24.9 C
Mogadishu
Monday, June 29, 2026

Mucaaradka oo ku dhawaaqay banaanbax kale, kuna eedeeyay DF arrin halis ah

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Siyaasiyiinta mucaaradka Soomaaliya ayaa ku dhawaaqay bannaanbax kale oo ka dhacaya magaalada Muqdisho, kadib markii uu fashilmay bannaanbixii shalay.

Hoggaamiyeyaasha mucaaradka oo shir jaraa’id ku qabtay Hotel Jazeera ayaa sheegay in bannaanbaxan uu 16-ka bishan May ka dhici doono magaalada Muqdisho ee caasimadda dalka.

Dowladda Federaalka ayaa horey 10-kii bishan ugu fasaxday mucaaradka inay si nabad ah ugu mudaharaadaan garoonka Eng. Yariisow, inkastoo mucaaradku ay ku eedeeyeen hoggaanka dowladda inuu carqaladeeyay bannaanbaxaasi.

Madaxweynihii hore ee Galmudug, Cabdikariin Guuleed oo ka hadlay shirka jaraa’id ee mucaaradka ayaa sheegay in dowladda ay ku talo-gashay inay disho, isagoo hoggaanka dowladda ku eedeeyay inay amar ku bixiyeen in la toogto siyaasiyiinta mucaaradka.

“Waxay saraakiisha ciidanka si cad noogu sheegeen in amar lagu siiyay haddii aan soo baxno in nala dilo. Annaga waa soo bixi karnay, laakiin waxaan diidnay inuu dhaco dhib iyo in ay rumoowdo beentii Xasan Sheekh dadka ka gadayay ee ahayd nimankaan waa kuwo hubeysan oo dagaal u socda,” ayuu yiri Cabdikariin Guuleed.

Sidoo kale, Ra’iisul Wasaarihii hore ee dalka, Xasan Cali Kheyre ayaa dhankiisa ayaan-darro ku tilmaamay in siyaasiyiintii uu shalay safka kula jiray Xasan Sheekh uu maanta dhiiggooda bannaysto, isagoo si cad u sheegay in hoggaanka mucaaradka ay diyaar u yihiin geeri.

“Xasan wuxuu ku talo-galay inuu dhiigeenna bannaysto,” ayuu yiri siyaasi Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo isna ka hadlay shirka jaraa’id ee mucaaradka.

Si kastaba, maalmihii u dambeeyay kooxaha mucaaradka ayaa sare u qaaday dhaq-dhaqaaqyadooda, waxayna bilaabeen inay dibadbaxyo ka dhan ah dowladda sameeyaan, iyagoo soo abaabulaya shacabkii laga barakiciyay dhulalka danta guud ee caasimadda.

Soomaaliya ayaa haatan ku jirta marxalad xasaasi ah, waxaana si weyn la iskugu hayaa hannaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuurka, oo dowladdu sheegtay inuu dhaqan-gal noqday.

Wasiirkii ugu horreeyay oo maanta baneeyay kursiga xildhibaanimo

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka cusub ee Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Cabdifataax Qaasim Maxamuud ayaa si rasmi ah uga tanaasulay kursigii xildhibaannimo ee Golaha Shacabka, kadib markii loo magacaabay xilka wasiirnimo.

Cabdifataax Qaasim oo noqonaya wasiirkii ugu horreeyay ee baneeya kursiga xildhibaannimo, ayaa go’aankiisu kusoo aadayaa xilli dowladda federaalka ay waddo dadaallo lagu kala saarayo hay’adaha fulinta iyo xeer-dejinta.

Tani ayaa qeyb ka ah dhaqan-gelinta qodobbada dastuurka cusub, maadaama uu dhigayo in xubnaha Golaha Wasiirrada aysan isku mar ka mid noqon karin baarlamaanka iyo xukuumadda.

Cabdifataax ayaa sheegay inuu doortay inuu sii hayo xilka wasiirnimo, isla markaana uu baneeyay kursigii xildhibaannimo ee uu horay u hayay, si uu ugu hoggaansamo shuruudaha dastuuriga ah ee dalka.

“Anniga waa la i khiyaar geliyay, waxaan ka tagey xilka xildhibaannimo ee Golaha Shacabka, waxaana kaliya ahaan doonaa wasiir ka tirsan xukuumadda,” ayuu yiri Wasiirka cusub ee Warfaafinta.

Wasiirka ayaa sidoo kale maanta si rasmi ah loogu dhaariyay xilka wasiirnimo, iyadoo munaasabadda dhaarinta ay ka dhacday xarunta Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya. Waxaana dhaariyay garsoore ka tirsan Maxkamadda Sare ee dalka, si waafaqsan qodobka 123-aad ee Dastuurka Federaalka.

