Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada Nabad Sugidda Soomaaliya ayaa maanta soo xiray guddoomiyihii hore ee degmada Dharkenley Abuukar Axmed Caddow Tifoow oo loo haysto Al-Shabaabnimo, kaas oo ay in muddo ah ay ku raadjoogeen ciidamada ammaanka.

NISA oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa sheegtay in ninkan oo xilal kala duwan kasoo qabtay gobolka Banaadir uu ka tirsanaa Al-Shabaab, muddana uu ku dhex dhuumanayay dowladda.

“Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad Sugidda Qaranka ayaa gacanta ku dhigtay Guddoomiyihii hore ee degmada Dharkenlay Abuukar Axmed Caddow Tifoow oo ka tirsanaa Khawaarijta kaas oo in muddo ah ku dhex dhuumanayay Hay’addaha Dowladda” ayaa lagu yiri qoraalka.

NISA ayaa sheegtay in Abuukar uu Al-Shabaab ku biiray intii u dhaxeysay 2013 ilaa 2014, isla markaana uu tababar Sirdoon kusoo qaatay magaalada Baraawe.

Sidoo kale waxaa lagu eedeeyay inuu kooxda u gudbin jiray xogta saraakiisha iyo wax ka socda xafiisyada hay’adaha dowladda Soomaaluya.

“Xogta Hay’adda NISA ay heshay waxa ay caddayneysaa in Abuukar Axmed Caddow uu Khawaarijta ku biiray intii u dhaxeysay 2013 ilaa 2014, waxa ay tababar Sirdoon ku siiyeen magaalada Baraawe ee Gobolka Shabeelaha Hoose isaga oo Khawaarijta ka caawin jiray gudbinta xogta Saraakiisha iyo Xafiisyada dowladda iyo fududaynta dhagaraha Kooxda” ayaa mar kale lagu yiri warsaxaafadeedka.

Xilliga la qabanayay mas’uulkan hore ayaa kasoo dagay garoonka Aadan Cadde, isaga oo ka yimid magaalada Nairobi ee caasimada dalka Kenya, sida lagu sheegay qoraalka.

“NISA oo heshay xogta dhagar qabahan ayaa dabagal ku haysay mudddooyinkii u dambeeyay waxaana ugu dambeyn lagu guuleystay in 04-tii March 2024, laga qabto garoonka diyaaradaha Aadan Cadde isaga oo ka yimid dalka Kenya” ayaa lasii raaciyay.

Waxa kale oo lagu yiri qoraalka kasoo baxay hay’adda NISA “Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad Sugidda Qaranka waxa ay u digeysaa cidkasta oo la shaqeysa Khawaarijta waxaana ka go’an adkaynta nabadgalyada muwaadinka Soomaaliyeed”.

Abuukar Axmed Caddow Tifoow wuxuu 2019-kii ilaa 2020 uu Guddoomiye kasoo noqday degmada Dharkeynley, sidoo kale intii u dhaxeysay 2015 ilaa 2019 wuxuu soo noqday Guddoomiye ku xigeenka Amniga iyo Siyaasadda maamulka degmada Wadajir

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka difaaca xukuumadda federaalka Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) ayaa maanta magaalada Muqdisho kula kulmay   sii-hayaha Safaaradda Mareykanka ee Soomaaliya, Mudane Shane L. Dixon, kulankaas oo ka dhacay xarunta safaaradda Mareykanka oo ku dhex taalla garoonka Aadan Cadde.

Labada ma’sul ayaa si gaar ah uga wada-hadlay  dadaallada DFS ee dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab , hirgelinta Qorshaha Horumarinta Amniga Soomaaliya iyo Qorshaha ATMIS.

Wasiir Jaamac oo madasha ka hadlay ayaa ayaa Danjiraha kaga mahadceliyay taageerada joogtada ah ee horumarinta nabadda iyo amniga Soomaaliya ee ay dowladda Mareykanku la garab taagan tahay dowladda iyo Shacabka Soomaaliyeed.

Dhankiisa sii-hayaha Safaaradda Mareykanka ee Soomaaliya ayaa sheegay inay sii xoojin doonaan taageerada kala duwan ee ay siiyaan dowladda federaalka, gaar ahaan dagaalka adag ee lagula jiro kooxda Al-Shabaab, kaas oo haatan maraya meel xasaasi ah.

