kale, wuxuu farriin culus u diray Ciidanka Xooga Dalka oo uu ugu baaqay inay u istaagaan difaaca midnimada iyo wadajirka ummadda Soomaaliyeed, si loo ilaaliyo dowladnimada io qarannimada Soomaaiyeed.

“Idin-ka ayaa ah jihada ama waajibka koowaad in la ilaaliyo Calankan iyo midnimada dhuleed, midda cireed iyo midda badeed ee dalkan marka waajibkaas culus ayaa idin saaran halsitaasi way jiraan ee la socda diyaar garooba” ayuu sii raaciyay.

Khilaafka u dhexeeya Villa Somalia iyo Jubbaland ayaa daba dheeraaday, iyadoo horay loogu kala tegay wada-hadallo ka kala dhacay Muqdisho iyo Kismaayo oo u dhexeeyay labada dhinac, kadib markii la’isku fahmi waayay.

Ku biirista Jaamac ee BF iyo doorashada madaxweynaha K/G – Maxaa ka dhaxeeya?

Guuleed Muuse
-
0
Ku biirista Jaamac ee BF iyo doorashada madaxweynaha K/G – Maxaa ka dhaxeeya?

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Dekadaha iyo Gaadiidka Badda, Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) ayaa si rasmi ah loogu dhaariyay in uu ka mid noqdo Mudanayaasha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya kadib kulan ka dhacay Muqdisho.

Dhaarinta Xildhibaanka ayaa shalay ka dhacday kulan gaar ah oo ay yeesheen Guddiga Joogtada ah ee Golaha Shacabka, kaas oo lagu qabtay xarunta Guddoonka iyo Guddiyada ee Villa Hargeysa, kaas oo shir-guddoominayay Guddoomiye Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Madoobe).

Intii uu socday kulanka, waxaa sidoo kale lagu dhaariyay wasiirro cusub oo dhawaan lagu soo daray Golaha Wasiirrada Federaalka Soomaaliya, kuwaas oo uu magacaabay Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre, iyadoo si rasmi ah loogu aqoonsaday xilalkooda cusub ee baarlamaanka.

Cabdulqaadir Maxamed Nuur ayaa toddobaadkii hore ku guuleystay kursiga HOP#204 oo ka mid ah kuraasta Golaha Shacabka ee laga soo doorto Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, kursigaas oo muddooyinkii dambe uu hareeyay muran siyaasadeed.

Kursigan HOP#204 waxaa horey ugu fadhiyay Xildhibaan Isaaq Cali Subag, oo sheegay in si aan caddaalad ahayn looga qaaday kursiga. Hase yeeshee, Cabdulqaadir Maxamed Nuur ayaa dhankiisa ku adkeystay in kursigu bannaan yahay, isla markaana ay doorashadiisu si sharci ah u dhacday.

Jaamac ayaa horey dhowr jeer isku dayay in uu kursigan kusoo baxo, balse wuxuu diidmo adag kala kulmay hoggaankii hore ee Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed (Lafta-gareen).

Soo bixitaanka Jaamac ee Golaha Shacabka ayaa durba dhalisay hadal-heyn siyaasadeed oo xooggan, gaar ahaan damaca Villa Somalia ee Koonfur Galbeed iyo natiijada laga filan karo doorashooyinka laga abaabulayo maamulkaas.

Warar siyaasadeed oo soo baxaya ayaa tilmaamaya in xubinta cusub ee baarlamaanka lagu xoojinayo qorshayaal siyaasadeed oo la xiriira maamulka Koonfur Galbeed, taas oo dhalisay tuhunno ku saabsan jihada siyaasadeed ee laga leeyahay isbeddellada socda.

Sidoo kale, waxaa jira warar hoose oo sheegaya in Cabdulqaadir Maxamed Nuur loo wado guddoonka Golaha Shacabka, isla markaana uu beddeli karo Sheekh Aadan Madoobe, oo isna la sheegay in uu daneynayo hoggaanka maamulka Koonfur Galbeed.

Si kastaba, dhaarinta Wasiirka Dekadaha iyo Gaadiidka Badda ayaa lagu tilmaamay mid sii xoojinaysa doorka uu ku leeyahay siyaasadda federaalka, iyadoo isha lagu hayo saameynta ay arrintani ku yeelan karto mustaqbalka Koonfur Galbeed iyo hoggaanka Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya.

Ciidankii Lafta-gareen oo u galay DF kadib ballanqaad weyn oo loo sameeyay

Guuleed Muuse
-
0
Ciidankii Lafta-gareen oo u galay DF kadib ballanqaad weyn oo loo sameeyay

Baydhabo (Caasimada Online) – Ciidamada Daraawiishta Koonfur Galbeed ayaa dib ugu soo laabtay magaalada Baydhabo, kuwaas oo ku sugnaa deegaanka Awdiinle tan iyo markii uu xukunka baneeyay madaxweyne Cabdicasiis Lafta-gareen.

Dib u soo celinta ciidankan ayaa ku timid dadaallo guuleystay oo maalmahan ay wadeen Taliyaha Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka, Mahad Maxamed Salaad, Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, Gen. Asad Cismaan Cabdullaahi, mas’uuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka, iyo madaxda maamulka Koonfur Galbeed.

Taliyeyaasha ciidamada qaranka ayaa kulan ay maanta la yeesheen saraakiisha iyo ciidanka Daraawiishta Koonfur Galbeed kula dardaarmay inay sii wadaan shaqada adag ee ay u hayaan qaranka.

Waxay sidoo kale caddeeyeen in dowladda ay bixin doonto dhammaan xuquuqaha ka maqan, isla markaana ay siin doonto xuquuq la mid ah tan ciidanka qaranka.

Saraakiishii hoggaaminaysay ciidanka Daraawiishta Koonfur Galbeed ayaa dhankooda uga mahadceliyay dadaallada mas’uuliyiinta dowladda, iyagoo sheegay inay diyaar u yihiin gudashada waajibaadkooda qaran.

Ugu dambeyn, ciidanka Daraawiishta Koonfur Galbeed iyo saraakiishooda ayaa dib loogu celiyay magaalada Baydhabo iyo xeryihii ay markii hore ka howlgalayeen.

Magaalada Baydhabo ayaa haatan amnigeeda si gaar ah loogu xil saaray Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, halka Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ay ka howlgalaan hareeraha magaalada, si ay u xoojiyaan difaaca guud ee magaalada iyo deegaannada ku xeeran.

Magaalada ayaa sidoo kale lagu soo rogay bandow habeenkii ah, iyadoo la soo saaray awaamiir mamnuucaya in hub lagu dhex qaato magaalada.

Sidoo kale, waxaa la adkeeyay baaritaanka gaadiidka iyo dadka soo galaya ama ka baxaya Baydhabo, si buuxda loo hubiyo amniga loogana hortago wax kasta oo khatar gelin kara xasilloonida, xilli halkaasi laga qabanayo doorashooyin lagu soo dooranayo hoggaanka cusub ee maamulka.

Golaha Mustaqbalka oo u digay Xasan Sheekh, fariin adagna u diray ciidamada

Guuleed Muuse
-
0
Golaha Mustaqbalka oo u digay Xasan Sheekh, fariin adagna u diray ciidamada

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa si adag ugu digay Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud inuu Ciidanka Xoogga Dalka u adeegsado dano siyaasadeed oo gaar ah.