Guddiga Joogtada ah ee Golaha Shacabka ayaa sidoo kale goob-joog ka ahaa dhaarinta wasiirka, taas oo qeyb ka ah habraacyada sharciyeed ee lagu dhaqan-gelinayo kala madax-bannaanida hay’adaha dowladda.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa muddooyinkii dambe xoojinaysay dadaallada lagu hirgelinayo nidaam dowladeed oo ku dhisan isla-xisaabtan iyo kala saaridda awoodaha dowladda, xilli ay dalka ka taagan tahay xiisad siyaasadeed oo ka dhalatay hanaanka doorashooyinka iyo meel-marinta dastuurka cusub.

Si kastaba, tallaabada uu qaaday Wasiir Cabdifataax Qaasim ayaa noqoneysa mid kamid ah tusaalooyinka ugu horreeya ee lagu muujinayo dhaqan-gelinta qodobbada dastuuriga ah ee la xiriira kala saaridda xubnaha fulinta iyo kuwa xeer-dejinta ee Dowladda Federaalka Soomaaliya.

DF oo war kasoo saartay fara-gelin la sheegay inay ka imaaneyso safaaradda Mareykanka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa si adag u beenisay warar maalmihii lasoo dhaafay soo baxayay, kuwaas oo sheegayay in Safaaradda Mareykanka ee Muqdisho ay marti-gelin doonto kulan siyaasadeed oo u dhaxeeya dowladda iyo mucaaradka 13-ka bishan May.

Wasiiru-dowlaha Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Cali Balcad ayaa sheegay in aysan jirin wax fara-gelin siyaasadeed ah oo ay waddo safaaradda Mareykanka, isla markaana aanu jirin kulan noocaas ah oo la qorsheeyay, isagoo xusay in wararkaasi yihiin kuwo aan sal iyo raad lahayn.

Cali Balcad ayaa hadalladan ka sheegay dood lagu qabtay barta X Space, halkaas oo uu kaga hadlay xaaladda siyaasadeed ee dalka iyo wararka la xiriira dhex-dhexaadin la sheegay in dhinacyada siyaasadda loogu qabanayo xarunta safaaradda Mareykanka ee Xalane.

“Ma jiro kulan la qorsheeyay, mana jirto wax faragelin ah oo safaaradda Mareykanka ka waddo Muqdisho,” ayuu yiri wasiirka, oo tilmaamay in Dowladda Federaalka ay xiriir joogto ah la leedahay saaxiibada caalamka, balse aysan jirin cid si toos ah ugu lug leh khilaafaadka gudaha.

Wuxuu sidoo kale sheegay in qaar kamid ah siyaasiyiinta mucaaradka ay dadaal ugu jiraan inay beesha caalamka ku cadaadiyaan dowladda Soomaaliya, isagoo tilmaamay in dowladda ay hayso waraaqo iyo codsiyo arrintaas la xiriira.

Sida uu sheegay wasiirku, xubno kamid ah mucaaradka ayaa warqado u diray hay’ado caalami ah oo uu ku jiro Bankiga Adduunka, si loo hakiyo taageerada dhaqaale ee Soomaaliya, taas oo uu ku tilmaamay mid dhaawac ku ah danaha guud ee dalka.

“Waxaan moodaa inay ka gudbeen mucaaradnimo oo ay u gudbeen qaab kale oo wax lagu raadinayo,” ayuu yiri Cali Balcad, oo mucaaradka ugu baaqay inay ku tartamaan hannaan siyaasadeed iyo dariiq dimuqraadi ah.

Sidoo kale, wasiirka ayaa xusay in Dowladda Federaalka ay diyaar u tahay wada-hadal iyo is-afgarad siyaasadeed, balse ay muhiim tahay in laga fogaado tallaabooyin uu sheegay inay carqaladeyn karaan horumarka iyo taageerada caalamiga ah ee Soomaaliya.

Si kastaba, hadalkan ayaa imanaya xilli saacadihii lasoo dhaafay ay soo baxayeen warar sheegaya in Safaaradda Mareykanka ee Muqdisho ay qorsheyneyso kulan ay ku dhex-dhexaadineyso Dowladda Federaalka iyo siyaasiyiinta mucaaradka ah, kuwaas oo isku haya hanaanka doorashooyinka iyo dhaqan-gelinta dastuurka cusub ee la mariyay baarlamaanka.

Farmaajo oo si kulul uga hadlay xarigga Cabdi Cali iyo Maxamed Cabdi

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo) ayaa si kulul uga hadlay xarigga loo gaystay Maxamed Cabdi Yuusuf iyo Cabdi Cali Ibraahim oo kamid ah dhalinyarada Bajaajleyda ee ka howlgala gudaha magaalada Muqdisho.

