Kismaayo (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Jubbada Hoose ayaa sheegaya in maanta xubno ka tirsan kooxda Al-Shabaab ay weerar culus ku qaadeen saldhig ciidamada Kenya ee qaybta ka ah howlgalka AUSSOM ay ku leeyihiin gobolkaasi.

Weerarka oo ahaa mid xooggan ayaa waxaa lagu ekeeyey xero ay ciidanka Kenya ku leeyihiin deegaanka Hoosingow, waxaana xigay dagaal dhex-maray labada dhinac.

Ilo deegaanka ah ayaa innoo sheegay inay maqlayeen rasaasta ay is waydaarsanayeen Al-Shabaab iyo ciidanka Kenya, waxaana jira khasaare isugu jiro dhimasho iyo dhaawac.

Inta la xaqiijiyay waxaa goobta lagu dilay ugu yaraan 4 kamid ahaa raggii weerarka soo qaaday, iyada oo la dhaawacay saddex kale oo ay goobta ka qaateen Al-Shabaab.

Sidoo kale, kooxda oo war kasoo saartay dagaalka ayaa sheegtay in khasaare lixaad leh ay gaarsiisay ciidamada Kenya ee dagan saldhigga lagu dagaalamay ee Hoosingow, balse ma shaacin inta uu gaarsiisan yahay khasaaraha rasmiga ah.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana haatan dhaq-dhaqaaqyo laga dareemayaa qaybo kamid ah gobolka Jubbada Hoose, iyada oo ciidamada ay bilaabeen howlgallo amni xaqiijin ah.

Inta badan maleeshiyada Al-Shabaab ayaa weeraro ku dhufo oo ka dhaqaaq ah ku qaada xarumaha ciidamada ee ku yaalla gobollada Jubbooyinka ee Koonfurta Soomaaliya, halkaas oo ay ku xoogan tahay kooxdu.

Gobolladan oo hoosataga Jubbaland ayaa waxaa sidoo kale ka socda howlgallo ay fuliyaan ciidanka Xoogga dalka iyo saaxibada caalamiga oo duqeymo la beegsada Al-Shabaab.

Kigali (Caasimada Online) –  Taliyaha Ciidanka Dhulka ee Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Sarreeye Guuto Sahal Cabdullaahi Cumar (Khaalid) oo haatan ku sugan magaalada Kigali ee dalka Rwanda ayaa kulan muhiim la yeeshay dhiggiisa dallka Nigeria, Major General Usman Abdulmumin Yusuf, iyaga oo ka wada-hadlay arrimo dhowr ah.

Labada Taliye ayaa kulankooda diiradda ku saaray xoojinta xiriirka iskaashi ee dhanka ciidamada ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Nigeria, gaar ahaan dhinacyada la-dagaallanka waxa loogu yeero argagixisada, is-weydaarsiga khibradaha, iyo tababarada ciidamada.

Sidoo kale Sahal iyo Usman Abdulmumin ayaa isku raacay in la sii ballaariyo iskaashiga labada ciidan, maadaama ay labada dal wajahayaan cadow isku mid ah oo argagixiso ah, ayna muhiim tahay in la mideeyo dadaallada lagu ciribtirayo kooxaha nabad-diidka ah.

Kulankan ayaa qeyb ka ah dadaallada ay Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed ku xoojinayaan iskaashiga caalamiga ah ee dhinaca amniga iyo la-dagaallanka argagixisada.

Taliyaha Ciidanka Dhulka Soomaaliya ayaa horay sidana oo kale kulan miro-dhal ah ula yeeshay dhiggiisa Taliyaha Ciidanka Dhulka ee Rwanda, Sareeye Gaas Vincent Nyakarundi, intii uu ku sugnaa magaalada Kigali ee dalka Rwanda.

Kulankaas ayaa isna diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga labada ciidan ee dhinacyada tababarrada, is-weydaarsiga khibradaha dagaalka iyo maamulka howlgalada dhulka, gaar ahaan la dagaallanka kooxaha argagixisada.

Taliyaha Ciidanka Dhulka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Sareeye Guuto Sahal Cabdullaahi Cumar, ayaa uga mahadceliyay dhiggiisa Rwanda taageerada joogtada ah ee tababarada iyo xiriirka dhow ee ay la leeyihiin Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, isagoo xusay in iskaashigan uu door muuqda ka qaadan doono xoojinta nabadda iyo amniga gobolka.

Sarreeye Guuto Sahal Cabdullaahi Cumar (Khaalid) ayaa Kigali u tegay u tegay ka qayb-galka shirka taliyeyaasha ciidamada Ddulka ee Afrika, Land Forces Commanders Symposium 2025, kaas oo la isla gartay in la xoojiyo wada-shaqaynta tooska ah ee dalalka iyo xiriirka ciidamada, sidoo kalena la is-weydaarsado khibradaha ku saabsan ka hortagga diyaaradaha aan duuliyaha lahayn.

Nairobi (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa maanta gaartay guul taariikhi ah kadib markii loo doortay Ku-xigeenka Guddoomiyaha (Co-Chair) ee Madasha Caalamiga ah ee Guryeynta ee UN-Habitat.

Doorashadan ayaa dhacday intii lagu guda jiray kal-fadhiga labaad ee Madasha Furan ee Dowladda Dhexe ee hoos timaada Barnaamijka Qaramada Midoobay ee Deegaamaynta iyo Magaalooyinka, kaasi oo ka qabsoomay magaalada Nairobi ee dalka Kenya.

