25 C
Mogadishu
Saturday, June 27, 2026

Qatar, Turkey iyo Masar – Maxay kula taliyeen Xamas in ay ka yeesho 20-ka qodob?

Doha (Caasimada Online) – Dalalka Qatar, Masar iyo Turkey ayaa ku boorrinaya Xamaas inay jawaab togan ka bixiso hindisaha Madaxweyne Trump ee lagu soo afjarayo dagaalka Gaza, sida ay sheegeen laba ilo-wareed oo xog-ogaal u ah wada-hadallada.

Saddexdan dal ayaa ah dhex-dhexaadiyeyaasha xiriirka ugu dhow la leh Xamaas, waxaana saaran mas’uuliyadda ugu weyn ee kala gudbinta farriimaha u dhexeeya ururkaas, Israel iyo Mareykanka. Saraakiil sarsare oo ka tirsan dalalkaas ayaa la kulmay hoggaamiyeyaasha Xamaas laba jeer 24-kii saac ee la soo dhaafay.

Madaxweyne Trump ayaa sheegay Talaadadii inuu Xamaas siinayo saddex illaa afar maalmood si ay uga soo jawaabto hindisihiisa.

“Hal saxiix oo keliya ayaan u baahannahay, qofkii diidana wuxuu ku muteysan doonaa halaag. Waxaan rajeynayaa inay saxiixaan iyagoo danahooda eeganaya, si loo abuuro wax runtii qiimo weyn leh,” ayuu Trump ku yiri khudbad uu u jeediyey boqollaal janaraallo iyo admiraallo ah oo ku sugnaa Quantico, Virginia.

Saraakiisha Mareykanka iyo kuwa Israel ayaa filaya in Xamaas ay guud ahaan jawaab togan ka bixin doonto hindisaha Trump, inkastoo laga yaabo inay la yimaadaan shuruudo qaar ka mid ah.

Habeenkii Isniinta, xilli uu Trump qorshihiisa adduunka u soo bandhigayey, Ra’iisul Wasaaraha Qatar, Mohammed bin Abdulrahman al-Thani, iyo madaxa sirdoonka Masar, Hassan Rashad, ayaa iyaguna qorshahaas u gudbinayey hoggaamiyeyaasha Xamaas oo ku sugan Doha, sida uu sheegay ilo-wareed xog-ogaal ah.

Labadooduba waxay ku boorriyeen Xamaas inay heshiiska aqbasho. Al-Thani ayaa kula taliyey hoggaamiyeyaasha Xamaas in heshiiskani yahay kii ugu wanaagsanaa ee uu u soo heli karay, isla markaana aan la filayn mid ka sii fiican, sida uu sheegay ilo-wareedku.

Sidoo kale, Al-Thani wuxuu ku nuuxnuuxsaday, isagoo ka duulaya wada-hadalladii uu la yeeshay Trump, inuu ku kalsoon yahay in madaxweynaha Mareykanka ay si dhab ah uga go’an tahay soo afjaridda dagaalka. Wuxuu sheegay in taasi ay tahay dammaanad qaad ku filan Xamaas.

Hoggaamiyeyaasha Xamaas ayaa u sheegay al-Thani inay si niyad sami ah u darsi doonaan hindisaha, sida uu sheegay ilo-wareedku.

Xaaladda hadda taagan

Al-Thani iyo Rashad ayaa mar kale kula kulmay hoggaamiyeyaasha Xamaas magaalada Doha maalintii Talaadada, waxaana markan kulanka ku wehliyey madaxa sirdoonka Turkey, Ebrahim Kalin.

Kulankaas ka hor, Al-Thani waxa uu u sheegay telefishanka Al-Jazeera inuu rajeynayo “in qof walba uu qorshaha u eego si wax-dhisaysa, kana faa’iideysto fursaddan lagu soo afjarayo dagaalka.”

Wuxuu sheegay in Xamaas looga baahan yahay inay is-afgarad la gaarto dhammaan kooxaha kale ee Falastiiniyiinta ee Gaza ka hor inta aysan soo saarin jawaab rasmi ah.

“Anaga iyo Masar waxaan shalay kulankii aan la yeelannay Xamaas ugu sharraxnay in hadafkeenna ugu weyn uu yahay joojinta dagaalka. Qorshaha Trump wuxuu xaqiijinayaa hadafkaas ugu muhiimsan ee ah soo afjaridda dagaalka, in kasta oo ay jiraan arrimo ku jira oo u baahan in la caddeeyo oo laga wada-hadlo,” ayuu raaciyey ra’iisul wasaaraha Qatar.

In kasta oo qorshuhu uu Xamaas siinayo waxyaabo badan oo ay dalbanaysay, sida sii deynta 2,000 oo maxbuus Falastiini ah iyo kordhinta gargaarka bani’aadannimo, haddana waxaa sidoo kale ku jira tanaasulaad waaweyn — kuwaas oo qaar ka mid ah lagu daray codsi ka yimid Ra’iisul Wasaaraha Israel, Benjamin Netanyahu.

Qorshuhu wuxuu ku baaqayaa in ciidanka Israel ay si heerar kala duwan ah uga baxaan Gaza iyo in Xamaas ay si buuxda hubka u dhigto, taasoo ah arrin ay ilaa hadda diidanayd.

Isbeddellada qaar ee lagu sameeyey shuruudaha iyo jadwalka ka bixitaanka Israel ee Gaza ayaa ka caraysiiyey saraakiisha Carabta, waxaana laga yaabaa inay ku adkaato Xamaas inay aqbasho.

Al-Thani ayaa sheegay Talaadadii in qorshaha Trump uu “weli ku jiro marxalad hore uuna u baahan yahay in la sii horumariyo,” isagoo ku nuuxnuuxsaday in loo baahan yahay wada-hadallo dheeri ah si mabaadi’da guud loogu beddelo wax la fulin karo.

Si kastaba ha ahaatee, Trump ayaa dhankiisa sheegay Talaadadii in “aysan jirin meel badan” oo wada-hadal dheeri ah loo furan yahay.

Saraakiisha Mareykanka ayaa sheegay inay diyaar u yihiin inay ka wada-hadlaan codsiyo gaar ah oo Xamaas ka keento caddayn ama wax-ka-beddel, laakiin aysan dib u furi doonin qorshaha oo dhan si mar kale looga doodo. 

Faah-faahinta dil argagax leh oo ka dhacay Galgaduud

0

Dhuusamaeeb (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa dhacdo argagax leh oo gelinkii dambe ee Talaadadii shalay ka dhacday qaybo kamid ah gobolka Galgaduud, kadi markii halkaas dil loogu gaystay nin shacab ah.

Dilka ayaa si gaar ah uga dhacay deegaanka Raxan-reeble, kadib markii ay halkaasi tageen maleeshiyaad hubeysan oo dilay marxuumka, sida ay innoo sheegeen dadka deegaanka.

Maxamuud Daahir Shiiqow o ay walaalo yihiin marxuumka ayaa sheegay in loogu tegay baraag uu ku sugnaa, kadibna  loo diay aano qabiil darteed, sida uu ku sheegay wareysi gaar ah oo uu siiyay Idaacadda Codka Gobollada Dhexe.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in nin hubeysan uu u yimid, kadibna uu rasaas ku furay, taas oo sababtay in isla goobta ku geeriyoodo.

“Waxaan ka war helnay xabado dhacay iyo taleefoon la’isoo diray oo laygu yiri ninkii ninbaa dilay, waxaa igu maqaal ah in ninka ay qabeen booliska” ayuu yii Maxamuud Daahir.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in Booliska uu tegay meesha uuna sameeyay dabagal, waxaana inta uu socda howlalka la dhaawacay nin kale, iyada oo kadib lasoo qabtay eedeysanaha.

Ehellada ayaa dalbanaya cadaalad, si dambillaha loo horgeeyo maxkamad, kadibna loo qaado tallaabo adag oo sharciga waafaqsan.

Indhowaanahayaan ayaa waxa gobollada dhexe kusoo badanayay dilalka noocaan oo kale ah, waxaana ay ahayd maalmo kahor, kadib markii Dr Cumar Cabdi Daahir (Surweyn), oo kamid ahaa dhaqaatiirta da’da yar ee ka howlgala Gaalkacyo loo dilay aano qabiil darteed.

Dhaqtarka ayaa waxaa dilkiisa ka dambeeyay rag hubeysan oo toogtay, kadibna ka baxsaday goobta, kuwaas oo illaa iyo hadda aan lasoo qaban.

Waa dhaqtarkii labaad oo lagu dilay Gaalkacyo sabab la xiriirta aano qabiil, waxaana horay sidaan oo kale magaaladaasi loogu dilay Dr Sakariye Cabdi Jaamac oo loogu dhex-tegay xaruntiisa, kadib markii uu ugu galay nin ku labisnaa dareeska ciidamada oo watay qoray AK47 ah.

Si kastaba ha’ahaatee waxaa haatan gobollada dhexe kusii kordhaya dilalka salka ku haya aanooyinka ee lagu beegsanayo dadka indhaha u ah bulshada, taas oo soo noq noqotay.

Trump rejects ‘policing’ Somalia as US strikes hit record

QUANTICO, Virginia – US President Donald Trump on Tuesday rejected the idea of the American military acting as a police force in Somalia, a declaration that stands in stark contrast to his administration’s record-breaking escalation of airstrikes in the Horn of Africa nation.