Warsaxaafadeed uu soo saaray Farmaajo ayaa waxa uu ku cambaareeyay xarigga labadaan wiil, isaga oo ku tilmaamay sharci darro.

“Waxaan si adag u cambaaraynaynaa afduubka iyo xarigga sharci darrada ah ee loo gaystay muwaadiniinta xoogsatada Bajaajlayda ah ee lagu xiray magaalada Muqdisho, gaar ahaan Maxamed Cabdi Yuusuf iyo Cabdi Cali Ibraahim,” ayuu qoraalkiisa ku yiri Maxamed Farmaajo.

Sidoo kale wuxuu kusii daray “Caburinta codka shacabka, handadaadda dadka danyarta ah iyo xarigga muwaadiniinta cabashadooda dhiibanaya ma ahan xal lagu dhisi karo caddaalad, dowladnimo iyo kalsoonida bulshada”.

Dhanka kale, waxa uu farriin u diray hay’adaha amniga isaga oo ugu baaqay inay si deg-deg ah usii daayaan dhalinyarada xiran, siidoo kalena la joojiyay caburin uu sheegay in lagu codka shacabka, sida uu hadalka u dhigay.

“Waxaan ugu baaqaynaa hay’adaha amniga in si deg-deg ah xorriyaddooda loogu soo celiyo muwaadiniintaas, islamarkaana la joojiyo tallaabooyinka lagu caburinayo shacabka rayidka ah ee aragtidooda cabbiraya, si waafaqsan dastuurka dalka,” ayuu mar kale yiri Madaxweyniii hore ee dalka.

Maalmihii u dambeeyay Farmaajo ayaa soo saarayay qoraallo ka dhan ah tallaabooyinka dowladda, waxaana u dambeysay shalay oo uu cambaareeyay rasaas ay ciidanka amniga ku fureen dad ku banaanbaxayay degmada Dayniile, taas oo dhalisay khasaare isugu jiro dhimasho iyo dhaawac intaba.

Si kastaba, mucaaradka ayaa diidan hannaanka uu wax ku wado Xasan Sheekh waxayna wadaan dhaq-dhaqaaqyo siyaasadeed oo si weyn looga dareemay magaalada Muqdisho.

DF Soomaaliya oo amar siisay ciidamada jooga Galmudug

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Taliye Ku-xigeenka Ciidanka Booliiska Soomaaliya Sarreeye Guuto Cismaan Cabdullahi Maxamed (Kaniif) oo ka qayb-galay munaasabad uu xilka kula wareegay taliyaha cusub ee qaybta Booliska Galmudug Gaashaanle Sare Maxamed Daahir Cabdulle ayaa amar siiyay saraakiisha iyo ciidamada Booliska ee ka howlgala deegaannada maamulkaas, xilli ay taagan tahay xiisad u dhexeyso dowladda iyo Galmudug.

Munaasabadda waxaa ka baaqday taliyihii xilka laga qaaday Gaashaanle Sare Khaliif Cabdulle Maalin, kaas oo la saftay Madaxweyne Qoor-Qoor oo mar kale dib usoo magacaabay, waxayna taas keentay in xilka uu wareejiyo mid kamid ah saraakiishii Booliska ee gacanta ku hayay faylasha shaqada.

Kaniif oo ka hadlay xil-wareejinta ayaa faray dhammaan ciidamada inay si buuxda ula shaqeeyaan taliye Maxamed Daahir, ayna u hoggaansamaan amaradiisa oo toos uga imaanayo dhanka Dowladda Federaalka Soomaaliya.

“Xil wareejinta maanta halkan ka dhacday oo lagu soo dhaweynaayo taliyaha qaybta waxay qayb ka tahay xafladihii hore oo saas oo kale dhici jiray, waxaan rabaa Booliska inaan u sheego dhammaantiin isbeddelka cusub ee lasoo sameeyay oo taliyaha qaybta ah in lala shaqeeyo si shaqada bulshada loo haayaa ay usoo baxdo,” ayuu yiri Taliye ku xigeenka Booliiska Soomaaliya.

Sidoo kale, wuxuu ku adkeeyay inay xoojiyaan shaqadooda, isla markaana ay ka shaqeeyaan sarreynta sharciga iyo u adeegidda shacabka Soomaaliyeed.

“Waa inaa shaqadiina kor u qaadaan waa inaa sharciga ka shaqeysaan waa inaa kala dambeynta ka shaqeysaan, una kala garsoortaan dadka shacabka ah,” ayuu mar kale yiri Sarreeye Guuto Cismaan Cabdullahi Maxamed (Kaniif).

Arrintan ayaa kusoo aadeyso, iyada oo dhawaan ay kala fogaadeen Qoor Qoor iyo Xasan Sheekh, kadib markii uu ka dhex-qarxay khilaaf xooggan.

