Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka waxbarashada Soomaaliya Faarax Sheekh Cabdulqaadir ayaa shaaciyey inay jiraan arday natiijada imtixaankii ay galeen la hakiyey oo laga reebay liiskii natiijada imtixaanka dowladda ee maanta la soo saaray.

Wasiir Faarax ayaa sababta ku sheegay inay doonayaan inay la kulmaan ardaydaas iyo waalidiintooda, si buu yiri loola xisaabtamo, isagoo tilmaamay in ardaydaas ay hareer mareen shuruucdii loo dejiyey imtixaanka.

“Waxaa jira arday la hakiyey natiijada imtixaankooda, si loola xisaabtamo ayaga iyo waalidkood, maadaama ay hareer mareen nidaamkii imtixaanka, in la ilaaliyo nidaamka wado aan aheyn nooma fura, waa ku ceeb waalidka, caruurtooda, macalimiinta iyo dugsiyada, in dad yar ay nidaamka ku dheelaan,” ayuu yiri wasiir Faarax Sheekh Cabdulqaadir.

Wuxuu sheegay in guddigii imxaanka ka shaqeynayey ay ogolaa waayeen in dad yar ay isku dayaan inay ku xad gudbaan nidaamka imtixaanka, inkastoo wasiirku uusan shaacin waxa lagu eedeynayo ardayda la hakiyey natiijada imtixaankooda.

Sidoo kale wasiirka waxbarashada ayaa sheegay inay jiraan iskuullo ay ardaydii ka soo baxday ku dhaceen imtixaanka dowladda, “Waxaa jira dugsiyo ardaydii badankooda ay dhaceen, waxaas suurtagal maahan, ardayda Soomaaliyeed-na saas uma wada xuma ee nidaamka dugsigaa wax ka qaldan yihiin,” ayuu yiri.

Wuxuu intaas ku sii daray in iskuullada liita ee ardaydii ka soo baxday ay imtixaanka dowladda ku dhaceen ay wasaaraddu daba geli doonto oo ay la xisaabtamayaan.

“Wixii suurta gal ah oo la gacan qaba karo waan gacan qaba doonaa, wixii aan u aragno in aysan soca karina, waan iska karaantiili doonaa,” ayuu hadalkiisa ku sii daray wasiir Faarax Sheekh Cabdulqaadir.

Wasaaradda waxbarashada Soomaaliya ayaa maanta shaacisay natiijada imtixaanka shahaadiga ah ee dowladdu ay sanadkaan ka qaaday ardayda dhameysatay waxbarshada dugsiyada sare ee dalka.

Waxaa loo diiwaan geliyey inay imtixaanka gelayaan 34,469 oo ardayda,  balse waxaa u fariisatay 33,468 oo arday, sidaas waxaa uga haray imtixaanka oo aan gelin ama u fariisan 1,001 Arday.

Tirada baastay imtixaanka guud ee shahaadiga ee fasalka 12-aad sanad dugsiyeedkii tegay waa 32,325 arday oo u dhiganta 96.6%. Waxaa ku dhacay imtixaanka 1143 arday oo u dhiganta 3.4%.

1,100 ka mid ah ardayda ku dhacday imtixaanka dowladda waxay ku galeen Gobolka Banaadir, halka 43-da kale ay imtixaanka ku galeen gobollada kale ee dalka.

1 – Deegaanada Koonfur Galbeed 24 arday ayaa dhacday.

2 – Galmudug 7 arday ayaa dhacday.

3 – Jubbaland 6 arday ayaa dhacday.

4 – HirShabelle 6 arday ayaa dhacday.

Muqdisho (Caasimada Online) – Shir deg deg ah ayaa caawa la isugu yeeray Golaha Wasiirada cusub, ayada goor sii horeysay Wasiirada loo diray fariin wargelin ah si ay kulanka usoo xaadiraan, sida ay ogaatay Caasimada Online.

Qorshaha ayaa markii hore ahaa in Golaha Wasiirada cusub shirkooda ugu horeeyay ay yeeshaan maalinta Khamiista, waxaana lagu wada in shirkaan ay kasoo bixi doonaan go’aamo cusub.

Wararka qaar ayaa sheegaya in laga yaabo shirka caawa in xilalka looga qaado qaar kamid ah taliyayaasha ciidamada, ayada oo xafiiska madaxweynaha uu billaabay qorshe dib loogu soo celinayo Saraakiil dowladdii hore ka xayuubisay darajooyinkii iyo xuquuqdii ciidanimo.

Shirka caawa ayaa noqonaya midkii u horeeyay ee yeeshaan Golaha Wasiirada cusub, kaddib markii maalmo ka hor soo dhamaatay munaasabadihii xil-wareejinta wasiiradda.

Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre ayaa 2-dii bishaan ku dhawaaqay liiska Golaha Wasiirada xukuumaddiisa ee muddada la sugayey.

Golahaan ayaa ka kooban 25 wasiir, 25 wasiir ku-xigeen iyo 24 wasiiru-dowle iyo Ra’iisul wasaare ku-xigeen. Sidoo kale waxa haween ka ah saddex gabdhood, laakiin waxaa gabdho badan ku jiraan wasiiru-dowlayaasha.

Xamza oo xukuumadiisa cusub ugu magac daray Dan-Qaran, ayaa waxaa laga sugaya dardar-gelinta barnaamijka xukuumada iyo howlaha muhiimka ah ee horyaalla, gaar ahaan arrimaha amniga iyo wax ka qabashada xaalada abaareed ee dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa khadka taleefanka kula xiriiray Madaxweynaha la doortay ee dalka Kenya Mudane William Samoei Ruto.

Madaxweynaha ayaa ugu hambalyeeyey Ruto iyo ku-xigeenkiisa Rigathi Gachagua, guusha ay ka gaareen doorashooyinka dalkaas, isaga oo ku ammaanay shacabka Kenya, xisbiyada dalkaas, hay’adaha amniga iyo madaxda tartantayba, sida nabadda ah ee ay doorashooyinkoodu u qabsoomeen, taas oo tusaale u noqonaysa hannaanka dimuqraadiyadeed ee dalalka Gobolka.

Madaxweyne William Ruto ayaa dhankiisa uga mahad-celiyey madaxweyne Xasan Sheekh hambalyada iyo bogaadinta guusha doorasho ee xisbigiisa, wuxuuna tilmaamay ixtiraamka iyo qadarinta ay shacabka iyo dowladda Kenya u hayaan walaalahooda Soomaaliya.

Labada Madaxweyne ayaa isla qaatay adkeynta xiriirka soo-jireenka ah ee ka dhaxeeya labada shacab ee walaalaha ah iyo iskaashiga labada dowladood ee dhinacyada horumarka, xasiloonida Mandiqadda, kobaca dhaqaalaha iyo la-dagaallanka argagixisada, sida lagu sheegay qoraalka kasoo baxay Madaxtooyada.

Ugu dambeyntiina madaxweynaha Soomaaliya ayaa u rajeeyay madaxda cusub ee dalka Kenya in ay ku guuleystaan ka miro-dhalinta hiigsiga shacabkooda ee dhanka horumarka, door muuqdana ay ka qaataan iskaashiga iyo wax-wada-qabsiga heer Gobol.

Madaxweyne ku-xigeenka Kenya William Ruto ayaa shalay ku guuleystay doorashadii madaxweyne ee dalkaas ka dhacday 9-kii August 2022, sida uu shaaciyay Guddiga Madaxa-banaan ee Doorashada iyo Xuduudaha (IEBC)

Ruto ayaa si dirqi ah kaga adkaaday ra’iisul wasaarihii hore ee dalkaas Raila Odinga, oo markii shanaad ku guuldarreystay doorasho madaxweyne oo uu u tartamay.

Natiijada rasmiga ah ee guddiga doorashada ayaa muujisay in Ruto uu helay 50.49 boqolkiiba codadkii la tiray oo ah 7,176 141 cod, halka Odinga uu ka helay 48.85 boqolkiiba oo ah 6,942, 930 cod.

Nairobi (Caasimada Online) – Musharaxa looga guuleystay doorashada dalka Kenya Raila Odinga ayaa ku gacan sayray natiijada doorashada ee ay shalay ku dhowaaqeen guddiga doorashada madax-banaan. 

Odinga yaaa sheegay in ku dhowaaqista guddoomiyaha guddiga Wafula Chebukati ee ah inuu William Ruto ku guuleystay doorashada ay tahay “waxba kama jiraan.” 

Waxa uu intaas ku daray in Chebukati uusan ka awood badneyn xubnaha kale ee guddiga, kuwaasi oo afar ka mid ah ay diideen natiijada uu shaaciyey ayaga oo sheegay inaysan ku raacsaneyn.

“Waxa aan shalay argnay (Isniintii) waxay ahaayeen ceeb iyo xashmad darro cad oo lagu sameeyey dastuurka Kenya,” ayuu Raila ka yiri shir jaraa’iid oo uu ku qabtay Nairobi.

Waxa uu wacda ku maray inuu adeegsan doono wax kasta oo sharci ah si uu uga loolamo natiijada.

