Muqdisho (Caasimada Online) – Hay’adda Diiwaangelinta iyo Aqoonsiga Qaranka ee NIRA oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa shaacisay waqtiga rasmiga ah ee lacag laga dhigayo qaadashada Kaarka Aqoonsiga Qaranka oo muhiim u ah dadweynaha Soomaaliyeed.

NIRA ayaa qoraalkeeda ku sheegtay in wixii ka dambeeya 31-ka bishaan Oktoobar ee sanadkan qaadashada Kaarka uu noqon doono adeeg lacag lagu bixiyo.

Sidoo kale waxa ay intaasi ku dartay in khidmad-dhaafka Kaarka Aqoonsiga Qaranka uu ku siman yahay dhammaadka bishaan, ayna fursad kooban u haystaan muwaadiniinta guud ahaan Soomaaliyeed.

“Muddada Khidmad-dhaafka Is-diiwaangelinta Kaarka Aqoonsiga Qaranku waxa ay ku eeg tahay 31-ka Bisha Oktoobar. Fadlan ka faa’idayso fursadda oo iska diiwaangeli Xarunta NIRA ee kuugu dhow” ayaa warka qoraalka ah ee hasoo baxay NIRA.

Hay’addu ma sheegin inta ay la’eegtahay lacagta laga qaadayo qofka u baahan kaarkaan haddii uu haleeli waayo waqtiga kooban ee ka haray muddada ay qabatay NIRA.

Kaarka Aqoonsiga Qaranka ayaa muhiim ah muwaadinka, waxaana dhawaan dowladda Soomaaliya ay waajib ka dhigtay qaadashada kaarkan oo ay ku xirtay adeegyada hay’adaha dowladda iyo shirkadaha sida gaarka ah ee loo yahay, iyada oo fartay in aysan u adeegin qof aan wadan kaarka NIRA.

“Ciddii u adeegta qof aan waddan kaarka NIRA waxaan u arkaynaa inay wax u fududeysay Khawaarijta waana lala xisaabtamayaa,” ayuu yiri Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud oo horay ku dhawaaqay go’aanka lagu dhaqangelinayo kaarka NIRA.

Tallaabadan ayey dowladdu ku sheegtay mid qayb ka ah dadaalka Qaran ee lagu doonayo in lagu casriyeeyo maamulka guud, laguna tayeynayo adeegyada bulshada, iyadoo lagu xoojinayo amniga, laguna xaqiijinayo in Soomaali kasta si sax ah loo aqoonsado loona diiwaan-geliyo.

Baydhaba (Caasimada Online) – Faah-faahhino dheeri ah ayaa kasoo baxaya weerar xooggan oo maanta maleeshiyad ka tirsan Al-Shabaab ay ku qaadeen saldhig ciidamada dowladda iyo kuwa Koonfur Galbeed ay ku leeyihiin dueedka magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

Weerarka kadib ayaa waxaa xigay dagaal foolka fool ah oo u dhexeeyay Al-Shabaab iyo ciidamada ku sugnaa saldhigga la weeraray oo ku yaalla deegaanka Burjeed oo u dhexeeya magaalada Baydhaba iyo deegaanka Deynuunaay.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in dagaalka uu qaatay saacado badan, isla markaana labada dhinac ay isku adeegsadeen hubka noocyadiisa, taas oo cabsi ku beertay shacabka ku dhaqan aagga lagu dagaalamay.

Saraakiil u hadashay ciidamada Xoogga dalka ayaa sheegay inay iska difaaceen weerarka uga yimid Al-Shabaab, isla markaana haatan ay si buuxda gacanta ugu hayaan goobaha lagu dagaalamay oo weli ciidamada ay ka wadaan howlgallo baaritaanno ah.

Dhanka kale, Al-Shabaab oo iyaguna wa soo saaray waxay baraha bulshada ku sheegteen inay khasaare culus oo isugu jiro dhimasho iyo dhaawac ay gaarsiiyeen ciidamada ku sugnaa gudaha saldhigga, balse ma jirto cid madax banaan oo xaqiijin karta sheegashada labad dhinac ee ku aadan daagalka.

Al-Shabaab ayaa marar badan soo weerartay deegaanka Burjeed, iyada oo marar badan lag jabiyay halkaasi, kadib markii looga layay xubno badan oo weerarka soo qaaday.

Maydadka xubnaha kooxda Al-Shabaab oo xilligaas la laayay aya la geeyay gudaha magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay, iyada oo lagu soo bandhigay fagaaraha afar irdoodka ee magaaladaas oo ay isugu soo baxeen boqolaal dadweyne ah.

Kadib dhacdadaasi, waxaa xaalad kacsanaan ah laga dareemay qaybo badan oo kamid ah gobollada Baay iyo Bakool oo ay weli ku xooggan yihiin maleeshiyaadka Al-Shabaab oo deegaanno badan ka haysta gobolladaasi.

Si kastaba, Koonfur Galbeed ayaa hadda isku diyaarineyso qaadista guluf oo ka dhan ah argagixisada si la’isugu furo, go’doonkana looga qaado deegaannada maamulkaasi.