Si kastaba, arrimaha haatan kasoo cusboonaaday Galmudug ayaa salka ku haya doorashada maamulkaas, wuxuuna khilaafkan bilow u yahay mowjado siyaasadeed oo maalmaha socda ku wajahan magaalada Dhuusamareeb.

Xasan Sheekh oo u baxay safar dibadeed + Ujeedka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta u ambabaxay magaaada Kampala ee caasimada dalka Uganda, kadib casuumaad rasmi ah oo uu ka helay dhiggiisa dalkaasi, Yoweri Museven.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ka qayb-galaya caleema saarka Madaxweyne Yoweri Museveni oo mar kale kusoo baxay doorashada Uganda, taas oo dhaceysa berri oo Talaado ah ah, kuna beegan 12-ka May 2026.

Xasan Sheekh ayaa ka mid ah madaxda dalalka gobolka, hoggaamiyeyaal caalami ah iyo wufuud heer sare ah oo lagu casuumay munaasabadda, isaga oo halkaas ka jeedin doono khudbad nuxurkeedu yahay hambalyo iyo bogaadin uu u dirayo madaxweynaha dib loo doortay ee Yoweri Museven.

Sidoo kale, madaxweynaha ayaa qorshuhu yahay inuu la kulmo madaxda sare ee dowladda Uganda iyo hoggaamiyeyaasha kale ee isugu tegaya Kampala, isaga oo kala hadli doono arrimo ku aadan xoojinta taageerada Soomaaliya,

Waa munaasabaddii labaad ee uu ka qayb-galayo Madaxweynuhu wuxuu maalin kahor tegay munaasabadda caleemo-saarka Madaxweynaha dib loo doortay ee Jamhuuriyadda Jabuuti Mudane Ismaaciil Cumar Geelle, taasi oo ka dhacday magaalada Jabuuti ee caasimadda dalka Jamhuuriyadda Jabuuti.

Madaxweynaha Soomaaliya oo u hambaleeyay Madaxweyne Geelle iyo shacabka dalka Jabuuti ayaa xusay muhiimadda ay leedahay xoojinta iskaashiga walaaltinimo ee u dhexeeya labada dal ee Soomaaliya iyo Jabuuti.

Jabuuti iyo Uganda ayaa kamid ah dalalka taageero Soomaaliya, kana caawiya dhanka ammaanka, maadaama ay ciidamo ka joogaan gudaha dalka, kuwaas oo ka qayb-qaata howlgallada ka dhanka ah argagixisada ee Al-Shabaab.

Daawo: Banaanbax ka dhan ah mucaaradka oo ka socda qeybo ka mid ah Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dibadbax ballaaran oo ay soo abaabuleen qaybaha kala duwan ee bulshada ayaa haatan ka socda degmada Kaaraan ee gobolka Banaadir, kaas oo looga soo horjeedo dhaq-dhaqaaqa mucaaradka.

Shacab isaga kala yimid degmooyinka dhaca waqooyiga caasimada ayaa isugu soo baxay waddooyinka muhiimka ah, iyaga oo ku qaylinayo erayo ka dhan ah mucaaradka oo iyaguna shalay qabtay dibadbax ka dhan ah dowladda Soomaaliya.

Qaar kamid ah dadweynaha ka qayb-galay banaanbaxa ayaa sheegay in aysan aqbali doonin qalalaase laga abuuro degmooyinkooda, ayna ka hortagi doonaan cid kasta oo colaad ka horineyso waqooyiga caasimada.

Sidoo kale, waxa ay farriin adag u direen xubnaha mucaaradka oo qaarkood u guuray aagga Mirinaayo, iyaga oo sheegay in aysan suurtagal ahayn inay fowdo abuuraan, ayna qalqal-geliyaan amniga guud ee magaalada Muqdisho.

Dareenka shacabka ayaa aad u kacsanaa, waxayna muujiyeen sida ay uga xun yihiin tallaabooyinka mucaaradka oo ay sheegeen inay wax u dhimi karaan nabad-geliyada iyo xasiloonida caasimada.

Maalmihii u dambeeyay kooxaha mucaaradka ayaa sare u qaaday dhaq-dhaqaaqooda, waxayna bilaabeen inay ku dibadbaxaan dowladda, iyaga soo abaabulay shacabkii laga barakiciyay dhulalka danta guud ee caasimada

Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad xasaasi ah, waxaana si weyn la’isugu hayaa hannaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuurka.

Si kastaba, ha’ahaatee, lama oga sida ay wax noqon doonaan waxaase laga war sugayaa wada-hadallo xasaasi ah oo la filayo inay u bilowdaan dowladda iyo mucaaradka, kuwaas oo ay garwadeen ka tahay dowlada Mareykanka.