“Ma doonayo inaan si buuxda uga hadlo waxa ay xeeladaheena xiga yihiin hase yeeshee… waxaan raadin doonnaa dhammaan ikhtiyaarada sharciga iyo dastuuriga ah ee aan heli karno,” ayuu yiri.

Hoggaamiyaha isbaheysiga Azimio la Umoja ayaa sheegay in Mr Chebukati uu xushmad darro u muujiyey dastuurka, isaga oo natiijada si iskiis oo hal dhinac ah ugu dhowaaqay.

Waxa uu ku dooday in guddoomiyaha uu sidoo kale ahaa qofka kaliya ee arki karay natiijada, islamarkaana uu isaga u sheegay xubnaha kale ee guddiga, isaga oo aan u ogolaan inay arkaan ama kala hadlaan natiijada. 

“Guddoomiyaha xushmad darro ayuu u muujiyey dastuurka… Azimio waa ay diideen natiijada doorashada madaxweynaha ee uu ku dhowaaqay Mr Chebukati,” ayuu yiri Raila Odinga. 

Mr Odinga ayaa  ugu baaqay taageerayaashiisa inay nabadda iyo deganaanshaha joogteeyaan, islamarkaana isbaheysiga ay marinno sharci ah u mari doonaan inay sharci-darro ka dhigaan natiijada u uku dhowaaqay Chebukati.

Odinga ayaa horey u sheegay in laga khiyaanay guulo uu ka gaaray doorashooyinkii dhacay 2007, 2013 iyo 2017, waana markii shanaad ee doorasho madaxweyne looga adkaado.

Guddoomiyaha guddiga, Chebukati ayaa shalay sheegay in Ruto uu helay 50.49% codadka, halka Odinga uu ka helay 48.5%, sidaasna Ruto ku guuleystay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cabdiraxmaan Maxamed Xuseen Odowaa oo ka tirsan baarlamaanka Soomaaliya ayaa ka hadlay heshiisyo qarsoodi ah oo lala galay shirkado si aan sharciga waafaqsaneyn uga shaqeysta Badda Soomaaliya.

Odawaa ayaa ku baaqay in wax laga qabto heshiisyada kalluunka oo uu sheegay inuu dalka ka dhigay mid xaraash ah, sidoo kalana wuxuu xusay inay jiraan heshiisyo isbarbar socda oo si hoose loola galay shirkado kalluumeysi.

Xildhibaan Cabdiraxmaan ayaa xusay in loo baahan yahay in mideeyo heshiisyada ay bixiyaan dowlad goboleedyada, taasi oo uu sheegay haddii aan wax laga qaban laga dhaxli doono saameyn taban.

Xildhibaan Odowaa waxa uu tilmaamay inuu ogaal ku yahay Ruqsad Dowlad-Goboleed bixisay oo si hoose looga hoos bixiyay ogolaansho kale, taasina ay dhaawaceyso fursadaha bixinta Ruqsadaha ama Fasaxa.

“Waxyaabaha lagu heshiiyay waxaa kamid ah kalluunka oo waxaa la qoray heshiis lagu qoray in haddii Markab la siinayo sharci in lacag isku mid ah lagu siiyo, Dukumiintis ayaan heynaa, Dowlad-Goboleedyada qaar markii lagu heshiiyay tusaale ahaan in Markabka lagu siiyo labo boqol oo kun oo doollar in uu fasaxeeda kuso galo biyaha Soomaaliya niman ayaa hoos warqad ka qoray oo siddeetan kun oo dollar aan ku siineynaa anaga ayaa ku fasaxeynee orod badda soo gal baa la yiri,” ayuu yir Xildhibaan Cabdiraxmaan Maxamed Xuseen Odowaa.

Wuxuu intaas kusii daray “Fasaxa ma mideysna oo Dowlad-Goboleed hebel intaas ayay bixisaa, halka Dowlad-Goboleed hebelka kale in kale ku bixiso, iimaan darro ayaa nagu dhaceysa, aniga ayaa arkay iyada oo la leeyahay qoladaas intaas ayay ku bixisaa waa in aan innagana ku bixinaa, Seylad ayay noqanee oo xoolaheenna ayaan iibineynaa, malaaygaas meeshaas maraya ummadda Soomaaliyeed ayaa wada leh, dad baa fasax u qaatay oo Shiineeska lasoo heshiiyay, lacagtaas ma xalaal baa.”

Soomaaliya waxaa si joogta ah uga kalluumeysta Maraakiib ruqsad u qaatay in ay joogto u gurtaan kalluunka & Khayraadka kale kaddib heshiisyo ay wada galeen shirkadaha isla leh Maraakiibtaas & Maamulada ka taliya xeebaha ay ka jilaabanayaan.

