Kismaayo (Caasimada Online) – Maamulka Jubaland ayaa si adag u cambaareeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya kadib markii ay ku eedeysay inay hor istaagtay diyaarad rayid ah oo ay leedahay shirkadda Maandeeq Air, taas oo ka duushay magaalada Kismaayo kuna sii jeeday Dhoobley.

War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Warfaafinta Jubaland ayaa lagu sheegay in diyaaradda oo lambarkeedu yahay 5Y IFY lagu qasbay inay u leexato magaalada Muqdisho ama ay ka degto garoonka diyaaradaha ee Wajeer ee dalka Kenya.

Tallaabadan ayuu maamulka Jubaland ku tilmaamay “mid sharci darro ah” iyo fara-gelin lagu sameeyay duulimaad rayid ah.

Jubaland ayaa sidoo kale sheegtay in tallaabadan ay khatar ku tahay badqabka rakaabka, xorriyadda isu socodka shacabka iyo kalsoonida nidaamka duulimaadyada rayidka ah ee dalka, iyadoo ugu baaqday hay’adaha caalamiga ah ee qaabilsan duulista rayidka inay si dhow ula socdaan arrintan.

“Falkaan wuxu si cad uga hor imaanayaa xeerarka iyo heshiisyada caalamiga ah ee maamulaya duulimaadyada rayidka ah, kuwaas oo dhigaya in aan duulimaadyada shacabaka iyo adeegyda rayidka loo adeegsan dano siyaasadeed ama faragelin aan sharci ahyn,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka Jubaland.

Sidoo kale waxaa lagu yiri “Waxaa nasiib darro ah in Dowladda Federaalka ee waqtigeedu dhammaaday ay mar kale hawada Soomaaliya u adeegsanyso aalad siyaasadeed, halkii ay ka ahaan lahayd adeeg qaran oo si siman loogu adeego dhammaan shacabka Soomaaliyeed.”

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka oo dhameystiran:

Dowladda Jubaland waxay si adag u cambaaraynaysaa tallaabada sharci darrada ah ee Dowladda Federaalka ee waqtigeedu dhammaaday ay maanta ku hor istaagtay diyaarada rayidka ah ee Maandeeq Air, lambarkeeduna yahay 5Y IFY, taas oo dad shacab ah ka qaaday magaalada Kismaayo kuna sii jeeday magaalada Dhoobley, laguna qasbay in ay u leexato magaalada Muqdisho ama ay ka degto Garoonka diyaaradaha Wajeer ee dalka Kenya.

Falkaan wuxu si cad uga hor imaanayaa xeerarka iyo heshiisyada caalamiga ah ee maamulaya duulimaadyada rayidka ah, kuwaas oo dhigaya in aan duulimaadyada shacabaka iyo adeegyda rayidka loo adeegsan dano siyaasadeed ama faragelin aan sharci ahyn.

Dowladda Jubaland waxay u aragtaa arrintaan mid khatar ku ah badqabka rakaabka, xorriyadda isu socodka shacabka Soomaaliyeed, iyo kalsoonida guud ee nidaamka duulimaadyada rayidka ah ee dalka.

Waxaa nasiib darro ah in Dowladda Federaalka ee waqtigeedu dhammaaday ay mar kale hawada Soomaaliya u adeegsanyso aalad siyaasadeed, halkii ay ka ahaan lahayd adeeg qaran oo si siman loogu adeego dhammaan shacabka Soomaaliyeed.

Dowladda Jubaland waxay ugu baaqaysaa hay’adaha caalamiga ah ee qaabilsan duulista rayidka ah, gaar ahaan Hay’adda Caalamiga ah ee Duulista Rayidka (ICAO) iyo dhammaan bahda caalamka, in ay si dhow ula socdaan xadgudubyadaan soo noqnoqday ee ka dhanka ah duulimaadyada rayidka ah iyo xorriyadda socdaalka shacabka.

Ugu dambayn, dowladda Jubaland waxay caddeynaysaa in aan la aqbali karin in shacabka Soomaaliyeed lagu cadaadiyo go’aamo siyaasadeed oo halis gelin kara badqabkooda iyo xuquuqdooda aasaasiga ah.

DHAMMAAAD.

Baydhabo (Caasimada Online) – Waxaa lagu dhawaaqay xilliga la qabanayo doorashooyinka dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, iyadoo Guddiga Madaxa Bannaan ee Doorashooyinka iyo Xuduudaha uu si rasmi ah u muddeeyay doorashooyinkaas.

Jadwalka cusub ee uu soo bandhigay guddiga doorashooyinka ayaa muujinaya in doorashada Guddoomiyaha Baarlamaanka Koonfur Galbeed la qaban doono 2-da June 2026, halka doorashada Madaxweynaha loo qorsheeyay inay dhacdo 10-ka June 2026.

Sidoo kale, Guddiga Doorashooyinka ayaa soo gudbiyay, isla markaana shaaciyay, liiska xubnaha ku guuleystay Golaha Wakiillada dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, kadib markii Maxkamadda Sare ee dalka ay si rasmi ah u ansixisay natiijada doorashooyinkii golayaasha deegaanka iyo wakiillada ee dhowaan ka dhacay maamulka Koonfur Galbeed.

Go’aanka ansixinta ah ayaa lagu gaaray fadhi ay yeesheen garsoorayaasha qaybta doorashooyinka ee Maxkamadda Sare, waxaana saxiixay dhammaan xubnaha guddiga oo ka kooban shan garsoore.

Guddiga Doorashooyinka ayaa sheegay in guud ahaan Golaha Wakiillada Koonfur Galbeed uu ka kooban yahay 95 xubnood, balse xubnaha la soo gudbiyay ay yihiin 92 xildhibaan, halka saddexda kursi ee harsan la sheegay in ay ku xiran yihiin ururrada siyaasadeed oo aan weli soo gudbin xubnahooda.

Guddiga Doorashooyinka ayaa sheegay in mudnaan gaar ah la siinayo dhameystirka hay’adaha dastuuriga ah ee dalka iyo qabashada doorashooyin loo marayo hannaan sharci ah oo waafaqsan xeerarka doorashada.

Waxa uu guddigu ugu baaqay musharraxiinta, ururrada siyaasadda iyo bulshada inay ilaaliyaan xasilloonida iyo hufnaanta geeddi-socodka doorashada.

Doorashooyinkii ka qabsoomay Koonfur Galbeed ayaa waxaa ka qeyb-galay 32 urur siyaasadeed oo u tartamay Golaha Wakiillada, taasoo dhalisay muran ku saabsan qaabka codeynta iyo guulaha laga gaaray, kahor inta aysan Maxkamadda Sare go’aan ka soo saarin.

Kuraasta Golaha Wakiillada oo dhan 95 ayaa waxaa hoggaanka u haya ururka JSP ee Madaxweyne Xasan Sheekh, kaasoo helay 51 kursi, halka kaalinta labaad uu ku jiro ururka NPU oo helay 14 kursi.