Speaking to military leaders in Quantico, Virginia, Trump advocated for a more isolationist posture. “We’ve brought back the fundamental principle that defending the homeland is the military’s first and most important priority,” the president said, according to official transcripts. “Only in recent decades did politicians somehow come to believe that our job is to police the far-reaches of Kenya and Somalia.”

The comments came on the same day that US Africa Command (AFRICOM) announced it had conducted its 80th airstrike in Somalia this year. The latest strike targeted militants affiliated with the Islamic State (IS) group in the semi-autonomous Puntland region, continuing an unprecedented air campaign that has already shattered previous records.

An unprecedented air campaign

The 80 strikes conducted in 2025 represent a significant intensification of US military action in Somalia. This figure surpasses the previous annual record of 63 strikes, which was set in 2019 during Trump’s first term in office.

The escalation marks a dramatic departure from the policies of previous administrations. According to data from conflict monitoring organizations like Airwars and the New America think tank, President Joe Biden’s administration conducted 51 strikes over its entire four-year term, while President Barack Obama authorized 48 strikes during his eight years in office.

After returning to the office, President Trump reportedly eased the rules of engagement for airstrikes and ground raids, granting field commanders greater authority to authorize operations in areas outside of declared US war zones, including Somalia. This policy shift is seen as a key driver behind the surge in military activity.

The US air war in Somalia primarily targets two militant groups: Al-Shabaab and a smaller, rival affiliate of the Islamic State.

Al-Shabaab, which means “The Youth” in Arabic, is a powerful Al-Qaeda affiliate that has been waging a violent insurgency against the internationally-backed federal government in Mogadishu for over 15 years. The group controls large swathes of rural southern and central Somalia and frequently carries out attacks in the capital and neighboring countries, including Kenya.

The Islamic State in Somalia (ISS) is a much smaller faction that emerged in 2015. Based primarily in the mountains of Puntland in northeastern Somalia, it has struggled to compete with the more established Al-Shabaab. AFRICOM has stated its strikes are conducted in coordination with the Somali government to degrade the capabilities of these terror groups.

A shifting US posture in the HofA

US policy in Somalia has undergone significant fluctuations in recent years. Near the end of his first term, Trump ordered the withdrawal of approximately 700 US troops from the country, shifting to a strategy of “offshore” counter-terrorism operations.

In 2022, President Biden reversed that decision, redeploying several hundred US soldiers to Somalia to provide more consistent support and training to local partner forces.

The current administration’s strategy appears to blend Trump’s non-interventionist rhetoric with a highly aggressive military campaign mainly conducted from the air. This approach mirrors a recent heavy bombing campaign in Yemen, where US forces launched hundreds of strikes against Houthi rebels but failed to halt their operations in the Red Sea.

Human rights organizations have repeatedly raised concerns about the risk to non-combatants. Groups like Amnesty International have documented cases of civilian casualties from US airstrikes in Somalia, highlighting the challenge of conducting precise operations in a complex conflict zone. AFRICOM maintains that it takes extensive measures to prevent civilian harm.

Djibouti wins key ruling in port battle with DP World

DJIBOUTI, Djibouti – The Djiboutian government on Tuesday welcomed a London arbitration tribunal’s rejection of DP World’s billion-dollar damages claim, hailing the ruling as “a particularly significant victory” in its long-running battle over the Doraleh container terminal.

In a statement, the Presidency said the decision — handed down on Sept. 29 by the London Court of International Arbitration (LCIA) — marked “a particularly significant victory for the Republic of Djibouti and for Port de Djibouti SA (PDSA).” The ruling, it added, “once again reaffirms the legitimate rights of the Republic of Djibouti.”

DP World had sought nearly USD 1 billion from PDSA, alleging losses after Djibouti terminated its concession in 2018. However, the tribunal ruled that PDSA, a private entity, was not liable, as the cancellation resulted from “a sovereign decision of the Republic of Djibouti.”

The claim was dismissed as “unfounded and entirely rejected,” with DP World ordered to cover all arbitration costs and reimburse PDSA’s legal expenses, totaling USD 1.85 million.

The government condemned what it called DP World’s “abusive litigation strategy and media pressure tactics,” stressing that only “a direct agreement between DP World and the Republic of Djibouti” could bring the commercial dispute to an end.

Background of the dispute

The row originates from the Doraleh Container Terminal (DCT), a strategic port located near Djibouti City. The concession was awarded in 2006 under English law, giving DP World a one-third stake and operational control, while the government held the remainder through PDSA.

By 2014, Djibouti initiated arbitration against DP World and DCT, accusing the company of corruption and other irregularities in securing the deal. DP World countered with claims of unpaid royalties and breaches of exclusivity.

Between 2016 and 2017, the LCIA issued partial awards. In February 2017, it dismissed Djibouti’s bid to annul the concession, and in June 2017, it ordered Djibouti to pay costs.

In August 2018, Djibouti abruptly terminated the contract and seized control of the terminal — a move DP World branded illegal. The LCIA later ruled that Djibouti had no legal basis to cancel the concession, which “remains valid and binding notwithstanding … the 2018 decrees.”

In April 2019, the tribunal ordered Djibouti to pay roughly USD 385 million plus interest. Senior officials in Djibouti rejected the award, arguing the tribunal’s decision infringed on the country’s sovereign rights.

Aboubaker Omar Hadi, then head of Djibouti Ports and Free Zones, bluntly declared: “We are not concerned by what the London Arbitral Tribunal has said … the judgment it has rendered does not concern us.”

Since then, DP World has pursued enforcement of LCIA rulings in courts worldwide, including the United States and Hong Kong. In July 2021, another LCIA panel found PDSA in breach of its joint-venture agreement and ordered it to pay DP World’s legal fees of £1.7 million.

A U.S. court recently enforced a USD 200 million LCIA award in DP World’s favor. The company, in response, warned investors to “think twice about investing in Djibouti … [a government] that has no respect for legal agreements and changes them at will without agreement or consent.”

While Djibouti lost several earlier rounds of arbitration, the Sept. 29 decision rejecting DP World’s USD 1 billion damages claim marks a turning point.

Officials in Djibouti insist the matter can only be resolved through direct talks, saying such an agreement would protect “common interests as well as the sovereignty of the nation” and finally close the chapter on the Doraleh saga.

Deni and Madobe push for joint strategy in FGS talks

NAIROBI, Kenya – The presidents of Somalia’s Puntland and Jubaland states have held a series of private meetings in Nairobi as they attempt to coordinate their positions in fraught negotiations with the federal government, political sources said.

Said Abdullahi Deni of Puntland and Ahmed Mohamed Islam, widely known as Madobe, met for several days amid rising tensions between Villa Somalia and federal member states. Their talks focused on finding a joint strategy for engagement with President Hassan Sheikh Mohamud, following months of mutual recriminations and political deadlock.

The meetings were partly triggered by reports that Madobe had already opened direct talks with the president, prompting Deni to seek assurances of coordination before any separate deals were struck.

After multiple sessions, the two leaders agreed that prolonged confrontation with Mogadishu had brought little benefit, and that a unified approach would strengthen their ability to influence national decisions.

They resolved to work together on significant issues such as constitutional amendments and the national electoral framework, while continuing to manage their own internal affairs independently. Both expressed concern that the federal government could exploit divisions among regional administrations to advance its own agenda.

“The lesson of recent years is that isolation achieves nothing. Acting together is the only way to protect regional interests,” said one source close to the talks.

Rift over the PM

Despite this consensus, differences remain over the future of Prime Minister Hamza Abdi Barre. Deni, who initially opposed Hamza’s appointment, has since shifted course, preferring to let him serve out his term. He is said to be prioritizing long-term institutional reforms and Puntland’s autonomy over short-term political maneuvering.

Madobe, by contrast, sees Hamza as a major obstacle to rebuilding trust. He has told allies that no genuine reset with Villa Somalia can occur while the prime minister remains in office, insisting that his dismissal is a necessary step before broader reconciliation can occur.

This split highlights the competing calculations of the two regional leaders as they begin to position themselves for Somalia’s post-2026 political order.

In parallel, Madobe has continued direct discussions with President Hassan Sheikh. According to officials in Kismayo, the Jubaland leader is prepared to accept nearly all of Mogadishu’s conditions except one: any move to shorten his current mandate.

He is pressing for a formal written statement from Villa Somalia affirming his electoral legitimacy, which he considers essential for progress. “If they respect our position, we can move forward. If not, everything collapses,” one Jubaland insider said.

Bitter history

The rivalry between Madobe and the federal leadership has become one of Somalia’s most entrenched disputes. The feud dates back to November 2024, when Jubaland re-elected Madobe for a third term in polls that Mogadishu declared illegitimate.

The federal government responded with an arrest warrant for the Jubaland president, accusing him of undermining the constitutional order. In retaliation, Jubaland issued its own warrant for President Hassan Sheikh and announced it would sever ties with Mogadishu altogether.

Since then, relations have remained frozen, with both administrations refusing to recognize each other’s authority. International mediation has yielded little progress, leaving the standoff to fester through 2025.

By aligning with Puntland, Madobe appears to be seeking more substantial leverage in talks with the federal government. The two states have pledged to support each other in any agreements reached with Villa Somalia and to hold the federal authorities accountable for fulfilling their commitments.

Whether this newfound cooperation can overcome lingering mistrust – and the dispute over the prime minister – will determine if Somalia’s fragile federal system can move toward reconciliation, or slide further into political gridlock. 