Xukuumadda Ra’iisul Wasaare Xamsa Cabdi Barre waxaa hor yaalla wax ka qabashada heshiisyada badan oo ay galeen wasiiro katirsan Xukuumadda ka horreysay, hagaajinta & dib u qiimeynta qandaraasyadii la bixiyay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowladda Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa haatan wada qorshe uu dib ugu soo celinayo darajooyinkoodii ciidanimo, qaar ka mid ah saraakiishii uu xuquuqdoodii uu ka xayuubiyey madaxweynihii ka horreeyey ee dowladda Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo).

Xasan Sheekh Maxamuud oo xalay qaaday tallaabadii ugu horreysay ee ku aadan arrintaan ayaa xeer madaxweyne uu xalay soo saaray wuxuu dib darajadiisii ciidanimo ee Booliska Soomaaliyeed ugu soo celiyey Saadaq Joon oo ka tirsan Golaha Shacabka Soomaaliya.

Haddaba waa kuma Jeneraalka labaad ee Xasn Sheekh dib ugu soo celinayo darajiisa ciidanimo?

Xog cusub oo uu bixiyey wasiirka arrimaha gudaha Soomaaliya, Axmed Macalin Fiqi ayaa waxa uu ku shaaciyey in uu socdo qorshe dib darajooyinkiisii ciidanimo loogu celinayo Jeneraal Cabdalla Cabdalla oo ahaa agaasime ku xigeenkii hore ee Hay’ada Nabad Sugidda.

Fiqi ayaa xusay in dhowaan uu rajeynayo in madaxweynaha uu qaado tallaabadaan, si markaas uu xuquuqdiisa u helo Cabdalla Cabdalla oo haatan dalka dib ugu soo laabtay.

“Jeneraal kale ayaa jiray oo Cabdalla Cabdalla la yiraahdo oo aan isagana rajeyneyno in darajooyinkiisa dib loogu celiyo,” ayuu yiri wasiir Axmed Macalin Fiqi.

Wasiirka arrimaha gudaha oo hadalkiisa sii wata ayaa arrintaan ku macneeyey in ay tahay cadaaladdii oo si tartiib-tartiib ah u soo laabaneyso, sida uu hadalka u dhigay.

“Waa caddaaladda oo dib ugu soo laabaneysa si tartiib-tartiib ah si loo helo caddaaladdii luntay oo dhan”. ayuu sii raaciyey wasiirka arrimaha gudaha xukuumadda Soomaaliya.

Jeneraal Cabdalla Cabdalla ayaa waxaa isna ay horey isku qabteen Maxamed Farmaajo iyo Fahad Yaasiin, ayada oo markii dambane laga saaray xubinimadii Hay’adda Nabad Sugidda iyo Sirdoonka Qaranka ee (NISA), wuxuuna kadib noqday nin dibad joog ah oo si aad ah u dhaliili jiray dowladdii hore ee madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Maxamed (Farmaajo).

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda waxbarashada xukuumadda federaalka ah ee Soomaaliya ayaa maanta si rasmi ah ugu dhowaaqday natiijada imtixaanaadka shahaadiga ah ee dugsiyada sare ee dalka ee sanad dugsiyeedka 2021 illaa 2022-ka.

Imtixaankan oo ahaa mid qaran ayaa waxaa u fariisatay illaa 33,468 oo arday, sida ay shaacisay wasaaradda waxbarashada xukuumadda Soomaaliya, waxaana munaasabadda ku dhowaaqista goobjoog ahaa wasiirka cusub ee wasaaraddaas Faarax Sheekh C/qaadir.

Sidoo kale wasaaradda waxbarashada  ayaa warbixinteeda ku shaacisay inay jiraan illaa 1,001 Arday oo aan u fariisan imtixaanaadka, ama aan gelin.

Natiijada ayaa sidoo kale lagu sheegay in ardayda baastay ay gaarayaan illaa 32,325 arday oo u dhiganta 97%, tiradaas oo aad uga badan markii la barbar-dhigo tii sanadkii hore.

Waxay sidoo kale wasaaraddu natiijada ay shaacisay ku sheegtay inay imtixaankaan ay ku dhaceen 1143 arday oo u dhiganta 3%, waana tiro iyana aad uga hooseysa ardayda sanadkii la soo dhaafay ku dhacday imtixaanaadka shahaadiga ah ee fasalka 12-aad.

Kun ka mid ah ardayda dhacday ayaa imtixaanka dowladda waxay ku galeen Gobolka Banaadir, halka 43-da kale ay imtixaanka ku galeen maamul goboleedyada dalka.

Halkan hoose ka aqriso magacyada 10-ka arday ee ugu sarreysa natiijada la shaaciyey imtixaanka dugsiga sare.