Intii uu socday shirkan, Soomaaliya ayaa si rasmi ah loogu doortay Ku-xigeenka Guddoomiyaha ee Madasha Caalamiga ah ee Guryeynta. Doorashadan ayaa loo arkaa guul taariikhi ah oo muujinaysa kaalinta sii kordheysa ee dalka ee dhanka guryeynta, dib-u-dhiska iyo qorsheynta magaalooyinka waara.

Doorashadaasi ayaa ku soo beegantay xilli dowladda Soomaaliya ay dadaallo xooggan ku bixineyso soo celinta adeegyada aas-aasiga ah ee magaalooyinka iyo hirgelinta qorshayaal guryo jaban loogu talagalay bulshada danyarta ah iyo barakacayaasha gudaha dalka.

Shirka oo lagu qabtay xarunta dhexe ee UN-Habitat ee Nairobi ayaa sidoo kale lagu lafa guray sidii dalalka xubnaha ka ah Qaramada Midoobay ay u xoojin lahaayeen iskaashiga maalgashiga guryaha, dhismaha guryo la awoodi karo, iyo qorshayaasha waara ee magaalooyinka.

Azerbaijan ayaa loo doortay Guddoomiyaha Madasha, iyadoo Soomaaliya la wadaagi doonta hoggaanka mudada 2025–2026. Kahor, xilkan waxaa hayay dalalka Kenya iyo Faransiiska.

Madashan ayaa door muhiim ah ka qaadata hirgelinta siyaasadaha caalamiga ah ee guryaha, iyadoo taageerta mideynta dadaallada dowladaha xubnaha ka ah si loo xaqiijiyo guryo ammaan ah, waara, oo la awoodi karo qof walba.

Burco (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya magaalada Burco ayaa sheegaya in goordhoweyd ciidamada Somaliland ay xabsiga u taxaabeen Cabdimaalik Sheekh Muuse Coldoon oo ah suxufi ku caan baxay arrimaha samafalka.

Sida ay ilo xogagaal ah u sheegeen Caasimda Online, Cabdimaalik Coldoon ayaa waxaa watay ciidamada sirdoonka Somaliland.

Inkasta oo si rasmi ah loo ogeyn sababta ka dambeysa xarigiisa, ayaa haddana waxa uu Coldoon maalmihii dambe si weyn uga hadlayay arrimaha canshuuraha, isagoo xukuumadd Somaliland ku eedeeyay in aysan bulshada dib wax ugu soo celin, isla markaana ay shaqsiyaadka xilalka u haya jeebka ku shubtaan.

“Dadka leh cashuurta waxa lagu dhisaa dugsiyo (iskuullo) iyo Dhakhtarro (hospital) xagaad ku aragteen iskuul iyo dhakhtarro bilaash ah?! Oo dadka loogu adeegayo si lacag la’aan ah?! Soo sheega dugsiga ama cisbitaalka ay dhiseen-cashuurqaadayaaahu ee bilaashka ah?! Cashuur-qaadayaaahu adeeg bilaash ah ma bixiyaan walaalayaal,” ayuu Coldoon ku yiri maalmo ka hor qoraal uu soo dhigay bartiisa Facebook.

Sidoo kale, Cabdimaalik ayaa si cad uga horyimid qaadista canshuurta, isagoo qoraal kale ku yiri “Muslimiinta sako ayaa ku waajib ah, cashuur in laga qaadaa waa xaaraan.”

Ma aha markii u horeysay ee ciidamada booliska Somaliland ay xiraan Cabdimaalik Coldoon, ayada oo kal hore maxkamadda gobolka Maroodijeex ay xukuno kala duwan ku riday. Mana jiro wax war ah oo kasoo baxay Laamaha amaanka oo ku aadan xarigiisa.

Ankara (Caasimada Online) – Dowladaha Soomaaliya iyo Turkiga ayaa wada-hadal muhiim ah ka yeeshay xal u helista dhibaatooyinka kusoo kordhay Soomaalida ku nool dalkaasi.

Danjiraha Soomaaliya ee Turkiga, Fatxudiin Cali Maxamed, ayaa wada-hadalladan la yeeshay Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Jamhuuriyadda Turkiga, Ali Yerlikaya.

Labada dhinac ayaa kulankaas diiradda ku saaray arrimo la xiriira sidii jaaliyadda Soomaaliyeed loogu heli lahaa sharci xagga degenaanshaha ah iyo sidii xal waara loogu gaari lahaa cabashooyinka iyo dhibaatooyinka kale ee ay tirsanayaan jaaliyadda Soomaalida.

Danjiraha ayaa si weyn ugu mahadceliyay Jamhuuriyadda Turkiga oo mar kasta taageero iyo garab-istaag joogto ah u fidisa dowladda Soomaaliyeed iyo shacabkeeda.

“Danjire Fatxudiin ayaa mahad gaar ah u celiyay Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Wasaaradda Amniga Qaranka Soomaaliyeed, kuwaas oo si dhow safaaradda ugala shaqeeyay helidda arrimaha sharciga ee ay u baahan yihiin jaaliyadda Soomaalida,” ayaa lagu yiri qoraalka safaaradda.

Maamulka Safaaradda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ee Ankara ayaa bilihii lasoo dhaafay dadaal ugu jiray xal u helidda dhanka degenaanshaha ee ay daneynayaan qaar ka mid ah jaaliyadda Soomaaliyeed ee ku nool dalkaasi Turkiga.

Si kastaba, Soomaalida ku nool Turkiga ayaa cabasho ka keenay sharciga degenaanshaha dalkaas oo qaarkood dartiis xabsi u galeen, halka kuwa kalena la sheegay in laga masaafurinayo dalkaas sababo la xiriira dhinaca sharciga.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday inay ciidanka dowladda ka saareyso askarta lagu helo isticmaalka maandooriyaha.