Rome (Caasimada Online) – Wasiirka Gaashaandhigga Xukuumadda Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi oo haatan ku sugan magaalada Rome ayaa kuan gaar ah la yeeshay dhiggiisa dala Talyaaniga, Mudane Guido Crosetto, iyaga oo ka wada-hadlay arrimo dhowr ah.

Kulanka labada Wasiir ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga labada dal ee dhinacyada difaaca, amniga badda, dhismaha iyo tayeynta ciidanka Xoogga dalka.

Sidoo kale waxa ay isla soo hadal qaadeen maalgelinta howlgalka AUSSOM, iyo la dagaallanka kooxaha argagixisada, iyadoo la isla gartay in la dardargeliyo mashaariicda wadajirka ah ee qayb ka ah qorshaha Mattei ee Talyaaniga.

Labada Wasiir ayaa sidoo kale hoosta ka xariiqay xiriirka taariikhiga ah iyo iskaashiga dhow ee ka dhaxeeya Soomaaliya iyo Talyaaniga, iyo muhiimadda ay leedahay in la sii xoojiyo dadaallada lagu xaqiijinayo nabadda iyo xasilloonida gobolka.

Talyaaniga ayaa kamid ah dowladaha waa wayn ee taageerada siiya Soomaaliya wuxuuna horay qalab milatari iyo taageera kaleba u fudiyay dowladda federaalka iyo shacabkeeda.

Waxaa kale jira heshiisyo ay horar u kala saxiixdeen Rome iyo Muqdisho, waxaana kamid ah heshiis iskaashi cusub oo dhidibada u taagay, kaasi oo la xiriira dhinacyada u diyaar garowga iyo ka jawaab celinta halisaha dabiiciga ah.

Iskaashigaas cusub ayaa si gaar ah u dhex-maray hay’adda SODMA iyo hay’adda maareynta musiibooyinka ee dowladda Talyaaniga, ayada guddoomiyaha SODMA Maxamuud Macalin iyo wafdi uu hoggaaminayo ay booqasho ku tageen xarunta hay’adda Italian Civil.

Waxaa kale oo ay horay labada dal u kala saxiixdeen  heshiis iskaash oo ay ku wadaagi doonaan helista iyo gudbinta wararka muhiimka ah, dhinaca khibradda, tababarka iyo agabka la iska kaashado.

“Heshiiskani wuxuu Soomaaliya u leeyahay muhiimad weyn, xilli qarankeena uu hiigsanayo horumar dhinac kasta ah iyo xaqiijinta helida xog sugan oo wakhtigeeda ku haboon waa muhiim oo loo gudbiyo shacabka iyo caalamka,” ayuu yiri wasiir Daa’uud oo saxiixay.

Kismaayo (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya howlgal culus oo ay maanta ciidamada Jubbaland ay ka sameeyeen qaybo badan oo kamid ah gobolka Jubbada Hoose, kaas oo lagu xasuuqay xubno badan oo ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab.

Saraakiil u hadashay Jubbaland ayaa shaaca ka qaaday inay laayeen maleeshiyaad ka tirsanaa kooxda, kadib markii ay ku weerareen goobo ay ku dhuumaaleysanayeen oo ku yaalla Jubbada Hoose.

Ciidamada ayaa intii uu socday howlgalka ay waxa ay ku gaareen ilaa 9 tuulo oo dhaca Jinka Wabiga Jubba, waxayna xaqiijiyeen amniga dadka shacabka ah.

Sidoo kale waxa ay cagta mariyeen marino muhiim u ahaa Al-Shabaab iyo sidoo kale godad ay ka qoteen dhulka hoostiisa, sida ay shaaciyeen saraakiisha howlgalka hoggaamineysay.

Ma shaacin saraakiishu tirada dhimashada ee maleeshiyada Al-Shabaab, balse waxa ay sheegeen in weli howlgalku socdo, ayna soo bandhigi doonaan khasaaraha guud.

Muuqaal uu baahiyay Telefishinka Jubbaland ayaa muujinayo ciidamada oo wata gaadiidka dagaalka, isla markaana isku fidinaya dhammaan tuulooyinka ay maanta la wareegeen.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo culus haatan laga dareemayaa qaybo badan oo kamid ah gobolka, halkaas oo ay isku hayaan labada dhinac.

Jubbooyinka ayaa waxaa alaaba howlgallo wadajir ah ka sameeya ciidanka Jubbaland, kuwa Danab iyo saaxibada caalamiga ah oo beegsada farisiimaha kooxaha argagixisada.

Washington (Caasimada Online) – Wasiirka Maaliyadda Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Biixi Imaan Cige ayaa maanta guddoomiyay kulanka 26-aad ee Wasiirrada Maaliyadda Madasha Iskaashiga Dalalka Geeska Afrika, kaas oo ka dhacay magaalada Washington DC ee dalka Mareykanka.

Shirka uu hoggaaminayay Wasiirka Maaliyadda Soomaaliya ayaa qabsoomay xilli magaalada Washington DC uu ka socdo shirka sanadlaha ah ee Hay’adda Lacagta Adduunka (IMF) iyo Bangiga Adduunka.