1– Khaalid Cabdullaahi Maxamuud Nuur – Gobolka Banaadir
2– Xuseen Axmed Xasan – Gobolka Banaadir
3-Faadumo Ibraahim Cabdullaahi – Gobolka Banaadir
4– Shukri Faarax Ibraahim – HirShabelle
5- Huda Cabdullaahi Cabdi – Gobolka Banaadir
6– Cabdirisaaq Maxamed Cumar – Koonfur Galbeed
7- Naciimo Axmed Maxamed – Gobolka Banaadir
8– Maxamed Cabdiweli Maxamed – Jubbaland
9-Axmed Cabdiraxmaan Axmed – Galmudug
10– Maxamuud Xasan Cali – Gobolka Banaadir

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowladda federaalka ah ee Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa xeer madaxweyne dib ugu soo celiyey Sarreeye Guuto Saadaq Cumar Maxamed (Saadaq Joon) dhammaan darajooyinkii iyo xuquuqdii ciidan ee uu ku lahaa Booliska Soomaaliyeed, kaas oo uu horey uga xayuubiyey Farmaajo.

Haddabada Maxay ka dhigan tahay darajada ciidanimo ee loo soo celiyey Saadaq Joon?

Wasiirka arrimaha gudaha xukuumadda Soomaaliya, Axmed Macalin Fiqi oo war qoraal ah soo saaray ayaa sheegay in Saadaq Joon uu dib u helo darajadiisa ciidanimo ay ka dhigan tahay ‘Caddaaladda oo si tartiib-tartiib ah dib ugu soo laabatay’ sida uu hadalka u dhigay.

Fiqi ayaa shaaca ka qaaday in markii horeba si xaq-darro ah looga xayuubiyey darajooyinkii iyo Xuquuqdii Ciidanka Booliska Soomalaiyeed.

Sidoo kale wuxuu hambalyo u diray Jenaraal Saadaq Joon oo hadda ah xildhibaan ka tirsan mudanayaasha Golaha Shacabka Soomaaliya ee laga soo doortay Galmudug.

“Waxa aan rabaa in aan u hambalyeeyo halkaan Caddaalad u soo laabatay Gen. Saadaq Joon oo ah Xildhibaanka Saaxiibkeen ah oo dib ugu soo laabatay derajadiisa sida dambiga ah ee xaqdarrada ah looga qaaday markii uu kahor yimid dulmigii dalka ka jiray,” ayuu yiri.

Waxa kale oo uu intaasi kusii daray in dowladda federaalka ah Soomaaliya ay ku dadaali doonto sidii qof weliba oo ay ka luntay cadaaladdii dib loogu soo celin lahaa xuquuqdiisa.

“Waxa aan rajeyneenaa in qof weliba caddaaladdii luntay oo dhan in tartiib-tartiib dib loogu soo celiyo ayaan rajeyneenaa” ayuu raaciyey wasiirka arrimaha gudaha Soomaaliya.

Si kastaba, madaxweynihii hore ee Somalia, Farmaajo ayaa Saadaq Joon ka xayuubiyey darajooyinka iyo dhammaan xuquuqdiisa ciidanimo, kadib markii uu ku baaqay in dalka doorasho loo jiheeyo, xilligaas oo ii Farmaajo ku mashquulsanaa mudo kororsi 2 sano ahaa.

Jigjiga (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa khasaaraha ka dhashay qarax maanta ka dhacay deegaanka Washaaqo oo ka tirsan gobolka Bakool, isla-markaana ku yaalla xuduuda ay wadaagaan Soomaaliya iyo Itoobiya.

Qaraxa oo ahaa mid xoogan ayaa waxaa lagu soo warramayaa in lala beegsaday ciidamo ka tirsan kuwa Liyuu Boolis ee ku sugan halkaasi.

Wararka ayaa sheegaya in qaraxa lala eegtay ciidamadaasi, xilli ay dhaq-dhaqaaqyo ka wadeen xadka labada dal, waxaana ka dhashay khasaare isugu jiro dhimasho iyo dhaawac.

Inta la xaqiijiyey waxaa qaraxaasi ku dhintay ugu yaraan 2 askari oo ka tirsanaa ciidamada dowlad deegaanka ee Liyuu Boolis, halka ay ku dhaawacmeen 5 kale.

Ciidamada la qarxiyey ayaa lagu soo warramayaa inay dhankooda fureen rasaas xoogan, balse ma cadda ay khasaaraha ka dhashay.

Xaaladda ayaa haatan ah mid kacsan, waxaana dadka deegaanka ay sheegeen in ciidamadu ay howlgallo ka wadaan deegaanka Washaaqo iyo nawaaxigiisa.

