27.7 C
Mogadishu
Sunday, May 10, 2026

Ciidanka DF oo dul tegay meydadkii ugu badnaa oo Al-Shabaab ay ku aaseen…

0

Ceeldheer (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa howlgal culus oo ay maanta ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed ay ka sameeyeen duleedka fog ee degmada Ceeldheer ee gobolka Galgaduud, halkaas oo ay dhawaan soo weerareen Al-Shabaab, balse lagu jabiyay dagaal adag oo ka dhacay gudaha degmadaasi.

Howlgalkan ayaa ciidamadu waxa ay ku gaareen deegaanno iyo tuulooyin fog fog oo dhaca miyiga degmada Ceeldheer, halkaas oo ay kusoo arkeen raadadkii ugu dambeeyay ee Al-Shabaab.

Gaashaanle Aadan Maxamed Faarax oo kamid ah saraakiisha kumaandooska Gorgor ee howlgalka sameysay ayaa sheegay inay dul tageen maydad ay Al-Shabaab ku aaseen aagga ay gaareen iyo goobo ay ku daaweysteen dhaawacyadii ay kala soo carareen Ceeldheer.

“Waxaan sameynay howlgal ballaaran oo aan ugu talagalnay qorshayaan ciidanka, kaas oo aan horay loo sii shaacin agagaarada aan soo marnay waxaa daadsan raadadkii cadowga dhaawacyadiisii iyo maydad ay halkan ku aaseen, waxaan kaloo aragnay baraagadihii ay biyaha ka cabeen, annaga oo kaashaneyna dadka deegaanka” ayuu yiri Aadan Maxamed.

Sidoo kale, wuxuu farriin u diray bulshada deegaanka, isaga oo ugu baaqay iny qaataan doorkooda, ayan la shaqeeyeen ciidamada Xoogga dalka ee ku sugan halkaasi.

Ujeedka howlgalladan ayaan ah in sare loo sii qaado gulufka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, si looga hortago inay soo abaabulaan weeraro kale.

Waxaa kale ood degmada Ceeldheer ku sugan saraakiil sar sare oo uu hoggaaminayo taliyaha ciidanka dhulka ee Xoogga dalka Jeneral Sahal Cadbullahi Cumar (Khaalid), kuwaas oo dhiiragelinaya ciidamada jabiyay Khawaarijta ee ku sugan furimaha hoe.

Khasaaraha dhimashada ee Shabaab lagu gaarsiiyay Ceeldheer ayaa illaa 70 xubnood, halka ay dhaawacmeen 50 kale, sida uu horay u shaaciyay Wasiirka Gaashaandhigga Axmed Macallin Fiqi oo faahfaahin ka bixiyay khasaaraha dagaalkii shalay ka dhacay Ceeldheer.

“Khasaaraha dagaalka kusoo gaaray kooxda Khawaarijta, qiyaastii meydadka hadda la hayo waa soddomeeyo, laakiin waxay qaateen oo la hubaa maydad kale iyo dhaawacyo kale, illaa 60 ayuu gaaraya khasaarahooda dhimashada, dhaawacoodana illaa 50 ayuu kor u dhaafay,” ayuu yiri Wasiir Fiqi.

Si kastaba, Dowladda Federaalka ayaa mar kale laba jibaartay dagaalka argagixisada, waxaana haatan howlgallo ay ka socdaan HirShabelle, Galmudug, Koonfur Galbeed iyo Jubbaland.

Sawirro: Madaxweyne Xasan Sheekh oo qaabilay Ramla Cali

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxmauud ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay xiddigta Soomaaliyeed ee caalamiga ah Marwo Ramla Cali oo dalkeenna ku matasha ciyaaraha feerka caalamiga ah.

Ramla ayaa si heer sare ah loogu soo dhaweeyay qasriga Madaxtooyada oo uu ku qaabilay Madaxweyne Xasan oo ay wehlinayeeen wasiirka ciyaaraha iyo wasiir ku xigeenka oo si aad ah uga shaqeeyay soo dhaweynta gabadhan iyo seygeeda oo dalka yimid todobaadkii hore.

Ugu horreyn Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa bogaadiyey doorka iyo dedaalka Ramla Cali, iyadoo ku adkaystay una dhabar adaygtay mataaladda qarankeeda, waxa uuna ku tilmaamay astaan dhiirrigelin iyo midnimo oo ay ku faanayaan shacabka Soomaaliyeed.

Sidoo kale Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa shahaado sharaf guddoonsiiyey Ramla Cali, isaga oo uga mahadceliyey dadaalkeeda, sumcadda ay dalka u soo hoysay iyo kaalinta ay ku leedahay dhiiri-gelinta ciyaaraha Soomaaliyeed.

Marwo Ramla Cali ayaa sidoo kale shalay kulan ciyaareed ay si buuxda uga qayb-galeen  bahda ciyaaraha Soomaaliya loogu qabtay Muqdisho, halkaas oo ay ciyaar wanaagsan kusoo bandhigeen xiddiga gabdhaha Soomaaliya oo garoonka iska xaadiriyay.

Ramla Cali oo 31 sano jir ah ayaa ah gabar Soomaaliyeed, waxayna noqotay gabadhii ugu horreysay oo Soomaali ah oo abid si xrifadeysan feerka uga keento guul wayn.

Gabadhan ayaa hadda ku nool dalka Ingiriiska, waxana ay hore ugu guuleysatay tartamo badan oo ka dhacay gudaha dalka Ingiriiska iyo dalal kale.

Ramla ayaa sidoo kale qaxooti ahaan u tagtay London iyadoo da’yar jirto, waxayna waqtigaas bilowday barashada xirfadaan.

Abiy oo wacad ku maray inuu Itoobiya ka saarayo ‘xabsiga juqraafi’, una keenayo bad

Addis Ababa (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed ayaa sheegay in dalkiisu uu ka bixi doono “albaabada xiran iyo go’doonka” uu ku eedeeyay saboolnimada, isaga oo meesha ka saaray aragtida sheegaysa in dalka ku yaalla Geeska Afrika uu weligiis ahaan doono “maxbuus juqraafiyeed.”

Isagoo ka hadlayay xafladda daahfurka buuggiisa cusub ee Medemer fiidnimadii Talaadada, Abiy ayaa ku dhawaaqay: “Haddii uu jiro qof Itoobiyaan ah oo aaminsan in Itoobiya weligeed ahaan doonto maxbuus juqraafiyeed, qofkaasi waa mid dhintay.”

Wuxuu intaas ku daray in “aanay xikmad ahayn in dal sida Itoobiya oo kale u weyn lagu wareejiyo carruurteena isagoo weli ku dhex jira go’doon,” balse uu ku adkaystay in “colaad iyo dagaal aanay ahayn xal.”

Itoobiya ayaa xeeb la’aan ahayd tan iyo 1993, markii Eritrea ay madaxbannaani qaadatay, waxaana Abiy marar badan ku dooday in go’doonka badda uu caqabad ku noqday kobaca dhaqaalaha dalka.

Arrintan ayaa mar kale muhiimad weyn yeelatay xilliga maamulkiisa, iyadoo Addis Ababa ay si joogto ah u raadineyso marin badeed ku yaalla Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.

Xiisadda Eritrea

Hadalladiisii ugu dambeeyay ayaa daba socda xiisad weyn oo cirka isku shareertay horraantii bishan, markii uu Abiy ku dhawaaqay inay tahay “arrin waqti uun naga xigo” in Itoobiya ay dib u hesho marinka dekedda Assab ee Badda Cas. Wuxuu ku tilmaamay luminta xeebtii Itoobiya soddon sano ka hor inay ahayd “khalad taariikhi ah” oo la sixi doono, isagoo helitaanka badda u muujiyay arrin ku xiran badqabka qaranka.

Eritrea ayaa si degdeg ah u cambaaraysay hadalladaas, iyadoo ku tilmaantay “dagaal-hurin aan laga fiirsan” iyo “leexin quursi leh” oo lagu sameeyay taariikhda. Is-weydaarsiga hadallada kulul ayaa halis geliyay inuu burburiyo heshiiskii nabadeed ee jilicsanaa ee 2018-kii, kaasoo soo afjaray colaad tobannaan sano soo jirtay oo labada dal u dhaxaysay, kuna muteystay Abiy Abaalmarinta Nabadda ee Nobel.

Waraysi uu siiyay telefishinka dawladda ee EBC, ayuu Abiy ku dooday in “Badda Cas ay ka tirsanayd Itoobiya soddon sano ka hor,” isagoo la’aanta xeebta la xiriiriyay wax uu ugu yeeray “caqabado yaryar” oo joogto ah oo haysta qaranka ka kooban 120-ka milyan ee qof.

Saraakiil sare ayaa ku celiyay farriintiisa, iyadoo Wasiiru Dawlaha Maaliyadda, Eyob Tekalign, uu ka digay in Itoobiya ay “diyaar u tahay inay si adag uga hortagto cid kasta oo ka soo horjeesata” danaha qarankeeda. Saraakiisha ciidanka ayaa sidoo kale ku tilmaamay helitaanka Assab inay tahay arrin “xaq taariikhi ah” iyo “badqab qaran,” inkastoo ay ku nuuxnuuxsadeen in diblomaasiyaddu ay tahay waddada la doorbidayo.