Xasan Sheekh oo mucaaradka uga adkaaday qodobkii ugu cuslaa ee ay ku doodi jireen

Muqdisho (Caasimada Online) – Doorashooyinkii tooska ahaa ee dhowaan ka dhacay Muqdisho iyo deegaannada Koonfur Galbeed ayaa daaqadda ka tuuray marmarsiiyihii ugu weynaa ee ay gabaadka ka dhigan jireen siyaasiyiinta ka soo horjeeda nidaamka dimoqraadiga ah—dooddii ahayd in Soomaaliya aan marnaba laga qaban karin doorasho qof iyo cod ah.

Maanta, xaqiiqada dalku way isbeddeshay, halkaasna waxaa ka dhashay masraxa dood siyaasadeed oo cusub.

Weli lama gaarin doorasho qof iyo cod ah oo heer federaal ah, oo ay dhammaan dhinacyadu isku raacsan yihiin. Weli waxaa taagan su’aalo waaweyn oo ku gadaaman hufnaanta, heshiis-siyaasadeedka, madax-bannaanida guddiyada doorashada, iyo in nidaamka aan loo weecin dano xisbi. Hase yeeshee, dhiiranaantii ay lahayd doodda ah “Lama qaban karo” ayaa gabi ahaanba meesha ka baxday.

Bishii Diseembar ee sanadkii 2025, caasimadda Muqdisho ayaa martigelisay tijaabadii ugu weyneyd ee doorasho toos ah muddo ka badan nus qarni, iyadoo boqolaal kun oo qof ay isdiiwaangeliyeen.

In kasta oo mucaaradku ay qaadaceen geeddi-socodkaas—iyagoo ku andacoonaya in madaxweynuhu uu muddo-kororsi u dan leeyahay, amniga caasimadduna uusan saamaxayn—haddana hal xaqiiqo oo aan la dafiri karin ayaa muuqatay: shacabku sanduuqa way u dareereen.

Sawirkaas waxaa sii xoojiyay doorashooyinkii 10-kii May ka dhacay degmooyin ka tirsan gobollada Bay, Bakool, iyo Shabeellaha Hoose ee maamulka Koonfur Galbeed. Dowladda federaalka iyo maamulka Koonfur Galbeed waxay tallaabooyinkan u arkeen caddayn buuxda oo muujinaysa in nidaamka qof iyo cod laga hirgelin karo dalka.

Waxay tustay indhaha caalamka iyo kuwa gudahaba in farsamo ahaan iyo amni ahaanba ay suurtagal tahay in doorasho toos ah la qabto, xitaa haddii aysan hal mar wada wada gaari karin gees ka gees dalka.

Sidaas darteed, maanta wixii ka dambeeya, cid kasta oo ku doodda “qof iyo cod waa wax aan dhici karin” waxay si toos ah isaga hor keenaysaa xaqiiqo muuqata oo dhulka ka jirta; shacab ayaa Muqdisho ka codeeyay, dad ayaana Koonfur Galbeed codkooda ka dhiibtay.

Doodda dhabta ah ee la rabo in maanta diiradda la saaro, ma aha in la diido mabda’a qof iyo cod. Waa in miiska la keeno dood miisaan leh oo ka hadlaysa sidii loo heli lahaa nidaam doorasho oo loo dhan yahay, leh sharci cad, guddiyo madax-bannaan, ka-qaybgal siyaasadeed oo ballaaran, iyo jadwal xalaal ah oo aan loogu danaynayn hal dhinac.

Haddii mucaaradku uu yiraahdo “Nidaamka qof iyo cod waan oggolnahay, balse dowladda ayaan lagu aamini karin maamulkiisa,” waa dood caqli gal ah oo mudan in la dhegeysto.

Taasi waxay doodda ka weecinaysaa caqabado farsamo, waxayna u wareejinaysaa arrimaha udub-dhexaadka u ah caddaaladda: hufnaanta, dhex-dhexaadnimada, diiwaangelinta cod-bixiyeyaasha, xuquuqda musharraxiinta, iyo ilaalinta xorriyadda ololaha doorashada.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, oo 10-kii May ka hadlayay doorashadii Koonfur Galbeed, ayaa si cad u muujiyay mowqifka xukuumaddiisa.

Wuxuu xusay in shacabka Soomaaliyeed ay xaq u leeyihiin inay doortaan hoggaankooda, aayaha dalkana aan mar dambe lagu soo koobi karin faro-ku-tiris siyaasiyiin ah.