Kulanka ayaa lagu lafa-guray xoojinta iskaashiga dalalka Geeska Afrika, gaar ahaan dhinacyada horumarinta adeegyada muhiimka ah ee bulshada, kobcinta isdhexgalka dhaqaale iyo taageeridda mashaariicda maalgelinta ee leh mudnaanta gaarka ah.

Wasiir Biixi Imaan Cige ayaa furitaanka kulanka ka jeediyay khudbad kooban, isagoo carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in dalalka Geeska Afrika ay si wadajir ah uga shaqeeyaan mashaariicda kobcinta dhaqaalaha iyo in si dhow loo tixgeliyo qorshayaasha u baahan maalgelin wadajir ah.

Shirka uu maanta guddoomiyay Wasiirka Maaliyadda Soomaaliya ayaa ku soo beegmaya iyadoo dowladdu ay bilihii la soo dhaafay si muuqata uga qeybgalaysay shirarka iyo madalaha heer caalami, taasoo muujinaysa doorka sii kordhaya ee Soomaaliya ee fagaarayaasha caalamiga ah.

Dhawaan, Hay’adda Lacagta Adduunka ee IMF oo warbixin dhammeystiran kasoo saartay horumarka dhaqaalaha Soomaaliya, ayaa qirtay in Dowladda Federaalka ay ku tallaabsatay isbeddelo wax ku ool ah

IMF ayaa ku amaantay dadaalka dowladda Soomaaliya ee horumarinta ilaha dhaqaalaha iyo dib-u-habeynta hannaanka maamulka maaliyadda dalka, oo ay ugu muhiimsan yihiin sare u qaadidda dakhliga gudaha iyo hagaajinta shuruucda maaliyadda.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sidoo kale si wayn loogu bogaadiyay in ay ka go’an tahay sii wadidda arrimaha dib-u-habeynta maaliyadda, xoojinta xeerarka maamulka canshuuraha iyo iibka Qaranka oo muhiim u ah sare u qaadidda dakhliga dalka.

Soomaaliya ayaa sanadihii u dambeeyay sameyneysay kobac dhaqaale oo wayn, waxaana isbeddellada dhacay ay horseedeen in lagu guuleystay barnaamijkii dayn cafinta dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka ee Soomaaliya ayaa maanta si rasmi ah u shaacisay qorshaha iyo jadwalka howlaha Xajka ee sanadka 1447/2026.

Wasaaradda oo gudaneysa waajibaadkeeda qaran, kana duuleysa qorshe howleedka arrimaha xajka ay u dejisey Dowladda Sacuudi Carabiya ayaa waxay ku dhawaaqday in la bilaabay hirgelinta iyo fulinta jadwalka shaqo ee arrimaha xajka.

Wasaaradda ayaa fartay in dhammaan xujeyda ay si deg-deg ah u bixiyaan lacagta lagu xajinayo ugu dambeyn 20-ka November 2025, taasoo dhan $ 4,543.5.

“Shirkadaha adeega xajka waa inay qiimeyn hordhac ah ku sameeyaan xaaladda guud ee badqabka caafimaad ee xaajiga/xaajiyada, maskax ahaan, jir ahaan iyo muuqaal ahaanba,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka ee Soomaaliya.

“Dhamaan xamladaha iyo Shirkadaha adeegga xajka waa inay ku wacyigeliyaan xujeyda Soomaaliyeed inaan laga dhoofi karin, garoon aan ahayn garoomada diyaaradeed ee ay wasaaradda u asteeysey inay ka dhoofaan xujeyda Soomaaliyeed, kuwaasoo kala ah Muqdisho, Hargeysa, Garoowe iyo Boosaaso,” ayaa lagu yiri qoraalka wasaaradda.

Shirkadaha bixiya adeegyada xajka ayaa lagu wargeliyay in la marsiin doono nidaam rasmi ah oo wasaaraddu sameysatay, si looga hortago wax isdabamarin ah. “Waa in dhamaan xujeyda Soomaaliyeed ay si deg-deg ah isaga diiwaan-geliyaan, isla markaana ay baasaboorada geeyaan xafiisyada shirkadaha adeegga xajka ee ay ruqsadda siisey Wasaaradda Awqaafta.”

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka oo dhameystiran:

Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka Xukuumada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo gudaneysa waajibaadkeeda Qaran, kana duuleysa qorshe howleedka arrimaha xajka ay u dejisey Dowladda Sacuudi Carabiya, waxay la socodsiinayaa dhammaan xujeyda Soomaaliyeed ee dooneysa inay soo gutaan rukniga xajka sanadka 1447H/2026 in la bilaabey hirgelinta iyo fulinta jadwalka shaqo ee arrimaha xajka.

Hadaba, ayadoo laga fogaanayo dib u dhac ku yimaada diyaarinta adeegyada kala duwan ee xujeyda Soomaaliyeed ay u baahan yihiin, waxey Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka Xukuumada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ay qorsheysey fulinta iyo la kulanka jadwalka qorshe howleedka arrimaha xajka ay u dejisey Dowladda Sacuudi Carabiya.