Golaha Mustaqbalka, oo hambalyo iyo bogaadin u diray dhammaan xubnaha Ciidanka Xoogga Dalka munaasabadda sannadguurada 66-aad ee ka soo wareegtay aasaaskooda, ayaa ciidanka ka dalbaday inay ka fogaadaan ku milanka siyaasadda, isla markaana ay iska diidaan amar kasta oo aan ku dhisnayn dastuurka dalka iyo xeerarka ciidanka.

“Goluhu wuxuu la socdaa in Madaxweynaha Xasan Sheekh oo uu muddo-xileedkiisu ka harsan yahay 32 cisho in uu wado dhaq-dhaqaaqyo muujinaya in hay’adaha amniga uu ku jiheynayo difaaca danihiisa siyaasadeed, taas oo khatar gelin karta haykalka dowladnimada,” ayaa lagu yiri qoraalka Golaha.

Sidoo kale, golaha ayaa si cad u dalbaday in ciidanku ka fogaado xadgudubyada lagu geysanayo magaca iyo sharafta ciidanka.

“Saraakiisha ciidanku waa in ay ogaadaan in sharciyadda Madaxweynaha ay ka harsan tahay maalmo kooban. Sidaa awgeed, waa in aanay ku kadsoomin dhalanteedka xukun boobka ah, kaas oo uu isla xisaabtan dhab ah uu ka danbeyn doono.”

Digniintan ayaa imaneysa xilli maanta uu Madaxweyne Xasan Sheekh ku faanay awood ciidan oo xooggan, isla markaana uu si cad u sheegay in Ciidanka Xoogga Dalka ay diyaar u yihiin inay aadan meeshii ay u dirto Dowladda Federaalka, ayna howlgal gaar ah ka sameyn karaan goob kasta oo ka mid ah dalka.

Dowladda Federaalka ayaa dhawaan awood militari ku qabsatay magaalada Baydhabo oo ah xarunta KMG ah ee maamulka Koonfur Galbeed, iyadoo haatan uu maamulkaasi ka arrimiyo hoggaamiye ay dowladda u magacowday.

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka:

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuxuu munaasabadda 12-ka Abril oo ku beegan sanadguuradii 66aad ee aasaaska ciidanka xoogga, hambalyo iyo bogaadin u dirayaa dhammaan Xubnaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Waajiba Ciidanka Xoogga Dalka waa difaaca qarannimada iyo gobonnimada dalka, ilaalinta midnimada, iyo sugidda amniga shacabka Soomaaliyeed.

Goluhu wuxuu si adag uga digayaa isku day kasta oo lagu doonayo in ciidanka qaranka loo adeegsado dano siyaasadeed oo gaar ah ama loollan awoodeed oo aan sharci ku dhisnayn.

Goluhu wuxuu la socdaa in Madaxweynaha Xasan Sheekh oo uu muddo-xileedkiisu ka harsan yahay 32 cisho in uu wado dhaq-dhaqaaqyo muujinaya in hay’adaha amniga uu ku jiheynayo difaaca danihiisa siyaasadeed, taas oo khatar gelin karta haykalka dowladnimada.

Ciidanka Qaranku ma aha aalad loo adeegsado dano shakhsi ama koox gaar ah. Waa tiirka ugu muhiimsan ee dowladnimada iyo jiritaanka qaranka.

Marka lagu xusho daacadnimo qabiil ama dano gaar ah, waxaa burburaya isku-duubnidii ciidanka, waxaa wiiqmaya awoodda iyo waxtarkiisa, waxaana halis galaya amniga qaranka.

Haddaba, Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed wuxuu si cad u dalbanayaa:

1. In la dhawro dhex-dhexaadnimada Ciidanka Qaranka, lagana waantoobo kala sooca iyo kalaqaybinta ciidanka.

2. In ciidanku ay ka fogaadaan ku milanka siyaasadda, oo ay iska diidaan amar kasta oo aan ku dhisnayn dastuurka dalka iyo xeerarka ciidanka.

3. In ciidanku ka fogaado xadgudubyada lagu geysanayo magaca iyo sharafta ciidanka.

4. Saraakiisha ciidanku waa in ay ogaadaan in sharciyadda Madaxweynaha ay ka harsan tahay maalmo kooban. Sidaa awgeed, waa in aanay ku kadsoomin dhalanteedka xukun boobka ah, kaas oo uu isla xisaabtan dhab ah uu ka danbeyn doono.

-Dhamaad-

Mareykanka oo war kasoo saaray dib u doorashada Ismaaciil Cumar Geelle

Guuleed Muuse
-
0
Mareykanka oo war kasoo saaray dib u doorashada Ismaaciil Cumar Geelle

Jabuuti (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa dhambaal hambalyo ah u dirtay Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle, kaddib markii uu mar kale ku guuleystay doorashadii madaxtinimada ee dalkaas.

Bayaan rasmi ah oo kasoo baxay safaaradda Mareykanka ee Jabuuti ayaa lagu xaqiijiyay in Washington ay si dhab ah uga go’an tahay sii amba-qaadidda iyo xoojinta xiriirka dhow ee laba-geesoodka ah ee ay la wadaagto xukuumadda Jabuuti.

Qoraalka ayaa hoosta ka xariiqay in iskaashiga labada dal uu udub-dhexaad u yahay kobcinta barwaaqada dhaqaale, dhisidda xasiloonida, iyo sugidda amniga guud ee gobolka Bariga Afrika.

Tallaabadaas oo salka ku haysa danaha wadaagga ah iyo horumarka shucuubta Mareykanka iyo Jabuuti, sida lagu yiri bayaanka safaaradda Mareykanka ee Jabuuti.

“Waxaan xaqiijinaynaa ballanqaadkeenna ah inaan sii xoojino xiriirka dhow ee laba geesoodka ah ee u dhexeeya Maraykanka iyo Jabuuti, iyadoo laga faa’iideynayo shacabka Mareykanka iyo shacabka Jabuuti,” ayaa lagu yiri bayaanka Mareykanka.

Madaxweynaha Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle ayaa ku guuleystay doorashadii lixaad oo muddo-xileedkeedu yahay shan sano, sida ay shaacisay Wasaaradda Arrimaha Gudaha, xilli doorashada ay qaadaceen inta badan mucaaradka.

Geelle ayaa la sheegay inuu helay in ka badan 97.81% codadkii la dhiibtay. Codbixintii Jimcihii ayaa waxaa ku tartamay musharrax keliya oo la loolamayay, Maxamed Faarax Samatar. Xogta Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa muujisay in Samatar uu galay kaalinta labaad, isaga oo helay 2.19% codadka 168,233 cod ee la dhiibtay.

Geelle ayaa sidoo kale ku guuleystay doorashadii ugu dambeysay ee sanadkii 2021, taas oo ay qaadaceen inta badan mucaaradka, isaga oo helay in ka badan 97% codadkii la dhiibtay.

Wuxuu markaas ku dhawaaqay inuu xilka ka degi doono sanadkan, balse wax-ka-beddel lagu sameeyay dastuurka bishii November ayaa meesha ka saaray xadka da’da ee 75 sano ee musharraxiinta madaxtinimada.

Dadka dhaliila doorashada ayaa ku tilmaamay mid aan si dhab ah loogu tartamin, halka taageerayaashuna ay ku doodayaan in hoggaamiyaha 78 jirka ah uu xasillooni gaarsiiyay dalka ku yaalla Geeska Afrika oo istaraatiiji ah.

Geelle ayaa xukunka hayay tan iyo sanadkii 1999-kii, waana madaxweynihii labaad ee dalkaasi yeesho tan iyo markii uu xornimada ka qaatay Faransiiska sanadkii 1977-kii.