Waxaa la filayaa in doorashooyinka guddoonka baarlamaanka iyo madaxweynaha Koonfur Galbeed ay natiijadoodu noqon doonto mid hore loo sii og yahay, maadaama cidda ku soo bixi karta ay muuqato, wax walbana ay u dhici doonaan sida ay ku qanacsan tahay Villa Somalia.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha Qaybta Booliska Gobolka Banaadir, Gaashaanle Sare Mahdi Cumar Muumin (Macallin Mahdi) ayaa sheegay in ciidamada ammaanka ay wadaan howl-gallo lagu soo qabanayo rag hubeysan oo la socda dibadbaxayaasha mucaaradka dowladda.

Taliyaha ayaa sheegay in shaqsiyaadkaas ay handadaad u geysteen ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka, isla markaana la hayo xogtooda oo dhameystiran. Waxa uu xusay in boolisku hayo sawirrada, magacyada iyo macluumaad kale oo suurtagelin kara in si degdeg ah loo soo qabto.

Macallin Mahdi ayaa sheegay in dadka hubeysan iyo cid kasta oo gacan siisa ay la kulmi doonaan tallaabooyin sharciyeed, isaga oo shacabka uga digay inay ku lug yeeshaan falal lid ku ah amniga. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in hay’adaha ammaanku ay si dhow ula socdaan dhaq-dhaqaaqyada la xiriira dibadbaxyada.

“Maleeshiyaadka iyo dadka la jooga guryahooda waxa aan leenahay waa la idinla xisaabtamayaa. Magacyadiinna, sawirradiinna iyo xogtiinna waa la hayaa, qof walbana NIRA ayuu leeyahay, waana lala xisaabtamayaa,” ayuu yiri Taliyaha qaybta booliska gobolka Banaadir.

Sidoo kale, wuxuu ugu baaqay shacabka inay ka fogaadaan wax kasta oo qalqal gelin kara amniga magaalada Muqdisho, gaar ahaan abaabullada la xiriira bannaanbaxyada mucaaradka. Waxa uu tilmaamay in ciidamada ammaanka ay heegan buuxa ku jiraan si looga hortago falal amni darro abuuri kara.

Dhanka kale, muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa muujinayay ciidamo ku kala labisan dareyska booliska iyo ciidanka xoogga dalka, kuwaas oo dhex joogay dad watay boorar ay ku muujinayeen cabashooyin iyo dibadbaxyo siyaasadeed. Arrintan ayaa dhalisay hadal-heyn xooggan oo ku saabsan xaaladda amni iyo siyaasadeed ee caasimadda.

Hadallada kasoo baxay Taliye Macallin Mahdi ayaa kusoo aadaya xilli magaalada Muqdisho ay ka socdaan abaabullo iyo dhaq-dhaqaaqyo siyaasadeed oo ay kala wadaan Dowladda Federaalka iyo mucaaradka, iyadoo laga cabsi qabo in xiisaddaasi saameyn ku yeelato amniga caasimadda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddiga madaxa-bannaan ee doorashooyinka qaranka iyo soohmdimaha ayaa shaaciyay liiska xubnaha ku guulaystay Golaha Wakiillada doorashadii isku-sidkanayd ee 10-kii bishan ka dhacday dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed.

Xildhibaannada cusub ee baarlamaanka maamulka Koonfur Galbeed ayaa tiradoodu dhan tahay 92 xubnood, kuwaas oo intooda badan kasoo baxay xisbiga Caddaaladda iyo Wadajir (JSP) ee uu hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Shaacinta liiska xildhibaannada cusub ayaa imaneysa kadib markii Maxkamadda Sare ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ay shalay si kama dambays ah u ansixisay natiijada doorashada.

Maxkamadda Sare ayaa go’aankeeda ku caddeysay in aysan jirin wax cabasho rasmi ah oo laga gudbiyay natiijada doorashada muddadii sharciga ahayd, taas oo sahashay in si degdeg ah loo ansixiyo natiijada doorashada, sida ku cad qodobka 73-aad ee xeerka doorashooyinka qaranka.

Doorashooyinka Koonfur Galbeed ayaa waxaa ka qeyb-galay 32 urur, oo u tartamay golaha wakiilada, iyadoo ay codeeyeen illaa 132,430 qof oo qaatay kaararka cod-bixinta, sida uu sheegay guddiga doorashooyinka.

Kuraasta golaha wakiilada oo ah 95 ayaa waxaa hoggaanka u haya ururka JSP ee Madaxweyne Xasan Sheekh oo helay 51 kursi, halka kaalinta labaad uu ku jiro NPU oo helay 14 kursi.

Si kastaba, doorashadan ayaa kusoo aaday xilli xasaasi ah oo ay taagan tahay xiisad culus oo ka dhalatay sida ay dowladda u wajaheyso xaaladda kala guurka, waxaana doorashooyinka diidan mucaaradka, Jubbaland iyo Puntland.

Hoos ka aqriso liiska la shaaciyay:

Makka (Caasimada Online) – Muslimiinta ayaa maanta oo Talaado ah ku tukanayo Buurta Carafo, halkaas oo ah gundhigga iyo meesha ugu sarreysa ee gudashada acmaasha xajka, iyadoo maalinta beri ay ku beegan tahay maalinta 10-aadka ee Udxiyada loona dabaal degayo Ciida.

Tan iyo markii ay waagu baryey, boqolaal kun xujey ah oo xiran dharka cad ee ixraamka ayaa aayado ka tirsan Qur’aanka kariimka ah ku dhex akhrisanayey buurta Carafo oo dhererkeedu yahay 70 mitir, kuna dhow magaalada Maka. halkaas oo Nebi Muxammad (Naxariis iyo Nabadgelyo Eebbe Alaha Ha Siiyo) uu ka jeediyey khutbaddiisii ugu dambaysay.

Markay ka baxaan Buurta Carafo, xujeydu waxay habeenka u hoyan doonaan Musdalifa, halkaas oo ay ka soo uruurin doonaan dhagaxaan yar yar oo ay u isticmaali doonaan rasmiga astaanta  sheeydaan tuurka ee ka bilaabanaysa dooxada Mina maalinta Arbacada ah.

In ka badan 1.5 milyan oo qof ayaa waajibaadka Xajka sannadkan gudanaya, inkastoo ay jirto xiisada dagaalka Bariga Dhexe ee  dowladdaha Maraykanka iyo Israa’iil ay ku qaadeen dalka Iiraan.

Ciidamada ammaanka iyo kooxaha garoonka ku sugnaa ayaa maareynayay socodka dadweynaha ee waddooyinka gawaarida iyo kuwa dadka lugaynaya, halka dhammaan adeegyadii caafimaadka, ambalaasta, iyo agabkii kale ee loogu talagalay caawinta xujeyda ay si buuxda u diyaarsanaayeen.

Xajka, oo ka mid ah shanta Tiir ee Islaamka, waa inuu gudaa ugu yaraan hal mar qof kasta oo Muslim ah oo awood u leh.