Mareykanka ayaa kamid ah dowladaha waa weyn ee sida tooska ah uga qayb-qaata dagaalka adag ee lagula jiro Al-Shabaab, wuxuuna dalka ka fuliyaa duqeymo culus.

Sidoo kale wuxuu taageero milatari iyo tababar siiyaan ciidamada dowladda, gaar ahaan kuwa Danab ee Xoogga dalka Soomaaliyeed.

Kulankan ayaa kusoo aaday, xilli ay weli dalka kasii socdaan howlgallo culus oo lagu beegsanayo kooxda Al-Shabaab, ayna iska kaashanayaan ciidamada Soomaaliya iyo saaxibada caalamiga ah.

Buurhakaba (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya howlgallo qorsheysan oo maanta ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed ka sameeyeen qaybo kamid ah gobolka Baay, kuwaas oo lagu beegsaday kooxda Al-Shabaab.

Howlgallada ayaa si gaar ah looga sameeyay deegaanada kala ah Beeley iyo Buur-haybe oo ka tirsan degmada Buurhakaba ee gobolka Baay.

Ururka 161-aad, gaar ahaan Guutada 16-aad ee Kumaandooska Danab ayaa fuliyay howlgalka, iyaga oo beegdaday xarumo ay maleeshiyaadka Al-Shabaab ku lahaayeen halkaasi.

Warsaxaafadeed kasoo baxay dowladda Soomaaliya ayaa waxaa lagu sheegay in howlgalkaasi lagu burburiyay fariisimo ay Al-Shabaab ku lahaayeen deegaanada ay gaareen ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed.

Sidoo kale waxaa cagta la mariyay goobo kale oo ay kooxda lacago uga qaadi jireen dadka shacabka ah, sida lagu sheegay qoraalka.

“Geesiyaasha kumaandooska Danab XDS ayaa waxa ay burburiyeen fariisamo ay halkaas ku lahayeen khawaariijta Sidokale waxaa la burburiyeey goobohi khawaariijta dadka shacabka ah kaga qaadi jireen baada ay ugu yeeraan sakaawaadka” ayaa lagu yiri qoraalka.

Waxaa kale oo la raaciyay warsaxaafadeedka “Ciidanka kumaandooska Danab XDS ayaa ah awooda sida tooska ah ugu hortagta baacsiga firxadka haraadiga khawaariijta”.

Xaaladda ayaa haatan ah mid aad u kacsan, mana jiro wax hadal ah oo kasoo baxay dhinaxa kooxda Al-Shabaab oo ku aadan howlgalladaasi.

Maalmihii dambe ayaa waxaa gobollada Baay iyo Bakool ka socday guluf culus oo ay iska kaashanayaan ciidamada dowladda iyo kuwa Daraawiishta ee maamulka Koonfur Galbeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Markii meydka la aasay kadib maanta waxaa warbaahinta la hadlay Aabaha Luul Cabdicasiis, isagoo sheegay sababta uu ku diiday diyo ama magtii gabadhiisa, isla markaana uu u doortay in la toogto wiilkii qabay gabadhiisa.

Aabe Cabdicasiis ayaa sheegay in qoyska Sayid-Cali ay dhowr jeer kala hadleen kiiskaan, iyagoo codsanaya in diyo laga qaato, balse wuxuu sheegay inuu diiday taas isagoo eegaya mustaqbalka gabdhaha Soomaaliyeed, sida uu hadalka u shigay.

“Anaga Sheekhaal Jasiira ayaa nala dhahaa Diyo ma qaadano wexeennu waa Cafis laakiin Gabadheyda waxaan u cafin waayey Foolxumada loo dilay” ayuu yiri Aabe Cabdicasiis.

Odaga ayaa si cad u sheegay in go’aankooda qisaasta Sayid-Cali aysan marnaba gorgortan ka geli doonin, isagoo hoosta ka xariiqay in taas uu ku doortay sidii ay badbaado u heli lahaayeen gabdhaha kale ee ragooda ay ka suurta-gasho inay u dilaan sida gabadhiisii Luul.