Daawo: Xasan oo ku faanay awood ciidan, farriin hanjabaad u muuqata u diray maamullada

Guuleed Muuse
-
0
Daawo: Xasan oo ku faanay awood ciidan, farriin hanjabaad u muuqata u diray maamullada

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ku faanay awood ciidan oo xooggan, xilli uu maanta ka qeyb-galay xuska 66-aad ee sanad-guurada ka soo wareegtay aas-aaska Ciidanka Xoogga Dalka.

Madaxweynaha ayaa sheegay in Ciidanka Xoogga Dalka ay diyaar u yihiin inay howlgal gaar ah ka sameeyaan meel kasta oo ay Dowladda Federaalka rabto oo ka mid ah dalka, taas oo loo fasiray hanjabaad dadban oo loo dirayo maamul-goboleedyada.

Dowladda Federaalka ayaa dhawaan awood militari ku qabsatay magaalada Baydhabo oo ah xarunta KMG ah ee maamulka Koonfur Galbeed, iyadoo haatan uu maamulkaasi ka arrimiyo hoggaamiye ay dowladda u magacowday.

“Dalku ciidan ayuu ka dhismaa, amnigiisana isaga ayaa mas’uul ka ah. Waajibaadkooduna waa inay umadda badbaadiyaan, waana soo guteen aad iyo aad,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Waxa uu intaas ku daray: “Marka la rabo horumar gaar ah oo degdeg ah in laga sameeyo meelo ka mid ah dowladnimada ama dalka kuwa u taagan waa iyaga. Xooggooda, ciidankooda, gaadiidkooda iyo qalabkooda kuwa la taagan maalin kasta, xitaa marka uusan dagaal jirin waa iyaga.”

Sidoo kale, Madaxweynaha ayaa Ciidanka Xoogga Dalka ku ammaanay naf-hurkooda dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, oo laga xoreeyay deegaanno muhiim ah, halka ay weli ku howlan yihiin la wareegidda goobo kale oo muhiim ah oo ay kooxdu ku sugan tahay.

“Xarumo badan oo hore oo meelo badan oo dalka ah ku yaalla ayay maanta Ciidanka Xoogga Dalka joogaan, kuwaas oo ay kala wareegeen howlgalka nabad-ilaalinta,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh, isagoo intaas ku daray in ciidanku dhawaan kala wareegi doonaan ciidamada howlgalka AUSSOM saldhigyada ay weli ku sugan yihiin.

Ugu dambeyntiina, wuxuu u mahadceliyay dowladaha saaxiibka ah ee Soomaaliya ka garab istaagay dhismaha iyo qalabeynta Ciidanka Xoogga Dalka, isaga oo si gaar ah ugu mahadnaqay dowladda Turkiga.

Hoos ka daawo muuqaalka

Sawirro: Taliska taakuleynta CXD oo yeeshay xarumo casri ah oo si heer sare u qalabeysan

Guuleed Muuse
-
0
Sawirro: Taliska taakuleynta CXD oo yeeshay xarumo casri ah oo si heer sare u qalabeysan

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta xarigga ka jaray dhismayaal cusub oo ay leeyihiin Taliska Taakuleynta iyo Hoggaanka Isgaarsiinta Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Dhismayaashan ayaa ah kuwo heer sare ah oo ku shaqeynaya nidaamyo casri ah, kuwaas oo qeyb ka ah qorshaha dib-u-dhiska kaabeyaasha muhiimka u ah maamulka, isku-duwidda iyo taageerada howl-gallada ciidamada.

Madaxweynaha oo kormeer ku sameeyay qeybaha kala duwan ee dhismayaasha ayaa xusay in dhismayaashan cusub ay xoojinayaan awoodda ciidanka ee dhinacyada sahayda, isku-xirka howl-gallada, maamulka xogta iyo wada-xiriirka, taas oo muhiim u ah guusha howl-gallada amniga ee dalka.

Dhanka kale, Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa dhagax-dhigay Xarunta Daryeelka Agoonta Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, oo ay fulinayaan CXDS, taas oo loogu talagalay in lagu daryeelo carruurta ay ka tageen halyeeyadii ciidanka ee naftooda u huray difaaca dalka.

Xaruntan ayaa ka koobnaan doonta adeegyo dhammaystiran oo ay ku jiraan goobaha waxbarashada, deegaan nololeed ku habboon iyo barbaarin dhammaystiran, si loo hubiyo mustaqbalka iyo horumarka ubadka ay ka geeriyoodeen halyeeyadii ku shahiiday difaaca qaranka.

Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa maanta u dabaal-degay xuska 66-aad ee sanad-guurada kasoo wareegtay aas-aaskiisa, taas oo lagu qabtay xarunta Wasaaradda Gaashaandhigga ee magaalada Muqdisho.

Munaasabadda oo ahayd mid ballaaran ayaa waxaa lagu soo bandhigay ciidan tiro badan oo leh tayo heer sare ah, kuna qalabeysan gaadiid dagaal oo gaashaaman iyo diyaarado dagaal oo casri ah, kuwaas oo saaka lagu arkay hawada sare ee magaalada Muqdisho.

Arrintan ayaa muujineysa sida loo diyaariyay awoodda, qalabka iyo tayada Ciidanka Xoogga Dalka, oo sanadihii lasoo dhaafay gaaray guulo waaweyn, laguna xoreeyay dhul ay muddo dheer argagixisadu ku dhibaateynaysay shacabka Soomaaliyeed.

Wada-hadalka Iran iyo Mareykanka oo lagu kala tagay + Qodobada la isku hayo

Guuleed Muuse
-
0
Wada-hadalka Iran iyo Mareykanka oo lagu kala tagay + Qodobada la isku hayo

Islamabad (Caasimada Online) – Dowladaha Mareykanka iyo Iiraan ayaa ku guuldareystay inay heshiis gaaraan, kadib wada-hadallo xasaasi ah oo ka dhacay caasimadda dalka Pakistan.

Madaxweyne ku-xigeenka Mareykanka, JD Vance, ayaa sheegay in Tehraan ay diidday shuruudaha Washington kadib 21 saacadood oo wada-hadallo ah oo ka socday Islamabad.

“Warka xun waxa weeye inaanan heshiis gaarin, waxaana aaminsanahay in warkaasi uu aad uga xun yahay dhanka Iiraan marka loo eego Mareykanka,” ayuu yiri Vance, oo hoggaaminayay wafdiga Mareykanka.

Wuxuu hadalkan u sheegay weriyeyaasha Axaddii, waxyar ka hor inta uusan ka ambabixin Islamabad, kadib kulankii ugu heerka sarreeyay ee dhexmara Washington iyo Tehraan tan iyo kacaankii Islaamiga ahaa ee 1979-kii.

Wuxuu sheegay in Iiraan ay dooratay “inaysan aqbalin shuruudaheenna” wada-hadalladii bilowday Sabtidii, isagoo raaciyay in Mareykanku u baahan yahay inuu arko “ballanqaad dhab ah” oo kaga yimaada Tehraan oo ku aaddan inaysan sameyn hub nukliyeer ah.

“Waxaan u baahannahay inaan aragno ballanqaad cad oo ah inaysan raadin doonin hub nukliyeer ah, islamarkaana aysan raadin doonin qalab u sahlaya inay si degdeg ah ku helaan hubkaas,” ayuu yiri Vance, intii lagu guda jiray xabbad-joojinta lixda isbuuc ah ee dagaalka Mareykanka iyo Israa’iil ay ku qaadeen Iiraan.