Si kastaba ha ahaatee, Eritrea ayaa gebi ahaanba iska diidday sheegashooyinkaas. Wasiirka Warfaafinta, Yemane Gebremeskel, ayaa difaacay aftidii madaxbannaanida ee 1993-kii, isagoo ku tilmaamay “awood siyaasadeed oo qaran oo aan laga qaadi karin lana wadaagi karin,” wuxuuna meesha ka saaray doodaha taariikheed ee Itoobiya, isagoo ku sifeeyay “hadal siyaasadeed aan sal lahayn.”

Xiisadda Soomaaliya

Xiriirka Soomaaliya ayaa sidoo kale xumaaday kadib heshiis is-afgarad muran dhaliyay oo sannadkii 2024 dhexmaray Itoobiya iyo Somaliland, oo ah gobolka gooni-u-goosadka ah ee Muqdisho ku adkaysanayso inuu weli ka tirsan yahay madax-bannaanideeda.

Heshiiskan, oo Itoobiya siinayay marin ay ku gaarto Badda Cas isagoo beddelkeeda Itoobiya ku aqoonsanaysay madax-bannaanida Somaliland, wuxuu kiciyay carro xooggan oo ka timid dawladda Soomaaliya, wuxuuna sii xumeeyay xasilooni darrida gobolka. Ankara ayaa soo faragelisay si ay u dhex-dhexaadiso, taasoo keentay Baaqii Ankara ee December 2024; si kastaba ha ahaatee, xiisaduhu weli waa taagan yihiin oo lama xallin.

Falanqeeyayaashu waxay ka digayaan in sheegashooyinka Abiy ee codka dheer ee ku aaddan dekedaha Eritrea, oo ay weheliso isusoo dhoweynta Addis Ababa ee Somaliland, ay halis gelinayaan inay sii xumeeyaan xasilooni darrida Geeska Afrika, halkaasoo ay markii horeba ka jiraan caqabado adag oo ay sababeen colaadaha, isbeddelka cimilada, iyo dhibaatooyinka dhaqaale.

In kasta oo Abiy uu si isdaba joog ah u sheegay in diblomaasiyaddu ay tahay waddada xalka, haddana hadalkiisa cusboonaaday ee ku saabsan helitaanka Badda Cas wuxuu keenay in dalalka deriska ah iyo saaxiibbada caalamku ay isku diyaariyaan waji cusub oo halis ah oo ku yimaada xiriirka Itoobiya ay la leedahay Eritrea iyo Soomaaliya.

Xogta kulamo uu weli wasiir Jaamac ka wado dalka Turkiga

0

Istanbul (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee Soomaaliya, Mudane Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) oo haatan ku sugan dalka Turkiga ayaa kulamo xasaasi ah ka wada gudaha dalkaas, isaga oo maanta Istanbul kula kulmay Wasiirka Wasaaradda Warshadaha iyo Teknoolajiyadda Turkiga, Mehmet Fatih Kacir.

Labada wasiir ayaa kulankooda diiradda ku saaray xoojinta iskaashiga labada dal, gaar ahaan hal-abuurka, horumarinta teknoolojiyada casriga ah iyo dhiirrigelinta dhallinyarada.

Wasiir Jaamac oo madasha ka hadlay ayaa boggaadiyey kaalinta muhiimka ah ee dowladda Turkiga ku leedahay qaban-qaabada TEKNOFEST 2025, oo ah bandhigga ugu weyn caalamka ee duulista hawada, dayax-gacmeedyada iyo teknoolajiyada casriga ah.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in iskaashigan uu gacan ka geysan doono horumarinta kaabeyaasha dekedaha iyo tayeynta adeegyada gaadiidka badda ee Soomaaliya.

Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee Soomaaliya ayaa sidaan oo kale maalin kahor ula kulmay Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Turkiga, Ali Yerlikaya oo ay ka wada-hadleen arrimo ay kamid yihiin xoojinta saaxiibtinimada qotada dheer iyo iskaashiga wax ku oolka ah ee ka dhaxeeya Soomaaliya iyo Turkiga, gaar ahaan dhanka dekedaha, gaadiidka badda iyo amniga.

Jaamac ayaa haatan xiriir dhow la leh Turkiga, waxaana la sheegaa inuu xiriirka Turkiga uga saameyn badan yahay mas’uuliyiinta wasaaradda arrimaha dibadda Soomaaliya.

Sanadihii uu joogay Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya oo bilooyin kahor laga soo beddelay ayuu Wasiir Jaamac aad ula shaqeyn jiray Turkiga, waxaana la gaarsiiya inuu yahay “masuulka ay Turkidu ugu aaminaada badan yihiin”.

Si kastaba, ha’ahaatee,Kulamadan ayey Soomaali badan su’aallo ka keeneen, iyadoo dadka qaar ay muujiyeen shaki la xiriira sababta dhabta ah ee ka dambeyn karta kalsoonida intaas le’eg ee Turkiga ku qabo ninkaan.

DENI oo arrimo xasaasi ah kala hadlay Mareykanka kadib duqeyntii ka dhacday Sanaag

0

Boosaaso (Caasimada Online) – Madaxweynaha Puntland, Mudane Saciid Cabdullaahi Deni ayaa maanta magaalada Boosaaso kula kulmay wafdi ka socda dowladda Mareykanka, oo uu hoggaaminayo safiirka Mareykanka ee Soomaaliya, Ambassador Richard Riley, kuwaas oo ay qeyb ka ahaayeen taliyaha hawlgalka gaarka ah ee Afrikaa, Major General Claude K. Tudor JR  iyo taliyaha hawlgalka gaarka ah ee Bariga Afrika  Col. Benander.

Kulanka oo saacado badan qaatay ayaa waxaa looga hadlay arrimo dhowr ah oo ay ka mid yihiin xaaladda guud ee dalka, gaar ahaan dhinacyada, amniga, siyaasadda iyo horumarinta, sida lagu sheegay warsaxaafadeed ay baahisay Madaxtooyada Puntland.

Sidoo kale, Deni iyo wafdiga uu hoggaaminayay Danjire Richard Riley ayaa isku soo hadal qaaday la dagaallanka Argagixisada, maadaama Mareykanku uu qayb ka yahay dagaalka, isaga oo duqeymo ka fuliya deegaannada Puntland, kuwaas oo lagu beegsado Khawaarijta.

Safiirka Maraykanka oo madasha ka hadlay ayaa ku boggaadiyey Puntland hawlgalada ciribtirka ee ka socda buuraha Calmiskaad, isaga oo soo dhaweeyay guulaha laga gaaray.

Waxaa kale oo jiray kulan gaar ah oo dhex-maray saraakiisha hawlgalka gaarka ah ee Maraykanka ee Afrika iyo saraakiisha Puntland ee hoggaamineyso hawlgalka Hillaac ee ka socda buuraleyda Calmiskaad, kaasi oo diiradda lagu saaray sii wadida dagaalka socda.

Kulankan ayaa kusoo aaday, iyada oo Mareykanka sheegtay duqeyn culus oo todobaadkii hore ka dhacday gobolka Sanaag, taas oo uu sheegay inuu ku beegsaday nin hubka ka iibiya kooxda Al-Shabaab, balse ma shaacin magaca iyo waxa uu qabanayay xilliga la dilay.

Sheegashada Mareykanka ayaa timid iyada oo isla maalintaas la dilay Caaqil Cumar Cabdullahi Cabdi oo kamid ahaa waxgaradka Sanaag, kaas oo gaarigiisa lagu dhuftay gantaal, xilli uu kasoo baxay deegaanka Ceelbuh, kuna sii jeeday degmada Badhan ee gobolka Sanaag.

Si kastaba, Dhacdadan waxay dhalisay isweydiin badan oo ku saabsan sababta gaariga Caaqilka loo bartilmaameedsaday, maadaama walaalkiis oo la hadlay warbaahinta uu sheegay in uusan xiriir la lahayn kooxaha argagixisada.

Puntland oo digniin culus soo saartay kadib xaalad…

0

Garoowe (Caasimada Online) – Maamul-goboleedka Soomaaliyeed ee Puntland ayaa soo saaray digniin culus oo ku aadan safarka waddooyinka, xili haatan uu billowday Roobka Dayrta.

Sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay taliska ciidanka ilaalada waddooyinka ee Puntland, waxaa si gaar ah digniintan loogu diray gaadiidleyda iyo dadka safarreyda ah oo loogu baaqay inay taxadar muujiyaan.

Taliska ayaa ka digay meelaha ay ku yaallaan togagga, biyo-mareennada iyo buundooyinka hoostooda, maadaama biyaha roobku halis ku yihiin darawallada, rakaabka iyo hantida.

Sidoo kale waxaa farriin loo diray dadka deegaanka, gaar ahaan kuwa ku dhaqan meelaha u dhow biyo mareennada iyo togagga, iyada oo la faray inay ka fogaadaan goobahaasi.

“Shacabka waxaa lagu boorinayaa in darawalladu ka taxadaraan ka gudubka togagga iyo buundooyinka ay biyuhu ka buuxaan. In dadka degan meelaha ku dhow togagga iyo biyo-mareennada ay muujiyaan taxaddar dheeraad ah, isla markaana ilaaliyaan waayeelka, carruurta iyo xoolaha.” ayaa lagu yiri qoraalka.

Waxaa kale oo farriin loo diray ciidamada, gaar ahaan kuwa booliska iyo maamullada degmooyinka oo laga dalbaday inay qaataan kaalintooda, si ay tallaabo u qaadaan haddii xaalad la dareemo, iyada oo heegan la gelinayo gaadiidka gurmadka deg-degga ah.