Arrin naxdin iyo caqabad wayn leh oo ka taagan garoonka Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Garoonka Diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho waxaa muddo dheer oo sanado ah ka taagan arrin culus oo caqabad iyo naxdin wadata, maadaama ay dhex dagan yihiin ciidan Soomaali ah iyo kuwa kale oo ajaaniib ah.

Arrinta caqabadda ah ee taagan ayaa ah hubka culus ee lagu dhex tijaabiyo xerada Xalane iyo aaggeeda, halkaas oo uu ku yaallo garoonka, waxaana inta badan laga maqlaa hubka waa wayn oo dabrid ahaan loo ridayo.

Caawa ayaa ugu dambeysay hub culus oo tijaabo ahaan loo riday ayaa laga maqlay aagga garoonka, gaar ahaan dhinaca Waabari, waxaana sidoo kale jiray ogeysiis kasoo baxay Taliska Qaybta Guud ee Booliska Banaadir oo shacabka looga dalbaday in aysan ka nixin.

Warbixinta Booliska ayaa lagu sheegay in hubka la ridayo uu yahay mid nabadeed, isla markaana uusan ahayn mid waxyeeleynaya shacabka iyo hantidooda.

“Waxaa lagu wargelinyaa shacabka ku nool Caasimada gaar ahaan agagaarka degmada Waabari dhawaqa aad maqli doontaan saacaddu marka ay tahay 7:20 P.M ilaa 8:00 P.M Fiidnimo in uu yahay dhawaq nabadeed ee uusan aheyn mid waxyeelaya muwaadiniinta naf iyo maal” ayaa lagu yiri qoraal wargelin ah oo goor sii horreysay uuu shaaciyay Boolisku.

Tallaabadan oo mararka qaar cabsi ku keentay dadka kasoo dagaya garoonka, martida caalamiga ah ee imaaneysa iyo xittaa shacabka deggan aagga Xalane ayaa dhalisay fal-celin xoogan, iyada oo si weyn arrintan loogu dhaleeceeyay dowlada iyo ciidankeeda.

Xildhibaan Dayax Cumar oo ka tirsan Baarlamaanka Soomaaliya ayaa su’aal ka keenay sida loo rabo in garoonka uu u noqdo caalami, hadane hubnka laga dhex rido.

“Airporka Aan rabno inow international noqdo ayaan habeen barkii lagu dabridaa,
SBG-9 army. mucjiso soo maha? ayuu yiri xildhibaanku.

Intaas kadib qaar kamid ah dadweynaha Soomaaiyeed ee isticmaala baraha bulshada ayaa siyaabo kala duwan uga hadlay xaaladda garoonka iyo tijaabada hubka ee lagu sameeyo.

Maxamed Aadan” “Waa xeero ciidan Airportka waxaa laga dhisi rapaa meeshii Warshiiq ahayd”.

Daahir Xasan: Arrintan bilaaw ma ahan waa wax 10-kii sano la soo dhaafay soo jiray?”.

DF oo soo saartay go’aan culus oo la xiriira xajka 2026

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa caawa war cusub ka soo saartay arrimaha Xajka, waxaana la go’aamiyey in hoos loo dhigo qiimaha marka loo eego sanadihii lasoo dhaafay.

Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamze Cabdi Barre ayaa caawa Muqdisho uga qeybgalay munaasabadda daah-furka Xajka sanadka 1447, halkaas oo ay go’aanno cusub iyo qorshe la xiriira Xajka sanadkan kusoo bandhigtay wasaaradda awqaafta iyo arrimaha islaamka Soomaaliya oo iyadu u xilsaaran howlaha Xajka.

Wasiir Sheekh Mukhtaar Roobow Cali (Abuu Mansuur) oo madasha ka hadlay ayaa ku dhawaaqay in hoos loo dhigo qiimaha sanadka ee Xajka, iyada oo la fulinayo amarka madaxda sare ee dalka, waxaana lagu jaan gooyay $4,543 dollar.

“Ra’iisul wasaare waa taa nagu amarteen in adegga kor loo qaado, qiimahana wax laga dhimo horta annaga waxaa ugu nimid 5230, haddana waxaa ka dhignay $4,543” ayuu yiri wasiirku.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray inay la dagaalameen musuqa iyo qaadasha laaluushka, si looga hortago in la dhiaateeyo Xaajiga Soomaaliyeed ee soo gudanayo waajibka saaran.

“Waxaan ka hortagnay, ka Wasaarad ahaan, lacag kasta oo laaluush ah oo laga qaadi karo shirkadaha ka shaqeeya Xajka, si aan ula xisaabtanno.” ayuu sii raaciyay.

Dhankiisa, ra’iisul wasaare Xamza oo munaasabadda ka hadlay ayaa si weyn u boggaadiyay shaqada ay qabatay wasaaradda awqaafta iyo arrimaha islaamka Soomaaliya, wuxuuna guud ahaan dadka Soomaaliyeed kula dardaamay inay iska toosiyaan Xajka iyo howlihiisa

“Xajka howlihiisa si aan u toosino, dad badan ayaan ku kula tagnay.” ayuu isna yiri ra’iisul wasaaraha Soomaaliya.

Dowladda Soomaaliya ayaa horay u sheegtay in sanadba sanadka ka dambeeya ay yareyn doonto qiimaha lagu soo xajinayo, taas oo ay ka dhabeysay sanadkan 1447 Hijriyah.

Dagaalka mucaaadka iyo DF Soomaaliya oo sii xoogeystay

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dagaalka afka ee siyaasadeed, una dhexeeya madaxda Dawladda iyo kuwa mucaaradka ayaa haatan sii xoogeysanaya, waxaana labada dhinac ay warbaahinta  isku marinayaan hadallo adag oo sii hurinaya xiisadda taagan.

Wasiirka Dastuurka iyo Cadaaladda Soomaaliya, Xasan Macallin Maxamuud oo maanta ka qayb-galay kulan wacyigelin ah oo ka dhacay degmada Kaxda ayaa qaaday tallaabo uu ku weerarayo siyaasiyiinta mucaaradka, isaga oo u jeediyay eedeyn culus.

Xasan Macallin ayaa shaaca ka qaaday in xubnaha la baxay Madasha Samatabixita ay ka shaqeynayaan fowdo iyo dalka inuu  dib ugu laabto dhibaatooyinkaa lasoo maray.

“Mucaaradka haddii uu xuduudiisu ka baxo wax toosinta haddii uu ka baxo oo dalkii iyo nidaamkii kala dambeyntii uu lumiyo meeshaas waxaa ka abuuranto fowdo” ayuu yiri.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Habka isbeddelka iyo nidaamka dowladnimada waxaa loo diyaariyay in dadku ay iyagu la yimaadaan xuquuda uu dastuurka siinayo ayayna kamid tahay”.

Dhanka kale, waxa uu soo hadal qaaday hannaanka doorashooyinka dalka oo uu weli muranka ka taagan yahay, isaga oo xusay in la aaday qof iyo cod, dadweynuhuna ay soo dooran doonaan hoggaankooda iyo goleyaasha deegaanka ee degmooyinka.

“Sanadkan waxaan rabnaa inaan ka dhabeyno doorasho qof iyo cod ah, degmada Kaxdana waxa ay yeelan doonaan maamul ay iyadu soo dooratay iyo gole deegaan” ayuu ku daray.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan uu sii xoogeystay dagaalka afka ah ee u dhexeeya siyaasiyiinta mucaaradka iyo madaxda Dowladda Federaalka, kadib khudbaddii uu shalay Madaxweyne Xasan ka jeediyay furitaanka kalfadhiga 7-aad ee Baarlamaanka.

Mucaaradka ayaa khudbadda uu jeediyay Madaxweynaha Soomaaliya ku tilmaamay mid aan macno lahayn, maadaama aysan jirin aragti iyo qorshe cusub oo lagu soo bandhigay, ama go’aanno yididdilo leh oo lagu sheegay, ama isbeddel mowqif lagu shaaciyay.

“Su’aasha aan mar kasta is weydiiyo ayaa ah; muxuu Madaxweynuhu uga aamusan yahay arrimaha dhulka oo ah qadiyadda ugu weyn ee maanta dalka ka taagan, iyadoo lagu yaqaan inuu difaacdo go’aannadiisa?” ayuu yiri Siyaasi Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame.

Waxa uu intaas sii raaciyay: “Soo lama oran karo wuxuu ogyahay in aysan sharci ahayn, waana sababta uu uga dhuumanayo?”.

Intaas kadib Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi, ayaa ka jawaabay hadalka mucaaradka, isagoo yiri: “Khudbadda Madaxweynaha ee maanta baarlamaanka hortiisa uu ka jeediyey waxay xoogga saaraysay waxqabad muuqda, horumar amni, mid siyaasadeed, mid dhaqaale iyo mid bulsho ay ka mid yihiin.”

Waxa uu intaas kusii daray: “Madaxweynaha wuxuu tilmaamay halka loo socdo ee aan ka soo noqoshada lahayn ee doorasho qof iyo cod ah, shidaal qodistii in ay bilaabanayso kol dhow iyo in wadada wadahadalka kuwa ka soo horjeeda uu sii wadayo.”

Xog: Mareykanka oo DF ku cadaadinaya in ay si deg deg…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa haatan bilowday dadaallo dheeraad ah oo ku aadan sidii xal loogu heli lahaa khilaafka siyaasadeed ee ka taagan dalka, iyada oo durbo bilowday inay cadaadis saarto madaxda dowladda iyo mucaaradka.