Guddoomiyaha Baarlamaanka Iiraan, Mohammad Bagher Ghalibaf, oo ah hoggaamiyaha wafdiga Tehraan, ayaa dhanka Mareykanka ku eedeeyay inuu miiska la yimid shuruudo lagu carqaladeynayo sii socoshada wada-hadallada.

Warbixin laga helay Washington ayaa muujineysa in xaqiiqda ah in Madaxweyne Donald Trump uu diray Vance ay caddeyneyso in Mareykanku si dhab ah u qaadanayo wada-hadalladan. Bixitaanka Vance ayaa sidoo kale lagu tilmaamay inuusan macnaheedu ahayn in wada-hadalladii ay dhammaadeen.

Qodobada ugu waaweyn ee haatan la isku mari la’yahay ayaa u muuqda Marinka Hormuz, kaasoo Iiraan ay weli gacanta ku hayso, iyo farqiga u dhexeeya arrimaha nukliyeerka.

“Mareykanku muddo ayuu wada-hadallo la lahaa Iiraan. Wada-hadalladaas way sii socon karaan iyadoo la iska fog yahay, ka bixitaanka madashana waxa laga yaabaa inay tahay oo keliya mowqif adag oo la muujinayo,” ayuu yiri falanqeeye sare oo ku sugan Washington.

Mareykanku kaliya ma dalbanayo in Iiraan ay ballanqaaddo inaysan sameyn hub nukliyeer ah, balse sidoo kale inuusan xitaa jirin isku day ay ku heli karto qalabkaas. Khilaafaadka noocan ah ayaa ah kuwii sababay in wada-hadalladii bartamihii 2010-meeyadii ay qaataan sanado badan. Ugu dambeyntii, waxaa la gaaray heshiiskii nukliyeerka ee 2015-kii xilligii Madaxweyne Barack Obama, kaasoo Trump uu ka baxay saddex sano kadib.

Rajada heshiis la gaaro

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Iiraan ayaa Axaddii sheegtay in aan la filaynin in wada-hadallada Mareykanka lagula jiro lagu gaaro heshiis maalin qura gudaheed.

“Sida dabiiciga ah, bilowgiiba maynaan filaynin inaan heshiis ku gaarno hal kulan. Cidna rajo noocaas ah kama qabin,” ayuu yiri afhayeenka wasaaradda, Ismaaciil Baqaa’i (Esmaeil Baghaei), sida ay baahisay warbaahinta dowladda ee IRIB.

Wuxuu sheegay in Tehraan ay “ku kalsoon tahay in xiriirka anaga iyo Pakistan, iyo sidoo kale saaxiibadeenna kale ee gobolka, uu sii socon doono.”

Guddoomiyaha Baarlamaanka Iiraan, Maxamed Baaqir Qaalibaaf (Mohammad Bagher Ghalibaf), oo ah hoggaamiyaha wafdiga Tehraan ee Islamabad, ayaa sheegay inay soo jeediyeen hindiseyaal “mustaqbalka wax dhisaya”, balse Mareykanku uu ku guuldareystay inuu kasbado kalsoonida wafdigiisa intii ay socdeen wada-hadalladu.

“Mareykanku wuu fahmay caqliga iyo mabaadi’da Iiraan, waxaana la joogaa xilligii ay go’aan ka gaari lahaayeen inay kasban karaan kalsoonideenna iyo in kale,” ayuu yiri Ghalibaf, oo qoraal soo dhigay barta X.

Marka laga soo tago sii deynta hantida la xayiray ee dibadda, Tehraan ayaa dalbaneysa gacan-ku-haynta Marinka Hormuz, bixinta magdhowga dagaalka iyo xabbad-joojin guud oo ka hirgasha gobolka oo dhan, oo ay ku jirto Lubnaan, sida ay sheegeen warbaahinta dowladda iyo mas’uuliyiin kale.

Israa’iil oo xulafo la ah Mareykanka ayaa dhankeeda diiday inay joojiso weerarada ay ku hayso kooxda Xisbullah ee dalka Lubnaan. Tehraan ayaa sheegtay in xabbad-joojintii lagu heshiiyay isbuucii hore ay ku jirtay dagaalka Lubnaan, balse Mareykanka iyo Israa’iil ayaa labaduba gaashaanka u daruuray arrintaas.

Si kastaba, dowladda Pakistan oo dhex-dhexaadinaysay Iiraan iyo Mareykanka ayaa rajo ka muujisay in mar kale la isugu tago miiska wada-hadalka, si ay isugu soo dhowaadaan dhinacyada loogana gudbo shuruudaha noqday “mindi mindi ku taag”.

Sheekh Aadan Madoobe oo guddoomiyay kulan aan caadi ahayn

Jamaal Maxamed
-
0
Sheekh Aadan Madoobe oo guddoomiyay kulan aan caadi ahayn

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka Soomaaliya, Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe), ayaa maanta guddoomiyay kulanka aan caadiga ahayn ee xubnaha Guddiga Joogtada ah, kaas oo ka dhacay xarunta Guddoonka iyo Guddiyada ee Villa Hargeysa.

Sheekh Aadan Madoobe oo kulanka furay ayaa xubnaha guddiga joogtada ah warbixin ka siiyey safarkii uu ku tegay magaalada Baydhaba, oo ah xarunta ku-meel-gaarka ah ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, halkaas oo uu kulamo kula soo qaatay masuuliyiinta maamulka iyo waxgaradka deegaanka.

Sidoo kale wuxuu ka warbixiyay isbeddelladii dhawaan ka dhacay dowlad-goboleedkaas iyo dadaallada dowladda ee ku aaddan doorashada hoggaanka Koonfur Galbeed iyo midda golaha wakiilada.

Intaas kaddib, Habdhowraha Guud ee Golaha Shacabka, Xildhibaan Maxamed Cabdullaahi Xasan (Nuux), ayaa dhaariyey Xildhibaan Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac), oo si rasmi ah uga mid noqday Mudanayaasha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka 11-aad.

Sidoo kale, waxaa la dhaariyey Wasiir Ku xigeenka Wasaaradda Qorsheynta, Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha, Mudane Ismaaciil Ciid Maxamed, Wasiir Kuxigeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah, Mudane Xasan Maxamed Cali iyo Wasiir Kuxigeenka Wasaaradda Tamarta iyo Kheyraadka Biyaha, Marwo Nadiifo Aadan Isaaq.

Dhinaca kale waxaa kulanka aan caadiga ahayn lagu soo qaaday howlaha Baarlamaanka iyo sidii loo sii amba qaadi lahaa ajendayaasha muhiimka ah, maadaama ay taagan yihiin xaalado siyaasadeed oo xasaasi ah, iyadoo marka uu furmo Baarlamaanka la filayo inuu sii wado meel marinta shuruucda muhiimka ah.

Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxlad xasaasi ah oo ka dhalatay go’aankii Baarlamaanka ee wax ka beddelka dastuurka iyo hanaanka loo wajahayo doorashooyinka soo socda ee dalka.

Waxaa kale oo jirta xiisad culus oo kasoo cusboonaatay qaar kamid ah maamul-goboleedyada dalka, kadib markii ay dowladdu weerar ku qaaday Koonfur Galbeed, kaas oo meesha looga saaray madaxweyne Cabdicasiis Lafta-gareen.