Heer kulka magaalada Makka ayaa gaaray 44 digrii maalmihii la soo dhaafay, iyadoo mas’uuliyiinta Sacuudigu ay ku booriyeen xujeyda inay cabbaan biyo badan, iskana ilaaliyaan qorraxda inta lagu guda jiro acmaasha u badan bannaanka, kuwaas oo qaadan kara shan maalmood ama ka badan si loo dhammaystiro.

In ka badan 30,000 oo reer Iiraan ah ayaa u sanadkaan xajinaayo, taas oo qiyaastii ah saddex meelood meel ka mid ah 86,000 oo markii hore la filayay. Wakaaladda wararka rasmiga ah ee Iiraan IRNA ayaa sheegtay in xaaladda rasmiga ah ee dagaalka ay tahay sababta keentay hoos u dhacaas.

In kasta oo uu dagaalku jiro, mas’uuliyiinta Sacuudiga ayaa dhammaadkii toddobaadkii hore sheegay in xujaaj ka badan kuwii sannadkii 2025 ay sannadkan dibadda ka yimaadeen.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday olole ballaaran oo looga hortagayo cudurka Ebola, xilli uu cudurkan saameyn xooggan ku yeeshay qaar kamid ah dalalka dhaca qaaradda Afrika.

Wasaaradda Caafimaadka Soomaaliya ayaa si gaar ah uga digtay halista cudurkaasi iyo suurtagalnimada inuu ku faafo dalalka gobolka. Wasaaradda ayaa sheegtay in la xoojiyay tallaabooyinka ka hortagga iyo baaritaanka dadka looga shakiyo cudurka Ebola, iyadoo Isbitaalka Martiini ee magaalada Muqdisho loo asteeyay xarunta ugu weyn ee lagu baarayo kiisaska looga shakiyo cudurkaasi.

Qoraal kasoo baxay Wasaaradda Caafimaadka ayaa lagu sheegay in qof kasta oo looga shakiyo cudurka Ebola lagu sameyn doono baaritaanno caafimaad oo lagu xaqiijinayo inuu cudurka qabo iyo in kale, si looga hortago faafitaanka xanuunkaasi halista ah.

Sidoo kale, dowladda Soomaaliya ayaa shaacisay in la dardargelinayo dadaallada wacyigelinta bulshada iyo xoojinta nidaamka caafimaadka, si loo yareeyo qatarta cudurka Ebola oo horey u galaaftay nolosha dad badan oo ku nool dalal kala duwan oo Afrika ah.

Dalka Uganda ayaa kamid ah waddamada uu si weyn uga dilaacay cudurka Ebola, taas oo sare u qaaday walaaca laga qabo inuu cudurku ku faafo dalalka kale ee gobolka, gaar ahaan Soomaaliya oo ay joogaan ciidamo iyo shaqaale ajaaniib ah.

Soomaaliya waxaa ku sugan ciidamada howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM, iyo sidoo kale shaqaale iyo ciidamo ilaaliya xarumaha Qaramada Midoobay, kuwaas oo si joogto ah isaga kala goosha dalalka gobolka, arrintaas oo sii kordhin karta cabsida la xiriirta gudbinta cudurka.

Isbitaalka Martiini ayaa horey Dowladda Federaalka Soomaaliya ugu asteeysay xaruntii lagula tacaalay cudurkii Covid-19, waxaana lagu qalabeeyay agab caafimaad iyo deeqo kala duwan oo loogu talagalay ka hortagga iyo daaweynta cudurrada faafa ee halista ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xeer Ilaaliyaha Guud ee Qaranka, Suleymaan Maxamed Maxamuud ayaa shaaca ka qaaday in dhawaan maxkamad la horgayn doono Sacdiyo Macalin Cali Xasan, oo ahayd darawalad mooto Bajaaj, si looga go’aan gaaro kiiskeeda.

Xeer Ilaaliyahay ayaa sheegay in kiiskeedu marayo heer gaba-gabo ah oo dhinaca baarista iyo dacwad-oogista ah, iyada oo uu sheegay in hay’adaha caddaaladdu ay dhameystireen inta badan habraacyadii la xiriiray baarista kiiska, isla markaana hadda la sugayo jadwalka dhageysiga dacwadda ee maxkamadda awoodda u leh.

Xeer Ilaaliyaha ayaa sidoo kale ka hadlay wararka la xiriira kiiska Sacdiyo, isagoo sheegay in muddooyinkii dambe ay soo bateen xogaha aan saxda ahayn ee lagu faafinayo baraha bulshada iyo warbaahinta qaarkood, kuwaas oo uu ku tilmaamay kuwo dhaawacaya kalsoonida lagu qabo hay’adaha caddaaladda iyo amniga dalka.

Suleymaan Maxamed Maxamuud ayaa sheegay in Sacdiyo la xiray 21-kii April 2026, isla markaana muddo 48 saacadood gudahood ah lagu horgeeyay maxkamad, si waafaqsan qodobada dastuurka dalka. Wuxuu xusay in maxkamaddu markaas dhageysatay warbixintii hordhaca ahayd ee baarista, kadibna ay sharciyeysay xariggeeda.

Waxa uu intaas ku daray in hay’adaha baaristu ay si rasmi ah ugu wareejiyeen faylka dacwadda xafiiska xeer ilaalinta, halkaas oo laga sii gudbiyey maxkamadda awoodda u leh qaadista kiiska, iyadoo la filayo in dhawaan si rasmi ah loo guda galo dhageysiga dacwadda.

Xeer Ilaaliyaha Guud ayaa muujiyey walaac uu ka qabo waxa uu ku tilmaamay kororka wararka been-abuurka ah iyo marin-habaabinta bulshada, isagoo sheegay in arrimaha noocaas ah ay saameyn ku yeelan karaan sumcadda hay’adaha dastuuriga ah iyo kalsoonida dadweynaha.

“Xorriyadda hadalka iyo helitaanka macluumaadka waa xuquuq uu damaanad qaaday dastuurku, balse waa in aan lagu xadgudbin amniga qaranka, badqabka bulshada iyo xuquuqda dadka kale,” ayuu yiri Xeer Ilaaliyaha Guud.

Sidoo kale, wuxuu carrabka ku adkeeyey in dhammaan muwaadiniinta Soomaaliyeed ay sharciga hortiisa u siman yihiin, isla markaana qof kasta oo loo haysto fal-dambiyeed uu leeyahay xuquuqaha difaaca iyo helitaanka caddaaladda oo uu dammaanad qaaday dastuurka dalka.

Hadalkan kasoo baxay Xeer Ilaaliyaha Guud ee Soomaaliya ayaa imanaya ku dhowaad 24 saac kadib markii Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ay Dowladda Federaalka ku eedeeyeen caburin siyaasadeed, xarig sharci-darro ah iyo cadaadis lagu hayo dhalinyarada iyo shacabka Soomaaliyeed.