Sida aty ogaatay Caasimada Online, Safiirka Mareykanka ee Soomaaliya Richard Riley ayaa toos ula xiriiray madaxda dowladda oo uu ugu horreeyo madaxweyne Xasan Sheekh iyo hoggaamiyeyaasha mucaaradka, gaar ahaan Madasha Samatabixinta, isaga oo u gudbiyay dalab culus oo ku aadan in mar kale ay fursad siiyaan wada-hadallada, si xal loo gaaro.

Sidoo kale Mareykanka ayaa doonaya inuu mar kale furo gogol ay ku wada-hadlaan mucaaradka iyo dowladda, iyada oo uu gar wadeen ka noqonayo Danjire James Swan oo ah wakiilka gaarka ah ee Qaramada Midoobay u qaabilsan arrimaha Soomaaliya.

Khilaafka doorashada, wax ka beddelka dastuurka iyo xiisadda ka dhalatay dhulka danta guud qorshuhu yahay in laga wada-hadlo, waxaana lagu soo warrmayaa in labada dhinac ay aqbaleen dalabka Mareykanka ee ku aadan in laga wada-hadlo xiisadda taagan.

Dadaalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan ay sii laba kacleysay xiisaddan, isla markaana ay isku rogtay gacan ka hadal, kadib dagaalkii dhawaan ka dhacay sadhigga degmada Warta Nabadda oo ay isku fara saareen ciidanka amniga iyo kuwa mucaaradka.

Waxaa kale oo haatan sii xoogeystay dagaalka afka ah ee u dhexeeya siyaasiyiinta mucaaradka iyo madaxda Dowladda Federaalka Soomaaliya, kadib khudbaddii uu shalay Madaxweyne Xasan Sheekh ka jeediyay furitaanka kalfadhiga 7-aad ee Baarlamaanka.

Mucaaradka ayaa khudbadda uu jeediyay Madaxweynaha Soomaaliya ku tilmaamay mid aan macno lahayn, maadaama aysan jirin aragti iyo qorshe cusub oo lagu soo bandhigay, ama go’aanno yididdilo leh oo lagu sheegay, ama isbeddel mowqif lagu shaaciyay.

“Su’aasha aan mar kasta is weydiiyo ayaa ah; muxuu Madaxweynuhu uga aamusan yahay arrimaha dhulka oo ah qadiyadda ugu weyn ee maanta dalka ka taagan, iyadoo lagu yaqaan inuu difaacdo go’aannadiisa?” ayuu yiri Siyaasi Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame.

Waxa uu intaas sii raaciyay: “Soo lama oran karo wuxuu ogyahay in aysan sharci ahayn, waana sababta uu uga dhuumanayo?”.

Intaas kadib Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi, ayaa ka jawaabay hadalka mucaaradka, isagoo yiri: “Khudbadda Madaxweynaha ee maanta baarlamaanka hortiisa uu ka jeediyey waxay xoogga saaraysay waxqabad muuqda, horumar amni, mid siyaasadeed, mid dhaqaale iyo mid bulsho ay ka mid yihiin.”

Waxa uu intaas kusii daray: “Madaxweynaha wuxuu tilmaamay halka loo socdo ee aan ka soo noqoshada lahayn ee doorasho qof iyo cod ah, shidaal qodistii in ay bilaabanayso kol dhow iyo in wadada wadahadalka kuwa ka soo horjeeda uu sii wadayo.”

BF oo u dhaqaaqay maqaam siinta Gobolka Banaadir

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Aqalka Sare ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, Cabdi Xaashi Cabdullaahi ayaa ku baaqay dardar-gelinta maqaamka magaalada Muqdisho, kaas oo muddo dheer soo jiitamayay.

Guddoomiyaha ayaa tilmaamay in arrintan aan dib dambe loo dhigi karin, isagoo ugu baaqay labada Aqal ee Baarlamaanka Federaalka in ay si degdeg ah uga doodaan, isla markaana ansixiyaan sharci qeexaya maqaamka caasimadda.

“Waa in labada Aqal si wadajir ah uga shaqeeyaan sharciyeynta Maqaamka Muqdisho,” ayuu yiri Guddoomiyr Cabdi Xaashi.

Guddoomiyaha ayaa sidoo kale adkeeyay muhiimadda ay leedahay dardar-gelinta dhismaha hay’adaha garsoorka dalka, gaar ahaan Golaha Sare ee Adeegga Garsoorka iyo Maxkamadda Dastuuriga ah.

“Waxaa lama huraan ah in la hirgeliyo Golaha Sare ee Adeegga Garsoorka iyo Maxkamadda Dastuuriga, si loo helo nidaam cadaaladeed iyo sharciyad adag oo lagu kalsoonaan karo,” ayuu yiri Cabdi Xaashi.

Baaqa guddoomiyaha ayaa imanaya xilli dalka uu wajahayo baahi weyn oo loo qabo in la helo hay’ado garsoor oo madax-banaan iyo in si rasmi ah loo caddeeyo awoodaha iyo xuduudaha maamulka caasimadda.

Maqaam u sameynta Muqdisho ayaa muddo dheer taagneyd, iyadoo magaaladu tahay waa meesha dhaqaale ahaan iyo shacbiyad ahaanba ku nooshahay dowlad walba oo timaada Villa Somalia.

Madaxda dowladda federaalka ah ee Soomaaliya waxaa marwalba lagu eedeeya in si uusan dhaqaalaha Muqdisho gacantooda uga bixin inay tahay sababta marwalba uga caga-jiidaan maqaam u sameynta magaalada Muqdisho.

Go’aan ka gaarista maqaamka caasimada ayaa horey looga saaray cutubka koowaad ee dastuurka, iyada oo la geeyay cutubka shanaad, waxaana isha lagu haya go’aanka uu arrintaan ka gaaro baarlamaanka.

NIRA Monthly E-Magazine – September – Identity, Youth, and the Future

0

Mogadishu, Somalia – The National Identification and Registration Authority (NIRA) has announced significant progress in Somalia’s National ID rollout, with nearly half a million people registered since the official launch in September 2023.

According to NIRA Director General Abdiwali Ali Abdulle (Timacadde), thousands of citizens continue to register each month as awareness grows across the country. To sustain this momentum, he said, NIRA has invested in new card printing facilities, expanded registration centers nationwide, and extended services to 30 Somali embassies abroad.

The National ID has now been integrated with key national systems, including education, banking, passports, business licensing, and domestic travel. The Director noted that these efforts are part of NIRA’s strategy to make the National ID a central tool for accessing opportunities and essential services for all Somali citizens.

Abdiwali emphasized that transparency and citizen engagement are essential to building public trust in the program. “We place great importance on openness—listening, answering questions, and engaging with citizens,” he said. Over recent weeks, NIRA has organized community forums and participated in public events to raise awareness about the importance of the National ID and its role in promoting inclusion.

He highlighted several key moments featured in the latest edition of NIRA’s Monthly e-Magazine, including Somalia’s participation in World Identity Day, which linked the country’s efforts to a global movement for legal identity, and a forum at Benadir University, where students discussed access, trust, and the value of digital identity.

The Director said young people are playing a critical role in advancing the National ID initiative by spreading awareness, fostering trust, and helping to extend registration nationwide. “Their voices, along with the engagement of communities everywhere, give us confidence that the Somali National ID will serve generations to come,” he added.

NIRA’s September e-Magazine, published under the theme “Identity, Youth, and the Future,” captures these developments and milestones as part of the Authority’s ongoing efforts to strengthen Somalia’s National ID system.

Read the full Monthly e-Magazine — “Identity, Youth, and the Future.”

Sidoo kale, Wargeyska billaha oo Af-Soomaali ah ka aqri halkan.

Cabdisataar Axmed Xasan oo qirtay dambigii ay dowladda Mareykanka ku soo oogtay

0

Minneapolis (Caasimada Online) – Nin Soomaali ah oo ku nool gobolka Minnesota oo lagu eedeeyay inuu isku dayay inuu ku biiro kooxda Daacish ayaa Isniintii qirtay dambi ah inuu isku dayay inuu taageero agab iyo dhaqaale siiyo urur ajnabi ah oo loo aqoonsaday argagixiso.

Cabdisataar Axmed Xasan, oo 23 jir ah, ayaa dambiga qirtay xilli uu ka soo hor muuqday Garsooraha Maxkamadda Degmada ee Mareykanka, Donovan Frank, magaalada St. Paul.

Markii Xasan dacwadda lagu soo oogay bishii Febraayo, dacwad-oogayaashu waxay sheegeen inuu baraha bulshada ku muujiyay sida uu ula dhacsanaa ninkii fuliyay weerarkii gaariga xamuulka ahaa ee 1-dii Jannaayo ka dhacay waddada Bourbon Street ee magaalada New Orleans, halkaasoo lagu dilay 14 qof. Ninkaas weerarka geystay waxaa dilay ciidanka booliska. Gaarigiisa waxaa surnaa calanka kooxda Daacish.

Dacwad-oogayaasha ayaa sheegay in Cabdisataar uu bishii Diseembar laba jeer isku dayay inuu ka safro Minnesota si uu u aado Soomaaliya, ujeedkiisuna ahaa inuu kooxdaas ku biiro oo uu u dagaallamo, balse labada isku dayba way ka fashilmeen.

Hay’adda Dambi-baarista Federaalka (FBI) ayaa horay xog looga siiyay qof baraha bulshada isticmaala oo taageero u muujiyay kooxda Daacish iyo ururka Al-Shabaab ee Soomaaliya, taasoo keentay in saraakiisha hay’addu ay dabagal ku sameeyaan Cabdisataar labadiisii isku dayba.