Sheekh SHARIIF oo war culus soo saaray una digay CIIDAMADA

Jamaal Maxamed
-
0
Sheekh SHARIIF oo war culus soo saaray una digay CIIDAMADA

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee dowladdii kumeel-gaarka ahayd ee Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa ka hadlay maalinta qaran ee 12-ka April oo ah markii la aas aasay Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, isaga oo dhanka kale digniin u diray ciidamada.

Ugu horreyn Shariif ayaa geesiyaasha Xoogga Dalka ugu hambalyeeyay sanad guurada 66-aad ee kasoo wareegatay aas-aaskoodii, isaga oo sheegay inay ahay maalin wayn oo qiimo badan.

“Waxaan hambalyo iyo boggaadin u dirayaa sarreeyayaasha, saraakiisha, saraakiil xigeennada, alifleyda iyo dableyda ciidanka Xoogga dalka Soomaaliyeed iyo qoysaskooda oo u dabaaldegaya munaasabadda 12-ka Abril oo ku beegan 66 sanno-guuradii kasoo wareegtay aasaaska ciidanka”. ayuu yiri madaxweynihii hore ee dalka.

Sidoo kale wuxuu hoosta ka xariiqay in munaasabadda sanadkan ay kusoo aaday xilli xasaasi ah, isla markaana ay taagan yihiin xaalado adag, ayna socdaan howlgallo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab.

“Munaasabaddani, waxay ku soo aadday xilli dalkeenna ay ka jiraan duruufo adag islamarkaana qaar ka mid ah geesiyaasha ciidanka xoogga dalka ay ku suganyihiin furimaha dagaalka, kuwaas oo naftooda u huraya difaaca dalka iyo dadka. Waxaan anigoo ka faa’ideysanaya fursadaan ku boggaadinayaa ciidanka qalabka sida nuucyadooda kala duwan inay sii laba jibaaraan dagaalka lagula jiro argagixisada”. ayaa lagu mar kale yiri Sheekha.

Dhanka kale, madaxweynihii hore ee dalka oo hadalkiisa sii wata ayaa ka hadlay arrimaha ciidamada, isaga oo uga digay inay ku milmaan arrimaha siyaasadda, iyaga oo qaadanaya amarka madaxweynaha.

Shariifka ayaa carrabka ku dhuftay in arrintan ay dhaawaceyso sumcadda ciidamada iyo dhex-dhexaadnimadooda, isla markaana ay wax u dhimeyso kalsoonida shacabka Soomaaliyeed.

“Waxay u muuqataa in hoggaanka dalka uu kala qaybinayo ciidanka Qaranka isagoo ka leh danno siyaasadeed oo gaar ah, waxaana uga digayaa saraakiisha ciidanka, qaadashada amaro qaldan oo dhaawici kara dhexdhexaadnimadooda iyo kalsoonida shacabka Soomaaliyeed”. ayuu sii raaciyey.

Digniintan ayaa kusoo aaday, xilli dhawaan dowladda Soomaaliya ay howlgal culus ku qaaday Koonfur Galbeed, kadib markii ciidamo ka tirsan kuwa Xoogga ay gudaha u galeen magaalada Baydhaba, iyaga oo kadib meesha ka saaray maamulkii uu hoggaaminayay madaxweyne Cabdicasiis Lafta-gareen.

Sawirro: Xasan oo ka qayb-galay dabaal-degga 12-ka April – Sidee loo xusay?

Jamaal Maxamed
-
0
Sawirro: Xasan oo ka qayb-galay dabaal-degga 12-ka April – Sidee loo xusay?

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta ka qayb-galay xuska 66-aad ee sanad-guurada kasoo wareegtay aas aaska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo lagu qabtay xarunta wasaaradda gaashaandhigga ee magaalada Muqdisho.

Munaasabadda oo ahayd mid ballaaran ayaa waxaa lagu soo bandhigay ciidan tiro badan oo leh tayo heer sare ah, kuna qalabeysan gaadiid dagaal oo gaashaaman iyo diyaarado dagaal oo ka mid ah kuwa casri ah, kuwaas oo saaka lagu arkay hawada sare ee magaalada Muqdisho.

Arrintan ayaa waxa ay muujineysaa sida loo diyaariyay awoodda, qalabka iyo tayada Ciidanka Xoogga Dalka, oo sanadihii lasoo dhaafay gaaray guulo waaweyn, laguna xoreeyay dhul ay muddo dheer argagixisadu ku dhibaateynaysay shacabka Soomaaliyeed.

Madaxweynaha oo madasha ka hadlay ayaa geesiyaasha Xoogga dalka ugu hambalyeeyay sanad guurada 66-aad ee kasoo wareegatay aas-aaskoodii, isaga oo sheegay in u tahay inuu rajeynayo horumar iyo barwaaqo.

Xasan Sheekh ayaa shaaca ka qaaday in Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ay yihiin kuwa ku suntan adkeysi, isla markaana ay tahay guul weyn in maanta loo dabaal-degayo sanad-guurada 66-aad ee aasaaskooda.

“Geesiyaasha Ciidamada Xoogga Dalka waa kuwa badbaadiyey 20 milyan oo Soomaaliyeed. Kaliya kuma difaacaan qori, balse sidoo kale way u gargaaran. Maanta guusha ay gaareen taariikhda ayaa qori doonta, Hambalyo” ayuu yiri madaxweynuhu.

Sidoo kale, wuxuu ka hadlay sida ay dowladdiisa uga go’an tahay in cadowga laga xoreeyay goobaha ay ka joogaan dalka, maadaama ay socdaan howlgao xoreyn ah.

12-ka April, sanadkii 1960 ayey ahayd markii la aas-aasay Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, waxaana hadda laga joogaa 66 sano, iyadoo sanadkan ay kusoo aaday, xilli muhiim ah oo  dib usoo kabanayo milariga Soomaaliya.

Maxay yihiin diyaaradaha dagaal ee saaka lagu arkay hawada Muqdisho? + Video

Jamaal Maxamed
-
0
Maxay yihiin diyaaradaha dagaal ee saaka lagu arkay hawada Muqdisho? + Video

Muqdisho (Caasimada Online) – Iyadoo maanta ay ku beegan tahay 12-ka April maalinta aas-aaska ee Ciidanka Xoogga Soomaaliyeed ayaa waxaa saaka hawada Muqdisho lagu arkay diyaarado dagaal oo ka qayb-qaadanaya dabaal-degga sanad guurada 66-aad ee kasoo wareegatay aas-aaska Xoogga Dalka.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, diyaaradahan ayaa ah nooca dagaalka ee F-16 ee Turkiga, waxaana ay ku damaashadaan hawada caasimada.

Dadweynaha Muqdisho ayaa daawanayaa dabaal-degga ay sameynayaan diyaaradahaan oo qaarkood loogu deeqay Ciidanka Xoogga Dalka.

Sidoo kale, waxaa haatan socoto munaasabad wayn oo lagu xasayo maalinta 12-ka April ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, iyadoo uu ka qayb-galayo madaxweyne Xasan Sheeh Maxamuud, laguna soo bandhigayo cududa ciidamada, gaadiidoodka iyo qalabkooda milatari.

Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed Sarreey Guuto Ibraahim Maxamed Maxamuud oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa geesiyaasha Ciidanka XDS u diray hambalyada sanad guurada 66-aad ee kasoo wareegatay aas-aaskoodii, isaga oo sheegay in u tahay maalin wayn oo qiimo badan.