Taliyaha Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed, Sarreeye Gaas Mahad Cabdiraxmaan Aadan ayaa dhankiisa shaaciyay in isbeddel ballaaran lagu sameeyay ciidanka asluubta, isagoo xusay in si adag loola tacaalay askarta isticmaasha walxaha maanka dooriya iyo kuwa ku lugta leh iibinta hubka.

Taliye Shub ayaa hoosta ka xarriiqay in inkasta oo tirada ciidanka asluubta ay ka yar tahay kuwa kale, haddana tayadoodu tahay tan ugu muhiimsan, maadaama ay kaalin weyn ka qaataan sugidda amniga iyo ilaalinta nidaamka gudaha xabsiyada dalka.

Sidoo kale wuxuu sheegay in askari kasta oo la ogaado inuu qarinayo xogta la xiriirta askari kale oo ku hawlan iibka hubka la ciqaabi doono, isla markaana laga ruqseyn doono shaqada.

Wuxuu ku boorriyay ciidanka in ay si daacad ah u gutaan waajibaadkooda, islamarkaana ay soo gudbiyaan warbixin kasta oo lid ku ah anshaxa iyo masuuliyadda shaqo.

“Waxaan ciidanka ka sifaynaynaa xashiisheenta iyo Aalkaluusta. Cid kasta oo lagu qabto waa laga saaraya ciidanka, waana arrin amar madaxweyne ku taagan,” ayuu yiri Taliyaha Ciidanka Asluubta, Sarreeye Gaas Mahad Cabdiraxmaan Aadan.

Taliyaha ayaa ugu dambeyntiina sheegay in la wado dhismaha iyo tayaynta ciidanka asluubta, isagoo caddeeyay in dhalinyaro cusub loo tababaray si ay u beddelaan saraakiisha da’da ah ee shaqada ka fariisanaysa, taas oo qeyb ka ah qorshaha lagu dhisayo ciidan casri ah oo tayo leh.

Dowladda Federaalka ayaa hore u xaqiijisay sida ay uga go’an tahay inay soo celiso sharafka iyo qiimaha uu leeyahay ciidanka qaranka, oo sanadihii lasoo dhaafay si weyn u lumay kadib ficillada askarta qaar ee ka howlgala magaalada Muqdisho.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dalalka Ethiopia, Soomaaliya iyo Eritrea ayaa loo aqoonsaday inay yihiin waddammo ay si weyn ugu howlgalaan dadka dadka tahriibiya, kuwaasoo adeegsada waddooyin halis ah si ay u fududeeyaan socdaalka sharci-darrada ah.

Sida ku cad xogta Hay’adda Caalamiga ah ee Socdaalka (IOM), waxaa kordhay socdaalka shaqo doonka ah ee sharci-darrada ah ee mara Jidka Bari — kaasoo isku xira Ethiopia, Jabuuti, Soomaaliya iyo Yemen — siddeeddii bilood ee ugu horreysay sanadkii 2025.

Hay’adda IOM ayaa jidkan ku tilmaantay mid ka mid ah marinada socdaalka ee ugu mashquulka badan uguna khatarta badan caalamka, ayna isticmaalaan boqollaal kun oo tahriibayaal ah.

Nihan Erdogan, oo ah agaasime ku-xigeenka gobolka ee IOM u qaabilsan Bariga, Geeska, iyo Koonfurta Afrika, ayaa tiri: “Dabagalka aan samaynay wuxuu muujinayaa in muwaadiniinta ka socda Ethiopia iyo Soomaaliya ay yihiin kuwa ugu badan ee ku lug leh tahriibka sharci-darrada ah. Taasi waa bariga Geeska Afrika. Dadka kale ee gobolka waxay sidoo kale doortaan inay u socdaalaan waddamada koonfurta, halkaasoo ay ka jiraan dhaqaale dakhligoodu dhexdhexaad yahay oo bixiya fursado shaqo,” ayay tiri Ms Erdogan oo ka hadlaysay kulanka 3-aad ee ku saabsan Shaqaalaha, Shaqada, iyo Socdaalka Shaqaalaha. Shirkaas waxaa isugu yimid dalalka xubnaha ka ah Urur Goboleedka Horumarinta (Igad) oo ku kulmay Nairobi.

Warbixin shirka lagu soo bandhigay ayaa lagu sheegay in shaqo la’aantu ay dhallinyaro badan u nugleysay ballanqaadyo been ah oo la xiriira shaqooyin laga helayo dibadda.

Warbixintu waxay muujisay in tirada dadka maray Jidka Bari ay ka kordheen 178,300 sanadkii 2024 ayna gaareen 238,000 bishii Juun 2025. Hay’adda IOM ayaa kororkan ku sababaysay dhibco cusub oo lagu dego oo laga sameeyay magaalada Ta’izz ee dalka Yemen — taasoo ah waddo sharci-darro ah oo ay tahriibiyeyaashu u adeegsadaan inay kaga dhuuntaan laamaha xuduudaha — iyo koror dhexdhexaad ah (lix boqolkiiba) oo ku yimid tirada dadka ka dhoofaya Ethiopia.

Xogta IOM waxay kaloo muujineysaa in 55,700 oo muhaajiriin Ethiopian ah si qasab ah looga soo celiyay dalka Saudi Arabia, taasoo ah qiyaastii 2 boqolkiiba wax ka yar tiradii sanadkii hore.