Golaha ayaa sheegay in nidaamka hadda jira uu ku shaqeynayo cabsi-gelin iyo awood adeegsi, eedeymahaas oo dowladda aysan weli si rasmi ah uga jawaabin.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta Madaxtooyada Soomaaliya ka qabsoomay kulan muhiim ah oo u dhexeeyey Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud iyo xubno ka socday bulshada rayidka ah ee Soomaaliyeed.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray dhammaystirka hannaanka dimuqraadiyadeed ee dalka, xoojinta dowladnimada iyo horumarka laga sameeyey dhinacyada amniga, maamul wanaagga iyo hirgelinta doorashooyinka qof iyo codka ah.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa carrabka ku adkeeyey muhiimadda ay bulshada rayidku ku leeyihiin dhismaha dowlad casri ah, ilaalinta midnimada qaranka iyo kobcinta ka qaybgalka shacabka ee geeddi-socodka dimuqraadiyeynta dalka.

Waxa uu sidoo kale sheegay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay mudnaan gaar ah siinayso dhismaha hay’adaha dowladda, horumarinta adeegyada bulshada iyo xaqiijinta hannaan doorasho oo toos ah, si shacabka Soomaaliyeed ay u helaan xuquuqdooda dastuuriga ah.

Madaxweynaha ayaa tilmaamay in bulshada rayidka ahi ay laf-dhabar u tahay dadaallada lagu xoojinayo nabadda iyo dib-u-heshiisiinta, isaga oo bogaadiyey doorka ay ka qaadanayaan wacyigelinta bulshada, ilaalinta xuquuqda muwaadiniinta iyo horumarinta wadajirka bulshada Soomaaliyeed.

Kulanka ayaa sidoo kale lagu falanqeeyey sidii loo dardar-gelin lahaa wada-shaqaynta u dhaxaysa dowladda iyo bulshada rayidka, si loo xoojiyo kalsoonida shacabka iyo taageerada ay u hayaan hay’adaha dowladda.

Dhankooda, xubnaha bulshada rayidka ah ayaa Madaxweynaha la wadaagay talooyin iyo aragtiyo ku saabsan xoojinta dimuqraadiyadda, daahfurnaanta dowladnimada, horumarinta adeegyada bulshada iyo adkaynta wada shaqaynta dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maxkamadda sare ee dalka ayaa si rasmi ah u ansixisay natiijada doorashooyinkii goleyaasha deegaanka iyo wakiillada ee dhawaan ka dhacay maamulka Koonfur Galbeed.

Go’aankan ansixinta ah ayaa lagu gaaray fadhi ay maanta yeesheen garsoorka maxkamadda sare qeybteeda doorashooyinka, waxaana saxiixay dhammaan xubnaha guddiga oo ka kooban 5 garsoore.

Go’aanka maxkamadda ayaa daba socda codsi guddiga doorashooyinka qaranka ay 19-kii bishan maxkamadda, kaas oo ay ku codsanayeen in maxkamaddu si kama dambeys ah u ansixiso natiijada doorashada isku sidkaneyd ee maamul-goboleedka Koonfur Galbeed ka qabsoontay 10-kii May 2026.

“Maxkamaddu waxay ansixisay si kama dambeys ah natiijada doorashada isku sidkaneyd ee Golaha Wakiillada iyo Goleyaasha Deegaanka Dowlad-Gobaleedka KGS, taas oo uu horay si KMG ah ugu dhawaaqay Guddiga Madaxabannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Soohdimaha,” ayaa lagu yiri go’aanka maxkamadda sare.

Maxkamadda Sare ayaa go’aankeeda ku caddeysay in aysan jirin wax cabasho rasmi ah oo laga gudbiyay natiijada doorashada muddadii sharciga ahayd, taas oo sahashay in si degdeg ah loo ansixiyo natiijada doorashada, sida ku cad qodobka 73-aad ee xeerka doorashooyinka qaranka.

Doorashooyinka Koonfur Galbeed ayaa waxaa ka qeyb-galay 32 urur, oo u tartamay golaha wakiilada, iyadoo ay codeeyeen illaa 132,430 qof oo qaatay kaararka cod-bixinta, sida uu sheegay guddiga doorashooyinka.

Kuraasta golaha wakiilada oo ah 95 ayaa waxaa hoggaanka u haya ururka JSP ee Madaxweyne Xasan Sheekh oo helay 51 kursi, halka kaalinta labaad uu ku jiro NPU oo helay 14 kursi.

Si kastaba, doorashadan ayaa kusoo aaday xilli xasaasi ah oo ay taagan tahay xiisad culus oo ka dhalatay sida ay dowladda u wajaheyso xaaladda kala guurka, waxaana doorashooyinka diidan mucaaradka, Jubbaland iyo Puntland.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Turkiga ayaa ballaarisay barnaamijka tababarka milateri ee ay siiso ciidamada sida gaarka ah u tababaran ee Gorgor, iyadoo markii ugu horreysay lagu daray isticmaalka taankiyada culus iyo gaadiidka gaashaaman.

Tallaabadan ayaa muujineysa in tababarka ciidamada Gorgor uu ka gudbayo howlgaladii hore ee ku koobnaa dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, weerarrada degdegga ah iyo xeeladaha ku dhufoo ka dhaqaaqda, una wareegayo dagaal dhul oo culus oo ku dhisan taankiyo, gaadiid gaashaaman iyo dhaqdhaqaaq ciidan oo ballaaran.

Warbixin lagu daabacay bogga Military Africa ayaa sheegtay in ciidamada Gorgor hadda loo diyaarinayo awood cusub oo ka mid ah dib-u-dhiska Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, xilli Muqdisho ay isku diyaarineyso inay si buuxda ula wareegto mas’uuliyadda amniga gudaha ee dalka.

Tababarka cusub waxaa loo qeybiyay laba waddo. Qeyb ka mid ah waxaa lagu bixinayaa xarunta tababarka milateri ee TurkSom ee Muqdisho, halka qeybta kale lagu bixinayo xarumaha gaarka ah ee ciidamada kumaandooska Turkiga ku leeyihiin magaalada Isparta ee dalka Turkiga.

Turkiga ayaa tobankii sano ee la soo dhaafay tababaray dhowr guuto oo ka tirsan ciidamada Soomaaliya, balse ku darista taankiyada, makaanikada gaadiidka culus iyo xeeladaha dagaalka gaashaaman ayaa muujineysa heer cusub oo uu gaaray iskaashiga difaaca ee labada dal.

Barnaamijkan ayaa si gaar ah diiradda u saaraya ku shaqeynta qalabka milateri ee Turkigu siiyay Soomaaliya, kuwaas oo isugu jira taankiyo dib loo dayactiray iyo gaadiid casri ah oo u adkaysta qaraxyada miinooyinka.

14-kii Febraayo 2026, markabka ciidamada badda Turkiga ee TCG Sancaktar ayaa dekedda Muqdisho ka dejiyay taankiyo lagu qiyaasay 10 illaa 15 xabbo oo noocyadoodu yihiin M48 iyo M60 Patton.

Shixnaddaas ayaa markii ugu horreysay muddo ka badan soddon sano dib u soo celisay taankiyo silsilad ku socda oo ka mid noqda awoodda dagaal ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, tan iyo burburkii hay’adihii dowladda ee 1991.