“Ciidanka Xoogga dalka, waa laf dhabarka Ciidanka Qalabka Sida ee Soomaaliyeed, waxaana sidoo kale isku hambalyeynaynaa guulaha aan kasoo hooynay agaalka dalka looga xoreynayo Argagixisada arxanka darran” ayuu yiri Taliye Ibraahim.

12-ka April, sanadkii 1960 ayey ahayd markii la aas-aasay Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, waxaana hadda laga joogaa 66 sano, iyadoo sanadkan ay kusoo aaday, xilli muhiim ah oo  dib usoo kabanayo milariga Soomaaliya.

Wiilka Museveni oo Turkey ka dalbaday in hal bilyan iyo gabar ay ka siiyaan Soomaaliya

Asad Cabdullahi Mataan
-
0
Wiilka Museveni oo Turkey ka dalbaday in hal bilyan iyo gabar ay ka siiyaan Soomaaliya

Kampala (Caasimada Online) — Taliyaha ciidamada qalabka sida ee Uganda, Jeneraal Muhoozi Kainerugaba, ayaa abuuray xiisad cusub oo Soomaaliya ay qeyb ka tahay kadib markii uu Turkiga ka dalbaday wax uu ugu yeeray “magdhow amni”, in uu ka siiyo doorkii milateri ee muddada dheer ay Uganda ku lahayd Soomaaliya.

Qoraallo is-daba joog ah oo uu soo dhigay barta X, oo qaarkood dib laga tiray, ayuu wiilka madaxweyne Museveni, Jeneraal Muhoozi ku eedeeyay xukuumadda Ankara inay dhaqaale ahaan ka faa’iideysanayso Soomaaliya, xilli ciidamada Uganda ay dhabarka u riteen culeyska ugu weyn ee dagaalka ka dhanka ah ururka Al-Shabaab iyo ilaalinta jiritaanka dhismaha dowladda Soomaaliya.

Wuxuu si adag uga digay in xukuumadda Kampala ay xiriirka diblomaasiyadeed u jari karto Ankara 30 maalmood gudahood haddii aan wax laga qaban tabashooyinkooda, isagoo sidoo kale sheegay in Uganda ay xiri karto safaaradda Turkiga, xayiraadna ku soo rogi karto duulimaadyada shirkadaha diyaaradaha ee Turkish Airlines.

Waxaa uu dalbadan hal bilyan oo dollar iyo gabadha ugu quruxda badan Turkey.

“Marka laga soo tago 1,000,000,000 ee doolar ee ka imaanaysa Turkiga, waxaan sidoo kale doonayaa in haweeneyda ugu quruxda badan dalkaas ay xaas ii noqoto,” ayuu yiri.

Faragelintan ayaa imaneysa xilli Turkiga uu sii ballaarinayo saameyntiisa dhanka siyaasadda, dhaqaalaha iyo amniga, ayada oo Jimcihii ay Ankara si rasmi ah u billowday qodista shidaalka Soomaaliya, oo la filayo in labada dal ay ka helaan balaayiin dollar.

Joogitaankaas sii kordhaya ee Turkiga ayaa u muuqda midka xuddunta u ah cabashada Jeneraal Muhoozi. Dooddiisa ugu weyn ayaa ah in dalalka dhaqaale ahaan ka faa’iideysanaya xaaladda amni ee ka soo reyneysa ee Soomaaliya ay tahay inay qadariyaan ayna abaalgud siiyaan dalalka dhiigga u daadiyay nabad-ilaalinta sida Uganda. Si dadban, wuxuu xasilinta Soomaaliya si toos ah ugu xirayaa fursadaha ganacsi ee haatan u furmaya saaxiibada shisheeye.

“Ciidamada UPDF waxay Soomaaliya isaga bixi doonaan sanadka dambe. Aan aragno sida ciidanka ‘weyn’ ee Cusmaaniyiinta uu u badbaado marka Al-Shabaab ay madaxooda doonayaan,” ayuu yiri.

Ilaa iyo haatan, ma jiro wax jawaab rasmi ah oo ka soo baxay mas’uuliyiinta dowladda federaalka Soomaaliya iyo kuwa Turkiga toona.

Sidoo kale, weli ma cadda in hadallada Muhoozi ay ka turjumayaan isbeddel rasmi ah oo ku yimid siyaasadda arrimaha dibadda ee dowladda Uganda iyo in ay tahay arrin kale oo ku saleysan diblomaasiyadda shakhsi ahaaneed ee sarkaalkan milateri, kaas oo horay ugu caan baxay hadallo xasaasi ah oo uu bannaanka soo dhigo.

Turkiga oo shaaca ka qaaday muddada lagu soo saarayo shidaalka Soomaaliya

Guuleed Muuse
-
0
Turkiga oo shaaca ka qaaday muddada lagu soo saarayo shidaalka Soomaaliya

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Turkiga ayaa ku dhawaaqday in ugu badnaan 9 bilood gudahood lagu soo saari doono shidaalka Soomaaliya, kaasi oo haatan la bilaabayo qodistiisa.

Wasiirka Tamarta iyo Kheyraadka Dabiiciga ee Turkiga, Alparslan Bayraktar oo shalay magaalada Muqdisho uga qeyb-galay soo dhaweynta markabka shidaalka qodaya ee Çağrı Bey ayaa si rasmi ah ugu dhawaaqay bilaabashada howlgalka qodista shidaal ee laga hirgelinayo xeebaha Soomaaliya.

Bayraktar ayaa tallaabadan ku tilmaamay mid taariikhi ah oo furaysa marxalad cusub oo dhanka tamarta ah. Mashruucan ayuu sheegay inuu yahay natiijada iskaashi sii xoogeysanaya oo u dhexeeya Turkiga iyo Soomaaliya, isla markaana ka tarjumaya rabitaan wadajir ah oo labada dhinac ah.

“Howlgalka wuxuu noqonayaa kii ugu horreeyay ee Turkigu ka fuliyo qodis badeed oo qoto dheer meel ka baxsan xuduudihiisa,” ayuu yiri Bayraktar, isagoo xusay in howlgalka uu calaamad u yahay in Ankara ay ku biirtay dalalka sameeya sahminta tamarta ee badda fog.

Sidoo kale wuxuu sheegay in qiyaastii 500 oo shaqaale ah ay ka qeyb qaadan doonaan howlgalka, iyadoo la qorsheynayo in qodista lagu soo gaba-gabeeyo muddo u dhaxeysa lix ilaa sagaal bilood, haddii xaaladaha cimiladu oggolaadaan.

Wasiir Bayraktar ayaa ku tilmaamay howlgalka mid taariikhi ah oo ka tarjumaya himilada tamareed ee Turkiga, isaga oo sheegay in mashruucani caddeyn u yahay qorshaha Ankara ee ah inay noqoto quwad saameyn ku leh tamarta caalamka.

Markabka Çağrı Bey ayaa billaabaya qodista ceel ku yaalla meel qiyaastii 372 kiiloomitir u jirta xeebaha Soomaaliya. Ceelkaas ayaa loo bixiyay “Curad-1”, waxaana la filayaa inuu noqdo mid ka mid ah ceelasha shidaal ee ugu qoto dheer dunida ee badda laga qodo.

Sida ay sheegtay Wasaaradda Tamarta ee Turkiga, howlgalka ayaa laga fulin doonaa biyo qoto-dheerkoodu gaarayo ilaa 3,500 mitir, halka ceelka laftiisa uu sii degi doono ku dhowaad 4,000 mitir oo kale oo ka hooseeya gunta badda. Taas ayaa wadarta qoto-dheerta ka dhigeysa ku dhowaad 7,500 mitir.