“Si kastaba ha ahaatee, waxaa kordhay soo celinta wiilasha (+31 boqolkiiba) iyo gabdhaha (+18 boqolkiiba). Tirada dadka la soo celiyay ayaa si weyn u korodhay intii u dhaxaysay rubucii hore (12,800) iyo rubucii labaad (42,950) ee sanadka. Dadka la soo celiyay badankood waxay u jiheysteen gobollada ay colaaduhu saameeyeen ee Amhara (36 boqolkiiba), Tigray (35 boqolkiiba), iyo Oromia (25 boqolkiiba), kuwaasoo sidoo kale hoy u ah dad barakacayaal ah oo aad u tiro badan (1.7 milyan).”

Tirada muhaajiriinta sida iskood ah u soo laabtay ayaa ka korodhay 7,400 sanadkii 2024 waxayna gaartay 12,000 bishii Juun 2025.

Ms Erdogan waxay sheegtay in 78 muhaajiriin ah ay dhinteen ama la waayay — 66 waxay ku geeriyoodeen Jabuuti, 11 Yemen, iyo hal qof Soomaaliya — intii u dhaxaysay Abriil iyo Juun 2025, xilli ay ku safrayeen Jidka Bari.

“Laga soo bilaabo Juun 2025, 348 muhaajiriin ah ayaa ku dhintay ama lagu la’yahay Jidka Bari, marka la barbar dhigo 310 qof oo isla muddadaas dhintay sanadkii 2024,” ayay tiri.

Dalka Ethiopia — oo lagu tilmaamo inuu leeyahay xuduudo daloola oo fududeeya tahriibka sharci-darrada ah — ayaa dib u cusbooneysiiyay sida ay uga go’an tahay horumarinta is-dhexgalka gobolka, fududeynta socdaalka shaqaalaha ee badqaba, iyo ilaalinta xuquuqda iyo daryeelka shaqaalaha muhaajiriinta ah ee ku sugan gobolka IGAD.

Ururka IGAD wuxuu ka kooban yahay dalalka Kenya, Soomaaliya, Uganda, South Sudan, Ethiopia, Sudan, Jabuuti, iyo Eritrea. Dhammaan waddamadan waxay la daalaa-dhacayeen sidii ay u xakameyn lahaayeen qulqulka dhallinyarada xirfadda-dhexaadka ah ee u jihaysta waddamada Khaliijka si ay shaqo uga raadsadaan.

Dadkii ka hadlay shirka ayaa hoosta ka xarriiqay muhiimadda ay leedahay in la mideeyo sharciyada socdaalka shaqaalaha ee gobolka.

Doodaha ayaa diiradda lagu saaray arrimo ay ka mid yihiin mushahar yarida, khataraha la xiriira socdaalka, iyo xuduudaha daloola ee kumanaan qof u bandhiga dhiig-miirasho ay u geystaan loo-shaqeeyayaal aan damiir lahayn. Arrintan waxaa suurtageliyay la’aanta sharciyo ku habboon oo maamula socdaalka shaqaalaha.

Dr Workneh Gebeyehu, xoghayaha fulinta ee IGAD, ayaa sheegay in malaayiin muwaadin oo gobolka ka soo jeeda ay sanad walba u shaqo doontaan Bariga Dhexe, Khaliijka, iyo meelo ka baxsan — iyagoo inta badan aan tixgelin khataraha ku gedaaman.

“Hase ahaatee, dad aad u badan, oo uu quus ku riixayo, ayaa naftooda halis ku geliya marinno dilaa ah sida Badda Cas, oo galaafatay nolosha in ka badan 3,400 oo qof 10-kii sano ee la soo dhaafay. Annagoo ah IGAD, waa inaan u xaqiijinnaa xaalado caddaalad ku dhisan shaqaalaheenna dibadda jooga, isla markaana aan shaqo abuur ka samaynaa dalkeenna si ay dadkeennu ugu barwaaqoobaan halkii ay u dhasheen.”

Wasiirrada Shaqaalaha ayaa ku tilmaamay socdaalka shaqo ee sharci-darrada ah “bam saacadaysan” oo u baahan wax ka qabasho degdeg ah iyo ka go’naansho lagu xaqiijinayo socdaal badqaba, sharaf leh, oo si wanaagsan loo maamulo oo ka dhaca gobolka iyo meelaha ka baxsan.

Wasiirka Shaqada ee Kenya, Dr Alfred Mutua, ayaa sheegay in gobolku ay waajib ku tahay inuu isku xiro arrimaha shaqaalaha, shaqooyinka, iyo xuquuqul insaanka.

“Waxaa jira dhallinyaro badan oo aqoon leh balse shaqo la’aan ah. Waxaan rabnaa inaan doodda u weecinno sidii dadku ay shaqo ugu aadi lahaayeen dibadda, dibna ugu soo laaban lahaayeen, loogulana dhaqmi lahaa si habboon. Waa inay helaan shaqooyin wanaagsan, si fiican loo siiyo mushaar, ayna helaan heerar la isku halleyn karo oo dhanka xuquuqul insaanka ah,” ayuu yiri Dr Mutua.

“Waa inaan wax ka qabannaa ka ganacsiga dadka si aan dadka looga faa’iideysan oo kaliya sababtoo ah waa dad quus ah.”

Dr Workneh wuxuu ku dhiirrigeliyay in la sameeyo nidaam fiiso mideysan.