Sidaas daraadeed, kulamo iyo wadatashiyo ay yeesheen dhamaan dhinacyada ay khuseyso diyaarinta iyo horumarinta howlaha xajka sanadka 1447/2026 kadib, waxey Wasaaradda Awaaafta iyo Arrimaha Islaamka soo saartey war saxaafadeed ka kooban 6 qodob oo kala ah:

1. In dhamaan xujeyda Soomaaliyeed eesanadka 1447/2026 ee dooneysa inay soo gutaan waajibaadka xajka ay si deg deg ah isaga diiwaan geliyaan, islamarkaana ay baasaboorada geeyaan xafiisyada shirkadaha adeegga xajka ee ay ruqsadda siisey Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka.

2. In dhammaan xujeyda ay si deg deg ah u bixiyaan lacagta lagu xajinayo sanadka 1447/2026 ee ay horey u shaacisay Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka, ugu dambeyn 20-ka November 2025, taasoo ah lacag dhan $ 4,543.5 (afar kun shan boqol afartan iyo seddex iyo bar dollar oo keliya)

3. In Shirkadaha adeega Xajka ay qiimeyn hordhac ah ku sameeyaan xaaladda guud ee badqabka caafimaad ee xaajiga/xaajiyada, maskax ahaan, jir ahaan iyo muuqaal ahaanba.

4.In Shirkadaha adeegga Xajka ay xaajiga/xaajiyada Soomaaliyeed la galaan heshiis shaqo oo ay ku cad yihiin waajibaadka laga rabo shirkadda iyo xuquuqda Xaajiga leeyahay, si waafaqsan heshiiska shaqo ee ay shirkaduhu kula jiraan Wasaaradda.

5. In Shirkadaha loo egmadey bixnta adeega xajka ay xogta xaajiga/xaajiyada oo dhameystiran kusoo diraan SYSTEM – ka Wasaaradda ee la siiyey user-adiisa.

6. In dhamaan xamladaha iyo Shirkadaha adeegga xajka ay ku wacyigeliyaan xujeyda Soomaaliyeed inaan laga dhoofi karin, garoon aan ahayn garoomada diyaaradeed ee ay Wasaaradda u asteeysey inay ka dhoofaan xujeyda Soomaaliyeed, kuwaasoo kala ah Muqdisho, Hargeysa, Garoowe iyo Boosaaso.

Digniin: Dhamaan shirkadaha bxiya adeegga xajka, waxaa looga digayaa inay qaadaan wax ka badan qiimaha xajka ay u jaangoysey Wasaaardda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka sanadka 1447/2026.

Sidoo kale, dhamaan Xujeyda Soomaaliyeed, waxaa looga digayaa in aysan adeegga xajka kala macaamilin shaqsiyaad ama shirkaddo aan ruqsad ka heysan Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka, waxaana keliya lagala macaamaili karaa arrimaha xajka 71-ka shirkadood ee loo igmadey ee liiskooda shaacisay wasaaradda.

Nairobi (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta ka qayb-galay tacsida Raiisul Wasaarihii hore ee Jamhuuriyadda Kenya, Raila Amolo Odinga.

Madaxweyne Xasan waxaa wehliyay mas’uuliyiin uu kamid yahay Danjiraha Soomaaliya ee Dalka Kenya iyo xubno katirsan La-taliyeyaashiisa, waxaana uu ka safray magaalada Muqdisho isaga oo gaaray goobta aaska loogu sameynayo Raila Odinga.

Madaxweynaha ayaa uga tacsiyadeeyay shacabka iyo dowladda Kenya geeridii ku timid Raila Odinga oo ahaa siyaasi door muuqda ku lahaa dowladnimada iyo siyaasadda dalka Kenya.

Mas’uuliyiin kale oo dalalka dhaca qaaradda Afrika ayaa ka qayb-galay sida Madaxweynihii hore Tanzania Jakaya Kikwete, Madaxweynaha Ethiopia Taye Selassie, Rwanda iyo dalal kale, waxa ay saxiixeen buugga tacsida, gunaanadka ayaa lagu wadaa in ay la kulmaan Madaxweyne William Ruto.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sidoo kale la filayaa in uu la kulmo madaxda Kenya, kuwaas oo ka wada-hadli doonaan xiisadda siyaasadeed ee Jubaland oo ay saameyn ku leeyihiin dowladdaha Kenya iyo Itoobiya.

Raila Odinga oo muddo dheer ka mid ahaa siyaasiyiinta ugu saameynta badan Kenya, ayaa Arbacadii ku geeriyooday dalka Hindiya.

Meydkiisa ayaa Khamiistii subaxnimo la keenay garoonka diyaaradaha ee caasimadda Nairobi, halkaas oo mas’uuliyiin iyo kumannaan qof ay isugu tageen, taasoo keentay in duulimaadyadii halkaas ka baxayay si ku-meel-gaar ah loo joojiyo.

Odinga oo 80 sano jir ahaa ayaa muddo dheer hoggaaminayay mucaaradka Kenya waxaana dhowr jeer oo uu galay doorashada dalkaas looga adkaaday, gaar ahaan tartamadii ay isku wajaheen madaxweynihii hore ee Kenya Uhuru Kenyatta iyo William Ruto oo hadda jooga.

Hoggaamiyahan ayaa waqtigiisa ugu badan ku qaatay isaga oo mucaarad ah, kadib markii uu guuldareystay 5 olole oo Madaxweyne, tan ugu dambeysayna ay ahayd 3 sano ka hor.