Taankiyadan ayaa la filayaa inay ka barbar shaqeeyaan gaadiidka kale ee gaashaaman ee Turkigu hore u siiyay Soomaaliya, oo ay ku jiraan ugu yaraan 20 gaari oo ah BMC Kirpi MRAP, kuwaas oo lagu wareejiyay Soomaaliya intii u dhaxeysay 2020 iyo 2021.

Qaar ka mid ah taankiyada la keenay ayaa ah M48 Patton oo hore uga tirsanaa ciidamada Turkiga. Turkiga ayaa haysta tiro badan oo ka mid ah taankiyadan, iyadoo qaarkood la casriyeeyay horraantii 1990-meeyadii, laguna sameeyay isbeddello farsamo oo kordhiyay awooddooda.

Nooca M48A5T2, oo ah mid ka mid ah noocyada la casriyeeyay, waxaa laga saaray matoorkii hore ee shidaalka ku shaqeynayay, waxaana lagu beddelay matoor diesel ah oo 750-horsepower ah. Taankigan oo culeyskiisu yahay ku dhowaad 45 tan ayaa gaari kara xawaare ku dhow 48 kiilomitir saacaddii, wuxuuna socon karaa masaafo ku dhow 499 kiilomitir.

Sidoo kale, waxaa lagu rakibay madfac 105mm ah oo awood u leh inuu rido rasaasta caadiga ah ee NATO, nidaam lagu hago bartilmaameedka, qalab kuleylka wax ka arka iyo qalab cabbira fogaanta bartilmaameedka. Arrimahan ayaa u oggolaanaya ciidanka inay bartilmaameed ku arkaan qiiq, boor iyo mugdi.

Hase yeeshee, taankiyadan ayaa sidoo kale wata caqabado. Inkastoo ay leeyihiin gaashaan adag oo ka difaaci kara rasaasta culus, madaafiicda fudud iyo qaraxyada qaar, haddana ma haystaan nidaamyada casriga ah ee ka hortaga gantaallada lidka taankiyada iyo qaraxyada waaweyn ee miinooyinka, kuwaas oo weli ka mid ah xeeladaha ay adeegsato Al-Shabaab.

Caqabadda kale ayaa ah dayactirka iyo sahayda. Ku shaqeynta taankiyo 45 tan ah waxay u baahan tahay shidaal badan, qalab dayactir oo gaar ah, farsamoyaqaanno tababaran iyo silsilad sahay oo joogto ah. Soomaaliya, oo ciidankeeda muddo dheer la daalaa-dhacayay dhaqaale iyo qalab yari, arrintan waxay u noqon kartaa tijaabo weyn.

Warbixinta ayaa sheegtay in macallimiinta Turkiga ay arrintan uga hortagayaan in tababarka lagu daro casharro farsamo oo ku saabsan dayactirka matoorada, nidaamka hydraulic-ga iyo qalabka xasiliya madfaca taankiga, si cutubyada Soomaaliyeed ay ugu yaraan u sameyn karaan dayactirka aasaasiga ah iyaga oo aan si joogto ah ugu tiirsanaan khubaro shisheeye.

Dhinaca kale, Turkiga ayaa toddobaadkan Soomaaliya ku wareejiyay saddex helikobtar oo dagaal oo nooca T-129 ATAK ah, kuwaas oo loogu talagalay inay ka caawiyaan dowladda dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab.

Wareejintaas ayaa timid kadib wada-hadal telefoon oo dhex maray Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdoğan iyo Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, kaas oo Erdoğan ku ballanqaaday in Ankara ay sii wadi doonto taageerada ay siiso Soomaaliya ee dhanka la-dagaallanka argagixisada.

Turkiga ayaa sidoo kale ciidanka badda Soomaaliya siiyay laba helikobtar oo utility ah, taas oo qeyb ka ah heshiiskii difaaca ee Muqdisho iyo Ankara kala saxiixdeen bishii Febraayo 2024, kaas oo ka mid ahaa qorshe ballaaran oo lagu dhisayo awoodda badda Soomaaliya.

Tababarka cusub ee dagaalka gaashaaman ayaa ku soo beegmaya xilli Soomaaliya ay ku jirto marxalad amni oo xasaasi ah. Hawlgalka AUSSOM ayaa beddelay ATMIS, iyadoo weli ay socdaan dadaallo lagu taageerayo ciidamada Soomaaliya inta ay dowladda federaalka isku diyaarineyso inay si buuxda ula wareegto mas’uuliyadda amniga.

Gorgor ayaa la filayaa inay door muhiim ah ka qaataan howlgalada waaweyn ee lagu bartilmaameedsanayo saldhigyada Al-Shabaab ee bartamaha iyo koonfurta Soomaaliya, gaar ahaan meelaha u baahan awood gaadiid culus, difaac ballaaran iyo sugidda goobaha istiraatiijiga ah.

Falanqeeyayaasha milateriga ayaa rumeysan in cutubyada ugu horreeya ee taankiyada lagu tababaray ay marka hore xoogga saari doonaan difaaca xarumaha muhiimka ah, sugidda waddooyinka waaweyn iyo ilaalinta aagagga istiraatiijiga ah, halka gaadiidka fudud iyo cutubyada lugta ah loo adeegsan doono howlgalada dhaq-dhaqaaqa badan.

Haddii tababarkan uu guuleysto, wuxuu Soomaaliya siin karaa awood ay muddo dheer weyday: ciidan leh awood dhul oo culus, gaadiid gaashaaman, taankiyo iyo taageero cirka ah oo isku xiran. Laakiin guusha qorshahan waxay ku xirnaan doontaa awoodda Soomaaliya u yeelato inay dayactirto qalabkan, ilaaliso sahaydiisa, una adeegsato si joogto ah oo ka baxsan bandhig milateri oo keliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Dekadaha iyo Gaadiidka Badda, Mudane Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) oo qoraal soo saaray ayaa weerar culus oo afka ah ku qaaday siyaasiyiinta mucaaradka ee haatan dhaq-dhaqaaqyada ka wada gudaha magaalada Muqdisho.

Jaamac ayaa u jawaabay xubnaha mucaaradka oo ka cawday baraha koontarool ee Muqdisho, isaga oo kula taliyay inay u guuraan daafaha caasimada, gaar ahaan Degmooyinka Dayniile iyo Gubadley ee Gobolka Banaadir.

“Ilma adeerayaalow, madasha calaacalkaay, maadaama aad ka cabateen checkpointska amniga caasimadda lagu sugaayo, waxaad u guurtaan daafaha Daayniile, Suuqa Xoolaha iyo Gubadleey, iyagaa idiin sahlane,” ayuur yiri Jaamac.

Wasiirka ayaa sidoo kale sheegay in ay u fududeyn doonaan haddii ay guurayaan, isla markaana lagala hadli doono saraakiisha amniga, sida uu hadalka u dhigay.

“Hadeey idinku cuslaato, noo soo sheega aan hay’adaha amniga idiin waydiino in ay cabashadiina tixgaliyaan oo ugu yaraan idinka qaadaan koontaroollada Danwadaagta iyo Km4/Warta, wadada airportkana idiin furaan,” ayuu raaciyay.