Puntland ayaa waxaa kusoo noq-noqda dabeylaha, iyada oo inta badan waxyeello ay soo gaarto dadka shacaka ee ku dhaqan dhulka xeebaha iyo kuwa u dhow biyo fariisadka.

Muungaab oo xalay qaaday tallaabo bogaadin mudan

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir, ahna duqa Muqdisho Mudane Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) ayaa xalay sameeyay kormeer shaqo, isagoo cagta soo marayay cirifyada caasimada, halkaas oo ay ku tegay booqasho.

Koormeerkan oo loogu kuurgalayay xaaladda amniga ayaa waxaa guddoomiyaha ku wehlinayay Taliyaha Qaybta Guud ee Booliska Gobolka Banaadir, Gaashaanle Sare Mahdi Cumar Muumin (Macalin Mahdi), iyo Taliyaha Hay’adda Nabad-sugidda iyo Sirdoonka Qaranka NISA ee Gobolka Banaadir, Liibaan Cabdiraxmaan Aadan, Guddoomiye Ku-xigeenka Amniga iyo Siyaasadda Maxamed Axmed Diiriye (Yabooh) iyo mas’uuliyiin kale oo ka tirsan Maamulka Gobolka Banaadir.

Meelaha uu booqday Muungaab waxaa kamid ah degmada Cabdicasiis goobo kala duwan oo ay ka mid yihiin Cali Kamiin, Baar Ubax, Balaagsii, Warshadaha, Ekis-Kontarool Balcad, isaga oo ugu dambayn ku soo gunaanaday Isgoyska KM4 ee magaalada Muqdisho.

“Guddoomiyaha Maamulka Gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho, Dr. Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab), ayaa caawa kormeer ballaaran ku sameeyay qaybo muhiim ah oo ka tirsan caasimadda, isagoo u kuurgalay xaaladda amniga iyo adeegyada bulshada” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay xafiiska duqa magaalada Muqdisho.

Muungaab oo hadal siiyay warbaahinta ayaa ciidamada ammaanka ku boggaadiyay sugidda amniga iyo sida ay u ugu taagan yihiin inay mar walba u shaqeeyaan shacabkooda.

Sidoo kale waxa uu xusay muhiimadda ay leedahay joogteynta kormeerka iyo la-socodka xaaladda amniga, isagoo hoosta ka xarriiqay in maamulka gobolka iyo hay’adaha amniga ay ka go’an tahay in la xaqiijiyo nabadgelyada caasimadda.

Waxaa kale oo uu carrabka ku adkeeyay in tallaabooyinka lagu xoojinayo amniga caasimadda ay sii socon doonaan, iyadoo kormeeradan iyo dhexgalka shacabka ay qayb ka yihiin qorshaha lagu xoojinayo xiriirka bulshada iyo hay’adaha dowladeed.

Magaalada Muqdisho ayaa hadda nabad ah, waxaana guuleystay qorshihii ay la timid Dowladda Federaalka ee ku aadan xasilinta caasimada oo hadda ka caagan dilalkii iyo qaraxyadii joogtada ah ee ay horay uga gaysan jireen maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Farah Maalim urges 4-nation alliance to counter Ethiopia

NAIROBI, Kenya – Kenyan opposition politician Farah Maalim has urged Eritrea, Somalia, Djibouti, and Sudan to form a mutual defence pact to counter what he described as Ethiopia’s “expansionist ambitions,” as Prime Minister Abiy Ahmed stepped up calls for maritime access that have rattled the Horn of Africa.

In a series of posts on X, formerly Twitter, Maalim accused Ethiopian leaders of pursuing “arrogant adventurism” underpinned by “fake history and unfettered Western support.” He warned that Abiy risked accelerating the “disintegration” of Ethiopia through “careless expansionism.”

“Ethiopia is landlocked, but so are Uganda, Rwanda, Burundi, and South Sudan,” Maalim wrote. “Landlocked countries don’t seek outlets to the sea by territorial acquisition. Negotiate with neighbours for outlets.”

He recalled historic clashes in the region, from Somalia’s 1978 defeat in the Ogaden war against Soviet-backed Ethiopian forces to Addis Ababa’s 2006 intervention in Mogadishu, which he said ended with heavy Ethiopian losses. “No Ethiopian leader in his right mind will attack Somalia,” he declared.

Maalim’s warning came as Abiy, speaking in Addis Ababa on Tuesday at the launch of his latest book Medemer, dismissed suggestions that Ethiopia was destined to remain a “geographic prisoner” without sea access.

“If there is any Ethiopian who believes that Ethiopia will forever remain a geographic prisoner, that person is a dead one,” he said, blaming “shuttered doors and isolation” for the country’s poverty.

While stressing that “conflict and war” were not solutions, Abiy insisted it was “not wise to assume that a country as large as Ethiopia should be handed to our children while encapsulated.”

Earlier this month, Abiy declared it was “only a matter of time” before Ethiopia regained access to Eritrea’s Red Sea port of Assab, describing the loss of a coastline in 1993 as a “historic mistake” that must be corrected.

Eritrea swiftly condemned the remarks as “reckless saber-rattling,” warning that they threatened to unravel the 2018 peace accord that ended decades of hostility between the two neighbours and earned Abiy the Nobel Peace Prize.

Senior Ethiopian officials have backed Abiy’s position. State Minister of Finance Eyob Tekalign stated that Ethiopia was “ready to stand strong against anyone who opposes” its national interests, while military officers described Red Sea access as a matter of “historical right” and “national survival,” emphasizing diplomacy as the preferred path.

Eritrea has rejected such claims outright, defending the 1993 independence referendum as an “inalienable” decision.

Tensions have also flared with Somalia since Addis Ababa signed a controversial 2024 memorandum of understanding with Somaliland, the breakaway region that Mogadishu insists remains part of its territory.

The deal offered Ethiopia a lease on coastal land in exchange for recognising Somaliland’s independence, prompting a sharp backlash from Somalia’s government. Turkish mediation led to the Ankara Declaration in December 2024, but relations remain strained.

Analysts warn that Abiy’s increasingly vocal rhetoric on Eritrean ports, combined with Ethiopia’s overtures to Somaliland, risks destabilising a region already beset by conflict, climate shocks, and economic hardship.

DF oo baareysa sida ay 10 milyan oo qof ku qaateen baasaboorka Soomaaliya

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Baasaboorka Soomaaliya ayaa haatan waxaa haysata in ka badan 10 milyan oo qof, sida uu shaaciyay Madaxweynaha Soomaaliya. Dadkan ayay dowladdu ku bilaabi doonta baaris, iyadoo la waafajin doono hanaanka cusub ee dhawaan la dhaqan-geliyay

Xasan Sheekh ayaa sheegay in dadkaan aan la ogayn qaabkii ay u heleen baasaboorka, sidaas darteedna ay dowladdu saxayso habka baasaboorada lagu bixiyo.

Madaxweynaha ayaa dhawaan ku dhawaaqay dhaqan-galka qaadashada kaarka aqoonsiga ee NIRA, iyadoo la faray hay’adaha dowladda iyo shirkadaha sida gaarka ah loo leeyahay in aysan u adeegin qof aan wadan kaarka NIRA.

Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadaha Soomaaliya ayaa hadda kadib aqoonsiga qaranka ku xiri doonta qofka doonayo inuu qaato baasaboorka Soomaaliga, taas oo qeyb ka ah dib u habeynta hanaanka qaadashada baasaboorka iyo sugnaanshaha xogta.

“Hay’ad dowladeed ama ganacsi, qofkii fududeeya in aanu dhaqan-galin kaarka aqoonsiga qaranka, ha ogaado waa dambiile qaran. Argagixisada ayuu waddo u fududeeyay, tuugada ayuu waddo u fududeeyay, ajaanib sharci darro ku jooga dalka ayuu u sahlay joogitaankooda,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Go’aankan oo dhaqan-galkiisa ay dhowr jeer dib u dhigtay dowladdu ayaa haatan si rasmi ah u dhaqan-galaya, sida uu ku dhawaaqay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Tallaabadan ayey dowladdu ku sheegtay mid qayb ka ah dadaal qaran ee lagu doonayo in lagu casriyeeyo maamulka guud, laguna tayeynayo adeegyada bulshada, iyadoo lagu xoojinayo amniga, laguna xaqiijinayo in Soomaali kasta si sax ah loo aqoonsado loona diiwaan-geliyo.

Puntland iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada kale ayaa ka horyimid barnaamijkan ay waddo dowladda dhexe, iyagoo ku eedeeyay Muqdisho inay awoodda isku koobayso iyadoo adeegsanaysa kaabayaasha aqoonsiga.

Dhinacyadan ayaa waxay ku doodeen in NIRA ay ka tallaabsanayso hay’adaha heer gobol ayna wiiqayso nidaamka federaalka.

Loollankan siyaasadeed ee jira, dowladda federaalku waxay ku adkaysanaysaa in barnaamijka aqoonsigu yahay mid aan siyaasad ku dhisnayn oo looga gol leeyahay in lagu casriyeeyo hab-maamulka dalka.

Inkastoo hoggaanka NIRA uu beeniyay eedeymaha sheegaya in nidaamka aqoonsigu uu xiriir la leeyahay doorashooyinka soo socda, haddana ujeedka u weyn ayaa lagu sheegay in la xaqiijiyo in si siman loo helo adeegyada dowladda.