Aabe Cabdicasiis ayaa farriin u diray ragga, wuxuu kula taliyey in haweenka aan loo gacan qaadin, maadaama ay yihiin dad jilicsan oo marnaba aan mudneyn in la ciqaabo oo loo gacan qaado ama hadal xun la dhaho.

Aabe Cabdicasiis waxaa la weydiiyey sida ay u arkaan racfaanka ay qaateen qoyska Sayid-cali Macalin Daa’uud, balse wuxuu sheegay intaas ay sharciga u deynayaan, balse mar kasta ay dowladda ka sugayaan in ninkaas loo xukumay loo qisaaso.

Sidoo kale Aabe Cabdicasiis waxa iska bedelay go’aankoodii, maadaama ay horay u sheegeen in la isla aasi doono Sayid-Cali iyo Luul.

“Waxaa la galay waqti kuleyl ah oo intaan ka badan meydku siima ooli karo banaanka, sidoo kale racfaanka uu garabka kale ka qaatay xukunka dhacay wuxuu qaadan karaa waqti kale, marka anaga waxaan awalba sugeynay cadaaladda, waana la xukumay ninkii, qisaastiisana waxaan uga fadhinaa dowladda,” ayuu hadalkiisa ku sii daray Aabe Cabdicasiis.

Hoos ka daawo

Nairobi (Caasimada Online) – Taliska Booliska Soomaaliya ayaa soo saaray qoraal uu ku shaacinayo in adeeg cusub oo bulshada muhiim u ah uu ka furay gudaha safaaradda Soomaaliya ay ku leedahay dalka Kenya.

Adeegaasi waa warqadda cadeynta dembi la’aanta oo qofka muwaadinka ah uu u baahanayo mar kasta, isla markaana ay ku dhibanaayeen dadka Soomaaliyeed ee ku nool dalka Kenya.

“Taliska Ciidanka Boliiska Soomaaliyeed, wuxuu bulshada Soomaaliyeed ee ku dhaqan dalka Kenya, ku wargalinayaa in ay Safaarada Soomaliya ee Nairobi ka heli karaan, adeega warqada dembi la’aanta iyo mida asluub wanaaga, laga bilaabo maalinta isniinta ah 11 March 2024,” ayaa lagu yiri qoraalka Booliska.

Qoraalka booliska ayaa intaas ku sii daray, “Hoggaanka Baarista Dembiyada ee Ciidanka Boliiska Soomaaliyeed (CID), oo xafiis ku leh safaarada, ayaa qabanaya shaqadaas oo laga maarmaan u ah ummadda Soomaaliyeed in mudo ahna ay dadkeenu ku dhibanaayeen helisteeda.”

Caqabada ay Soomaalida Kenya ku qabeen inay helaan warqadaas dembi la’aanta ah ee CID ay bixiso waxaa ka mideysan dhamaan Soomaalida ku nool dunida ee dalkeeda ka maqan.

Booliska Soomaaliya ayaa qoraalkaan ku balan-qaaday in safaaradaha kale ee Soomaaliya ay ku leedahay caalamka uu ka furi doono xarumo bixiya adeegaan oo kale.

“Waxaa intaas dheer, in Hoggaanku uu qorsheynaayo in xafiisyo kale laga furo safaaradaha  Soomaali ee Dalka Dibadiisa ah, oo ay ummadu ku dhibantahay si muwadiniinta u helaan adeega sare ku xusan,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Ugu dambeyntii booliska ayaa ku soo bandhigay halka uu kala soo xiriiri karo qofkii cabasho qaba, “Wixii cabasho ah oo la xariira helista adeega wax lagu soo hagaajin karaa safaarada ama emailka Hoggaanka Baarista [email protected].”

Muqdisho (Caasimada Online) – Magaalada Muqdisho ee caasimada dalka ayaa waxaa lagu soo gaba-gabeeyay shirka qorshaha isbeddelka qaran.

Kulankan oo ka dhacay Hanger-ka Xalane ayaa waxaa kasoo qeyb-galey qaar kamid wasiiradda xukuumadda, xoghayaha xafiiska ra’iisulwasaaraha, ku-xigeenka, agaasimayaal, iyo xubno kale oo ka tirsan xafiisyada dowladda.