“Arrintan kuma cusba adduunka, waxna u dhimayso amniga iyo madax-bannaanida dalalka xubnaha ka ah. Waxaa looga jeedaa in lagu fududeeyo socdaalka shaqaalaha oo noqda mid hufan oo waxtar leh,” ayuu yiri.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa soo ifbaxaya kala qeybsanaan u dhaxeysa xubnaha ku haray Madasha Samatabixinta Soomaaliyeed oo ku saabsan muddo-kordhinta la rumeysan yahay inay raadineyso Villa Somalia, xilli uu gabaabsi yahay muddo-xileedka Dowladda Federaalka.

Sida aan xog ku helnay, khilaafka ayaa ka taagan sida loo wajahayo muddo-kordhinta la tuhunsan yahay inay ku socoto Villa Somalia, iyadoo xubno qaar ay qabaan in hadda war laga soo saaro oo la dhalleeceeyo, halka kuwa kalena ay rumeysan yihiin in aan laga hadlin maadaama weli madaxweynaha uu waqti sharci ah u harsan yahay.

Farriimo ay is-dhaafsadeen xubnaha ku haray Madasha Samatabixinta ayaa lagu gorfeeyay sida looga hortagayo damaca madaxtooyada, balse weli iskuma raacin go’aankooda iyo sidii loo soo saari lahaa war mideysan oo arrintan ku saabsan.

Xubno ay ku jiraan Shariif Sheekh Axmed, Cabdi Faarax Shirdoon iyo Cabdiraxmaan Cabdishakuur ayaa qaba in laga hortago hawshaas, oo si rasmi ah mawqif looga qaato lana soo saaro war-murtiyeed, si loo weeciyo dhiirigelin kasta oo Villa Somalia ay ka qabto inay ku dhaqaaqdo qorshahan.

Hase yeeshee, xubno kale oo ay ka mid yihiin laba ra’iisul-wasaare hore, Xasan Cali Khayre iyo Maxamed Xuseen Rooble, ayaa aaminsan in warkan uu yahay mid aan sal lahayn, sidaas darteedna ka hadalkeedu uu sharciyad iyo dhiirigelin siinayo Madaxweyne Xasan Sheekh. Xubnahan ayaa qaba in la sugo illaa Villa Somalia ay tallaabadan ku dhaqaaqdo ama muujiso calaamado.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa waxaa muddo-xileedkiisa ka harsan ku dhowaad 7 bilood, oo macnaheedu yahay in weli uu waqti ku filan u harsan yahay si loo billaabo qabashada doorashada.

Hase yeeshee, xubno ka mid ah mucaaradka ayaa rumeysan in doorashada qof iyo cod ee muddo uu ka shaqeynayey madaxweynaha ay tahay mid aan dhici doonin, ujeeddaduna tahay in marka waqtigu soo dhowaado laga laabto; taasi oo waqti dheeri ah siinaysa madaxweynaha si uu xafiiska u sii joogo, ka dibna billaabo qabashada doorasho dadban.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa muddo ku adkeysanayey in uusan rabin muddo-kororsi, ayna ka go’an tahay inuu fuliyo ballan-qaadkii uu sameeyey ka hor inta aan la dooran, oo ahaa inuu dalka ka saaro nidaamka qabiilka, una gudbiyo doorasho qof iyo cod ah.

Wuxuu hore uga aqbalay xubnihii ka baxay Madasha, sida Shariif Xasan, Cumar Cabdirashiid iyo Maxamed Mursal, in madaxweynaha ay xildhibaannadu soo doortaan, halka xildhibaannada iyo xubnaha golayaasha deegaanka ay ku imanayaan doorasho qof iyo cod.

Si kastaba, dhammaan xubnaha mucaaradka waxay isku waafaqeen in diidmo laga hor keeno qorshe kasta oo muddo-kordhin ah, hase yeeshee waxaa lagu kala aragti duwan yahay sida loo wajahayo iyo goorta laga jawaabayo, waxaana weli socda la-tashiyo arrintan ku saabsan.

Dubai (Caasimada Online) – Maareeyaha Dekedda Muqdisho, Danjire Maxamed Cali Nuur (Ameeriko), ayaa magaalada Dubai uga qayb galay Shirkii 2-aad ee Port Development Middle East & Africa Forum.

Qoraal uu soo dhigay Facebook ayuu Ameeriko ku yiri: “Waxaan ka qayb galay Shirkii 2-aad ee Port Development Middle East & Africa Forum oo lagu qabtay Dubai, kaas oo ay isugu yimaadeen madaxda dekedaha, maal­gashadayaasha iyo khubarada badda ee caalamka.”

“Waxaan kulammo miro-dhal ah la yeeshay AD Ports Group, Tanger Med Engineering iyo hay’ado kale oo goboleed. Iskaashiyadan cusub ayaa muhiim u ah kor u qaadista ganacsiga iyo in Dekedda Muqdisho noqoto xarun badeed oo istaraatiiji ah,” ayuu yiri Maareeyaha Dekedda Muqdisho, Amb. Mohamed Ali Nur (Americo).

Sida uu sheegay, iskaashiyadan cusub waxaa loogu talagalay in ay xoojiyaan awoodda badda ee Soomaaliya, isla markaana meel sare ka gaarsiiyaan Dekedda Muqdisho, taas oo dhawaan lagu aqoonsaday qiimeynta CPPI ee Bangiga Adduunka inay tahay dekedda ugu horumarsan Bariga Afrika.

Shirweynaha 2-aad ee Horumarinta Dekedaha Bariga Dhexe & Afrika wuxuu u adeegaa madal muhiim ah oo lagu xoojinayo xiriirrada u dhexeeya hawl-wadeenada dekedaha, bixiyeyaasha xalalka iyo daneeyayaasha warshadaha.