Sidoo kale, Raila Odinga ayaa dhawaan u tartamay xilka guddoomiyaha Midowga Afrika, waxaase uga guuleystay Maxamuud Cali Yuusuf oo ka socday dalka Jabuuti.

Odinga wuxuu ahaa Ra’iisul Wasaarihii Kenya (2008–2013) iyo hogaamiyaha xisbiga ODM, sidoo kale wuxuu kaalin muhiim ah ka qaatay siyaasadda iyo dib-u-heshiisiinta Kenya, gaar ahaan heshiiskii 2018 ee uu la galay Uhuru Kenyatta.

Wuxuu Raila Amolo Odinga wuxuu ifka kaga tagay xaas iyo saddex caruur ah. Geeridiisa ayaa si weyn u gilgishay gudaha dalka Kenya, warbaahinta iyo baraha bulshada, maadaama uu ahaa rug-cadaa siyaasadeed oo muddo dheer kusoo dhex jiray siyaasadda.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Maalmo kadib markii la dhaqan geliyay xabbad-joojintii Gaza oo dagaalkii istaagay, kumannaan qof oo reer Gaza ah ayaa dib ugu soo laabtay xaafado badan oo ay horey uga barakaceen, kaddib ololihii duqaynta iyo weerarradii militari ee Israa’iil.

Gargaarka bani’aadamnimo ayaa si dhib leh u gaarayay shacabka, iyadoo goobaha quudinta ee ay maamulayeen hay’adaha maxalliga ah iyo kuwa caalamiga ahi ay ahaayeen isha kaliya ee dadku ku tiirsanaayeen. Waxaa sidoo kale jiray gargaar toos uga imaanayay shacabka waddamada Muslimka ah.

Soomaaliya, oo si xooggan uga hadashay xaaladda Gaza, ayaa shacabka Soomaaliyeedna door muuqda ka qaatay caawinta dadkaas, iyadoo halkaas laga furay jikooyin lagu quudiyo boqolaal qof maalin kasta, ka dib markii cunto yari ba’an ay halkaas ka dhalatay, sida ay sheegeen hay’adaha Qaramada Midoobay.

Gargaarka Soomaalida ee Gaza ayaa bilaabmay wax yar kaddib markii dagaalku qarxay, waxaana uu socday muddo 17 bilood ah. Culimo Soomaaliyeed oo isu xilqaamay ayaa shacabka gudaha iyo dibadda ku nool ugu baaqay in la ururiyo lacag dhan 5 milyan oo dollar, si loo sii wado taageerada dadka Gaza.

Qorshaha cusub ee Soomaaliya kadib heshiiska

Marka laga soo tago quudinta iyo caawinta cuntada, hadda waxaa socda qorshe cusub oo Soomaalida ay ku doonayaan inay kaga qayb qaataan dib u dhiska iyo nolosha dadka ku soo laabtay magaalada Gaza.

Sheekh Cabdixayi Sheekh Aadan Xasan oo ka mid ah culimada wada hoggaan ayaa la hadlay BBC, isagoo u sheegay in qorshahooda cusub uu diiradda saarayo sidii dadkaas loogu heli lahaa guryo, biyo nadiif ah, goobaha waxbarashada iyo masaajidyo.

“Haddii xabbadu istaagtay micnaheedu maaha in dhibaatooyinkii ay reebtay ay dhammaadeen. Dad badan ayaa wali guryahoodii ku burburay, kuwo kalena waa agoon. Waxaan hadda u gudbaynaa marxalad kale oo ah sidii dadkaas dib loogu taagi lahaa,” ayuu yiri Sheekh Cabdixayi.

Wuxuu intaa ku daray inay xiriir toos ah la leeyihiin dadka u joogay gudaha Qasa, isagoo sheegay in baahida ugu weyn ee hadda jirta ay tahay helidda hoy ku meel gaar ah.

“Dad badan waxay la’yihiin meel ay ka galaan qoraxda iyo qabowga, sidaas darteed waxaan qorsheynaynaa in la geeyo teendhooyin cusub,” ayuu raaciyay.

Sheekhu wuxuu sheegay in qorshayaashooda hadda ay ka mid yihiin laba arrimood oo waaweyn: in ceel biyood cusub loo qodo dadka Gaza, maadaama kuwii hore burbureen, iyo in la dhiso masaajid cusub oo magaca Soomaaliya wata.

Isagoo xusuusinaya sida ay bilowgii ku suurtagashay inay gargaarkoodu gaaro gudaha Gaza, ayuu sheegay inay Turkiga kula kulmeen hay’adda culimada Falastiin, taasoo fududeysay xiriirka iyo hirgelinta jikada quudinta Soomaalida.

Sheekh Cabdixayi ayaa xusay in kooxdii ay ku sugnayd gudaha Gaza ay la kulantay dhacdo naxdin leh bishan, kadib markii duqeyn lagu dilay 11 qof oo ka mid ahaa shaqaalihii xafiiska halkaas joogay, hase yeeshee koox kale ay sii wadeen howsha.