Sida ku cad dukumentiyada maxkamadda, markii ugu horreysay ee uu Cabdisataar isku dayay inuu Soomaaliya u safro, shirkadda diyaaradaha ayaa u diidday inuu raaco diyaaradda maadaama uusan haysan waraaqihii safarka ee looga baahnaa. Duulimaadkii labaadna wuxuu seegay xilli ay saraakiisha federaalku su’aalo weydiinayeen, balse lama xirin ilaa xarigiisii bishii Febraayo.

Hay’adda FBI-da ayaa sheegtay inay aragtay Cabdisataar oo wata calanka kooxda maalin ka hor inta aan la xirin.

“Marka ay timaado arrimaha argagixisada, ma jirto meel qalad loo baneeyo,” ayuu yiri Ku-simaha Xeer Ilaaliyaha Mareykanka, Joe Thompson, oo qoraal soo saaray. ” Cabdisataar wuxuu lulay calanka Daacish, wuxuu ammaanay weerarada lagu qaado dalka, wuxuuna doonayay inuu dilo dad Mareykan ah. Ma qaadaneyno wax halis ah. Ma ogolaan doonno in Minnesota ay noqoto meel ay argagixisadu gabbaad ka dhigato.”

Cabdisataar, oo ah muwaadin Mareykan ah oo dhalashada qaatay, ayaa weli ku jira xabsiga. Ilaa hadda lama cayimin maalinta xukunkiisa lagu dhawaaqi doono. Ciqaabta ugu badan ee sharcigu u ogol yahay dambigan waa 15 sano oo xarig ah, balse heshiisyada dambi-qirashada ayaa inta badan horseeda xukun ka fudud.

Cabdisataar waa qofkii ugu dambeeyay oo ka mid ah dad badan oo Soomaalida reer Minnesota ah oo sannadihii la soo dhaafay looga shakiyay inay ka tageen ama isku dayeen inay ka baxaan Mareykanka si ay ugu biiraan kooxda Daacish, iyagoo ku biirayay kumanaan dagaalyahan oo ka socda dalal kale.

Sannadkii 2016-kii, sagaal qof oo reer Minnesota ah ayaa lagu xukumay dambiyo la xiriira maleegid shirqool oo ay kooxdaas ugu biirayeen, halka qof kale oo si toos ah kooxda ugu soo dagaallamay dalka Ciraaq isagana sannadkii hore lagu xukumay 10 sano oo xarig ah.

UK oo ku dhowaaqday war farxad u leh DF Soomaaliya

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda UK ayaa ku dhawaaqday dhaqaale cusub oo gaaraya in ka badan $30 milyan oo dollar oo lagu taageerayo marxaladda kala-guurka amni ee Soomaaliya, si gaar ahna loogu garab istaagayo ciidamada ammaanka Soomaaliya.

Xirmadan dhaqaale, oo ay shaaca ka qaadday Wasiirka Horumarinta ee UK, Baroness Chapman, ayaa ka kooban $8 milyan oo loogu talagalay Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS) iyo $22 milyan oo loo qoondeeyay ciidamada dowladda federaalka iyo Hawlgalka Taageerada Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), oo ah hawlgalka nabadda ee Midowga Afrika.

Dowladda London waxay sheegtay in dhaqaalahani uu siin doono ciidamada amniga Soomaaliya taageero muhiim ah oo aan hub ahayn, isla markaana uu xoojin doono dadaallada Midowga Afrika ee ka dhanka ah dagaallamayaasha al-Shabaab ee xiriirka la leh Al-Qaacida.

Taageero muhiim ah oo la siinayo ciidamada DF

Dhaqaalaha ay UK ugu deeqday UNSOS ayaa lagu dabooli doonaa saadka cuntada, teendhooyinka, agabka caafimaadka, iyo adeegyada daadgureynta dhaawacyada ee ciidamada Soomaalida ee ku kala sugan daafaha dalka. Xafiiska UNSOS wuxuu hadda taageeraa ku dhawaad 18,900 oo askari oo ka tirsan Ciidanka Xoogga Dalka iyo Booliska Soomaaliya.

“Kaalmadan dhinaca saadka ah waxay door muhiim ah ka ciyaareysaa sidii ciidamada Soomaalida loogu suurtagelin lahaa inay fuliyaan hawlgallo wadajir ah ama isku dubaridan oo ay la sameeyaan AUSSOM,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed ka soo baxay Safaaradda UK ee Muqdisho.

Ballan-qaadkan ugu dambeeyay wuxuu wadarta guud ee taageerada UK ee UNSOS ka dhigayaa in ka badan $58 milyan tan iyo sanadkii 2021-kii.

Qaybta weyn ee dhaqaalaha oo dhan $22 milyan ayaa loo qoondeyn doonaa hawlgalka AUSSOM, kaasoo hoggaaminaya dadaallada lagu xasilinayo deegaannada dhawaan la xoreeyay, lagagana hortagayo khataraha al-Shabaab, looguna diyaar garoobayo in si buuxda loogu gudbo hannaan amni oo ay Soomaalidu hoggaamiso dhammaadka sanadka 2025-ka.

Ku dhawaaqistan ayaa timid xilli ay Britain, Soomaaliya, Midowga Afrika, iyo Qaramada Midoobay ay si wadajir ah u martigeliyeen shir loogu talagalay deeq-bixiyeyaasha AUSSOM, kaasoo ka dhacayay hareeraha Shirweynaha Golaha Guud ee Qaramada Midoobay ee New York.

Shirkaas oo ay ka soo qayb galeen saaxiibbo kala duwan ayaa ku soo beegmay xilli uu jiro walaac sii kordhaya oo ku aaddan yaraanta dhaqaale ee halis gelin karta guulihii dhanka amniga ee dhibka lagu gaaray.

Laga soo bilaabo 2021, UK waxay ku darsatay ku dhawaad $140 milyan oo doolar hawlgalka AUSSOM iyo hawlgalladii ka horreeyay, taasoo ka dhigaysa mid ka mid ah taageerayaasha ugu waaweyn ee hawlgalkan.

Baroness Chapman waxay sheegtay in ka-qaybgalka joogtada ah ee Britain uu ka tarjumayo garowsiga ah in xasiloonida Soomaaliya aan laga sooci karin amniga guud ee gobolka.

“UK waxay ahayd saaxiib heegan u ah Soomaaliya in ka badan toban sano, iyadoo aqoonsan in amnigeedu uu muhiim u yahay xasiloonida iyo barwaaqada gobolka,” ayay tiri.

“Maanta, waxaan sii wadeynaa taageeradeena anagoo deeq muhiim ah siineyna AUSSOM, taasoo xoojineysa maalgashigeenna mustaqbal uu ganacsigu kobcayo, bulshaduna ay horumareyso, argagixisaduna aysan mar dambe khatar ku ahayn nolosha maalinlaha ah.”

Waxay intaas ku dartay in ku dhawaaqistani ay qayb ka tahay ballan-qaadka ballaaran ee UK ee ku aaddan dadaallada nabadda ee ay Afrika hoggaamiso: “Xalalka ay Afrika hormuudka ka tahay, oo ay taageerayaan saaxiibbada caalamiga ah, way shaqeeyaan, UK-na waxay ku faanaysaa inay taageerto dadaalladaas.”

Culeys ka sii kordhaya gudaha Soomaaliya

Deeqdan Britain waxay ku soo beegmaysaa xilli xasaasi ah. Waqtiga hawlgalka AUSSOM wuxuu ku eg yahay bisha Diseembar 2025, taasoo qayb ka ah qorshaha dhimista ciidamada ajnabiga ah. Si kastaba ha ahaatee, al-Shabaab waxay weli maamulaan dhul ballaaran oo miyi ah, waxayna sii wadaan inay fuliyaan weerarro dhimasho leh.

Saraakiisha Midowga Afrika ayaa ka digay in dhaqaale yaraanta joogtada ah ay halis gelin karto qorshaha kala-guurka. Horraantii bishan, Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika, Mahmoud Ali Youssouf, wuxuu sheegay in “daal dhinaca maalgelinta ah” oo ka yimaada saaxiibbada caalamiga ah uu khalkhal gelin karo dhammaan Geeska Afrika haddii aan si degdeg ah wax looga qaban.

Youssouf wuxuu sheegay in inkastoo Midowga Afrika uu labalaabay deeqdii uu ku bixinayay Sanduuqa Nabadda, haddana uu Hawlgalka AUSSOM weli wajahayo hoos u dhac dhanka miisaaniyadda ah oo gaaraya $180 milyan oo doollar.

“Midowga Afrika wuxuu horey u labalaabay deeqdiisii Sanduuqa Nabadda, isagoo gaarsiiyay $20 milyan oo doollar, taasoo muujinaysa sida ay Afrika uga go’an tahay arrintan. Hase yeeshee, haddii aan la helin maalgelin degdeg ah, la isku halleyn karo, oo joogto ah, guulihii dhibka lagu gaaray waxay halis ugu jiraan inay meesha ka baxaan,” ayuu ka digay.

Iyadoo dib u xaqiijisay taageeradeeda maaliyadeed, UK waxay muujisay inay sii wadi doonto inay si dhow ula shaqeyso Muqdisho, Midowga Afrika, Qaramada Midoobay, iyo wadamada ciidamada ku deeqay si loo joogteeyo guulaha dhanka amniga ee la gaaray.