Wuxuu fududeeyaa isu-xirnaan macno leh, wadaagista aqoonta iyo iskaashi si wax looga qabto caqabadaha iyo fursadaha gobolka. Ka-qaybgalayaashu waxay helaan faham ku saabsan xalal hal-abuur leh, hab-raacyo ugu fiican iyo isbeddello mustaqbal ah, taas oo u suurto gelisa inay wadaan hufnaan, joogteyn iyo tartan dekedeed.

Natiijooyinka shirka waxaa ka mid ah istaraatijiyado la fulin karo, iskaashiyo iyo fikrado taageera kobaca iyo isbeddel-sameynta warshadda dekedaha ee Bariga Dhexe iyo Afrika.

Maareeyaha Dekedda Muqdisho, Amb. Mohamed Ali Nur (Americo), tan iyo markii loo magacaabay xilkaas, waxa uu sare u kac xooggan iyo kobcin ku wadda Dekedda Muqdisho, waana shaqsi hawl-badan oo wax badan ku soo kordhin doona Dekedda Muqdisho. Cabdixakiin Cilmi Xasan
Nairobi, Kenya
+254-711-830-393

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi Cirro ayaa hirgelinaya abaal-marin madaxweyne oo cusub oo lagu dhiirrigelinayo hal-abuurka teknoolajiyada ee dhalinyarada Somaliland.

Abaal-marintan oo lagu magacaabayo “Abaalmarinta madaxweynaha ee hal-abuurka Teknoolajiyada dhalinyarada Somaliland”, ayaa noqoneysa mid sanadle ah, sida lagu sheegay qoraal uu baahiyay telefishanka Somaliland.

Abaalmarinta ayuu madaxweynuhu ku maamuusaya dhalinyarada la timaadda hal-abuur dhinaca teknoolakiyada ah, sida barnaamijyo iyo kaabayaal teknoolajiyadeed oo daboolaya baahi jirta, ama shaqo fududaynaya, dedejinaya ama waxtarkeeda kordhinaya.

Abaalmarintan ayaa la sheegay inuu mutaysanayo qof kasta oo dhalinyaro ah oo kaalinta u sarraysa ka gala tartanka hal-abuurka dhalinyarada ee teknoolajiyada oo ay xukuumaddu sannadle u qabanayso.

“Waa hindse uu madaxweynuhu dhalinyarada ku dhiirrigelinayo barashada iyo ka faa’idaynta teknoolajiyadda, sidoo kalana ay dhalinyaradu ka helayso abaalmarin lacageed, si ay ficil ugu beddelaan hal-abuurkooda,” ayaa lagu yiri qoraalka ay baahisay warbaahinta ku hadasha afka dowladda Somaliland.

Abaalmarintaan ayaa la filayaa in lagu soo bandhigo Carwada Teknoolajiyadda iyo Shirweynaha 7-aad ee ICT-ga Somaliland 2025 oo ah carwada ugu weyn ee teknoolajiyada Somaliland.

Carwadan ayaa lagu qabtaa Hargeysa, si loo xoojiyo isdhex-galka, hal-abuurka, iyo maalgashiga dhijitaalka ah ee Somaliland, iyadoo la filayo in 25 ilaa 31-ka bishaan uu Hargeysa ka qabsoomo shirkaan.

Tartanka hal-abuurka oo ay xukuumadda Somaliland qorsheyneyso in la qabto sannad kasta ayaa lagu dooran doonaa dhalinyarada leh fikrado cusub oo la taaban karo, kuwaas oo ku guuleysta abaalmarintaan.

Si kastaba, abaalmarintan ayaa noqoneysa tii ugu horreysay ee Somaliland ee uu madaxweynaha si gaar ah ugu maamuuso hal-abuurka dhallinyarada Somaliland, taasoo astaan u ah siyaasadda cusub ee xukuumadda ee lagu horumarinayo aqoonta, dijitaalka iyo hal-abuurka gudaha ah.

Boosaaso (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa xalay duqeymo cirka ah ka fulisay togga Baallade, halkaas oo ay ku sugnaayeen dagaalyahanno ka tirsan kooxda Daacish.

Xogo hordhac ah oo laga helayo ilo amni oo Puntland ah ayaa xaqiijiyay in duqeyntu lagu bartilmaameedsaday godad adag oo ay ku dhuumaaleysanayeen xubno ka mid ah firxadkii kooxdaas, kuwaas oo ku go’doonsanaa aaggaas.

Goobaha la beegsaday ayaa lagu sheegay Hays, Baarikallaah iyo Marraagade, kuwaas oo dhamaan ku yaalla togga Baallade, halkaas oo ciidamada difaaca Puntland ay muddooyinkii dambe ku hareereeyeen dagaal-yahaannada kooxdaasi.

Saraakiil amni ayaa sheegay in ciidamada ay saaka waaberigii weerar dhulka ah ku qaadeen meelihii xalay la duqeeyay, si loo xaqiijiyo in aysan jirin xubno ka badbaaday ama isku ururinaya mar kale.

Wararka hordhaca ah ayaa tilmaamaya in hawl-galku weli socdo, iyadoo ciidamada ay wadaan baaritaan iyo sifeyn lagu raadinayo xubno kale oo Daacish ah.

Ilaa hadda ma cadda tirada khasaaraha ka dhashay duqeymaha iyo weerarrada dhulka ah.

Ciidamada Puntland ayaa muddo sanad ah ku jira howl-galka ka dhanka ah kooxda Daacish ee maamulka doonayo inuu ku wiiqayo awoodda ururkaas. Howl-galkan ayuu maamulku sheegay inuu marayo heer gaba-gabo ah, iyadoo diiradda la saarayo hawl-gallada ka socda buuraleyda Calmadow.