Si kastaba, dowladda Soomaaliya ayaa qorsheynaysa in bilaha soo aadan ay lacag ka dhigto kaarka aqoonsiga qaranka ee ay bixiso hay’adda NIRA, kaas oo haatan lagu xirayo adeegyo badan oo dowli ah.

Wasiir Fiqi oo maanta dhigay taariikh cusub + Sawirro

0

Beijing (Caasimada Online) – Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi ayaa magaalada Beijing kulan taariikhi ah kula yeeshay Wasiirka Difaaca Jamhuuriyadda Dallka Shiinaha, Admiral Dong Jun, xilli uu ka qayb-galay Madasha Caalamiga ah ee Difaaca ee Xiangshan.

Kulankan ayaa ahaa kii ugu horreeyay ee heer wasiir dhexmara labada dal muddo ku dhow 40 sano, taas oo calaamad u ah bog cusub oo ku saabsan xiriirka istiraatiijiga ah ee Soomaaliya iyo Shiinaha.

Wasiir Fiqi ayaa kulanka uag waramay horumarka muuqda ee ay Soomaaliya ka gaartay dhinacyada amniga iyo difaaca, dalka, gaar ahaan dagaalka ka dhanka ah kocoaha argagixisada.

Sidoo kale wuxuu xusay in ciidamada Soomaaliyeed ay xoreeyeen dhul badan oo ay hore ugu sugnaayeen kooxaha argagixisada, isla markaana lagu tallaabsaday xasillinta deegaanno muhiim ah oo dalka ka mid ah.

Dhankiisa, Wasiirka Difaaca Shiinaha, Admiral Dong Jun ayaa bogaadiyay horumarka iyo jihada wanaagsan ee ay Soomaaliya ku socoto, isagoo ku tilmaamay “tallaabo rajo iyo xasillooni horseedaysa” dadaallada socda ee dib-u-dhiska amniga iyo adkeynta hay’adaha difaaca.

Labada dhinac ayaa isla qaatay in la sii xoojiyo iskaashiga iyo wada-shaqeynta, iyada oo diiradda la saarayo xasilloonida gobolka, la-dagaallanka argagixisada, taageerada howl-galka AUSSOM.

Sidoo kale waxay isla qaateen muhiimadda tayaynta Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, si loo xaqiijiyo nabad iyo amni waara oo ka hirgala Soomaaliya iyo guud ahaan Geeska Afrika.

DF oo shaacisay in horumar wayn laga sameeyay sahminta shidaalka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Batroolka iyo Macdanta Soomaaliya, Daahir Shire Maxamed ayaa faahfaahin ka bixiyay halka uu marayo barnaamijka qodista shidaalka ee dalka, isagoo xusay in dowladdu ay dejisay siyaasad cad oo ku aaddan arrintan.

Wareysi uu siiyay warbaahinta qaranka ayuu Wasiirku ku sheegay in nidaamka lagu wajahayo qodista shidaalka uu ku saleysan yahay shuruuc iyo heshiisyo rasmi ah oo Soomaaliya iyo Turkiga ay wada gaareen, isla markaana aysan jirin khasaare dowladda uga imaanaya howlaha socda.

Sidoo kale, Wasiir Daahir ayaa sheegay in la soo geba-gebeeyay wajigii ugu horreeyay ee sahminta shidaalka, taas oo lagu sameeyay dhul ballaaran oo badda ku yaal, kuna fidsan masaafo dhan 4,460.

“Waxaan horumar weyn ka sameynay sahminta shidaalka dalka oo aan bilaha soo socda si rasmi ah u soo bandhigi doono natiijada laga gaaray,” ayuu yiri Wasiirka Daahir Shire Maxamed.

Isaga oo hadalkiisa sii wata ayuu caddeeyay in dhowrka bilood ee soo socda lagu dhawaaqi doono natiijooyinka rasmiga ah ee sahminta, ayna bilaaban doonto marxaladda soo saarista shidaalka.

Wasiirku wuxuu sheegay in shacabka Soomaaliyeed la wadaagi doono war farxad leh oo la xiriira guulaha laga gaaray dadaallada muddada dheer socday ee sahminta shidaalka.

Ugu dambeyntiina, Wasiirka Batroolka iyo Macdanta ayaa carrabka ku adkeeyay in qodista shidaalka ay u horseedi doonto faa’iido weyn shacabka, isaga oo bulshada ugu baaqay in aysan aaminin warar marin-habaabin ah oo caqabad ku noqon kara horumarka dalka.

Natiijada baaritaanka shidaalka ayaa la filayaa inay wax weyn ka beddesho xaaladda Soomaaliya iyo xiriirka iskaashiga Turkiga, iyadoo Madaxweynaha Soomaaliya uu hore ugu tilmaamay “guul taariikhi ah.”

“Tani waa guul muhiim ah oo xoojinaysa yoolkeenna ah in Soomaaliya ay si buuxda uga faa’iideysato kheyraadkeeda, una beddesho fursado dhaqaale iyo horumar bulsho,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Wasaaradda Batroolka iyo Khayraadka Macdanta ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya ayaa xaqiijisay in khayraadka looga faa’iidaysan doono si hufan, cadaalad ah, waxtarna u leh koboca dhaqaalaha dalka iyo bararaha nololeed ee shacabka Soomaaliyeed.

Tan ayaa qayb ka ah dadaalka dowladda ee lagu kobcinayo dhaqaalaha dalka, iyadoo loo marayo ka faa’iidaysiga kheyraadka dabiiciga ah ee hodanka ay ku tahay Soomaaliya, kuwaas oo dabooli kara duruufaha ka jira dalka.

DF oo kulan xasaasi ah la yeelatay Ted Cruz xilli uu riixayo aqoonsi la siiyo Somaliland

Washington (Caasimada Online) – Wasiiru-dowlaha Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Cali Cumar (Cali Balcad), ayaa la kulmay Senatarka Mareykanka ee Ted Cruz, si ay uga wada hadlaan la-dagaallanka argagixisada iyo xasiloonida gobolka, xilli uu Senatarkan Jamhuuriga ah ee Texas uu Washington ku cadaadinayo inay aqoonsato madaxbannaanida Somaliland.

Qoraal uu soo dhigay bartiisa X, ayuu Cali Balcad ku sheegay inuu “uga mahadcelinayo” Cruz kulanka, isagoo hoosta ka xarriiqay “doorka muhiimka ah ee Soomaaliya ay ka qaadato la-dagaallanka argagixisada iyo sugidda amniga Geeska Afrika.”

Wuxuu adkeeyay in taageerada joogtada ah ee Mareykanka ay fure u tahay sidii looga adkaan lahaa Al-Shabaab iyo Daacish, isla markaana loo sugi lahaa amniga marinnada ganacsiga ee Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.

“Aan xoojinno iskaashigeenna si aan u gaarno Soomaaliya xasiloon oo barwaaqo ah,” ayuu qoray Cali Balcad.

Si kastaba ha ahaatee, Cali Balcad ma uusan bixin faahfaahin dheeri ah oo ku saabsan waxyaabihii ay ka wada hadleen, kumana uusan xusin in la soo hadal qaaday baaqyadii Cruz ee ahaa in Mareykanku uu aqoonsado Somaliland.

Kulankan ayaa ku soo beegmaya xilli uu Cruz 14-kii August warqad u qoray Madaxweyne Donald Trump, taasoo uu kaga dalbanayay inuu si rasmi ah u aqoonsado Somaliland. Cruz wuxuu ammaanay geeddi-socodka dimoqraadiyadda ee Somaliland, isagoo soo xigtay doorashooyin dhowr ah oo si nabad ah uga dhacay iyo goobta istiraatiijiga ah ee ay kaga taallo Gacanka Cadmeed.

Wuxuu ku dooday in Somaliland ay noqon karto saaxiib dhanka amniga ah oo muhiim u ah Washington, oo ay ka mid tahay inay martigelin karto saldhig militari oo Mareykanku ku yeesho meel u dhow marinka Bab el-Mandeb—oo ah marin halbowle u ah maraakiibta caalamiga ah iyo isku-gudbinta tamarta.

Cruz wuxuu sidoo kale Shiinaha ku eedeeyay inuu taageerayo Muqdisho si loo wiiqo Somaliland, isagoo farta ku fiiqay doorka ay Beijing ku lahayd go’aankii Soomaaliya ay dadka sita baasaboorka Taiwan uga mamnuucday inay galaan Somaliland.

Dowladda Mareykanka, oo raacsan mowqifka Midowga Afrika, waxay si rasmi ah u aqoonsan tahay midnimada dhuleed ee Soomaaliya, mana siiso aqoonsi rasmi ah Somaliland, oo madax-bannaanideeda ku dhawaaqday sanadkii 1991.

Kulanka tooska ah ee uu la yeeshay Cali Balcad, wuxuu Cruz ku muujiyay inuu u furan yahay aragtida Soomaaliya, xitaa isagoo weli Washington ka wada olole uu ku taageerayo Somaliland.

Dhanka Muqdisho, wadahadalladan waxay fursad u siiyeen inay hoosta ka xarriiqdo doorkeeda ah inay tahay saaxiibka udub-dhexaadka u ah la-dagaallanka argagixisada.

Muqdisho waxay u aragtaa dhaqdhaqaaqyada uu wado Cruz inay yihiin kuwo liddi ku ah madaxbannaanideeda, gaar ahaan xilli ay Soomaaliya doonayso taageero caalami ah oo ballaaran si ay ula dagaallanto Al-Shabaab.