Mar la weydiiyay in ay qorsheynayaan booqasho rasmi ah oo Gaza ah, ayuu sheegay in marka xaaladdu degto oo socdaalka suurtagalo ay suuragal tahay in wafdi Soomaali ah loo diro halkaas.

Sidoo kale wuxuu xusay in sii wadidda howshan ay ku xirnaan doonto taageerada shacabka, balse uu rajo weyn ka qabo in dadka Soomaaliyeed ay weli u heellan yihiin inay qeyb ka noqdaan gurmadka Gaza.

Makkah (Caasimada Online) – Sacuudi Carabiya ayaa ku dhawaaqday mashruuc ballaarin oo aad u weyn oo laga fulinayo bannaanka Masjid al-Xaram ee magaalada Maka, kaasoo ku lug leh dhismaha dabaqyo dhaadheer oo u dhow goobta barakaysan, looguna talagalay cibaado, hoy iyo martigelin.

Mashruucan oo loogu magac daray “Albaabka Boqor Salmaan”, oo lagu maamuusayo boqorka talada haya, ayaa si rasmi ah loo daahfuray Arbacadii.

Maxamed Bin Salmaan, oo ah dhaxal-sugaha ahna hoggaamiyaha dhabta ah ee Sacuudiga, ayaa shaaciyay in mashruucu ku fadhin doono dhul gaaraya 12 milyan oo mitir oo laba jibbaaran.

Wuxuu bixin doonaa “fursado deegaan, martigelin, ganacsi iyo mid dhaqan, isagoo qaadi kara ilaa 900,000 oo qof oo ku tukan kara meelaha gudaha iyo dibadda ah,” sida ay sheegtay Wakaaladda Wararka ee Sacuudiga (Saudi Press Agency).

Sawirro kombiyuutar lagu farsameeyay ayaa muujinaya dabaqyo dhererkoodu kala duwan yahay oo korka ka eegaya Masjid al-Xaram, oo ah goobta ugu barakaysan diinta Islaamka, iyadoo qoolleyo nabadeed ay hawada dhex duulayaan.

Sawirradaas waxaa barbar socday muuqaal uu soo saaray Sanduuqa Maalgelinta Dadweynaha (Public Investment Fund), oo ah sanduuqa maaliyadeed ee qaranka Sacuudiga, kaasoo muujinaya sida uu u ekaan karo dhismaha marka la dhammeeyo.

Wuxuu muujinayaa dhismooyin dhaadheer oo dhalaalaya oo aaggaas ka taagan, iyo xujey ku tukanaysa oo u jeedda Kacbada, kuwaasoo ku sugan gudaha iyo bannaanka mashruuca cusub.

“Goobtan, quluubtu way midoobaan waxayna wadaagaan daqiiqado nololeed oo farxad leh. Waayo daqiiqad kasta, waxaa ka dhasha sheeko, oo ku xiran xurmo iyo cibaadooyin la wadaago oo la ilaaliyo,” ayuu yiri qof ka hadlayay muuqaalka.

“Asalkiisu wuxuu ku qotomaa dhaxal, nuxurkiisuna waa mid jira, oo ay weheliso neecaaw nabadeed, oo kugu martiqaadaysa inaad nasato. Waa dabbaaldegga dhaqanka, kii hore iyo kan cusubba.”

Dood ka dhalatay mashruuca

Ku dhawaaqista mashruucan ayaa kicisay fikrado kala duwan oo ay ka bixiyeen dadka isticmaala baraha bulshada.

Qaar ayaa soo dhaweeyay, iyagoo u arkay tallaabo lagama maarmaan ah oo lagu caawinayo dejinta tirada sii kordhaysa ee xujaajta usoo qulqula magaalada si ay u gutaan Xajka, iyo Cumrada.

“Tani waa mid ka mid ah tallaabooyin badan oo geesinimo leh oo xaqiijinaya ballanqaadka muqadaska ah ee Boqortooyada, iyadoo ah Adeegayaasha Labada Xaram ee Barakaysan, ee ah inay u adeegto xujaajta ayna kobciso safarkooda,” ayuu qoray qof Sacuudiyan ah oo isticmaala barta X.

Laakiin dad kale oo badan ayaa dhaleeceeyay “qaaliyeynta” goobaha barakaysan, iyagoo ku dooday in mashruucu uu hareyn doono qotodheerida ruuxiga ah ee magaalada barakaysan, laguna beddelayo bandhig dhisme oo qurux badan oo indhaha soo jiita.

“Ka waran haddii la sameeyo mashruuc, halkii wax walba laga dhigi lahaa mid lagu qaaliyeeynayo waayo-aragnimada barakaysan ee loo marayo dhaqanka maadiyeynta weyn… uu noqdo mid diiradda saaraya abuurista waayo-aragnimo toos ah oo raaxo leh oo ku saabsan barakada sida ay tahay, iyadoo la kordhinayo haybaddeeda barakaysan ee dabiiciga ah, taasoo sidoo kale si isku mid ah ay u heli karaan dhammaan dabaqadaha dhaqaale,” ayuu qof isticmaala barta X soo dhigay.

Dhowr qof oo kale oo isticmaala baraha bulshada ayaa ku raacay.