Mas’uuliyiinta Turkiga ayaa sheegaya in Curad-1 uu sidaas ku noqon karo ceelka labaad ee ugu qoto dheer adduunka ee badda laga qodo.

Goobta qodista ayaa la xushay kadib markii markabka cilmi-baarista dhulka ee Turkiga ee Oruç Reis uu 234 maalmood ku qaatay ururinta xogta juqraafiyeed ee saddex baloog oo ku yaalla biyaha Soomaaliya. Baaritaannadaas ayaa daboolay aag dhan 4,464 kiiloomitir oo laba jibbaaran, ka hor inta aan khubaradu go’aamin goobtan loo arkay inay tahay meel rajo weyn leh.

Ciidanka badda ee Turkiga ayaa sidoo kale taageeri doona howlgalka, iyadoo maraakiibta TCG Sancaktar, TCG Gökova iyo TCG Bafra ay ilaalin doonaan markabka Çağrı Bey inta uu socdo howlgalka.

Si kastaba, howlgalka Soomaaliya wuxuu qeyb ka yahay dadaalka ballaaran ee Turkiga uu ku doonayo inuu ku ballaariyo sahminta shidaalka iyo gaaska ee dibadda, isla markaana uu ku yareeyo ku tiirsanaanta tamarta dibadda laga soo dejiyo.

Israa’iil oo ku dhawaaqday go’aan burburin kara wada-hadallada Iran iyo Mareykanka

Guuleed Muuse
-
0
Israa’iil oo ku dhawaaqday go’aan burburin kara wada-hadallada Iran iyo Mareykanka

Beirut (Caasimada Online) – Israa’iil ayaa ku adkeysaneysa sii socoshada weerarada Lubnaan, iyadoo saacadihii u dambeeyay si xun u duqeysay, xilli Mareykanka iyo Iiraan ay wada-xaajoodyo uga socdeen Islamabad, ayna Tehran dalbaneyso in la joojiyo duqeymaha.

Israa’iil ayaa si cad u sheegtay in aysan wax xabbad-joojin ah kala hadli doonin ururka Xisbullaah, xilli mas’uuliyiinta Lubnaan ay wada-hadallo kula yeelanayaan magaalada Washington usbuuca soo socda.

Ciidamada Israa’iil ayaa sii wada weeraro cusub oo sababay khasaare dhimasho oo ka dhacay koonfurta Lubnaan, taas oo fashil madaxa u gelin karta wada-hadallada Islamabad ee dalka Pakistan.

Ugu yaraan 10 qof oo ay ku jiraan saddex ka tirsan shaqaalaha gurmadka degdegga ah, ayaa lagu dilay weeraro ay Israa’iil geysatay maalintii Sabtida, sida ay sheegtay Wasaaradda Caafimaadka Dadweynaha ee Lubnaan.

Dhanka kale, warbaahinta dowladda Lubnaan ayaa werisay duqeymo ka dhacay in ka badan toban goobood oo ku yaalla koonfurta dalkaasi.

Arrimahan ayaa imanaya xilli safiirrada Israa’iil iyo Lubnaan ay habeen hore yeesheen wada-hadallo hordhac ah oo lagu sii diyaarinayo kulan la filayo inuu Talaadada ka dhaco Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka (Department of State), kaas oo looga arrinsanayo waddo loo maro nabad.

Safiirka Israa’iil u fadhiya Mareykanka, Yechiel Leiter ayaa sheegay in wada-hadalladani ay noqon doonaan bilowga wada-xaajoodyo rasmi ah oo lala yeesho dowladda Lubnaan, inkastoo aysan jirin xiriir diblomaasiyadeed oo rasmi ah oo ka dhexeeya labada dal.

“Israa’iil waxay oggolaatay inay billowdo wada-hadallo nabadeed oo rasmi ah oo ay la gasho Lubnaan,” ayuu yiri Leiter, isagoo si cad u sheegay in aan wax wada-hadal ah lala geli doonin Xisbullaahi.

“Israa’iil waxay diidday inay xabbad-joojin kala hadasho ururka argagixisada ah ee Xisbullaah, kaas oo weli sii wada weerarada uu ku hayo Israa’iil, isla markaana ah caqabadda ugu weyn ee hortaagan nabadda labada dal,” ayuu raaciyay.

Xildhibaan Xasan Fadlallah (Hassan Fadlallah) oo ka tirsan baarlamaanka Lubnaan, isla markaana ka tirsan garabka Xisbullaah ayaa Sabtidii sheegay in kooxdu ay si buuxda u diiddan tahay wada-hadallo toos ah oo dhex mara Lubnaan iyo Israa’iil.

Tallaabadan ayuu ku tilmaamay “xadgudub qaawan oo ka dhan ah heshiiska qaran, dastuurka iyo shuruucda Lubnaan,” isagoo intaas ku daray in ay sii hurinayso kala qeybsanaanta gudaha xilli Lubnaan ay u baahan tahay midnimo si ay uga hortagto gardarrada Israa’iil.

“Waxa uu cadowgu ku guuldareystay inuu ku gaaro goobta dagaalka, kama heli doono wada-hadallo uu la galo maamul aan lahayn awood go’aan qaadasho, isla markaana ku guuldareystay difaaca dadka iyo qaranka,” ayuu raaciyay.

Ra’iisul Wasaaraha Lubnaan, Nawaf Salam ayaa Sabtidii sheegay inuu dib u dhigay safar uu ku tegi lahaa Mareykanka, halkaas oo la filayay inuu kula kulmo Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Mareykanka Marco Rubio, si looga shaqeeyo “ilaalinta ammaanka iyo midnimada Lubnaan.”

Iyadoo ay socdaan dadaallo diblomaasiyadeed, haddana weerarada Israa’iil ayaan wali joogsan. Wakaaladda Wararka Qaranka ee Lubnaan ayaa werisay in duqeymo xagga cirka ah ay burburiyeen dhisme la degganaa oo ku yaalla deegaanka Mayfadoun ee degmada Nabatiyeh.

Wasaaradda Caafimaadka Lubnaan ayaa xaqiijisay saddex weerar oo dhimasho dhaliyay oo ka dhacay Nabatiyeh, waxayna si kulul u cambaareysay beegsiga joogtada ah ee Israa’iil ku hayso shaqaalaha gurmadka degdegga ah.

Wararka ayaa intaas ku daraya in xaaladda magaalada Tyre ee koonfurta Lubnaan ay weli kacsan tahay, iyadoo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay dul heehaabayaan hawada, halka labada dhinac ay isweydaarsanayaan gantaallo iyo rasaas.

Lubnaan ayaa weli la daalaa-dhacaysa saameynta weerarradii waaweynaa ee Israa’iil ka fulisay guud ahaan dalka maalintii Arbacada, kuwaas oo ay ku dhinteen in ka badan 350 qof.

Warbixinnada warbaahinta ayaa muujinaya in Washington iyo Beirut ay Israa’iil ugu baaqeen inay hakiso weerarada ka hor wada-hadallada. Wakaaladda Reuters, oo soo xiganeysa Axios ayaa sheegtay in dowladda Lubnaan iyo maamulka Trump ay labaduba codsadeen hakad ku-meel-gaar ah oo colaadda ah, inkastoo Aqalka Cad uusan si rasmi ah u xaqiijin arrintaas.

Donald Trump ayaa sheegay inuu ka codsaday Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu inuu yareeyo duqeymaha socda, isagoo ka digay in sii socoshadooda ay dhaawici karto xabbad-joojinta jilicsan ee u dhexeysa Mareykanka iyo Iiraan.