Inkastoo kooxdu ay lumisay deegaano muhiim ah oo muddo badan ku xooganeyd, haddana maamulka si dhameystiran uma soo afjarin, iyadoo haatan ay soo baxayso inuu gaabis ku yimid dardartii uu ku bilowday dagaalka.

Si kastaba, tan iyo markii uu bilowday dagaalka ka dhanka Daacish waxa uu maamulka Puntland sheegay inuu dilay 700 dagaalyahan oo ajaanib ah, oo ka tirsanaa Daacish.

Warbixinta Puntland ayaa intaas ku dartay in Soomaalida ku naf waayay howl-galkaasi ay ahaayeen shan qof oo keliya. Dagaal-yahannadan ayaa ka kala yimid qaaradda Yurub, Waqooyiga Ameerika, Afrika iyo Aasiya.

Puntland ayaa ku andacootay in ilaa hadda la tirtiiray 70% dagaal-yahannadii Daacish ee ku sugnaa buuraha Calmiskaad, kuwaas oo badankood ahaa ajaanib. Taas oo ka dhigan tiradii ugu badneyd ee dagaal-yahano ajaanib ah muddo kooban lagu dilo gudaha Soomaaliya.

Kismaayo (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Jubaland, Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) ayaa maanta guddoomiyay kulanka toddobaadlaha ah ee Golaha Wasiirrada, kaas oo diiradda lagu saaray arrimo muhiim ah oo ay kamid yihiin doorashooyinka golayaasha deegaanka Jubaland.

Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib-u-heshiisiinta ayaa intii uu kulanka socday soo jeedisay warbixin ku saabsan diyaar-garowga doorashooyinka golayaasha deegaanka ee degmooyinka Jubaland iyo howlaha mudnaanta leh ee illaa hadda la qabtay.

Axmed Madoobe ayaa ku booriyay wasaaradaha iyo hay’adaha dowladeed ee arrintaan khuseyso in ay dardar-geliyaan u diyaar-garowga, si doorashooyinka golayaasha deegaanka loogu qabto waqtigooda.

Dhinaca kale, Wasaaradda Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska ayaa shirka golaha ku soo bandhigtay siyaasadda dalxiiska Jubaland, oo ah hage dowladeed lagu dejiyay jihada iyo qorshaha horumarineed ee dalxiiska.

Siyaasaddan ayaa lagu mideynayaa qorshayaasha iyo aragtida horumarineed ee heer dowladeed, iyadoo gacan ka geysan doonta kor u qaadista dhaqaalaha iyo soo jiidashada dalxiisayaasha gudaha iyo dibadda.

Sidoo kale, Wasaaradda Dhallinyarada iyo Ciyaaraha ayaa soo bandhigtay barnaamijka siyaasadda ciyaaraha Jubaland, kaas oo lagu hagaajinayo qorshaha horumarinta ciyaaraha iyo kor u qaadista doorka dhalinyarada.

Wasaaraddu waxay sidoo kale ka warbixisay halka uu marayo mashruuca dhismaha garoonka ciyaaraha ee deegaanka Raas-Kambooni, kaas oo haatan maraya meel wanaagsan.

Si kastaba, go’aanka Jubaland ee diyaar-garowga doorashada golaha deegaanka ayaa imanaya xilli maalmaha soo aadan la filayo in Madaxweyne Xasan Sheekh uu mar kale safar ku tago magaalada Kismaayo ee xarunta maamulka Jubaland.

Safarkan labaad ee Xasan uu ku tagayo Kismaayo ayaa la sheegayaa inuu u badan yahay inuu heshiis ka keeno, hase yeeshee lama oga nooca heshiiskaas uu noqonayo.

Xog aan helnay ayaa sheegaysa inuu jiro qorshe laba sano oo muddo xileed ah oo Axmed Madoobe la siinayo, iyo qabashada doorashada qof iyo cod ee golayaasha deegaanka in laga qabto Kismaayo iyo deegaanada kale ee Jubaland.

Haddii taas ay dhacdo, waxay ka dhigan tahay in Madoobe dhammaysan doono muddo-xileedkiisa afarta sano ah, maadaama hadda ay goor horeba u dhammaatay sanad. Waxaa sidoo kale suurtagal ah in uu kursiga uga sii dambeeyo Xasan Sheekh, oo doorasho wajahaya May 2026.

Ceerigaabo (Caasimada Online) – Imaaraadka Carabta ayaa dhawaan Somaliland ka bilaabi doona dhoofinta hilibka ceeriin, iyadoo suuqa ugu weyn ee dhoofintaas loogu tala-galay uu noqonayo magaalada Ceerigaabo, sida uu shaaciyay Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Cirro.

Madaxweyne Cirro ayaa arrintan ka sheegay kulan uu xalay la qaatay waxgaradka magaalada Ceerigaabo, isagoo tilmaamay in gobolka Sanaag uu u baahan yahay dowladdo ama shirkado waaweyn oo maalgashada macdanta qaaliga ah ee ku jirta, kuwaas oo uu xusay in ay diyaar yihiin.

Madaxweyne Cirro ayaa carabaabay in qaabka hadda macdanta looga guro gobolka Sanaag ay tahay mid aan munaasab ahayn oo u baahan in la nidaamiyo, taas oo xukuumadda ay ka shaqeyn doonto.

Dhinaca kale, Madaxweynaha Somaliland ayaa waxa uu waxgaradka iyo waayeelka gobolka Sanaag kula dardaarmay in bulsho ahaan loo jeesto xagga horumarka bulshada iyo wax-soo-saarka, maadaama gobolka Sanaag uu yahay gobol hodan ah oo leh khayraad badan oo kala duwan.