Maxkamadda G/Banaadir oo loo gudbiyay nin god ku aasay ilmo yar kadibna…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xafiiska xeer ilaalinta guud ee Qaranka ayaa maanta Maxkamadda Gobolka Banaadir u gudbiyay kiis naxtin leh ah oo uu eedeysane ka yahay Cali Cabdi Sheekh Khadar (Dhegadiish) oo loo haysto inuu ilmo yar god ku riday kuna aasay, kadibna uu muuqaal ka duubay.

Xafiiska xeer ilaaliyaga guud ee qaranka oo war qoraal ah soo saaray ayaa sheegay in eedeysanaha uu hadda xiran yahay, isla markaana kiiskiisa la geeyay Maxkamadda Gobolka, si loo dhageysto, kadibna looga qaado tallaabo adag oo sharciga waafaqsan.

Maxkamadda ayaa ku qanacday caddeymaha hordhaca ah ee kiiska eedeysanaha, waxayna kadib amartay in xabsiga lagu sii hayo, sida ay caddeysay xeer iaalintu.

“Maxkamadda marka ay ku qanacday caddeymaha hordhaca ah ee kiiska ayay eedeysanaha u gudbisay xabsi ku heyn kumeel-gaar ah” ayaa lagu yiri qoraalka.

Booliska ayaa sidoo kale la faray inay xoojiyaan dadaalladoooda ku aadan ka hortagga dambiyada ka dhaca baraha bulshada, si wax looga qabto dhibaatootinka soo kordhay.

Dhanka kale, xeer ilaalinta ayaa digniin culus u dirtay dadka ku xadgudba carruurta, waxaana ay sheegtay in la’iskula xisaabtami doono falalka ka dhanka ah carruurta.

“Xafiisku, asaga oo gudanaaya mas’uuliyadda ilaalinta iyo karaamada carruurta Soomaaliyeed wuxuu digniin adag u dirayaa cidkasta oo ku xadgudubta carruurta in laga qaado tallaabo adag, lana horgeyn doono Maxkamadda awoodda u leh” ayuu lasii raaciyay.

Muuqaalka carruurta yar yar ayaa si weyn ugu baahay baraha bulshada, waxaana laga arki karaa eedeysane Cali Cabdi Sheekh oo badiil soo qaatay, kadibna qodaya god oo uu ugu dambeyn ku riday illaa 4 carruur ah, kuna aasay halkaas, iyada oo si weyn looga carooday.

Si kastaba ha’ahaatee, xeer ilaalinta oo kaashaneysa Booliska ayaa si deg-deg ah usoo qabatay eedeysanaha oo hadda xiran, loona gudbiyay Maxkamadda Gobolka Banaadir, si ay u dhageysato eedda culus ee loo haysto.

Maalmahan ayaa waxaa baraha bulshada ka dhacayay dambiyo kala duwan waa wayn, waxaana jira dhow tallaabo oo ay dowladdu qaaday, si loola xisaabtamo dambiileyaasha.

Kiiskii ugu dambeeyay oo ka dhacay garoonka ciyaaraha ee Muqdisho ayaa waxaa loo soo xiray illaa 7 dhalinyaro ah oo ku kacay falal halis galinaya naftooda iyo tan bulshada.

Ciidanka Booliska Soomaaliyeed waxay digniin adag u direen dhammaan dhalinyarada in aysan garoomada iyo goobaha kale ee bulshada la soo gelin wax kasta oo dhaawac ama dhibaato u horseedi kara naftooda iyo tan bulshada.

“Tooreeyada, sakiimaha, iyo wixii lamid ah waa ka mamnuuc garoomada iyo goobaha kale ee dadweynaha,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay taliska booliska Soomaaliyeed.

Waxaa intaas lagu sii daray: “Qof kasta oo lagu helo isagoo ku kacaya fal khatar gelinaya naftiisa iyo tan dadka kale waxaa laga qaadi doonaa tallaabo adag oo sharciga waafaqsan.”

DF oo ku guuleysatay sii daynta Soomaalida ku xirneyd…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ku guuleysatay in laga sii daayo xabsiyo ku yaalla Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Congo in ka badan 50 muwaadin Soomaaliyeed oo halkaas maalmihii lasoo dhaafay ku xirnaa.

Sii daynta dadkaas waxaa door weyn ka qaatay Safaaradda Soomaaliya ee Tanzania, iyadoo Danjire Ilyaas Cali Xasan uu arrinta kala hadlay Safiirka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Congo ee Tanzania, Jean Pierra Massala.

Danjiraha Soomaaliya ayaa qoraal uu soo dhigay baraha bulshada uga mahadceliyay Dowladda Congo aqbalidda codsiga lagu dalbanayay in xorriyadda dib loogu celiyo muwaadiniinta Soomaaliyeed ee xabsiyada ku jiray.

“Waxaan u mahadcelineynaa Dowlada aan saaxiibada nahay ee Congo madaxdooda sidoo kaleed jaaliyada Soomaaliyeed ee reer Congo,” ayuu yiri Safiirka Soomaaliya ee Tanzania Ilyaas Cali Xasan.

Dhawaan ayey aheyd markii Dowladda Soomaaliya ayaa dalka ku soo celisay 173 muwaadiniin oo laga soo daayay xabsiyada dalka Libya.

Dowladda ayaa dadaal dheer u gashay soo badbaadinta dhallinyaradaan oo muddo dheer ku dhibaateysneyd xabsiyada dalka Libya, waxaana hadda lagu guuleystay in dib loogu soo celiyo dalkooda Hooyo.

Si kastaba, waxaa jira dhalinyaro Soomaaliyeed oo ku xiran xabsiyo ku yaalla dalal kale oo Afrika ah. Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa horey ugu guuleysatay sii dayntooda qaar, hase yeeshee dedaallada lagu sii deynayo inta weli ku xiran ayaa wali socda.

Taliye Shub oo shaaciyay in uu ciidan dheeraad ah u dirayo…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed, Jeneraal Mahad Cabdiraxmaan Aadan ayaa ku dhawaaqay in cutubyo cusub oo ka tirsan ciidanka asluubta loo diyaarinayo in loo diro furimaha dagaalka, si ay u garab istaagaan ciidamada kale ee Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Janaraalka ayaa caddeeyay in ujeedadu tahay in la xoojiyo howlgalada ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, isla markaana la muujiyo iskaashiga guud ee ciidamada qaranka.

Wuxuu ku booriyay askarta tababarka ku jirta in ay dadaalkooda u huraan buuxinta kaalinta ciidanka asluubta, maadaama ay iyaguna mas’uuliyad ka saaran tahay amniga qaranka sida ciidamada kale ee dowladda.

“Waxa aan la hadlayaa ciidanka aan tababarka u keenay, waxa aan idinka rabno ayaan idiin sheegayaa, shaqada aad haysaan ciidan inta ka baxay ayaa oo furinta geynay ayaa hayay, ciidan kale ayaa furinta gayneynaa,” ayuu yiri Taliyaha Ciidanka Asluubta.

Ciidanka Asluubta oo si gaar ah u qaabilsan ilaalinta xabsiyada iyo maxaabiista dambiyada kala duwan, ayaa tan iyo markii ay billowdeen dagaallada ka dhanka ah Al-Shabaab door muuqda ku yeeshay howlgalada, iyagoo si joogto ah loogu diray jiida hore.

Si kastaba, dowladda Soomaaliya ayaa haatan dardar-gelinaysa dagaalka Al-Shabaab oo bilihii lasoo dhaafay uu gaabis ku yimid, iyadoo ciidamadu bilaabeen howl-gallo culus oo ka dhan ah kooxda, xilli ay muddooyinkii dambe kooxdu dib u qabsatay deegaano iyo degmooyin muhiim ah oo xoreyntooda ay ku baxeen geesiyaal naftood hurayaal ah.

20-ka qodob ee qorshaha Trump ee Gaza – Israel iyo Fatax oo aqbalay iyo Xamas…

Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu uu oggolaaday in la soo afjaro dagaalka Gaza, tallaabadaas oo uu ku tilmaamay inay noqon doonto “guusha ugu weyn ee taariikhda” hoggaamiyaha Israel.

“Waxay ka dhigan tahay dhammaadka degdegga ah ee dagaalka laftiisa,” ayuu yiri Trump isagoo Aqalka Cad kula hadlayay Netanyahu oo dhinac taagnaa.

“Waan taageersanahay qorshahaaga lagu soo afjarayo dagaalka Gaza, kaasoo xaqiijinaya himilooyinkeenna dagaalka. Waxa uu Israel u soo celin doonaa dhammaan la-haystayaasha, wuxuu burburin doonaa awoodda militari ee Xamas, wuxuuna soo afjari doonaa maamulkeeda siyaasadeed, isagoo sidoo kale xaqiijinaya in Gaza aysan mar dambe khatar ku noqon Israel,” ayuu yiri Netanyahu.

Trump ayaa sheegay inuu filayo jawaab “wanaagsan” oo ka timaada Xamas, balse wax yar kaddib shirka jaraa’id, wakaaladda wararka ee Reuters ayaa soo xigatay sarkaal ka tirsan Xamas oo sheegay in kooxdu aysan weli helin “qorshe nabadeed oo qoran oo ku saabsan Gaza”.

“Waxaan maqlayaa in Xamas ay iyaduna doonayso in arrintan la dhammeeyo,” ayuu yiri Trump.