Farriinta madaxweynaha waxay soo xirtay cutubkii ugu weynaa ee diidmada mucaaradka, iyadoo caddaysay in dowladda federaalku ay go’aansatay in doorashooyinka tooska ah ay ka dhigto dariiqa rasmiga ah ee siyaasadda Soomaaliya.

Waa xaqiiqo in nidaamkii doorashada dadban uu dalka u ahaa daawo ku-meel-gaar ah xilligii burburka iyo kala-qoqobka, kana caawiyay in laga baxo faaruq siyaasadeed. Balse muddo kaddib wuxuu isku beddelay cudur.

Wuxuu noqday madal ay ku naaxaan dullaaliinta siyaasadda, kaas oo codkii shacabka ku beddelay musuq-maasuq, laaluush, awood dhaqaale, iyo heshiisyo mugdi ah oo qolal xiran lagu kala saxiixdo. Soomaaliya uma baahna, mana xamili karto inay dib ugu laabato godkaas.

Haddii nidaamka qof iyo cod la leexiyo, waa in la saxo. Haddii sharcigu dhaliil leeyahay, waa in la kaabaa. Haddii guddiyada lagu muransan yahay, waa in dib u habeyn lagu sameeyaa si loo abuuro kalsooni. Haddii mucaaradka la fogeeyo, waa in loo furo geeddi-socodka.

Balse ceebahaas yaryar marnaba marmarsiiyo uma noqon karaan in dalka dib loogu celiyo nidaamkii foosha xumaa ee dadbanaa, kaas oo shacabka intiisa badan ka xayuubinayay xaqa ay leeyihiin.

Casharka ka soo baxay Muqdisho iyo Koonfur Galbeed waa dhambaal cad: doodda farsamada iyo suurta-galnimada way dhammaatay, doodda kalsoonida iyo hufnaantuna hadda ayay bilaabatay.

Sidaas darted, mucaaradka way ku adkaan doontaa hadda kadib inay caalamka ka gadaan in Soomaaliya loo celiyo doorasho dadban, waxayna ku qasbanaan doonaan inay mabda’ ahaan aqbalaan doorasho toos ah, balse ay ka xaajoodaan wixii ka soo hara.

Xog: Mareykanka oo dhex-dhexaadinayo dowladda iyo Golaha Mustaqbalka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa la sheegay inay bilaabeyso dhex-dhexaadinta madaxda Dowladda Federaallka iyo kuwa mucaaradka ee ku midoobay Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, si looga wada-hadallo xaaladda cakiran ee dalka.

Wararka ayaa sheegaya in maalmaha soo socda uu kulan saddex geesood ah ka dhici doono xeyndaabka xerada Xalane, kaas oo ay yeelan doonaan Dowladda Federaalka, Golaha Mustaqbalka iyo Mareykanka, iyadoo diiradda lagu saarayo muranka arrimaha doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuurka.

Ilo wareedyo xilkas ah ayaa inoo xaqiijiyay in kulanka loo qorsheeyay inuu dhaco 13-ka bishan, isla markaana ujeedadu tahay in lagu gaaro xal waara oo la xiriira khilaafka sii xoogeysanaya ee u dhexeeya labada dhinac.

Sidoo kale, wararka ayaa intaas ku daraya in dhanka dowladda ay shirka ku metali doonaan Madaxweyne Xasan Sheekh iyo Ra’iisul wasaare Xamza, halka dhinaca Golaha Mustaqbalka ee meteli doonaan Madaxweyne hore Sheekh Shariif iyo Madaxweynaha Maamulka Puntland Saciid Cabdullahi Deni.

Waa kulankii ugu horreeyay ee noociisa ah ee lagu qabanayo Xalane, isla markaana uu garwadeen ka yahay Mareykanka, si loo gaaro xal waara

Wadahadalladan la filayo inay bilowdaan ayaa kusoo aaday, iyada oo shalay uu baaqday kulankii uu horay u iclaamiyay Madaxweyne Xasan Sheekh, kaas oo qorshuhu ahaa inuu ka dhaco Villa Somalia waxaa ka gows adeegay mucaaradka.

Soomaaliya ayaa hadda ku jirto marxalad xasaasi ah, waxaana si wey isku hayo dhinacyada siyaasadda, maadaama lagu jiro xilli adag oo kala guur ah.

Si kastaba, lama oga sida ay wax noqon doonaan waxaase laga war sugayaa natiijada wada-hadallada u bilaabanaya dowladda iyo Golaha Mustaqbalka.

Saraakiisha Villa Somalia oo kulamo ka wada Dhusomareeb xilli gees loo riixay Qoor Qoor

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Wafdiga ka kooban saraakiil uu hoggaaminayo Taliye Ku-xigeenka Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, General Cismaan Cabdullaahi Maxamed (Kaniif), oo Sabtidii gaaray magaalada Dhuusamareeb ayaa halkaas ka billaabay kulamo xasaasi ah.