Waxaa kale oo uu ku daray “Guryaha xaafaddaasna waa noo raqiisi lahaayeen markaad ka qaxdaan, oo aad Nairobi isku wareysataan, ama qaarkiina aan Nairobi tagi karin ay Stanbul cajaladaha ka soo duubaan iyagoo shuwaarmada ruugaayo sidi uu xaalkiinna ahaa inta aadan helin amniga aad caasimadda ugu damaashaadeysaan oo ay dhaliyeen wiilasha qaraxyada isku dhiga ee checkpointska taagan 24ka saac si ay amnigiina u sugaan, idinkuna aad ijaafaynaysaan har iyo habeen”.

Hadalkan kasoo yeeray Wasiirka Dekadaha iyo Gaadiidka Badda ayaa kusoo aaday, xilli dhawaan mucaaradka ay isku kala qaybiyeen qaar kamid ah degmooinka gobolka Banaadir, si ay ugu qabtaan dibadbaxyo, balse waxaa ka hortegay dowladda Soomaaliya, taas oo keentay inuu dhicisoobo qorshahooda.

Mucaaradka ayaa mar kale hadda qorsheynaya inay banaanbax dhigaan 4-ta bisha soo socoto ee June, kaas oo ay ku diidan yihiin muddo kordhinta halka sano ee Madaxweyne Xasan Sheekh iyo barakicinta dadka shacabka ah.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowlad goboleedka Puntland Saciid Cabdullahi Deni ayaa u dhoofay dalalka Imaaraadka Carabta iyo Itoobiya oo xiriir xoogan kala dhaxeeyo maamulkiisa, waxaana la sheegay in Safarkaan uu ahaa mid aan la shaacin.

Saciid Deni ayaa oo shalay gelinkii danbe ka baxay Garoowe ayaa lagu soo waramayaa in uu gaaray magaalada Addis Ababa ee caasimada Itoobiya, halkaasi oo uu shirar kula yeelan doono mas’uuliyiin ka tirsan xukuumadda Addis Ababa.

Waxaa kaloo la xaqiijiyay in lugta labaad ee safarkiisa inuu ku tegi doono magaalada Abuu Dhabi ee dalka Isu-taga Imaaraadka Carabta halkaasi oo sidoo kale kula shiri doono mas’uuliyiin ka socoto Imaaraadka.

Sida ay ku warameen illo ku dhow dhow Saciid Deni ayaa sheegay in safarka deg dega ah ee loogu yeeray inuu la xiriiro arrimo siyaasadeed iyo wadatashiyo ku saabsan marxalada kala guurka ee Soomaaliya gashay.

Saciid Deni oo ka mid ah Golaha Mustaqbalka Soomaaliya ayaa la ogsoon yahay inuu xiriir adag kala dhaxeeyo dowladda Imaaraadka Carabta oo la aaminsan yahay inay taageerto maamulkiisa.

Ilo aad ugu dhow Deni ayaa Caasimada Online horay ugu sheegeen in madaxweynaha Puntland, uu xilligan wajahayo caqabad dhaqaale oo saameyn ku yeelan karta ololihiisa doorashada madaxtinimada Soomaaliya.

Ilahan ayaa sheegay in Imaaraadka Carabta uu Deni u caddeeyay inuusan xilligan awoodin  dhaqaale uu ku bixiyo ololihiisa doorashada, sababo la xiriira culeysyo dhaqaale iyo amni oo ka dhashay xiisadaha Bariga Dhexe, gaar ahaan dagaalladii iyo kacsanaantii la xiriirtay Iiraan iyo xulafada Mareykanka.

Imaaraadka Carabta ayaa taageera mashruuca weyn ee ballaarinta Dekedda Boosaaso oo gacanta ay ku hayso shirkadda P&O Ports oo hoostagta DP World iyo dhismaha garoonka diyaaradaha Boosaaso, inkastoo markii ay dowladda Soomaaliya xiriirka u jartay Imaaraadka ay ka rarteen qalabkooda garoonka diyaaradaha Boosaaso, haddana waxaa weli la aaminsan yahay inay adeegsadaan garoonkaasi iyadoo si qarsoodi ah ay isaga kala gudbaan diyaaraddaha aadaya Abuu Dhabi ilaa kooxda mucaaradka Suudaanta ay taageeraan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir, ahna Duqa Magaalada Muqdisho Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) oo xalay jeediyay khudbad xasaasi ah ayaa la garnaqsaday Madaxweynaha Puntland oo ay si weyn isku hayaan Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Muungaab ayaa ku eedeeyay Saciid Deni inuu fawdo iyo rabsho ka abaabulo Muqdisho, isla markaana uu kicinayo shacabka, si ay u banaabaxaan, balse uusan rabin in la qalqalgeliyo amniga magaalooyinka waa wayn ee Puntlalnd.

“Waxaan rabaa hal odey inaan la garnaqsado oo la yiraahdo Saciid Cabdullahi Deni diyaarad ayuu Garoowe ka soo raacayaa Muqdisho ayuu imaanayaa wuxuu leeyahay reer Muqdishow mudaharaada dowladda halaga horyimaado xaafadaha ha lagala deg-dego ha su’aal haddii aan waydiiyo war inta aadan Garoowe kasoo tegin so magaalo Soomaaliyeed ma ahan? mudaharaadka maad halkaas ka sameysid Boosaaso maa ka sameysid,” ayuu yiri Muungaab.

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in uu suurad-xumeynayo amniga caasmada, markii uu yimaadana uusan soo dhaafin gudaha xerada Xalane ee magaalada Muqdisho.

“Shacabka Garoowe haddii uu yiraahdo mudaharaada dowladda iyo madaxweynaha JFS ku madaharaada maka yeelaayaan laakiin wuxuu rabaa inuu diyaarad soo raaco Xalane gudaheeda meel xero ah uu dago dabadeedna uu yiraahdo Muqdisho amno ma ahan”.

Dhanka kale, wuxuu farriin u diray Shacabka ku dhaqan magaalada Muqdisho oo uu ugu baaqay in aysan ka qayb qaadan banaanbaxyada haatan laga abaabulayo caasimada, kuwaas oo ay horkacayaan xubnaa mucaaradka dalka.

Si kastaba, Mucaaradka ayaa maalmahan ku doodayay in Xasan uu sharci darro ku joogo Villa Somalia, isla markaana uu yahay Madaxweyne hore oo lamid ah madaxdii dalka soo martay, sida ay hadalka u dhigeen.

Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad xasaasi ah, iyadoo weli la’isku hayo hannaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuutka kumeel gaarka ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo weli sii wada kulamada Beelaha ayaa xalay xarunta madaxtooyada kula kulmay waxgaradka Beesha Ciise Harti ee uu ka dhashay Taliyihii hore ee Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Jeneraal Odowaa Yuusuf Raage, inkastoo uusan goobjoog ahayn kulankan.