Maamulka Falastiin ee kooxda Fatax ayaa sidoo kale soo dhoweeyay qorshaha Trump, isagoo ku celiyay sida ay uga go’an tahay inay kala shaqeeyaan Mareykanka iyo saaxiibbada kale sidii loo gaari lahaa heshiis dhammaystiran oo ay ku jirto “in gogol-xaar loo noqdo nabad caddaalad ah oo ku dhisan xalka labada dal”, sida ay warisay wakaaladda wararka ee Wafa.

Sida ku cad qorshaha Trump, Maamulka Falastiin ayaa la wareegi doona maamulka Gaza marka uu dhammeystiro barnaamij dib-u-habeyn ah. Ilaa xilligaas, Gaza waxaa maamuli doona “maamul ku-meel-gaar ah oo ka kooban guddi Falastiiniyiin ah oo aqoonyahanno ah.

Aqalka Cad ayaa soo saaray bayaan ka kooban 20 qodob oo qeexaya qorshihiisa ku aaddan Gaza dagaalka kaddib, daqiiqado ka hor inta aysan Netanyahu iyo Trump ka soo muuqan shirka jaraa’id.

Trump wuxuu sheegay in qorshihiisa ay taageersan yihiin hoggaamiyeyaal “Carab iyo Muslimiin ah”, kuwaasoo uu sheegay inay ballan-qaadeen “in hubka laga dhigo Gaza” iyo in la “burburiyo” awoodda militari ee Xamas.

“Qof walba wuxuu doonayaa inuu qayb ka noqdo… qof walba wuxuu doonayaa inay shaqeyso,” ayuu yiri Trump. “Kuwani waa dalal aad u qani ah oo wax hirgelin kara.”

Trump wuxuu sheegay inuu la hadlay hoggaamiyeyaasha Turkey, Pakistan, Masar iyo Indonesia, iyo sidoo kale hoggaamiyeyaasha Khaliijka, kuwaasoo dhammaantood taageersan qorshaha sida uu sheegay madaxweynuhu.

Qodobada qorshaha

Qorshahan 20-ka qodob ka kooban wuxuu guud ahaan mudnaan siinayaa aragtida Israel ee xaaladda Gaza iyo welwelka amni ee ay sheegatay, isagoo ka billaabaya qodobka 1-aad, oo dhigaya “Gaza waxay noqon doontaa aag ka caaggan xagjirnimada iyo argagixisada oo aan khatar ku ahayn deriskeeda”.

Wuxuu intaas ku darayaa in Gaza dib loo dhisi doono si ay “uga faa’iideystaan” dadka reer Gaza “oo dhibaato ku filan soo maray”. Gargaarka oo dhan ayaa si degdeg ah dib u billaaban doona marka ay dhammaan dhinacyadu oggolaadaan heshiiska, laakiin wuxuu bayaanka ku xirayaa shuruud ah “ugu yaraan, tirada gargaarku waxay la mid noqon doontaa wixii ku jiray heshiiskii Janaayo 19, 2025”.

Wuxuu kaloo intaas ku darayaa in marinka Rafah sidoo kale la furi doono labada dhinacba, iyadoo la raacayo hab la mid ah kii lagu qeexay heshiiskii Janaayo.

Qodobka ugu muhiimsan ee heshiiska ayaa ah inuu si wax-ku-ool ah u soo afjari doono doorka hay’adda muranka badan dhalisay ee fadeexaduhu hareeyeen ee Gaza Humanitarian Foundation, isla markaana mas’uuliyadda qaybinta gargaarka lagu wareejin doono Qaramada Midoobay iyo hay’adaheeda, iyo sidoo kale Bisha Cas iyo hay’adaha kale ee caalamiga ah “ee aan sinaba ula xiriirin labada dhinac midkoodna”.

Qorshuhu wuxuu markaas u wareegayaa xaaladda Gaza ee dagaalka kaddib iyo “Guddi Nabadeed” oo kormeer ku samayn doona dowladda ku-meel-gaarka ah ee aqoonyahannada ah ee la dhisi doono.

Wuxuu soo bandhigayaa “qorshe horumarin dhaqaale oo Trump ah” si dib loogu soo nooleeyo Gaza, kaasoo is-shabahaad badan la leh qorshihii “Riviera” ee Gaza oo Trump uu markii hore soo jeediyay.

Laakiin si ka duwan qorshahaas hore, kan cusub wuxuu dhigayaa “in aan qofna lagu qasbi doonin inuu ka tago Gaza”, haddii uu qof baxo-na, uu xor u noqon doono inuu soo laabto.

“Ciidan Caalami ah oo Xasilin ah (ISF)” ayaa la dhisi doonaa iyadoo lala kaashanayo “saaxiibbo Carbeed iyo kuwa caalami ah”, kaasoo mas’uul ka noqon doona xaqiijinta maamulka iyo xasilloonida marinka, kaasoo la mid ah qorshayaal hore looga hadlay oo ku saabsanaa ciidan “nabad-ilaalin” oo Carbeed ama goboleed ah.

Qorshuhu wuxuu si qayaxan u sheegayaa “in Israel aysan qabsan doonin ama ku dari doonin dhulkeeda Gaza”, laakiin wuxuu ka tagayaa fursad weyn oo fasiraado kala duwan loo yeelan karo, wuxuuna mas’uuliyadda ka bixitaanka marinka dusha ka saarayaa Israel.

Wuxuu dhigayaa in Israel ay ciidamadeeda kala bixi doonto iyadoo lagu saleynayo “heerar, marxalado iyo waqtiyo ku xiran hub ka dhigista” oo ay ku heshiiyaan ciidamada Israel, ISF, dammaanad-qaadayaasha iyo Mareykanka.

Wuxuu intaas ku darayaa in ciidamada Israel ay “si tartiib-tartiib ah ugu wareejin doonaan dhulka ay haystaan” ciidanka ISF iyadoo la raacayo heshiis lala galo dowladda ku-meel-gaarka ah, “marka laga reebo joogitaan amni oo ku xeeran xuduudda, kaasoo sii jiri doona ilaa Gaza si buuxda looga sugo khatar kasta oo argagixiso oo soo cusboonaata”.

Trump wuxuu si gaar ah u iftiimiyay in, intii lagu jiray kulankooda, Netanyahu uu si adag uga soo horjeeday dhismaha dawlad Falastiini ah.

Qodobka 18-aad ee qorshaha la shaaciyay ayaa qeexaya in kaddib dib-u-dhiska Gaza iyo dib-u-habeynta Maamulka Falastiin, “ay suuragal tahay in ugu dambayn la helo shuruudihii suurtagelin lahaa waddo la aamini karo oo loo maro aayo-ka-tashiga iyo dawladnimada Falastiin, taasoo aan u aqoonsannahay inay tahay himilada dadka Falastiiniyiinta”.

Guddiga Nabadda

Netanyahu ayaa ka jawaabay ku dhawaaqista isagoo ku adkeystay in qorshuhu uu waafaqsan yahay shuruudaha xukuumaddiisa ee soo afjaridda dagaalka. Wuxuu sheegay in Israel ay sii haysan doonto “xuduud amni oo ku xeeran” Gaza ayna si tartiib-tartiib ah uga bixi doonto marinka iyadoo ku xiran heerka “hub ka dhigista” Xamas – laakiin taasi way ka duwan tahay qorshaha qoran.

Intii uu socday khudbaddiisa, Trump wuxuu si weyn ugu tiirsanaa taageerada ay dalalka Carabta iyo Muslimiinta siinayaan qorshihiisa. Bayaanka Aqalka Cad wuxuu sheegayaa in Jordan iyo Masar ay tababari doonaan ciidamada ammaanka Falastiin si ay u sugaan amniga Gaza.

Qorshuhu wuxuu ku baaqayaa in dhammaan maxaabiista Gaza lagu sii daayo 72 saacadood gudahood iyo in ciidamada Israel ay si tartiib-tartiib ah uga baxaan Gaza.

Inkastoo uu sheegayo in Israel aysan ku dari doonin dhulkeeda ama aysan qabsan doonin Gaza, haddana qorshuhu ma caddaynayo cidda ugu dambayn maamuli doonta marinka.

“Gaza waxaa lagu maamuli doonaa maamul ku-meel-gaar ah oo ka kooban guddi Falastiiniyiin ah oo aqoonyahanno ah, kana madax-bannaan siyaasadda, kaasoo mas’uul ka noqon doona hawl-maalmeedka adeegyada dadweynaha iyo degmooyinka ee dadka Gaza,” ayuu yiri Aqalka Cad.

“Guddi Nabadeed” oo uu guddoomiye u yahay Trump, oo ay ku jiri doonaan Ra’iisul Wasaarihii hore ee UK Tony Blair, ayaa yeelan doona “kormeer iyo maamulid” lagu hayo guddiga Falastiiniyiinta.

Qorshuhu wuxuu sheegayaa in Maamulka Falastiin uu ugu dambayn la wareegi doono Gaza marka uu “dhammeystiro barnaamijkiisa dib-u-habeynta”.

Netanyahu ayaa ammaanay Trump oo isu soo bandhigay inuu maamulo marinka isagoo ah “Guddoomiyaha Guddiga”, wuxuuna yiri: “Xaqiiqda ah inaad adigu arrintan qaabilayso wax badan ayay taraysaa.”

Wuxuu sheegay in “maamul rayid ah oo nabdoon” uu maamuli doono Gaza, oo aysan ku jiri doonin “Xamas ama Maamulka Falastiin”.

Netanyahu wuxuu meel u baneeyay suurtagalnimada in Maamulka Falastiin, oo maamul xaddidan ka haya Daanta Galbeed ee la haysto, uu ku soo laabto Gaza.