“Wax kasta waxaa loo sameeyay inay kaa mashquuliyaan ujeeddada ugu weyn ee aad halkaas u aadayso,” ayuu qoray qof kale.

Mid kalena wuxuu ku jawaabay: “Haddii aan nasiib u yeesho in la igu casuumo Cumro ama Xaj, marna kor ma eegi karin. Tani aad ayay ii mashquulin lahayd. Bal qiyaas tirada dadka istaagi lahaa si ay sawirro u galaan halkii ay diiradda saari lahaayeen barakada goobta.”

Qof kale oo isticmaala baraha bulshada ayaa ku dooday in mashruucan u muuqdo mid si isa soo taraysa loogu talagalay dadka hodanka ah, taasoo ka dhigaysa mid ay ku adag tahay inay helaan dadka saboolka ah iyo kuwa danyarta ah.

“Reer Al Sacuud waxay goobaha barakaysan u beddelayaan nooc Las Vegas oo kale ah,” ayuu qoray mid kale.

Qaar kale ayaa ku tilmaamay dhaleecaynta mid aan sal iyo raad toona lahayn, iyagoo sheegay in mashruuc laga fulinayo magaalo muhiimaddaas leh ay tahay in la soo dhaweeyo.

“Kuma raacsani wax kasta oo ay Sacuudi Carabiya samayso, laakiin maxaa looga xanaaqayaa arrintan gaarka ah? Caksigeeda, waa wax sharaf leh oo muujinaya ixtiraamka goobaha barakaysan,” ayuu yiri qof isticmaala baraha bulshada.

Mid kale ayaa raaciyay: “Haddii Sacuudigu uusan ballaarin oo uusan horumarin magaalooyinka barakaysan, waxaa lagu eedayn lahaa inay lacag urursanayaan.”

“Waan la yaabay xaaladdii magaalada Maka markii aan markii ugu horreysay booqday 2024, aad ayay u burbursanayd oo aan loo daryeelin,” ayuu yiri qof isticmaala barta X. “Waan ku faraxsanahay in tallaabooyin loo qaadayo sidii loo nadiifin lahaa. Laakiin ma hubo dabaqyada waaweyn ee dheeraadka ah.” 

HRH Crown Prince announces the launch of #King_Salman_Gate, a transformative multi-use development in the Holy City of Makkah. pic.twitter.com/JLxCi8J50W

— Public Investment Fund (@PIF_en) October 15, 2025

Jowhar (Caasimada Online) – Taliska Booliska degmada Jowhar ayaa faah-faahin kasoo saaray weerar khasaaro kala duwan geystay oo shalay ka dhacay tuulada Mareereey ee hoostagta magaalada Jowhar ee gobolka Shabeellaha Dhexe.

Taliyaha Saldhigga Booliska degmada Jowhar, Dhamme Cabdifataax Arwaax Aadan ayaa sheegay in weerarkaasi uu ahaa mid ay ciidamada ammaankua kusoo qaadeen maleeshiyaad hubeysan, kuwaasi oo looga shakisan yahay inay ka tirsan yihiin kooxda Al-Shabaab.

“Gaari Cabdi-bille ah oo laga lahaa saldhiga degmada Jowhar ayay koox maleeshiyaad ah wadada u galeen inta u dhaxeysa degmooyinka Mahadaay iyo Jowhar, kaasoo ku guda jiray howl maalmeedkiisa,” ayuu yiri Taliyaha Cabdifataax Arwaax Aadan.

Waxa uu intaas kusii daray “Kooxda soo weerartay ciidanka waxaa looga shakisan yahay inay gacan saar la leeyihiin argagixisada.”

Taliyaha ayaa intaas ku daray in ciidamada ay gacanta kusoo dhigeen qaar ka mid ah raggii weerarka fuliyay, halka kuwa kale ay weli ku raad-joogaan.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in weerarka uu sababay dhimashada ilaa saddex qof iyo dhaawacyo kale oo fara badan.

Wararka qaar ayaa sheegay in weerarka uu ahaa mid salka ku hayay is qabqabsi ka dhashay dhul beereed ku yaalla deegaanka Mareereey ee gobolka Shabeellaha Dhexe.

Xiisadda ayaa weli taagan, taas oo si weyn looga dareemayo meelaha u dhexeeya Mahadaay iyo Jowhar, halkaas oo odayaasha deegaanka ay ku eedeeyeen masuuliyiin ka tirsan maamulka HirShabelle inay lug ku leeyihiin dhacdada.

Deegaannada maamulka HirShabelle waxaa marar badan kusoo laa laabtay dagaal beeleedyada oo saameyn xooggan gobollada Hiiraan iyo Shabeelaha Dhexe.

Dubai (Caasimada Online) — Shirkadda caalamiga ah ee dekedaha ka shaqeysa ee DP World ayaa daahfurtay adeeg cusub oo maraakiibta xamuulka ah, kaasoo isku xiraya xarunteeda Jebel Ali ee Dubai iyo dekedda istiraatiijiga ah ee Berbera, Soomaaliya.

Waddadan cusub ayaa ujeeddadeedu tahay in lagu xoojiyo ganacsiga u dhexeeya Khaliijka iyo Bariga Afrika, iyadoo bixinaysa marin tartan adag geli kara oo loo maro Ethiopia iyo guud ahaan gobolka.