Kooxdan waxay weli waddaa weeraro dhimasho badan dhaliya oo ay ka geysato gobollada dhexe iyo kuwa koonfureed, kuwaasoo aan khatar ku ahayn oo keliya xasiloonida Soomaaliya, balse sidoo kale amniga guud ee gobolka.

Dowladda Mareykanka, oo la mowqif ah Midowga Afrika, waxay si rasmi ah u aqoonsan tahay midnimada dhuleed ee Soomaaliya. In kasta oo ay Washington kala shaqeyso Somaliland arrimaha horumarinta iyo iskaashiga amniga, haddana waxay ka gaabsatay inay siiso aqoonsi rasmi ah.

 

 

Somalia meets Ted Cruz amid Somaliland recognition push

0

WASHINGTON, USA — Somalia’s Minister of State for Foreign Affairs, Ali Omar (widely known as Ali Balcad), has met with US Senator Ted Cruz to discuss counterterrorism and regional stability, at a time when the Texas Republican is pushing Washington to recognize Somaliland’s independence.

In a post on X (formerly Twitter), Omar said he was “grateful” to Cruz for the meeting, emphasizing Somalia’s “pivotal role in countering terrorism & securing the Horn of Africa.” He stressed that continued US backing is vital to defeating Al-Shabaab and ISIS, while safeguarding maritime trade routes through the Red Sea and Gulf of Aden.

“Let’s strengthen our partnership for a stable, prosperous Somalia,” Omar wrote.

However, Omar did not provide further details of the conversation or indicate whether the talks touched on Cruz’s recent calls for the United States to recognize Somaliland, a breakaway territory that declared independence in 1991.

The meeting comes against the backdrop of Cruz’s August 14 letter urging President Donald Trump to recognize Somaliland as an independent nation formally. Cruz praised the breakaway territory’s democratic credentials, citing multiple peaceful elections and its strategic location along the Gulf of Aden.

He argued that Somaliland could serve as a key security partner for Washington, including as a potential host for a US military presence near the Bab el-Mandeb Strait — a vital chokepoint for global shipping and energy flows.

Cruz also accused China of backing Mogadishu to undercut Somaliland, pointing to Beijing’s role in Somalia’s decision earlier this year to bar Taiwanese passport holders from entering Somaliland.

The United States, in line with the African Union, officially recognizes Somalia’s territorial integrity and does not extend formal recognition to Somaliland, which declared independence in 1991.

By engaging directly with Omar, Cruz signaled openness to Somalia’s perspective, even as he continues to advocate for Somaliland in Washington. For Mogadishu, the talks provided an opportunity to underline its role as a central partner in counterterrorism and to reaffirm its sovereignty claims over Somaliland.

Somalia’s federal government has consistently rejected Somaliland’s bid for international recognition, insisting that the country must remain united within its internationally recognized borders.

Mogadishu views overtures such as Cruz’s as challenges to its sovereignty, especially at a time when Somalia is seeking greater international support to fight Al-Shabaab. The insurgent group continues to wage a deadly insurgency across central and southern regions, posing threats not only to Somalia’s stability but also to wider regional security.

The United States, in line with the African Union, officially recognizes Somalia’s territorial integrity. While Washington engages with Somaliland on development and security cooperation, it has stopped short of granting formal recognition.

Xog: Xasan Sheekh oo cabsi soo wajahday u baajiyay furitaanka baarlamanka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Furitaanka kalfadhiga 7-aad ee Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ayaa dib loo dhigay kadib cabsi soo wajahday madaxweynaha Soomaaliya, sida ay ogaatay Caasimada Online.

Kalfadhiga Baarlamaanka oo qorshuhu ahaa inuu furmo maalinta berri ah ayaa baaqday, waxaana lagu wadaa in la furo 29-ka bishan September. Xildhibaannada labada Aqal ee Baarlamaanka ayaa loo diray farriin lagu wargelinayo in dib u dhacay furitaanka kalfadhiga.

Dib u dhacan ayaa sidoo kale imanaya xilli uu Madaxweynaha Soomaaliya toos ula hadlay Guddoonka Baarlamaanka, isagoo ka codsaday in dib loo dhigo furitaanka kalfadhiga 7-aad oo berri furmi lahaa.

Sida uu dhigayo qodobka 90-aad ee Dastuurka KMG ah, Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa furaya kalfadhiga Baarlamaanka, taas oo waajib ka dhigaysa ka-qaybgalka Madaxweyne Xasan Sheekh, uuna khudbad ka jeediyo furitaanka kalfadhiga.

Xogaha la helayo ayaa tilmaamaya in culeys madaxweynaha uga imanaya dhanka xildhibaanada mucaaradka uu soo foodsaaray, taas oo laga cabsi qabo inay Firinbi ku yeeriyaan inta ay socoto hadal jeedintiisa. Tan ayaa loo sababeynayaa koror xad dhaaf ah oo ku yimid tirada xildhibaanada mucaaradka ah oo abaabul xooggan waday maalmahan.

Arrimahaan ayaa imanaya xilli uu weli jiro guuxa mooshin ka dhan ah Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, kaas oo ay kordheen mudaneyaasha wada, lagana cabsi qabo in xildhibaanada kulanka koowaadba ay gudoonka ku wareejiyan liiska xubnaha saxiixay mooshinka kalsooni kala noqoshada xukuumadda.

Shir ay shalay isugu yimaadeen in ka badan 50 xildhibaan, ayey isku raaceen in furitaanka baarlamaanka inta khudbada madaxweynuhu socoto ay cod sare kaga hadlaan dhul boobka xargaha goostay ee ka socda magaalada Muqdisho.

Si kastaba, Xamza ayaa noqday Ra’iisul Wasaarihii ugu xilka dheeraa, marka dib loo eego taariikhda intii ay xafiiska joogeen Ra’iisul Wasaarayaashii Soomaaliya soo maray, taasina waxaa sabab u ah kalsoonida uu Madaxweyne Xasan Sheekh u qabo Ra’iisul Wasaarihiisa.

Xasan oo shaaciyay inuu xiriiro la sameynayo xubnaha mucaaradka ee harsan

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa shaaciyay inuu ku hawlan yahay xiriiro uu la sameeyo xubnaha mucaaradka ah ee ka haray heshiiskii uu dhawaan la galay qeybo ka mid ah mucaaradka.

Madaxweynaha oo wareysi gaar ah siiyay telefishinka Al-Carabiya ayaa sheegay in dowladdiisa ay marwalba diyaar u tahay wada-hadal, isla markaana ay la fariisaneyso siyaasiyiinta mucaaradka ee ka aragtida duwan, si xal looga gaaro khilaafka siyaasadeed ee taagan.

“Albaabada dowladda had iyo jeer waa u furan yihiin dhamaan dhinacyada, waxaana diyaar u nahay wada xaajood joogto ah,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

“Waxaa dhawaan gaarnay is-afgarad muhiim ah oo aan la leenahay qaar kamid ah mucaaradka, welina waxaa wadnaa si aan ula xiriirno dhinacyada aan weli nagu soo biirin,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay Madaxweynaha.

Sidoo kale waxa uu sheegay in dowladda federaalka ay dadaal badan ku bixinayso sidii doorasho toos ah uga dhici laheyd dalka, isagoo muujiyay muhiimadda ay leedahay in laga gudbo hanaanka doorasho dadban oo uu sheegay inuu la jaanqaadi kareyn nidaamka casriga ah ee dunida.

“Kadib 25 sano oo kasoo wareegtay dhismaha Jamhuuriyadda 3-aad, suurta-gal ma ahan in aan kusii socono nidaamka doorasho dadban, duniduna maanta diyaar uma ahan inay la macaamisho hoggaamiyayaal aan shacabka ama wakiiladooda si toos ah u dooran,” ayuu yiri Madaxweynaha.

Xasan Sheekh ayaa qiray in marka hore aysan bulshada Soomaaliyeed oo dhan wada gaari karin doorashada qof iyo cod, balse ay ku dadaalayaan in malaayiin Soomaali ah ay soo doortaan hoggaankooda.

Tan ayuu madaxweynuhu sheegay inay meesha ka saarayso hanaankii hore ee hoggaanka sare ee dalka lagu dooran jiray, kaasi oo u xusay inuu mugdi badan ku gadaamna.

“Anigu ma dhahayo doorashada waxay noqon doonta mid 100% fiican ama waxa codeyn doona dhamaan shacabka Soomaaliyeed, balse waxaa ku guuleysaneyna nidaam ay malaayiin qof codeeyaan, anagoo ka gudbeyna mid kumanaan ergo oo keliya ku doortaan hoggaamiyeyaasha,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Hoos ka daawo wareysiga oo dhameystiran

Deni oo bilaabay qorshaha uu ku gaarayo damiciisa xilka madaxweynaha Soomaliya

0

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni ayaa dadaallo xoogan ku bixinaya qorshaha uu ugu gogol-xaarayo musharraxnimadiisa Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, sida ay tilmaamayaan ilo xog-ogaal ah.

Deni ayaa bilaabay shirar gaar ah oo uu la yeeshay qaar ka mid ah wasiirradiisa, si ay ula dhisaan istiraatiijiyad cad oo ka caawin karta inuu ka mid noqdo musharraxiinta u tartamaya hoggaanka dalka.

Sidoo kale, Madaxweynaha Puntland waxa uu xooga saaraya kulamo joogto ah oo uu la yeesho wakiillada beesha caalamka, si loo abuuro faham iyo is-afgarad dhexmara isaga iyo dowladda federaalka, maadaama ololihiisa siyaasadeed uu si dhow ula xiriiro arrintaas.