Arrintan ayaa imaneysa kadib markii khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya Madaxweynaha Jamhuuriyadda Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, iyo Madaxweynaha Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoorqoor), dhowr cisho ka hor si weyn looga dareemay magaaladaas.

Taliye Ku-xigeenka Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, oo shalay booqday xarunta Taliska Qaybta 21aad, ayaa halkaas kula kulmay Taliyaha Qaybta 21aad ee Ciidanka Xoogga Dalka, Korneyl Maxamed Cabdi Daahir (Maxamed Dhagaweyne), iyo kaaliyeyaashiisa, isaga oo kala hadlay sidii gacanta loogu qaban lahaa amniga magaalada Dhuusamareeb, xarunta Dowlad-goboleedka Galmudug.

Taliyaha Qaybta 21-aad ayaa Khamiistii ka cudurdaartay in ciidamada militariga ay la wareegaan amniga magaalada, ka dib amar uu ka helay xarunta Taliska Ciidanka Xoogga Dalka ee magaalada Muqdisho.

Taliyaha ayaa ku baaqay in khilaafka siyaasadeed lagu xalliyo wada-hadal, isaga oo ka digay in tallaabo kasta oo ay ciidamada kula wareegayaan amniga magaalada ay wiiqi karto hannaanka siyaasadeed, geeddi-socodka xilliga kala-guurka Galmudug, wadajirka dadka deegaanka iyo amniga ay haystaan.

Wararka ayaa sheegaya in General Cismaan Cabdullaahi Maxamed (Kaniif), Taliye Ku-xigeenka Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, oo kulanka ay ku wehlinayeen saraakiil ka tirsan Booliska iyo Hay’adda Nabad-sugidda Galmudug, ay Taliska Qaybta 21-aad ka codsadeen in marka hore laga kala shaqeeyo sidii uu xilka ula wareegi lahaa Korneyl Maxamed Daahir Cabdulle, kaas oo dhowaan Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed u magacaabay Taliyaha Booliska Galmudug.

Hase yeeshee, Madaxweyne Axmed Cabdi Kaariye (Qoorqoor) ayaa ka horyimid magacaabistaas, isaga oo dib u soo magacaabay Korneyl Khaliif Cabdulle Maalin, oo sanadihii u dambeeyay ahaa Taliyaha Booliska Galmudug.

Ilo wareedyo ayaa sheegaya in General Kaniif uu sidoo kale Taliyaha Qaybta 21-aad ku boorriyay in isaga iyo saraakiisha ka hoos shaqeysa ay laamaha amniga ka gacan siiyaan sugidda nabadgelyada magaalada iyo doorashada qof iyo codka ah ee bilaha June iyo July laga qabanayo deegaannada Galmudug.

Madaxtooyada Soomaaliya ayaa walaac xooggan ka qabta in Madaxweyne Qoorqoor uu carqaladeeyo doorashada Golaha Deegaanka iyo tan Baarlamaanka ee lagu wado inay Galmudug ka qabsoomaan 20-ka June iyo 2-da July, iyadoo doorashada hoggaanka Galmudug la muddeeyay in la qabto 9-ka July.

Madaxweyne Qoorqoor ayaa doonaya inuu mar labaad xafiiska ku soo laabto, halka Dowladda Federaalka ay jagadaas u waddo shakhsi kale, waana halka uu is-maandhaafkoodu ka taagan yahay.

Dad badan oo ku nool magaalada Dhuusamareeb ayaa ka baqdin qaba in khilaafka siyaasadeed ee xiisadda ka abuuray magaaladaas uu isku beddelo gacan ka hadal.

Korneyl Maxamed Dhagaweyne ayaa jeclaan lahaa in dhinacyadu maareeyaan khilaafka siyaasadeed ee soo kordhay, iyadoo aanu militarigu ku milmin arrimaha siyaasadeed ee la isku hayo.

Dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ku guuleysatay in inta badan saraakiisha Booliska iyo Nabad-sugidda Galmudug ay ka baxaan garabka Madaxweyne Qoorqoor, waxayna Villa Somalia caqabadda hortaagan u aragtaa taageero la’aanta militariga deggan Dhuusamareeb.

Korneyl Dhagaweyne ayaa laga yaabaa inuu beddelo mowqifkiisa dhexdhexaadnimada, marka la eego culeyska sii kordhaya ee uga imaanaya dhinaca Muqdisho.

Xagee ayuu ku dambeeyey Mojtaba Khamenei?

Tehran (Caasimada Online) – Madaxda dalka Iiraan ayaa wajahaya caqabad weyn xilli ay isku dayayaan in wada-xaajood lagu soo afjaro dagaalka, iyadoo hoggaamiyahooda cusub ee ruuxiga ah uu yahay mid laga la’yahay goobaha fagaaraha, kana aamusan wada-hadallada socda.