Adeeggan oo shaqayn doona 9-kii maalmoodba mar, ayaa tallaabo muhiim ah u ah sidii loo dhisi lahaa marin-ganacsiyeedka Berbera oo noqda mid la tartami kara dekedda Djibouti, oo muddo dheer gacanta ku haysay saadka gobolka.

Tan iyo markii ay DP World bilowday hawlgallada dekedda sanadkii 2017, shirkaddu waxay sheegtay in wax-soo-saarka maraakiibta ee dekedda Soomaaliya uu kordhay 450 boqolkiiba.

Baddal istiraatiiji ah 

Qiimaha ugu weyn ee waddadan ayaa ah inay abuurto xiriir badeed oo toos ah oo ka dhaqso badan oo lala yeesho gobolka Somaliland ee sheegtay inuu Soomaaliya ka go’ay.

Laga bilaabo Berbera, xamuulka waxaa dhulka la marin karaa ilaa dalka aan badda lahayn ee Ethiopia, taasoo abuuraysa silsilad sahay oo cusub oo loogu talagalay dalka labaad ee ugu dadka badan Afrika ahna suuq muhiim u ah macaamiisha.

Dekedda Berbera waxay ku taallaa Somaliland, oo ku dhawaaqday in ay madaxbannaani ka qaadatay Soomaaliya sanadkii 1991 balse aan helin aqoonsi caalami ah. Sida uu sheegay Bangiga Adduunka, in ka badan 95 boqolkiiba ganacsiga baaxadda leh ee wax-dhoofinta iyo soo-dejinta Ethiopia ayaa hadda mara dekedda Djibouti.

Marin-ganacsiyeedka cusub ee Berbera ayaa qayb muhiim ah ka ah dadaallada gobolka ee lagu kala duwayo waddooyinkan ganacsi ee muhiimka ah.

“Adeegga isku xira Jebel Ali iyo Berbera wuxuu sii kaabayaa dadaalka maalgashi ee DP World ay ka waddo Afrika,” ayuu yiri Ganesh Raj, oo ah madaxa hawlgallada ee shirkadda. Wuxuu intaas ku daray in adeeggu uu xoojin doono isku xirnaanta iyo “korna u qaadi doono xiriirka ganacsi ee u dhexeeya Bariga Dhexe iyo Bariga Afrika.”

DP World waxay sheegtay in waddadan cusub ay suuragelinayso waqtiyo safar oo la sii saadaalin karo ayna yaraynayso saamaynta ciriiriga gobolka. Mas’uuliyiinta Dekedda Jabuuti kama aysan jawaabin su’aalo email loogu diray oo looga codsanayay inay ka hadlaan adeeggan cusub ee la tartamaya.

Maalgashi balaayiin dollar ah

Waddadan badeed waxaa xoojinaya horumarin ballaaran oo kaabayaasha dhaqaalaha ah oo laga sameeyay Berbera iyo marinka dhulka ee isku xira Ethiopia. DP World waxay si weyn u ballaarisay dekedda, iyadoo ku dartay marsa 400-mitir ah oo qaabili kara qaar ka mid ah maraakiibta ugu waaweyn adduunka iyo terminal casri ah oo loogu talagalay konteenarrada.

Terminalku wuxuu hadda leeyahay awood sanadeed oo dhan 500,000 TEUs (oo u dhiganta konteenar 20 feet ah). Waxaa la qorsheynayaa in la afar-jibaaro oo la gaarsiiyo 2 milyan oo TEUs. Berbera waxay sidoo kale sanadkiiba ka dhoofisaa in ka badan 4 milyan oo neef oo xoolo ah—waa ganacsi qiimihiisu ka badan yahay $1 bilyan oo dollar.

DP World waxay ilaa hadda ku maalgashatay Afrika ku dhowaad $3 bilyan oo dollar, waxayna ballanqaadday $3 bilyan oo kale oo loogu talagalay mashaariicda dekedaha iyo saadka saddexda ilaa shanta sano ee soo socota. Maalgashiyadeedu waxay isugu jiraan kuwa ay ka samaysay Rwanda sida Kigali Logistics Platform ilaa Marinka Maputo ee Mozambique.

“Daahfurka marinkan cusub waa guul taariikhi ah oo ka mid ah himiladeena ah inaan dhisno waddooyin ganacsi oo ka dhaqso, ammaan, iyo kalsooni badan,” ayuu yiri Supachai Wattanaveerachai, oo ah madaxa fulinta ee DP World Geeska Afrika.

Suurtagalnimada mashruuca waxaa kor u qaaday dayactir lagu sameeyay waddada dhererkeedu yahay 250-ka kiilomitir ee isku xirta Berbera iyo xudduudda Ethiopia.

Sida ay sheegtay hay’adda TradeMark Africa, hagaajintan—oo ay taageerayaan Sanduuqa Horumarinta ee Abu Dhabi (Abu Dhabi Fund for Development) iyo Boqortooyada Midowday (United Kingdom)—ayaa muhiim u ah in la hubiyo in gaadiidka dhulka uu la jaanqaado hufnaanta cusub ee dekedda.