Sidoo kalena wuxuu carrabka ku adkeeyay in gobolka Sanaag uu heli doono dhammaan mashaariicda horumarka bulshada ee gobol ahaan loogu talo galay.

Arrimahan ayaa imanaya xilli magaalada Ceerigooda lagu soo gaba-gabeeyay shirka nabadda, oo gogoshiisa uu dhigay Madaxweynaha Somaliland, kaasi oo beelaha gobolka Sanaag ku gaareen in guud ahaan amniga gobolka ay mas’uul ka tahay Somaliland.

Somaliland ayaa awood buuxda loo siiyay in cid kasta oo nabadda caqabad ku ah ay tallaabo ka qaado, iyadoo beelaha ka maqnaa shirkan loogu baaqay qeyb ka noqoshada nabadda ka hanaqaaday gobolkaasi.

Shirkan ayaa marka laga imaado Somaliland, sidoo kale waxaa kaalin weyn ku lahaa maamulka Puntland oo Hargeysa kala shaqeeyay qabsoomida shirka iyo in la gaaro heshiis nabadeed oo saldhig u tahay in ammaanka gobolkaasi si buuxda ula wareegto Somaliland.

Somaliland iyo Puntland ayaa dhawaan heshiis ku gaaray magaalada Nairobi, kaasi oo soo dadajiyay nabadeynta gobolka Sanaag. Heshiiskaas ayaa lagu tilmaamay mid taariikhi ah oo ay gaaraan Hargeysa iyo Garoowe.

Labada maamul ayaa ku heshiiyey inay xoojiyaan iskaashiga amniga, nabadda iyo horumarinta bulshada. Shirkaas oo ay ka qayb-galeen wasiirro iyo saraakiil sare oo ka kala socday labada dhinac ayaa lagu falanqeeyay xaaladda amni, dhaqaale iyo siyaasadeed ee guud ahaan Geeska Afrika, gaar ahaan sida loo xoojin karo wada-shaqeynta hay’adaha amniga iyo iskaashiga dhinacyada la-dagaalanka argagixisada.

Sidoo kale waxay markaas labada dhinac ay isla qaateen in la xoojiyo iskaashiga amniga badda, iyadoo diiradda la saarayo la-dagaalanka dambiyada badda iyo tahriibka.

Waxaa lagu heshiiyey in la dhiso guddiyo amni oo wadajir ah si loo xaqiijiyo bad-qabashada iyo isu-socodka maraakiibta ganacsiga ee dhex-marta xeebaha labada maamul.

Maamullada Puntland iyo Somaliland ayaa si weyn iskugu soo dhawaaday kadib markii ay dowladda federaalka u dhaqaaqday dhismaha maamulka Waqooyi Bari, oo ay u aragto maamul ay uga adkaan karto maamulka uu hoggaamiyo Saciid Deni, oo muddo uu ka dhaxeeyay khilaaf siyaasadeed xooggan.

Heshiiska Nairobi ayaa haatan xoojinaya cilaaqaadka Somaliland iyo Puntland, iyadoo labada maamul ay isla qaateen muhiimadda ay leedahay in si buuxda loo soo afjaro colaadihii ka dhacay Ceerigaabo iyo deegaannada hoos yimaada, lana fududeeyo dib-u-celinta dadka barakacay, iyadoo dadka deegaanka loogu baaqay ka qeyb qaadashada dadaallada lagu xoojinayo deganaanshaha.

Berlin (Caasimada Online) – Wasiirka Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada ayaa si rasmi ah u shaaciyay in Soomaaliya ay ku biirtay Kooxda Bahwadaagta Qaramada Midoobay ee Cimilada iyo Amniga (UN Group of Friends on Climate and Security).

Bahwadaagtan ayaa waxay ka kooban tahay 78 xubnood, kuwaas oo ay ku jiraan 77 dal iyo Wakiillada Midowga Yurub (EU Delegation).

Wasiirka Deegaanka iyo Isbeddelka Cimilada ee XFS, Mudane Bashiir Maxamed Jaamac ayaa ku biirista Bahwadaagta QM ee Cimilada iyo Amniga shaaciyay xilli uu maanta ka qeyb-galay Shirka Cimilada iyo Amniga ee Berlin (Berlin Climate and Security Conference 2025).

Shirweynahan ayaa lagu qabtay xarunta Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Jamhuuriyadda Federaalka Jarmalka.

Shirkan oo ay isugu yimaadeen wasiirro, madax ka socotay Midowga Yurub, Qaramada Midoobay iyo khubaro caalami ah ayaa lagu falanqeeyay xiriirka u dhexeeya isbeddelka cimilada iyo amniga.

Waxaa si gaar ah diiradda loo saaray habka dalalka dunidu u mideyn karaan dadaallada lagu xoojinayo xalalka nabadda ee adkaysiga u leh cimilada (climate-resilient peace solutions).

Wasiir Bashiir Maxamed Jaamac ayaa sidoo kale ka qeyb-galay dood muhiim ah oo diiradda lagu saaray saameynta cimilada iyo amniga ee dalalka nugul.

Wasiirka ayaa hoosta ka xarriiqay sida uu dalka Soomaaliya uga go’an yahay inuu door firfircoon ka qaato dadaallada caalamiga ah ee la xiriira amniga iyo isbeddelka cimilada.

Sidoo kale wuxuu xusay in Dowladda Soomaaliya ay xoogga saarayaan dhisidda adkeysiga bulshada iyo yareynta saameynta isbeddelka cimilada ee dalka.