“Maamulka Falastiin wax door ah kuma yeelan karo Gaza isagoon marin ‘isbeddel xag-jir ah’,” ayuu yiri.

Trump wuxuu sheegay in qorshuhu uu waddada u furi doono ballaarinta Heshiisyadii Abraham, heshiisyada is-dhexgalka ee Israel ay la saxiixatay Imaaraadka, Morocco iyo Bahrain sanadkii 2020, kuwaasoo Trump uu u arko guushiisa ugu weyn ee siyaasadda arrimaha dibadda. 

NETANYAHU oo raali-gelin lama filaan ah siiyey Qatar

Washington (Caasimada Online) – Aqalka Cad ayaa Isniintii sheegay in Ra’iisul Wasaaraha Israel, Benjamin Netanyahu, uu Qatar ka raalligeliyey duqeyn uu ka geystay dhulkeeda, taasoo timid xilli uu kulan la lahaa Madaxweyne Donald Trump.

Ciidanka Israel ayaa horraantii bishan duqeyn cirka ah ku beegsaday hoggaamiyeyaal sare oo ka tirsan Xamaas oo ku sugnaa Qatar, weerarkaas oo sidoo kale lagu dilay sarkaal ka tirsanaa ciidanka ammaanka ee Qatar.

Trump ayaa iska fogeeyay go’aanka Netanyahu ee ahaa in la weeraro dal xulafo muhiim ah la ah Mareykanka ee Bariga Dhexe, isagoo xilligaas ku qoray bartiisa Truth Social in falkani “uusan marnaba u adeegayn danaha Israel iyo kuwa Mareykanka.”

Dalka Qatar ayaa martigeliyey wadahadallo muhiim ah oo looga gol lahaa in lagu gaaro heshiis xabbad-joojin ah oo dhexmara Israel iyo Xamaas. Waxaa sidoo kale dalkaas saldhig ku leh ciidan Mareykan ah oo tiradoodu gaarayso illaa 10,000 oo askari.

Sida ku xusan war-saxaafadeed ka soo baxay Aqalka Cad, intii uu socday wada-hadal saddex-geesood ah oo dhanka taleefoonka ah oo uu la yeeshay Ra’iisul Wasaare Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani, ayuu Netanyahu “si weyn uga xumaaday in weerarkii gantaalaha ahaa ee Israel ay ku beegsatay bartilmaameedyo Xamaas ka tirsan oo ku yaalla Qatar uu si aan ulakac ahayn ugu dhintay sarkaal u dhashay dalkaas.”

“Wuxuu sidoo kale ka xumaaday in Israel, iyadoo beegsanaysa hoggaanka Xamaas xilli ay socdeen wada-xaajoodyada lahaystayaasha, ay ku xadgudubtay madax-bannaanida dhuleed ee Qatar, wuxuuna carrabka ku adkeeyay in Israel aysan mustaqbalka fulin doonin weerar noocan oo kale ah.”

Al Thani ayaa soo dhoweeyay dammaanad-qaadkaas, sida lagu sheegay warbixinta, halka Trump uu “muujiyay rabitaankiisa ah in xiriirka Israel iyo Qatar la saaro waddo togan kaddib sannado ay jireen cabashooyin iyo is-faham darro labada dhinac ah.”

“Waxay si dhab ah u yeesheen wada-hadal qalbi furan,” ayuu yiri Trump oo shir jaraa’id qabtay kaddib kulankii uu la yeeshay Netanyahu. “Wuxuu ahaa wada-hadal aad u wanaagsan, waxaana u arkayay inuu ahaa mid midho-dhal ah.”

Wuxuu sheegay in Mareykanka, Israel iyo Qatar ay ku heshiiyeen in la sameeyo hannaan wada-hadal oo rasmi ah oo saddex-geesood ah si “loo xoojiyo ammaanka ay wadaagaan, loo saxo aragtiyaha khaldan, loogana fogaado shaki iyo kalsooni darro mustaqbalka imaan karta.”

Trump ayaa ku ammaanay Amiirka Qatar inuu yahay “qof cajiib ah,” wuxuuna xusay doorkiisa dhexdhexaadinta ee geeddi-socodka nabadda. Wuxuu intaas ku daray inuu rajeynayo in Qatar ay ku biiri karto Heshiisyadii Abraham (Abraham Accords), oo ah heshiisyo is-daba-joog ah oo lagu caadiyeynayao xiriirka dalalka Bariga Dhexe iyo Israel, kuwaasoo uu Trump ka soo shaqeeyay xilligii maamulkiisii hore.

Tallaabadan ayaa timid xilli uu Trump soo bandhigay qorshe nabadeed oo ka kooban 20 qodob, kaas oo loogu talagalay in lagu soo afjaro dagaalka ka socda Gaza.

Booliska Muqdisho oo soo xiray dhallinyaro falal khatar ah ka waday Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, gaar ahaan Saldhigga degmada Warta-Nabadda ayaa gacanta ku soo dhigay toddobo dhalinyaro ah, kuwaas oo ku kacay falal halis galinaya naftooda iyo tab bulshada.

Ciidanka Booliska Soomaaliyeed waxay digniin adag u dirayaan dhammaan dhalinyarada inaysan garoomada iyo goobaha kale ee bulshada la soo gelin wax kasta oo dhaawac ama dhibaato u horseedi kara naftooda iyo tan bulshada.

“Tooreeyada, sakiimaha, iyo wixii lamid ah waa ka mamnuuc garoomada iyo goobaha kale ee dadweynaha,” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay taliska booliska Soomaaliyeed.

Waxaa intaas lagu sii daray: “Qof kasta oo lagu helo isagoo ku kacaya fal khatar gelinaya naftiisa iyo tan dadka kale waxaa laga qaadi doonaa tallaabo adag oo sharciga waafaqsan.”

Taliska ayaa sidoo kale xusay in la adkeynayo amniga garoomada ciyaaraha ee ay hadda ka socdaan tartanka kubadda cagta ee degmooyinka gobolka Banaadir iyo goobaha kale ee dadweynuhu isugu yimaado, si loo sugo badbaadada bulshada.

Boolisku waxay carabka ku adkeeyeen in aysan marnaba oggolaan doonin wax kasta oo khalkhal gelinaya nabadgelyada guud.

Ugu dambeyntiina taliska booliska ayaa ku booriyay waalidiinta, maamulka garoomada, iyo bulshada inteeda kale in ay la shaqeeyaan ciidamada si looga hortago falalka halista ah ee dhalinyarada qaar ay ku kacayaan.

Sawirro: Aadan Aw-Xasan oo kulamo xasaasi ah ka bilaabay Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Baarlamaanka Maamul-goboleedka Waqooyi Bari Soomaaliya, Mudane Aadan Cabdullaahi Aw-Xasan oo safarkiisii ugu horreysay shalay ku yimid magaalada Muqdisho ayaa isla maanta bilaabay kulamo xasaasi ah oo uu la qaadanayo madaxda sare ee Dawladda Federaalka Soomaaliya.

Guddoomiye Aadan Aw-Xasan ayaa maanta xarunta wasaaradda arrimaha gudaha kula kulmay wasiir Cali Yuusuf Cali Xoosh oo dadaal ku bixiyay dhismihii Waqooyi Bari.

Ujeedka kulankooda ayaa la xiriiray is xog wareysi iyo wada-shaqeyn dhow oo ay yeeshaan hay’adaha heer federaal iyo heer dawlad-goboleed ee Waqooyi Bari, sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay xafiiska guddoomiyaha.

“Kulankan oo ku qotomay salaan iyo is-xogwaraysi ayaa labada masuul ku muujiyeen kalgacal iyo wada-shaqeyn dhow oo u dhaxaysa hay’adaha dawliga ah ee heer maamul goboleed” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Sidoo kale, guddoomiyaha Baarlamaanka Maamulka Waqooyi Bari ayaa wasiirka uga mahadceliyey sida wanaagsan ee uu ugu soo dhaweeyey, halka wasiirkuna dhankiisa ku bogaadiyey doorka Golaha Wakiillada ee ku aaddan horumarinta iyo hagidda maamulka.

Waxaa kale oo kulankan guddoomiye Aadan Aw-Xasan ku wehelinayey qaar ka mid ah xildhibaanada Golaha Wakiillada, kuwaas oo muujiyey in ay ka go’an tahay xoojinta wada shaqaynta iyo iskaashiga ay la leeyihiin wasaaradda arrimaha gudaha Soomaaliya.

Guddoomiyaha Golaha Wakiilada Waqooyi Bari ayaa sidoo kale la ballansan madaxda sare ee dalka, isaga oo inta uu joogo kala hadli doono horay wadida maamulkan curdunka ah oo ay dhawaan dhistay Dawladda Federaalka oo si weyn u garab istaagtay dhismihiisa.

Dhaq-dhaqaaqyadan ayaa kusoo aadayo, iyada oo la filayo in dhawaan la qabto xafladda caleema saarka madaxweynaha cusub ee Waqooyi Bari Cabdulqaadir Firdhiye, taas oo ka dhaceysa Laascaanood, iyada oo la filayo inay ka qayb-galaan madaxweynaha iyo ra’iisul wasaaraha.

Shalay ayaa u dambeysay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo khudbad ka jeediyay xarunta Baarlamaanka ayaa boggaadiyay dhismaha maamulkan, wuxuuna ugu baaqay hoggaankiisa inuu wax ka qabto xaaladda deegaanka, uuna sii daayo maxaabiista xiran.