Kulanka oo ahaa mid xasaasi ah ayaa waxaa ka qayb-galay odayaal, waxgarad iyo ganacsato kasoo jeeda Beesha Ciise Harti, sida ay muujinayaan sawirrada kulanka oo lagu baahiyay baraha bulshada.

Intiisa badan waxaa kulanka diirada lagu saaray arrimo ay kamid yihiin dardargelinta dib u xoreeynta deegaannada ay Al-Shabaab kaga suganyihiin maamulka Hirshabelle, dowlad wanaaga iyo taageerada ay u hayaan Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Sidoo kale, waxgaradka la kulmay Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa boggaadiyey amniga caasimada oo ay ku amaaneen hay’adaha amniga ee dalka.

Dhankiisa Madaxweynaha ayaa sheegay in doorka odayaasha dhaqanka ee nabada uu yahay mid ay dowladda ka mahad-celineyso, loona baahanyahay in laga wada shaqeeyo si isku duubni iyo wadajir leh.

Kulankan waxaa ka horreeyay mid kale oo uu xalay Madaxweynaha la qaatay waxgaradka Beesha Murasade ee ka tirsan beelweynta Hawiye. Xubnahaasi oo isugu jiray xildhibaano, hoggaamiye dhaqameed, waxgarad, ganacsato iyo qeybaha bulshada ayaa waxaa hoggaaminayay wasiirka Wasiirka Cadaalada iyo Dastuurka Xasan Macalin.

Kulankaas ayaa sidoo kale ahaa mid xambaarsan miisaan siyaasadeed iyo mid amni, iyada oo ujeedada ay ahayd sidii  looga wada qeyb qaadan lahaa xoojinta amniga caasimada iyo ku taageerida dowladda iyo laamaha amniga, maadaama beesha Murusade saameyn ku leedahay degmooyinka Dayniile iyo agagaarkeeda.

Si kastaba, ha’ahaatee kulamadan ayaa kusoo aadaya xilli xasaasi, isla markaana ay taagan tahay xiisad culus oo u dhexeysa Villa Somalia iyo mucaaradka, taas oo si weyn looga dareemayo gudaha magaalada Muqdisho oo ay dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo ka wadaan labada dhinac.

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha maamulka Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi (Cirro), ayaa Britain ku eedeeyay inay ku dhaqmayso laba wajiilenimo, kadib markii ay aqoonsatay dowladda Falastiin balse ay weli diiddan tahay inay aqoonsato Somaliland.

Cirro oo wareysi siiyay wargeyska The Telegraph ayaa sheegay in Somaliland ay Britain ka fileyso taageero, isaga oo sabab uga dhigay xiriirka taariikhiga ah ee Hargeysa iyo London, doorashooyinka ka dhacay Somaliland iyo xasilloonida ay sheegato tan iyo markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991.

“Xiriirka naga dhexeeya Britain waa mid aan la jebin karin, balse waxaan ka fileynaa Britain inay na aqoonsato,” ayuu yiri Cirro. “Haddii Britain ay taageerto xuquuqda aadanaha, xorriyadda hadalka iyo xasilloonida dimoqraadiyadeed, waa inay na siisaa taageeradeeda.”

Somaliland waxay ahaan jirtay maxmiyad British ah ka hor inta aysan xornimada qaadan sanadkii 1960, kadibna ay la midoobin Koonfurta Soomaaliya oo Talyaanigu maamuli jiray, si loo dhiso Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Hargeysa ayaa sanadkii 1991 dib ugu dhawaaqday gooni-isu-taag kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya, balse weli ma helin aqoonsi caalami ah oo ballaaran.

Dowladda Soomaaliya ayaa ku adkeysanaysa in Somaliland ay ka mid tahay dhulkeeda, waxayna marar badan ka digtay in dalal shisheeye ay qaadaan tallaabo kasta oo sharciyeyn karta gooni-isu-taagga Hargeysa.

Eedeynta laba wajiilenimada

Cirro ayaa Britain ku eedeeyay isburin siyaasadeed, isaga oo sheegay in London ay aqoonsatay Dowladda Falastiin balse ay diidday Somaliland.

Sida uu qoray The Telegraph, Cirro ayaa ku dooday in Somaliland ay buuxisay shuruudaha dowladnimo ee lagu xusay Axdiga Montevideo, oo ay ka mid yihiin dad joogto ah, dhul la yaqaan, dowlad shaqeyneysa iyo awood ay xiriirro diblomaasiyadeed kula yeelan karto dalal kale.

Mas’uuliyiinta Somaliland ayaa muddo dheer ku doodayay in Hargeysa ay dhistay hay’ado ka xasilloon kuwa dalal badan oo aqoonsi haysta, iyaga oo tusaale u soo qaata doorashooyin soo noqnoqday, ciidamo u gaar ah, baarlamaan, maxkamado iyo lacag u gaar ah.

Laakiin Britain ayaa weli qabta in xaaladda Somaliland lagu xalliyo wada-hadal dhex mara Muqdisho iyo Hargeysa. London waxay taageertaa madax-bannaanida, midnimada dhuleed iyo wadajirka Soomaaliya, mowqifkaas oo ay sidoo kale qabaan Midowga Afrika iyo inta badan dowladaha reer Galbeedka.

Arrintaas ayaa caro ku abuurtay hoggaanka Somaliland, oo ku doodaya in in ka badan 30 sano oo is-maamul ah ay ka miisaan badnaan karto mowqifka beesha caalamka ee ku dhisan ilaalinta xuduudihii Soomaaliya.

Muranka ayaa sii xoogaystay kadib markii Israel ay aqoonsatay madax-bannaanida Somaliland, tallaabo ay dowladda Soomaaliya ku tilmaantay xadgudub ka dhan ah madax-bannaanideeda iyo midnimadeeda dhuleed.

Cirro ayaa difaacay xiriirka Hargeysa iyo Israel.

“Bilowgii hore, xiriirkeenna wuxuu ahaa mid furan, daacad ah oo saaxiibtinimo leh,” ayuu u sheegay The Telegraph. “Kuwa na dhaliilaya arrimahooda ha ku ekaadaan. Waxaan sanadkan booqasho rasmi ah ku tagi doonaa Qudus.”

Muhiimadda Badda Cas

Goobta ay Somaliland ku taallo ayaa doodda aqoonsiga siisay miisaan istaraatiiji ah oo cusub.

Xeebteeda waxay ku wajahan tahay Gacanka Cadmeed, waxayna u dhowdahay marin-biyoodka Bab al-Mandab, oo isku xira Badda Cas iyo Badweynta Hindiya. Marin-biyoodkaas ayaa si gaar ah muhiim u noqday tan iyo markii kooxda Xuutiyiinta Yemen ay billaabeen weerarro ka dhan ah maraakiibta isaga kala goosha gobolka.

Dekedda Berbera, oo ah dekedda ugu weyn Somaliland, ayaa sidoo kale soo jiidatay danaha quwadaha gobolka iyo kuwa caalamiga ah, kadib maalgelin weyn oo ay ku sameysay shirkadda DP World ee Imaaraadka Carabta.