Kulanka oo ahaa mid lagu xoojinayo iskaashiga xukuumadda iyo ganacsiyada ayaa sidoo kale waxaa kasoo qeyb-galay madaxda shirkadaha wax dhoofinta, korontada, bangiyada, shidaalka, beeraha iyo shirkadaha ganacsiga guud ee dalka.

Intii uu socday kulankan ayaa waxaa ururada ganacsatada laga dhageystay aragtiyadooda ku beegan caqabadaha ganacsiga, fursadaha jira ee aan wali laga faa’iideysan iyo sidii xal waara loogu heli lahaa dhibaatooyinka ragaadiyey kobaca ganacsiga dalka.

Dhanka kale, ganacsatada ayaa ka mahad-celisay sida quruxda ah ee shirka loo soo agaasimay iyo in xukuumaddu ku dhiiratay ka shaqeynta soo celinta kalsoonida ganacsatada iyo soo jiidashada maal-gashiga dalka, ayna xukuumadda u doonayso in xal laga gaaro dhibaatooyinka jira ee dhanka amniga, dhameystirka sharciyada ganacsiga, iyo xoojinta tamarta.

Arrinkan ayey sheegeen inuu rajo galinayo ganacsatada, gaar ahaan kuwa doonaya inay maal-gashi ku sameeyaan dalka, islamarkaana ay qeyb ka noqdaan kobaca dhaqan dhaqaale iyo shaqo-abuur ee dalka.

Xoghayaha joogtada ah ee xafiiska ra’iisul wasaaraha oo kulanka ka hadlay ayaa sheegay in hogaanka sare ee xukuumadda, madaxweyne Xasan Sheekh iyo ra’iisul wasaare Xamza ay si wadajir u ballan-qaadeen xoojinta iskaashiga xukuumadda iyo ganacsatada.

Sidoo kale wuxuu xoghayaha bogaadiyey doorka muhiimka ah ee ay ganacsatadu ku leedahay kobaca dhaqan dhaqaale iyo bulsho ee dalka.

Ugu dambeyntiina kulanka waxaa soo xiray wasiir ku-xigeenka caafimaadka Xildhibaan Maxamed Bulaale, kaasi oo ganacsatada ku booriyay inay wada-shaqeyn dhaw la yeeshaan dowlada si hormar ballaaran loo gaaro.

Camaara (Caasimada Online) – Sarkaal ka tirsanaa ciidankii lagu soo tababaray dalka Eritrea ayaa xalay lagu duleedka magalaada Camaara ee koonfurta gobolka Mudug, waxaana dilay askar ka tirsan dowladda.

Sarkaalkaas oo lagu magacaabi jiray Mustaf Dhoobshaac ayaa dhawaan loo wareejiyey guutada Abuu-dujaana oo fadhi weyn ku leh magalaada Camaara, wuxuuna ahaa taliye urur.

Qaar ka mid ah aakartii uu xukumayey ayaa xalay difaaca ka baxday, waxayna isku dayeen inay baxsadaan, Taliye Mustaf ayaa isku dayey inuu xaliyo askarta gadooday oo difaacooda uu ku celiyo, balse waxay ku fureen rasaas uu u geeriyooday.

Taliye Mustaf ayaa ahaa L/Xidigle ka mid ah saraakiisha ugu firfircooneed ciidankii lagu soo tababaray Eritrea, waxaana loo wareejiyey guutada Abuu-dujaana oo ah ciidan 3 bilood kaliya lagu soo tababaray dalka Uganda.

Meydka sarkaalkaas ayaa isla xalay lageeyey magaalada Wisil ee gobolka Mudug, waxaana lagu guul-dareystay in la qabto askartii ka soo baxsatay difaaca ee dishay Taliyahooda.

Taliye Mustaf Nuur Suudi, oo ku magac dheeraa Mustaf Dhoobshaac, wuxuu ka mid ahaa saraakiishii lagu soo tababaray dalka Eritrea ee deegaanada badan ka xoreysay argagixisada, waxaana laga jeclaa gudaha ciidanka, balse caawa ayuu ku baxay gacanta ciidankii uu taliyaha u ahaa.

Ciidanka Abuu-Dujaana, waa hal guuto oo dhawaan lagu soo tababaray dalka Uganda, waxay qaateen koorso yar oo 3 bilood ah, waxaana lagu tilmaamaa ciidan aad u fowdo badan.