Muxuu Ra’iisul wasaare Xamza kala hadlay Madaxweynaha JABUUTI?

Jamaal Maxamed
-
0
Muxuu Ra’iisul wasaare Xamza kala hadlay Madaxweynaha JABUUTI?

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisu wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre oo khadka taleefoonka kula xiriiray madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle ayaa kala hadlay guushiisa iyo arrimo xasaasi ah.

Ugu horreyn Ra’iisul wasaare Xamza ayaa Ismaaciil Cumar Geelle ugu hambalyeeyay doorashadii ka dhacday dalkiisa 10-kii Bishaan ee uu isagu ku guulaystay, wuxuuna ku bogaadiyay sida kalsoonida leh ee Shacabkiisa markale xilka ugu aamineen

Sidoo kale, Ra’iisul wasaaraha aya  madaxweynaha Jabuuti ee markale loo doortay ugu duceeyay inuu Eebe weyne ku asturo mas’uuliyadda muddo xilleed loo doortay, isaga oo dhan kale shacabka Jabuuti ku bogaadiyay habka nabadda iyo degganaashaha leh ee ay u doorteen madaxdooda.

Waxaa kale oo uu uga mahadceliyay doorka muuqda ee ay ka qaateen xoojinta amniga gobolka iyo taageerada ay oa garab taagan tahay shacabka iyo Dowladda Soomaaliya.

Geelle ayaa markii lixaad ku guuleystay xilka madaxweynaha Jabuuti, ka dib doorasho ay qaadaceen inta badan mucaaradka, isagoo helay in ka badan 97.81% codadkii la dhiibtay, xogta rasmiga ah ee wasaaradda arrimaha gudaha Sabtidii ayaa muujisay.

Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle ayaa u ololeeyay xasiloonida iyadoo ay jirto xiisadaha gobolka, gaar ahaan kuwa ku xiran colaadaha Bariga Dhexe.

Si kastaba, Geelle ayaa xukunka hayo tan iyo 1999-kii, waana madaxweynihii labaad ee dalkaasi yeesho tan iyo markii uu xornimada ka qaatay Faransiiska 1977-kii.

Faah-faahinta howlgal culus oo ka dhacay Toratorow

Guuleed Muuse
-
0
Faah-faahinta howlgal culus oo ka dhacay Toratorow

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee Kumaandooska Danab ayaa xalay saqdii dhexe fuliyay howlgal qorsheysan oo ka dhacay deegaanka Toratorow ee gobolka Shabeellaha Hoose.

Howlgalkan oo si taxaddar leh loo qorsheeyay ayaa lagu beegsaday bar koontarool oo sharci-darro ah oo Al-Shabaab ku lahaayeen deegaanka Toratorow.

Ciidanka Danab ayaa gacanta kusoo dhigay xubno ka tirsan kooxda Al-Shabaab oo ku sugnaa barta koontaroolka, sida lagu sheegay war-saxaafadeed kasoo baxay taliska.

Qoraalka ayaa sidoo kale lagu xusay in howl-galka uu ahaa mid si gaar ah loo abaabulay, isla markaana lagu bartilmaameedsaday goobaha ay kooxdaasi ku dhibaateyso shacabka.

Ujeeddada howl-galka ayaa lagu sheegay burburinta goobaha ay Al-Shabaab canshuuraha sharci-darrada ah kaga qaadaan shacabka iyo gaadiidka mara waddooyinka, gaar ahaan jidka weyn ee isku xira Shabeellaha Hoose iyo gobolka Baay.

Tallaabadan ayaa si toos ah u xoojinaysa xorriyadda isu socodka, ganacsiga iyo badqabka bulshada ku nool labadaas gobol, sida uu sheegay taliska ciidanka.

Ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee Kumaandooska Danab, gaar ahaan cutubka “Special Danab”, ayaa mar kale adkeeyay go’aankooda ku aaddan sii wadidda howl-gallada qorsheysan ee lagu ciribtirayo Al-Shabaab, si loo xaqiijiyo amni waara iyo xasillooni.

Xogta kulamo ay Baydhaba ka wadaan Taliye Mahad Salaad iyo Asad Diyaano

Guuleed Muuse
-
0
Xogta kulamo ay Baydhaba ka wadaan Taliye Mahad Salaad iyo Asad Diyaano

Baydhabo (Caasimada Online) – Taliyaha Hay’adda Sirdoonka iyo Nabadsugidda Qaranka (NISA), Mahad Maxamed Salaad iyo Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, S/Guuto Asad Cismaan Cabdullaahi ayaa maanta magaalada Baydhabo kulan kula yeeshay mas’uuliyiin ka tirsan maamulka degmada Baydhabo ee dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta wada-shaqeynta u dhaxeysa maamulka degmada iyo saraakiisha hay’adaha amniga, si loo adkeeyo sugidda amniga iyo xasilloonida guud ee magaalada iyo deegaannada ku xeeran.

Mas’uuliyiinta ayaa isla gartay muhiimadda ay leedahay in la adkeeyo xiriirka u dhaxeeya maamulka degmada iyo saraakiisha amniga, si loo hubiyo sugidda nabadgelyada iyo xasilloonida guud ee Baydhabo iyo deegaannada ku xeeran.

Sidoo kale, labada taliye ayaa magaalada Baydhabo kulan xog-is-weydaarsi kula yeeshay masuuliyiin ka tirsan warbaahinta madaxa-bannaan iyo kuwa maxalliga ah ee Koonfur Galbeed.

Kulankaas ayaa lagu falanqeeyay doorka warbaahinta ee wacyigelinta bulshada iyo muhiimadda ay leedahay in warbaahinta iyo hay’adaha amniga ay yeeshaan wada-shaqeyn dhow.

Ugu dambeyn, labada taliye ayaa ku boorriyay dhammaan dhinacyada maamulka, warbaahinta iyo hay’adaha amniga inay si wadajir ah uga shaqeeyaan sugidda amniga iyo xasilloonida.

Si kastaba, magaalada Baydhabo ayaa haatan amnigeeda si gaar ah loogu xil-saaray Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, halka Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ay ka howlgalaan hareeraha magaalada, si ay u xoojiyaan difaaca guud ee magaalada iyo deegaannada ku xeeran.

Magaalada ayaa sidoo kale lagu soo rogay bandow habeenkii ah, iyadoo la soo saaray awaamiir mamnuucaya in qof aan ciidan ahayn uu hub ku dhex qaato magaalada.

Waxaa kale oo la adkeeyay baaritaanka gaadiidka iyo dadka soo galaya ama ka baxaya Baydhabo, iyadoo la doonayo in si buuxda loo hubiyo amniga, lagana hortago wax kasta oo khatar gelin kara xasilloonida, xilli halkaasi laga qabanayo doorashooyin lagu soo dooranayo hoggaanka cusub ee maamulka.

1...171819...3,782Page 18 of 3,782

Caasimada Online is a reputable and reliable source of news and information on Somalia. As the largest Somali news site, we are dedicated to providing our readers with accurate and up-to-date coverage of the country's politics, society, and culture. Founded in 2009 by a Somali-American journalist, Caasimada Online is owned by Caasimada Media Group and headquartered in Mogadishu. In addition to keeping our readers informed, we strive to promote democracy in Somalia. If you have any questions or comments, please don't hesitate to contact us at [email protected]

Important Links

Trending

Social Media

© Caasimada Online 2012 | All Rights Reserved