Wararka soo baxaya ayaa sheegaya in Deni uu taageero ka raadinayo madaxda Imaaraadka Carabta, oo uu xiriir dhow la leeyahay, isagoo ka faa’iidaysanaya khibradooda iyo kaalintooda siyaasadeed ee gobolka.

Dhanka kale, Saciid Deni waxa uu xoogga saaraya qorshe ku aaddan in baarlamaanka 12-aad ee dalka dib loogu soo xulo dowlad-goboleedyada, si uu fursad ugu helo in xildhibaanada mustaqbalka uu ku yeesho saameyn ballaaran.

Hase yeeshee, haddii qorshahaasi fashilmo oo ay doorashadu u dhacdo qaab ka duwan kii 2022, ilo wareedyo kala duwan ayaa xaqiijiyay in Deni uu diyaarinayo istiraatiijiyad kale oo uu ku wajaho xaaladda cusub.

Warbixinno kale ayaa intaas ku daraya in Madaxweynaha Puntland uu ku hawlan yahay abaabul shir uu ku mideynayo xubnaha mucaaradka Dowladda Federaalka, si uu u dhiso isbahaysi siyaasadeed oo uu ugu gudbo hamigiisa ah inuu noqdo Madaxweynaha Soomaaliya.

Trump oo mar kale u gefay Soomaaliya, weerar xun ku qaaday Ilhaan Cumar

0

Washigton (Caasimada Online) – Madaxweynaha Maraykanka Donald Trump ayaa Khamiistii si xun u weeraray xildhibaan Ilhan Omar (D-Minn.) iyo Soomaaliya, maalin kadib markii Aqalka Hoose uu fashiliyey qaraar lagu doonayey in lagu canaanto xildhibaanadda Minnesota isla markaana laga saaro guddiyada ay ku jirto.

“Aniga ahaan, waa qof aad u liidata. Waxaan aaminsanahay in ay mudan tahay in xilka laga qaado. Waa qof aad u liidata,” ayuu madaxweynuhu ku yiri weriyeyaasha isagoo saaran diyaaradda Air Force One maalintii Khamiista.

Trump oo aflagaadeynaya Soomaaliya ayaa yiri “Haddaba, sidee xaaladoodu tahay? Sidee tahay dawladdoodu? Madaxweyne ma leeyihiin? Gole ma leeyihiin? Wax kale ma leeyihiin? Boolis ma leeyihiin? Waan jeclahay dadkan.”

“Waxay ka yimaadeen meel aan waxba oollin, waxba, maya, waxba, ka dibna waxay noo sheegayaan sida loo maamulo dalkeenna.”

“Haddii la cambaareeyo, taasi waa wax weyn, haddii xilka laga qaadana, xitaa way kasii fiican tahay,” ayuu raaciyay.

Hadallada Trump ee ku saabsan Ilhaan, oo ku dhalatay Soomaaliya ka hor inta aysan qoyskeedu imaan Mareykanka sannadihii 1990-meeyadii, ayaa yimid kadib markii Aqalka Wakiillada uu u codeeyay in meesha laga saaro qaraar ay soo gudbisay Xildhibaan Nancy Mace (R-S.C.), kaasoo lagu doonayay in lagu cambaareeyo xildhibaannada Minnesota.

Mace waxay ku eedeysay Cumar inay “sumcad-dishay Charlie Kirk oo ay si dadban u sheegtay inuu isagu mas’uul ka ahaa dilkiisa” markii ay dib ugu faafisay muuqaal baraha bulshada.

Maalintii Arbacada, Aqalka Wakiillada ayaa cod dhan 214-213 ku meel mariyay in qaraarka meesha laga saaro. Afar xildhibaan oo ka tirsan xisbiga Jamhuuriga ayaa ku biiray dhiggooda Dimoqraadiga, taasoo keentay in qaraarka la diido.

“Waxaan u mahadcelinayaa asxaabteyda shaqada ee i garab istaagay oo aan horay usii wadin beenta lagu faafiyay fadhiga Aqalka. Waxaan ku qanacsanahay sida ay u difaaceen xorriyadda hadalka ee uu dammaanad qaadayo qodobka koowaad ee dastuurka, iyo sida ay uga hortageen in awoodda cambaareynta si qaldan loo isticmaalo,” ayay Ilhaan ku qortay baraha bulshada codbixinta kadib. “Ugu dambeyn, Aqalkii wuxuu yeeshay xoogaa miyir qab ah.”

Trump, oo horey u weeraray asalka Soomaalinimo ee Ilhaan ayaa sidoo kale si adag u dhaleeceeyay Soomaaliya maalintii Khamiista.

“Dalka Ilhan Cumar ee Soomaaliya waxaa hareeyay dowlad dhexe oo aan lahayn awood ay wax ku maamusho, faqri joogto ah, gaajo, argagixisannimo dib usoo cusboonaatay, burcad-badeednimo, dagaallo sokeeye oo tobannaan sano socday, musuq-maasuq, iyo rabshado baahsan,” ayuu madaxweynuhu ku qoray qoraal uu soo dhigay bartiisa Truth Social fiidnimadii Khamiista.

Trump wuxuu yiri “70 boqolkiiba dadweynaha waxay ku nool yihiin saboolnimo aad u daran, waxaana jirta cunno yari baahsan. Soomaaliya waxay si joogto ah uga mid tahay dalalka ugu musuq-maasuqa badan adduunka, waxaana ka mid ah laaluushka, lunsashada hantida, iyo dawlad aan shaqaynayn.”

Kadib Trump wuxuu ku eedeeyay Ilhaan inay guursatay walaalkeed si ay u hesho dhalashada Mareykanka. Ilhaan ayaa muddo dheer beeninaysay eedeymahan.

“Waxaas oo dhan, haddana Ilhaan waxay noo sheegaysaa sida loo maamulo Ameerika! P.S. Sow iyadu ma ahayn tii guursatay walaalkeed si ay u hesho dhalasho??? Waa maxay dadka qashinka ah ee dalkeenna jooga, ee noo sheegaya waxaan samayno, iyo sidaan u samayno,” ayuu yiri Trump.

Dhanka kale, dhowr urur oo Mareykan ah iyo siyaasiyiin ka tirsan xisbiga Dimoqraadiga ayaa si adag uga jawaabay hadalka Trump, iyagoo ku tilmaamay mid naceyb ku dhisan oo lagu weerarayo qowmiyad gaar ah.

Ilhaan Cumar lafteeda ayaan weli si toos ah uga hadlin hadalladan kasoo yeeray Trump, balse horey ayay uga falcelisay weerarradiisa, iyadoo ku sheegtay inay tahay astaan u taagan halganka muhaajiriinta iyo dadka laga tirada badan yahay ee Mareykanka.

Al-Shabaab oo war ka soo saartay dilkii Caaqil C/llaahi iyo sheegashada Mareykanka

0

Badhan (Caasimada Online) – Al-Shabaab ayaa Khamiistii beenisay sheegashada Mareykanka ee ahayd in duqeyn dhanka cirka ah oo dhowaan ka dhacday Waqooyi-Bbari Soomaaliya lagu dilay ganacsade hub u soo iibin jiray kooxda, iyadoo ku eedeysay Washington inay sameyneyso marmarsiinyo been abuur ah oo lagu taageerayo weerarro waxyeelleeya shacabka.

Dhanka kale, odayaal iyo mas’uuliyiin deegaanka ah ayaa ku tilmaamay ninka la dilay inuu yahay Cabdullaahi Cumar Cabdi, oo ahaa odey dhaqameed caan ah, arrintaas oo kicisay bannaanbaxyo ka dhacay gobolka Sanaag.

Taliska Ciidanka Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ayaa 17-kii September sheegay inuu afar maalmood ka hor fuliyey “duqeyn sax ah” oo ka dhacday meel u dhow magaalada Badhan ee gobolka Sanaag, taas oo lagu bartilmaameedsaday qof ay ku tilmaameen ganacsade hub u soo gudbiya Al-Shabaab.

Taliska ayaa intaa ku daray in hawlgalkan, oo lala kaashaday dowladda federaalka Soomaaliya, uu ujeedkiisu ahaa in lagu wiiqo awoodda kooxda ee ay ku waxyeeleyn karto danaha Mareykanka iyo Soomaaliya.

AFRICOM ma aysan magacaabin xubinta la sheegay inay beegsadeen, mana aysan soo bandhigin wax caddeyn ah oo lagu taageerayo sheegashadooda, iyagoo ku sababeeyay arrimo la xiriira amniga hawlgalka.

Duqeyntii dhacday September 13 waxay ahayd tii 78-aad ee Mareykanku ka fuliyo Soomaaliya sannadkan oo keliya, taasoo mar horeba dhaaftay tiradii ugu badnayd ee ahayd 63 duqeymood oo la diiwaan geliyay sannadkii 2019, xilligii uu Donald Trump ahaa madaxweynaha muddo xileedkiisii hore, sida ay sheegtay hay’adda la socota weerarrada cirka (Airwars).

Al-Shabaab oo sheegashada ku tilmaantay ‘mid aan sal lahayn’

War-saxaafadeed kasoo baxay garabkooda warbaahinta Al-Shabaab ee Al-Kataib, ayuu ururka xiriirka la leh Al-Qaacida ku beeniyay warka AFRICOM, isagoo sheegay in ninka la dilay “uusan wax xiriir ah haba yaraatee” la lahayn shabakadooda.