Dhowr jeer ayey dileen saraakiishooda, kana soo baxeen furimaha dagaalka, iyagoo gadood muujinaya, sarkaal kale oo taliyaha ay xalay dileen ku heyb ahaa ayay hadda ka hor ku dileen deegaanka Masaajid Cali-gaduud ee gobolka Sh/Dhexe.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta farriin u direy haweenka Soomaaliyeed, isagoo u diray hambalyo ku aaddan xuska maalinta haweenka adduunka.

Madaxweynaha ayaa bogaadiyay doorka muhiimka ee haweenka Soomaaliyeed ay kaga jiraan bulshada, dhaqaalaha dalka iyo samata-bixinta qoyska Soomaaliyeed.

“Dhamaan dadka Soomaaliyeed meel kasta oo ay joogaan waxaan leeyahay hambalyo, si gaar aha waxaan ugu hambalyeynaya gabdhaha Soomaaliyeed meel kasta oo ay joogaan, waxaan ku bogaadinaya dadaalka ay ugu jiraan halganka dalka looga xoreynayo Khawaarijta iyo halganka ay ugu jiraan horumarinta iyo hagaajinta qoyska Soomaaliyeed.”

Sidoo kale waxa uu madaxweynaha ku dheeraaday doorka shariifka ah ee gabdhaha Soomaaliyeed ku leeyihiin gulufka dagaal ee ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, taasi oo uu si weyn ugu bogaadiyay gabdhaheenna.

“Gabdhaha Soomaaliyeed dagaalka keliya ma ahan ee duruufaha soo wajaha dalka waxay ka qaatan kaalin mug leh. Xurmo gaar ah ayay naga mudan yihiin, maanta waxaa rabaa aniga oo ku hadlaya magaca umadda Soomaaliyeed guud ahaan iyo gaar ahaan kan madaxweynaha JFS in aan markale yiraahdo hambalyo.”

Waxa uu intaas kusii daray “Dadka Soomaaliyeed micnaha aad ugu fadhisaan aad iyo aad ayey u garanayaan. Nolol, sharaf iyo karaamo ayaa ka shaqeysaan ee halka aad joogtan ka wada umadda idinka indho u ah ee guuleysta.”

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Qaban-qaabada aaska marxuumad Luul Cabdicasiis ayaa ka socota magaalada Muqdisho, ayada oo lagu aasi doona deegaanka Jazeera ee duleedka Koonfureed ee Muqdisho.

Luul Cabdicasiis ayaa daba-yaaqadii bishii Jannaayo ee sanadkan ku geeriyootey magaalada Muqdisho, kadib markii ninkeedi uu gubay, sida ay dhawaan sheegtay maxkamadda gobolka Banaadir.

Maydka Luul Cabdicasiis ayaa goordhoweyd laga soo saaray qaboojiyaha Isbitaalka Racep Tayyib Erdogan (Digfeer) ee magaalada Muqdisho.

Luul ayaa halkaas taallay tan iyo markii ay u geeriyootay dhaawac halis ah oo ka soo gaaray dab uu qabadsiiyey ninkeedii xilli ay ku sugneyd gurigeeda oo ku yaal caasimada

Allaha u naxariistee marxuumadda ayaa saacadaha soo socda lagu aasayaa xabaalo ku yaalla deegaanka Jazeera ee duleedka Koonfureed ee magaalada Muqdisho, halkaas oo xabaasheedii laga qoday.

Dadweyne badan oo isugu jira ehellada marxuumadda iyo qaar la-dareen ah ayaa maanta ka qayb-galaya aaskan, oo soo afmeeraya maalmo dheer oo murugo iyo tiiraanyo ku reebay qoyskii ay ka baxday oo ay ku jiraan lix carruur ah oo agoon iyo rajo noqday.

Si kastaba, aaska marxuumadda ayaa ku soo beegmaya maalmo kadib markii maxkamadda gobolka Banaadir ay dil toogasho ah ku xukuntay Sayid Cali, ayada oo qoyskeeda ku adkeysteen in aan gabadhooda la duugeyn inta ay caddaalad ka heleyso.