Weerarkan qaraxa ah ayaa ku soo aadaya, xilli maalmihii u dambeeyey dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayey xadka dheer ee ay wadaagaan Soomaaliya iyo Itoobiya.

Sikastaba, arrintaan ayaa ka dambeysay, kadib markii xoogaga Al-Shabaab ay gudaha u galeen dhulka dowlad deegaanka, halkaas oo ay ka dhaceen dagaallo khasaare geystay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka ee baarlamaanka Soomaaliya Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) ayaa soo saaray liiska 14 guddi iyo magacyada Xildhibaanada ka mid noqanaya guddiyada kala duwan ee Golaha Shacabka.

Sidoo kale qoraalka ka soo baxay xafiiska guddoomiyaha waxaa Habdhowraha iyo Xoghayaha guud ee golaha shacabka lagu faray inay ka howlgalaan doorashada guddoonka guddiyadaan la shaaciyey liiskooda.

14-ka guddi ee xubnaha golaha shacabka loo kala qeybiyey ayaa kala ah:

1 – Guddiga miisaaniyadda, maaliyadda, qorsheynta, iskaashiga caalamiga ah iyo la xisaabtanka hey’adaha dowladda.
2 – Guddiga xeer hoosaadka, daryeelka, anshaxa iyo xasaanada.
3 – Guddiga hormarinta adeega bulshada.
4 – Guddiga Difaaca Qaranka.
5 – Guddiga kheyraadka dabiiciga ah iyo bii’ada.
6 – Guddiga arrimaha gudaha, maamullada gobollada iyo amniga.
7 – Guddiga xaqiiqo raadinta, dib u heshiisiinta iyo hanti isu-celinta.
8 – Guddiga beeraha, hormarinta reer miyiga, xoolaha iyo kheyraadka badda.
9 – Guddiga dhaqaalaha, ganacsiga iyo warshadaha.
10 – Guddiga garsoorka awqaafta iyo arrimaha diinta.
11 – Guddiga warfaafinta, wacyi-gelinta, dhaqanka, boostada iyo isgaarsiinta.
12 – Guddiga xuquuqul insaanka, haweenka iyo arrimaha bini’aadanimada.
13 – Guddiga arrimaha dibadda.
14 – Guddiga wadooyinka, dekedaha, garoomada, tamarta iyo gaadiidka.

Guddiyadaan ayaa mid walba waxa uu ka kooban yahay inta u dhaxeysa 15 ilaa 20 xildhibaan, waxaana loo gudbayaa sida la faray xoghayaha iyo habdhowraha golaha shacabka in la qabto doorashada guddoonnada 14-kaan guddi ee loo kala qeybiyey xubnaha golaha shacabka ee baarlamaanka 11-aad.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre ayaa xafiiskiisa ku qaabilay safiirka Dowladda Imaaraadka Carabta u fadhiya Soomaaliya, Mudane Maxamed Axmed Al-cusmaani oo ay ka wada-hadleen xiriirka labada dal.

Qoraal kasoo baxay xafiiska Ra’iisul Wasaaraha ayaa lagu sheegay in Xamza uga mahad-celiyey dowladda Imaaraadka Carabta taageerida dowladnimada Soomaaliya, isaga oo sheegay in ay sii xoojin doonan xiriirka labada dal.

Sidoo kale safiirka dowladda Imaaraadka, Maxamed Al-cusmaani ayaa Ra’iisul Wasaaraha uga mahad-celiyey soo dhawaynta qiimaha badan.

Safiirka ayaa sheegay in dowladda Imaaraadka Carabta iyo hogaankeeduba ay diyaar u yihiin in Soomaaliya ka taageeraan dhinacyo kala duwan sida; gurmadka abaaraha, amniga, horumarinta iyo kaabayaasha dhaqaalaha.

Dowladda Imaaraadka Carabta ayaa Shantii sano ee la soo dhaafay aan wax xiriir ah la laheyn dowladda Soomaaliya kadib markii uu khilaaf dhex-maray dowladdii hore ee Madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo, balse xiriirkii xumaaday ayaa waxa uu dib u hagaagay tan iyo markii uu tallada dalka la wareegay madaxweyne Xasan Sheekh.

Beledweyne (Caasimada Online) – Gudoomiyaha gobolka Hiiraan Cali Jeyte Cismaan ayaa ku biiray xubno ka tirsan wasiirada dowlad goboleedka HirShabelle iyo Xildhibaanada baarlamaanka federaalka Soomaaliya ee ku sugan jiidaha hore ee dagaalka.