“Mareykanku wuxuu leeyahay taariikh madow oo ku aaddan dilka bareerka ah ee dadka rayidka ah ee Soomaaliyeed—oo ay ku jiraan culimo la ixtiraamo, haween, iyo carruur—iyagoo ku dhuumanaya sheegashooyin been abuur ah oo ah inay beegsadeen mintidiin,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Waxaa tusaale loo soo qaatay duqeyn dhacday sannadkii 2016 meel u dhow Gaalkacyo, taasoo saraakiisha Mareykanku ku sheegeen inay ku dileen dagaalyahanno ka tirsan Al-Shabaab, balse dadka deegaanka ay sheegeen in lagu laayay xubno ka tirsanaa maleeshiyo xulufo la ahayd dowladda.

Kooxda ayaa ku eedeysay mas’uuliyiinta Soomaalida inay hawlgallada Mareykanka uga faa’iideystaan sidii ay ku baabi’in lahaayeen cidda siyaasad ahaan kasoo horjeedda, waxayna ku dhaaratay inaysan oggolaan doonin in magacooda loo adeegsado marmarsiiyo lagu weeraro dadka shacabka ah.

Hoggaamiyeyaasha bulshada ee Badhan ayaa iyaguna meesha ka saaray sheegashada Mareykanka, waxayna xaqiijiyeen in qofka dhintay uu ahaa Caaqil Cabdullaahi Cumar Cabdi, oday caan ah oo lagu yiqiinay doorkiisii dhexdhexaadinta ee khilaafaadka beelaha. Goobjoogayaal ayaa sheegay in saddex gantaal lagu dhuftay gaarigiisa isagoo keligiis usii jeeday dhanka Badhan.

“Wuxuu ahaa shakhsi nabadeynta ka shaqeeya, qof isku daya inuu bulshooyinka isku soo dhoweeyo,” ayuu mid ka mid ah odayaasha u sheegay Caasimada Online. “Ma jirto sabab loogu beegsan karo si milateri ah.”

Dilkiisa ayaa kiciyay dibadbaxyo ka dhacay guud ahaan gobolka Sanaag, halkaas oo dadka deggan ay ku eedeeyeen quwadaha shisheeye inay faragelin ku hayaan arrimaha Soomaaliya. Qaar ka mid ah dibadbaxayaasha ayaa sidoo kale farta ku fiiqay dalka Imaaraadka Carabta, iyagoo duqeynta la xiriirinaya mucaaradnimada uu Cabdi ka muujiyay heshiis kheyraad oo Abu Dhabi siinaya inay ka faa’iideysato macdanta Sanaag.

Aamusnaanta oo sii hurinaysa kalsooni-darrada

AFRICOM weli si fagaare ah ugama aysan hadlin eedeynta ah in la dilay oday dhaqameed rayid ah. Hay’adaha u dooda xuquuqda aadanaha ayaa ku boorriyay Washington inay baarto arrintan oo ay shaaciso haddii uu jiro khasaare soo gaaray dadka rayidka ah.

Khasaaraha shacabka kasoo gaara duqeymaha diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Mareykanka ayaa muddo dheer ahaa isha khilaafka u dhexeeya Washington iyo bulshooyinka Soomaaliyeed. Hay’adaha Human Rights Watch iyo Amnesty International ayaa diiwaan geliyay kiisas markii dambe la qirtay in duqeymahaas lagu dilay dad aan dagaalka ku jirin.

Duqeymaha laga fuliyo gobolka Sanaag waa naadir. Inta badan hawlgallada Mareykanka ee Puntland waxay diiradda saarayeen gobolka Bari, halkaas oo ciidamada Mareykanku ay ka caawiyaan ciidamada amniga ee deegaanka dagaalka ay kula jiraan koox yar oo raacsan Daacish.

Falanqeeyayaasha ayaa sheegaya in duqeymaha lagu muransan yahay ay halis gelinayaan hadafyada la-dagaallanka argagixisada.

“Mar kasta oo oday la ixtiraamo ama qof rayid ah si qalad ah loo dilo, waxay xoojinaysaa sheekada Al-Shabaab, waxayna fogaynaysaa bulshooyinka deegaanka,” ayuu yiri Cumar Maxamuud, oo ah falanqeeye ka tirsan Xarunta Daraasaadka Xasaradaha Adduunka (International Crisis Group).

 

Heshiiska Sacuudi-Pakistan – Qaxwihii lagu cabbay Qadar iyo kala yaacinta Soomaalida

Weerarkii indha la’aanta iyo argagaxa heer-dowladeed ahaa ee ay Israa’iil ku qaadday Qadar 9-kii September 2025, kana fajiciyay madaxda dunida, wuxuu ahaa mid aanan la gaarin yoolkiisii la sheegay. Sidoo kale waxay hurdo-salal ku ridday dalal Muslimiin ah oo qaatay ama saf ugu jiray “Abraham Accords” oo ah in lala heshiiyo Israa’iil.

Waxaase u baxay dalalka Carbeed, heshiis iska daaye in aysan nabad ku helin karin qasriyadooda, oo ay daris la yihiin “Rogue State”, alyacnii dowlad-shareed aanan ixtiraameyn heshiisyada caalamiga ah iyo nabadda dunida, xattaa cidii kala shaqaysa danahooda. Waayo waxay Israa’iil ku weerartay 72-saac gudahood 5 dal: Suuriya, Lubnaan, Tuniisiya, Yemen iyo Qadar. Ujeedkeeda dhabta ahi waa haymanka iyo katalinta gobolka, balse ma gaari karto, sida uu yiri Professor Stephen Walt, International Relations ee Jaamacadda Harvard.

Shirkii iyo qaxwihii lagu cabbay Qadar

Duullaankaas waxaa ka dhashay in ay 15 September 2025 shir degdeg ah isugu yimaadeen 57 dal ee ku midoobay ururrada Jaamacadda Carabta iyo Organization of Islamic Cooperation (OIC). Shirkaas oo daarnaa sidii looga jawaabi lahaa gardarradii argagaxa ahayd ee lagu qaaday Qadar.

Waxaana goobta laga soo jeediyay hadallo kulkulul oo Qadar u qaboojiyay qalbiga, laakin aanan u noqon karin jawaab u dhow gantaalkii lagu soo tuuray gurigeeda. Waxaa kaloo la isku soo qaaday in lagu midoobi karo Carab-Islamic-Nato, laakin kalsooni ma dhex taal dalalkaas?

Waayo, weli lama haleeli karo sida la isku waafajin karo masaalixda kala socota, haddana wada socota ee dalalka Muslimiinta. Iiraan waxay rabtaa in hal mar la wada cunaqabateeyo Israa’iil, Masar waxay rabtaa mashruuc militari oo ay xarun iyo dallaal u tahay Qaahira, Qadar waxay rabtaa cid sharciyan siin karta maxmiyad-amni, Sacuudi waxay rabtaa noqoshada boqoraddii dhulka barakaysan ee talada laga qaadan lahaa, Turkiga wuxuu rabaa hubkiisa iyo drones-kiisa cid ka iibsata.

Falanqeeyayaasha wargeysyada caalamiga ah waxay ku soo afjareen shirkaas, in aysan Carabi ku yareyn shirar-qabasho, laakin ku yar tahay fulin. Waxaana oran karnaa meeshaas waxaa ka muuqatay soo dhaweyn fiican oo lagu cabbay qaxwe Carbeed fara badan iyo timir macaan, laakin dunidu ma arag wax ka badan canbaareyn, sida lagu yaqaanay wadamada Muslimiinta. Waxaas oo idilna waa shimbirayahow heesa — “symbolism”.

Heshiiska Sacuudi iyo Pakistan – Bilow Islamic-NATO miyaa?

Waxaa la xusaa in boqor-sugaha Maxamed Bin Salmaan (MBS) yahay nin caqli badan oo yaqaan tallaabo-qaadka 1-aad, laakin aanan xisaabin natiijada ka dhalata. Qoraaga Bob Woodward ayaa buugiisa Dagaal «War» ku qoray in MBS ku yiri US-Senator Lindsey Graham: «Uma baahni uranium si aan u sameysto bambo, mid uun ayaan Pakistan ka iibsan!» MBS isagoo taas ka duulaya, haddana arkay waxa ku dhacay Qadar iyo natiijo la’aanta qaxwihii lagu cabbay Dooxa, waxaa ka dhalatay in MBS iyo RW Pakistan Shahbaz Sharif ay Sacuudi iyo Pakistan kala saxiixdaan heshiis is-difaac (Defence Pact), waxaana goob joog ahaa Taliyaha Xoogga Dalka Pakistan Asim Munir, 17 Sept. 2025.

Qodobada heshiiska waxaa ku jira in «gardarro kasta oo lagu sameeyo mid kamid ah labada dal, ay ka dhigan tahay gardarro loo geystay labadaba» — qodobkan oo la mid ah qodobka 5-aad ee dalalka Nato isku difaacaan. Haddaba, ma dhici kartaa in heshiiskani noqdo bilowga abuurista Islamic-Nato oo ay dalalka Muslimiintu mid-mid ugu soo biiraan, isagoo mid walba baadi-goobayo badbaadinta jiritaankiisa?