Hargeysa waxay rajeyneysaa in Berbera ay noqoto marin ganacsi oo muhiim u ah Itoobiya, isla markaana ay noqoto beddel istaraatiiji ah oo la tartama Jabuuti, oo ay ku sugan yihiin danaha amni ee Mareykanka iyo Shiinaha.

The Telegraph ayaa qoray in falanqeeyayaal ay sheegeen in Washington ay eegayso fursado ku saabsan Somaliland, taas oo qeyb ka ah dadaal ballaaran oo lagu xakameynayo saameynta Shiinaha ee Badda Cas.

“Waa ciyaar istaraatiiji ah oo weyn, iyadoo Washington ay isku dayeyso inay Shiinaha ku xakameyso Badda Cas,” ayuu wargeyska u sheegay falanqeeyaha gobolka Rashid Abdi. “Hormuz wuxuu muujiyay muhiimadda marin-biyoodyada.”

Somaliland ayaa sidoo kale xiriir dhow la yeelatay Imaaraadka Carabta, oo danihiisa dekedaha iyo saadka ee Berbera ay xoojiyeen booska Hargeysa ee gobolka. Turkiga, Qatar, Shiinaha iyo dalal kale oo Khaliijka ah ayaa iyaguna saameyn ku leh Soomaaliya iyo Geeska Afrika.

Halista xiisad cusub

Inkasta oo Somaliland ay dardar gelisay ololaheeda aqoonsi, haddana arrintaas waxay weli tahay mid siyaasadeed oo qarax dhalin karta.

Soomaaliya waxay sheegtay in aqoonsi kasta oo la siiyo Somaliland uu jabinayo madax-bannaanideeda, isla markaana uu halis gelinayo xasilloonida gobolka. Midowga Afrika ayaa isaguna muddo dheer ka digayay in wax laga beddelo xuduudihii gumeysiga, isaga oo ka cabsi qaba in hal gooni-isu-taag oo la aqoonsado uu dhiirrigelin karo kuwa kale oo ka dhasha qaaradda.

Sheegashada dhuleed ee Somaliland ayaa sidoo kale wajahaysa caqabado ka jira bariga, halkaas oo maamulka Waqooyi Bari, oo hore loo oran jiray Khaatumo State, uu gacanta ku hayo dhul ballaaran, isla markaana ah qeyb ka mid ah nidaamka federaalka Soomaaliya.

Murankaas ayaa dhaawacaya doodda Hargeysa ee ah inay si buuxda oo aan lagu muransaneyn u maamusho dhammaan dhulka ay sheegato.

Omar Mahmood, oo ah falanqeeye sare oo ka tirsan International Crisis Group, ayaa The Telegraph u sheegay in Britain ay dan ku leedahay inay xiriir la yeelato Soomaaliya iyo Somaliland labadaba, iyada oo aan dhinac dooran.

“Looma baahna in dhinac la doorto,” ayuu yiri. “Marka laga eego dhinaca amniga, Britain waxay dano ku leedahay Soomaaliya, oo ay khatar ku tahay Al-Shabaab, iyo Somaliland.”

Wuxuu ka digay in aqoonsi degdeg ah uu sii hurin karo xiisadaha.

“Uma maleynayo in in laga hormaro aqoonsiga Somaliland ay wax tar leedahay,” ayuu yiri Mahmood. “Waxay abuuri kartaa dagaal wakiillo, taas oo ah waddo khatar ah.”

Laascaanood (Caasimada Online) – Ciidamada Booliska ee Maamulka Waqooyi Bari ayaa gacanta ku dhigay shan nin oo loo haysto inay geysteen kufsi wadareed, halka nin lixaad oo lala xiriirinayo falkaasi uu weli baxsad yahay, sida ay sheegeen saraakiisha ammaanka.

Howlgalka lagu soo qabtay eedeysanayaasha ayaa yimid kadib baaritaanno ay sameeyeen laamaha ammaanka, kuwaas oo la xiriiray dhacdada kufsiga ah oo Laascaanood ka dhacday 23-kii bishan May, kadib markii kufsi wadareed loo gaystay gabar kasoo jeeda deegaanka.

“Ciidanka Booliska Dowlad Goboleedka Waqooyi Bari Soomaaliya, gaar ahaan Ciidanka Booliska Qaybta Gobolka Sool, iyagoo gudanaya waajibaadkooda shaqo ee ilaalinta ammaanka, badqabka bulshada iyo sugidda caddaaladda, ayaa ku guulaystay dabagal ay ku sameeyeen fal-danbiyeed kufsi ah oo ka dhacay magaalada Laascaanood taariikhdu markay ahayd 23 May 2026.

Howlgalkaasi kadib, Ciidanka Boolisku waxay gacanta ku soo dhigeen shan (5) eedaysane oo loo haysto kiiskaasi, halka hal eedaysane oo kale uu weli baxsad yahay, isla markaana ay ku raadjoogaan laamaha ammaanku,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Ragga lasoo qabtay ayaa kala ah;-  1-Maxamed Cabdi Ismaaciil Faarax Ina Farduus Xasan Saalax L/28 Jir Ah, 2-Sharmaake Cabdi Cali Cabdilaahi Ina Safiya Daahir Obsiiye L/22 Jir Ah, 3-Sahal Maxamed Cabdi Samatar Ina Deeqa Axmed Ducaale L/22 Jir Ah, 4-Axmed Cabdiqaadir Ashkir Ina Muxubo Jaamac Ciise L/24 Jir ah, 5-Cabdicasiis Jaamac Shire Ina Yurub Kaariye Bulaale L/21 Jir Ah iyo 6-Maqane Cabdiraxmaan Maxamed Muuse Warsame oo maqane ah.

Sidoo kale warsaxaafadeedka ayaa lagu caddeeyay in kiiskan ay dhibbane ka tahay muwaadinad reer Waqooyi Bari ah, sidoo kalena uu khuseeyaa ilaalinta sharciga iyo ammaanka guud ee Dowlad Goboleedka Waqooyi Bari Soomaaliya.

Booliska ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday in baaritaanku si buuxda u socdo, isla markaana warbixin dhammaystiran ay wadaagi doono bulshada marka ay soo gebageboobaan baaritaannada socda.

“Eedaysanayaasha gacanta lagu hayo waxaa sida ugu dhakhsiyaha badan loogu gudbin doonaa hay’adaha garsoorka si loo marsiiyo habraaca sharciga waafaqsan,” ayaa mar kale lagu yiri qoraalka Booliska.

Ugu dambeyn, Ciidanka Boolisku ayaa bulshada u sheegay in uusan jirin war rasmi ah oo kasoo baxay hay’adaha ammaanka, kana horreeyay war-saxaafadeedkan, sidaas darteedna dhammaan wararka lagu faafiyey baraha bulshada ee la xiriira kiiskan ee aan kasoo bixin hay’adaha rasmiga ah ay yihiin warar aan xaqiiqo ku dhisnayn, kuwaas oo carqaladayn kara hannaanka caddaaladda iyo shaqada ay hayaan ciidamada ammaanku.