Guddoomiye Jeyte ayaa masuuliyiintan kala shiray sidii gargaar dowladnimo loogu fidin lahaa shacabka ku nool deegaanada laga saaray argagixisada Al-Shabaab, islamarkaana loo sii xoojin lahaa dadaalada howl-galka ka dhan ah.

“Jeyte waxa uu masuuliyiinta la wadaagay howl-maalmeedka shaqo ee joogtada ah, iyaga oo laga arin-saday sidii loo wajahi lahaa in shacabka loo fidiyo gargaarka Bini-adanimo maadaama Al-Shabaab ay ka burburiyeen dhamaan adeegyadii muhiimka u ahaa nolashii shacabka sida Ceelashii, guryahii iyo soolaradii leerka dhalinayay ee cadceeda ku shaqeynayay.”

Sidoo kale Guddoomiyaha ayaa warbixin ku aadan xaalada guud siiyey gudiga madaxweynaha dowlad goboleedka HirShabelle Cali Guudlaawe u xil-saaray gurmadka deegaanada laga saaray Al-Shabaab, isagoo markale ugu celiyay in la gaarsiiyo gargaar dowladnimo oo buuxa.

Ugu dambeyntiina waxa uu tilmaamay muhiimada sii xoojinta amaanka iyo la-dagaalanka Al-Shabaab, si loo xakameeyo amniga deegaanada laga saaray dibna loogu soo celiyo dhamaan adeegyadii dadweyne ee daruuriga ahaa.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre ayaa qoraallo ka soo saaray doorashada Kenya oo galabta la shaaciyey natiijadeeda rasmiga ah, waxayna balan qaadeen inay iskaashiga labada dal kala shaqey doonaan madaxweynaha cusub ee Kenya William Ruto.

Ugu horeyn Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa qoraalkiisa ku yiri, “Waxaan hambalyo kal iyo laab ah u dirayaa Madaxweynaha la doortay ee William Ruto, isagoo noqday Madaxweynihii 5-aad ee Kenya, marka aad bilawdo shaqadaada Madaxtooyada Kenya, waxaan rajeynayaa inaan si dhow idiinla shaqeeyo, si aan u horumarino iskaashigayada faa’iidooyinka u leh labada dal.”

Dhankiisa Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Xamza Cabdi Barre ayaa qoraalkaan uu soo dhigay bartiisa twitterka wuxuu ku yiri, “Waxaan u hambalyeynayaa Madaxweyne William Ruto, oo loo doortay madaxweynaha 5-aad ee Jamhuuriyadda Kenya. Gabagabada taariikhiga ah ee geedi socodkan ayaa marag u ah hogaamintaada. Xiriirka ka dhexeeya dadkeenna waa mid xooggan. Waxaan rajaynayaa in aan dhinacyo badan kaala shaqeeyo.”

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullahi Farmaajo oo isna qoraal ka soo saaray doorashada kenya ayaa yiri, “Waxaan dhambaal hambalyo u dirayaa Madaxweynaha la doortay ee Dowladda Kenya Mudane William Samoei Ruto iyo Ku-xigeenkiisa Mudane Rigathi Gachagua, oo ku guulaystay doorashooyinkii Madaxtinimo ee ka dhacay dalkaas, aniga oo u rajaynaya nabad, horumar iyo xasillooni.”

William Ruto oo ahaa madaxweyne ku-xigeenkii hore ee dalka Kenya ayaa ku guuleystay hoggaaminta dalkaas ee 5-ta sano ee soo socota, sida uu ku dhawaaqay guddiga doorashooyinka dalkaas, waxaana xusid mudan in dhowr xubnood oo ka tirsan guddiga doorashada ay diideen natiijadaan la shaaciyey.

William Ruto ayaa helay codad dhan 7.18 milyan oo u dhiganta 50.49%, halka uu musharaxii kale ee Odinga uu helay 6.94 milyan oo cod oo u dhiganta 48.85%, sida uu ku dhawaaqay guddoomiyaha guddiga doorashooyinka Wafula Chebukati.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa xeer Madaxweyne dib ugu soo celiyey Sarreeye Guuto Saadaq Cumar Mohamed dhammaan darajooyinkii iyo xuquuqdii ciidan ee uu ku lahaa Booliska Soomaaliyeed, si waafaqsan Qodobbada 87-aad iyo 90-aad ee Dastuurka Kumeel-gaar ah.

“Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ka duulaya sharciga dhismaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ee lr. 2 oo soo baxay sanadkii 1973-dii ayaa tilmaamay muhiimadda ay leedahay in Booliska Soomaaliyeed ay saldhig u noqdaan hannaanka dimuqraadiyadeed iyo ilaalinta sharciga dalka,” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay Villa Somalia.