Markaan ka eegno dhowr dhinac, kuna darno falanqeeyayaasha wargeysyada dunida sida Al-Jazeera, The Washington Post, The New York Times, The Times, The Economist iyo kuwo kale, waxaad is oran kartaa waa suuragal, dhowr sababood awgood:

  • Fekerka Islamic-Nato ma aha mid cusub oo muddo ayaa la hadal hayay, Masar ayaana 2015-kii soo saartay miiska, laakin markii xaaladuhu xasilaanba waa la hilmaami jiray, balse xasuuqa Qaza iyo duullaankii Dooxa, waa xaalad cusub oo ay dunidu gashay.
  • Pakistan maadaama ay tahay dalka keliya Muslimka ah ee haysta nukliyeer, waa dal u soo joogsan kara difaaca Makka & Madiina, haddii dollarka Carabta loogu daro. Walow horey ay Wasiiraddii Arrimaha Dibadda Kenya Aamina Maxamed Jibriil tiri: «Kenya iyo Pakistan waa labo dal oo la nool, haddana u dhiman kansarka musuqmaasuqa»!
  • Turkey oo Nato ku jirta, waxay suuq fiican u helaysaa hub badan oo ay samaysay, horayna dhowr jeer bay bidhaamisay fekerka noocaas, wayna dhici kartaa in ay ku soo biirto.
  • Dareenkii dowladaha Khaliijka waa isbeddelay, waxayna u arkeen isku halleyntii USA in ay tahay dhaan-dabagaale, markii la arkay sida ku dhacday Qadar oo ah xarunta ciidanka US ee ugu weyn mandiqadda, una jirta xuduudda Iiraan 190km.
  • Waxaa suuragal ah in ay Qadar iyo dowladaha Khaliijka ee raadinaya damaanad-amni, iskana caabin karin dulmiga Israa’iil, u arkaan meel ay ukumohooda ku xafidan karaan.
  • Walow is-xagxagashada Sacuudi vs Iiraan, Qadar vs Imaaraad, Turkey vs Masar ay carqalado noqon karaan, haddana xaaladda la galay waxay bidhaamisay in markan ay u muuqato lagama maarmaan in awoodaha la mideeyo, si ugu yaraan loo badbaado.
  • Lubnaan waxay faraha ka qaadi doontaa hub ka dhigistii ay ku samayn lahayd Xisbullah.
  • Xamaas arrinteeda way sii xoogaysan doontaa.

Diirad si saarid – USA, Israa’iil, Hindiya iyo Shiinaha

Dhanka kale, waxaa dhab ahaanta heshiiskan sii xoojinaya kana dhalan kara dhowr arrimood:

  • Maraykanka waxaa calaamad su’aal weyn saaran tahay in ay noqon karaan damiin-amni ee Khaliijka, wuxuuna isku dayi doonaa in uu Sacuudi sasabto oo dib u kasbado.
  • Shiinaha wuxuu u arkaa heshiiskan dabeel-qabow iyo fursad xeeldheer oo uu ku saameyn karo labo dal oo gacansaar la lahaa USA, xagiisana u soo dhoweyn karo.
  • Falanqeeyayaasha Israa’iil waxay ku tilmaameen heshiiskan in ciyaartii isbeddashay, waxayna ka digeen in baaxaddii hanjabaaduhu ballaarteen — game-changer & expanded threat matrix.
  • In Sacuudi la gashay heshiis-difaac Pakistan oo sida Soomaaliya aanan ictiraafsaneyn, wax xiriir ahna la lahayn dowladda Yuhuudda, qadiyadda Falastiinna ula mid tahay tan Kashmiir, waxay diraysaa calaamado ah in heshiiskii Abraham Accords dhimanayo.
  • Duullaan walba oo Israa’iil qaaddo oo Sacuudi agteeda ama dusheeda soo mara, wuxuu daandaansi ku samayn karaa Pakistan oo dhinacna dowlad nukliyeer ah, dhinacna xiriir fiican la leh USA.
  • Israa’iil waxay xoojin doontaa xiriirka iyo heshiisyada ay la leedahay Hindiya.
  • Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Hindiya waxay ka tiri heshiiska: «Waxaan daraaseyn doonnaa saameynta ka dhalan karta» (will study the implications).
  • Hindiya waxaa walwal ka haya; Pakistan oo dhabar-difaac u noqota dunida Carabta-Muslimiinta, oo helaysa murqo ay ku jimicsato qadiyadda Kashmiir iyo lacago badan.
  • Heshiiskan Pakistan calankeeda ayuu maalmahan kor u kicin doonaa.
  • Canbaareynta dunida ee Israa’iil way sii labo jibbaarmi doontaa.

Saameynta ay ku leedahay kala yaacinta Soomaalida iyo gunaanad

Inta ay dunidu ku mashquulsan tahay isbahaysiyo, is uruursi iyo heshiisyo-difaac ka dhashay walwalo laga qabo dagaalo waaweyn oo dhici kara, hoggaanka Soomaaliya jooga waxaa u daaran qorshe kale oo ah; in dadkan awal 35 sano kusoo jiray dagaalo sokeeye iyo dowlado iitaal-darran, haddana laga shaqeeyo intii dalka joogtay in ay qaxaan iyagoo lacag darteed loo barakicinayo, intii horay u qaxdayna, iyagoo gunno-visa keliya laga rabo, in lagu yiraahdo «Haddaad haysato passport ajnabi ah, ma tihid Soomaali».

Akhristow, sidee duni hanaankeeda isbeddelaya ula jaanqaadi karaa dal sidaas ah, dadkiisana la sii kala firdhinayo? Amma dunida kale, inta xaaladda Qaza sidaas tahay, Israa’iilna uu madax u yahay Natenyahu oo ah nin kursigiisa la ciyaaraya, oo aaminsan inuu soo celin karo boqortooyadii 3-aad ee Yuhuudda, middii Nabi Suleymaan (cs) kadib, isagoo marba daris dhow iyo mid fogba ku tuurayay dhagxaan-naara, waxaa shaki ku jirin in heshiiska Sacuudi-Pakistan xoog sii yeelan doono, caalamka Islaamkuna isku sii dhawaan doono.

Laakiin Soomaaliya Ilaahay ha u soo saaro cid aanan sii kala daadin ee isku haysa, una sii dhoweysa dunidaas Islaamka ee aanu qayb ka nahay. Haddii kale Soomaalidu waxay noqon xaabada lagu huriyo dabka laga shidayo dunida, Alle kama dhigee, aamiin.

W/Q: Mukhtar Qoransay
– Strategist iyo qorshe-dajiyihii hore ee hay’adda NISA
– Maareeyihii Hore ee Hay’adda Aqoonsiga (DADSOM/NIRA)
– Falanqeeye Juqraafiga-Siyaasadeed (Geopolitics Analyst)
[email protected]

AFEEF: Aragtida qoraalkan waxa ay ku gaar tahay qofka ku saxiixan, kamana tarjumeyso tan Caasimada Online. Caasimada Online, waa mareeg u furan qof kasta inuu ku gudbiyo ra’yigiisa saliimka ah. Kusoo dir qoraaladaada [email protected] Mahadsanid. 

Sawirro: Magaalada Jigjiga oo si weyn looga dabaal-degay biyo-xireenka Itoobiya

0

Jigjiga (Caasimada Online) –Magaalada Jigjiga ee Dowlad-deegaanka Soomaalida ayaa maanta si weyn looga xusay biyo-xireenka Abay, kaasi oo dhawaan si rasmi ah loo furay.

Biyo-xireenkan oo marxalado kala duwan soo maray ayaa ugu dambayntii soo dhammaaday, waxaana Soomaalida deegaanka u arkaan guul taariikhi ah oo ay gaartay Itoobiya.

Madaxweynaha Dowlad-deegaanka, Mustafe Cagjar oo khudbad ka jeediyay isu-soo-baxa maanta lagu taageerayay biyo-xireenka Abay, ayaa sheegay in mashruucan uu kor u qaadayo miisaanka Itoobiya.

“Waa dhaamka ugu weyn ee laga hawl-galiyay qaaradda Afrika. Mashruucaasi waxa kale oo uu kor u qaadaya miisaanka Itoobiya ku leedahay Geeska Afrika iyo guud ahaan mandiqadda aan ku noolnahay, isagoo noqon doona xitaa mid u adeegga dalalka jaarka,” ayuu yiri Madaxweyne Mustafe Cagjar.

Dowladda Itoobiya ayaa dhawaan si rasmi ah u furtay biyo-xireenkan oo ay ka hirgelisay Wabiga Nile. Munaasabaddaas oo madax kala duwan ka qayb-gashay, ayaa waxaa qayb ka ahaa Madaxweynaha Soomaaliya oo haatan sii xoojinaya xiriirka Addis Ababa, xilli ay Qaahira la leedahay xiriir diblomaasiyadeed oo wanaagsan.

Masar ayaa muddo dheer ka soo horjeeday biyo-xireenka, sababo la xiriira walaac ay ka qabto inuu yareyn karo saamigeeda biyaha Wabiga Nile.

Qaahira ayaa ku tilmaantay biyo-xireenka oo loo yaqaan “Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-curashada Itoobiya” mid khatar ku ah jiritaankeeda, maadaama dalku uu si buuxda ugu tiirsan yahay Wabiga Nile si uu biyo ugu helo beeraha iyo dadka ka badan 100 milyan.

Si kastaba, biyo-xireenka Itoobiya oo lagu dhisay in ka badan $4 bilyan ayaa noqonaya midkii ugu weynaa ee Itoobiya laga fuliyo, iyadoo la filayo inuu soo saaro tamar koronto oo gaarta guud ahaan Itoobiya iyo dalalka deriska ah.