Qoraalka ayaa intaas ku sii daray, “Sarreeye Guuto Saadaq Cumar Maxamed, laga bilaabo maanta oo aan saxiixay xeerkan Madaxweyne, waxa uu xaq u yeelanayaa dhammaan xuquuqda ciidan ee sharcigu uu u ogolyahay, iyadoo xeerkani uu baab’inayo dhammaan wixii xeer ah oo ka horreeyey.”

Xeerkan Madaxweyne ayaa dhaqan galay Isniintii maanta ee 15-ka bishan Ogoosto, 2022 oo ah marka uu saxiixay Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullahi Farmaajo ayaa Saadaq Joon ka xayuubiyey darajooyinka iyo dhamaan xuquuqdiisa ciidamanimo, kadib markii uu ku baaqay in dalka doorasho loo jiheeyo, xilligaas oo Framaajo uu ku mashquulsanaa mudo kororsi.

Nairobi (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullahi Farmaajo ayaa dhambaal hambalyo ah oo deg deg ah u diray Madaxweynaha cusub ee dalka Kenya William Ruto, kadib markii goordhow lagu dhawaaqay natiijada rasmiga ah ee doorashada.

Farmaajo ayaa ‘nabad, horumar iyo xasillooni’ u rajeeyey hoggaaminta Kenya ee William Ruto iyo ku xigeenkiisa Rigathi Gachagua oo galabta guddiga doorashooyinka dalkaas ay shaaciyeen inay ku guuleysteen doorashada.

“Waxaan dhambaal hambalyo u dirayaa Madaxweynaha la doortay ee Dowladda Kenya Mudane William Samoei Ruto iyo Ku-xigeenkiisa Mudane Rigathi Gachagua, oo ku guulaystay doorashooyinkii Madaxtinimo ee ka dhacay dalkaas, aniga oo u rajaynaya nabad, horumar iyo xasillooni,” ayuu ku yiri qoraalkaan uu soo saaray Farmaajo.

Waxa xusid mudan in Farmaajo uu dagaal culus oo siyaasadeed la galay Kenya, ugu yaraan seddaxdii sano ee ugu dambeysay xukunkiisii Soomaaliya.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullahi Farmaajo iyo Madaxweynihii hore ee Kenya Uhuru Kenyatta, labaduba waxay xafiisyada baneeyeen iyagoo dagaashan oo ku kala tegay siyaasadda, sanado badana aan yeelan wax cilaaqaad ah.

William Ruto oo ahaa madaxweyne ku-xigeenkii hore ee dalka Kenya ayaa ku guuleystay hoggaaminta dalkaas ee 5-ta sano ee soo socota, sida uu ku dhawaaqay guddiga doorashooyinka dalkaas, waxaana xusid mudan in dhowr xubnood oo ka tirsan guddiga doorashada ay diideen natiijadaan la shaaciyey.

William Ruto ayaa helay codad dhan 7.18 milyan oo u dhiganta 50.49%, halka uu musharaxii kale ee Odinga uu helay 6.94 milyan oo cod oo u dhiganta 48.85%, sida uu ku dhawaaqay guddoomiyaha guddiga doorashooyinka Wafula Chebukati.

Nairobi (Caasimada Online) – Madaxweyne ku-xigeenka Kenya William Ruto ayaa ku guuleystay doorashadii madaxweyne ee dalkaas ka dhacday 9-kii August 2022, waxaa sidaas ku dhowaaqay Guddiga Madaxa-banaan ee Doorashada iyo Xuduudaha (IEBC)

Ruto ayaa si dirqi ah kaga adkaaday ra’iisul wasaarihii hore ee dalkaas Raila Odinga, oo markii shanaad ku guuldarreystay doorasho madaxweyne oo uu u tartamay.

Natiijada rasmiga ah ee guddiga doorashada ayaa muujisay in Ruto uu helay 50.49 boqolkiiba codadkii la tiray oo ah 7,176 141 cod, halka Odinga uu ka helay 48.85 boqolkiiba oo ah 6,942, 930 cod.

Odinga ayaa sanadkan haystay taageerada madaxweynaha xilka ka degaya Uhuru Kenyatta, oo sanado badan uu xifaaltan siyaasadeed kala dhaxeeyey, balse sida muuqata taasi waxba uma terin. 

Madaxweyne Kenyatta, oo qaatay labadiisii muddo xileed ee dastuurku ku xaddiday, ayey isku dhaceen Ruto kadib doorashadii 2017, wuxuuna markaas kadib isbaheysi la sameystay Odinga.

Ruto ayaa hoggaamiya isbaheysiga Kwanza, halka Odinga uu hoggaamiyo isbaheysiga Azimio La Umoja, oo uu ku jiro xisbiga Kenyatta ee Jubilee.