Sida ay xaqiijiyeen mas’uuliyiin ka tirsan Mareykanka iyo Iiraan, Mojtaba Khamenei ayaa dhaawacyo culus ay kasoo gaareen duqeyn dhacday bishii Febraayo, taas oo ay ku dhinteen xaaskiisa, wiilkiisa, iyo aabbihiis oo ahaa Hoggaamiyihii hore ee ruuxiga ah ee Iiraan, Cali Khamenei.

Wixii xilligaas ka dambeeyay, waxa kaliya ee shacabka Iiraan ay ka maqleen ama ka arkeen hoggaamiyahooda cusub ayaa ah farriimo qoraal ah oo la sheegay inuu isagu qoray, iyo sawirro u muuqda in lagu sameeyay ama lagu naqshadeeyay caqliga macmalka ah (AI).

Maqnaanshihiisa ayaa dhibaato weyn ku noqotay xukuumadda Tehran, xilli ay waddo wada-hadallo dagaalka lagu joojinayo. In kasta oo madaxda Iiraan ay muujiyeen midnimo intii uu dagaalku socday, iyagoo isku dubariday farriimahooda siyaasadeed, awoodna u yeeshay in ay maamulaan ciidamadooda, haddana waxaa hadda soo ifbaxaya khilaaf ku saabsan ilaa heerka ay gaarsiin karaan tanaasulka ay u sameynayaan Mareykanka si heshiis loo gaaro.

Arash Azizi, oo ah taariikhyahan iyo bare ka tirsan Jaamacadda Yale, si dhowna ula socda arrimaha Iiraan, ayaa sheegay in maqnaanshaha dheer ee Khamenei uu qalqal geliyay taageerayaashiisa mayalka adag, kuwaas oo haatan shaki gelinaya sharcinimada wada-hadallada, kadib markii ay is-weydaarsadeen farriimo ay dhaliilo ku muujinayaan.

Garabka mayalka adag ayaa bartilmaameedsaday siyaasiyiinta qunyar socodka ah ee doorarka muhiimka ah ku leh wada-hadallada, gaar ahaan guddoomiyaha baarlamaanka Mohammad Bagher Ghalibaf, oo ay u arkaan shaqsi tanaasul xad dhaaf ah sameynaya.

“Waxay is-weydiinayaan meesha uu jaan iyo cirib dhigay,” ayuu yiri Azizi oo ka hadlayay hoggaamiyaha cusub. “Waxay aad uga xun yihiin qaabka Ghalibaf iyo kooxda Golaha Amniga Qaranka ay u hoggaaminayaan wada-hadallada, iyagoo aaminsan inay tanaasul aad u badan u sameynayaan Mareykanka.”

Qaar ka mid ah taageerayaasha mayalka adag ee maamulka ayaa baraha bulshada soo dhigay farriimo ay ku dalbanayaan in Khamenei uu ugu yaraan soo diro farriin cod ah oo uu ku caddaynayo taageeradiisa wada-hadallada.

Taariikh ahaan, hoggaamiyaha ruuxiga ah ee Iiraan ayaa ahaa go’aan-gaaraha kama dambaysta ah ee arrimaha amniga qaranka. Labadii hoggaamiye ee ka horreeyay Khamenei ayaa inta badan fagaaraha ka sheegi jiray jihada ay rabaan in dalku qaado, iyagoo u dhaqmi jiray sidii garsoorayaal kala saara kooxaha isku haya siyaasadda.

Si loo soo afjaro dagaalkii Iiraan iyo Ciraaq ee 1980-meeyadii, Ayatollah Ruhollah Khomeini, oo ahaa hoggaamiyihii ugu horreeyay ee kacaanka, ayaa qaatay go’aan adag oo lagu joojinayo dagaalka, taas oo uu ku sifeeyay qaraar la mid ah isagoo cabbay sun. Sidoo kale, aabbaha dhalay hoggaamiyaha cusub, Ayatollah Cali Khamenei, ayaa fagaare ku taageeray wada-hadalladii horseeday heshiiskii nukliyeerka ee 2015-kii lala galay quwadaha caalamka, ka hor inta uusan oggolaanin heshiiska rasmiga ah.

Dowladda Iiraan ayaan wali baahin sawirro cusub oo muujinaya Mojtaba Khamenei. Dhammaan sawirradiisa rasmiga ah ee la faafiyay — oo ay ku jiraan sawirka saaran bartiisa X (Twitter) iyo boorarka dacaayadaha ee lagu dhejiyay waddooyinka Tehran — ayaa u muuqda kuwo la soo saaray ama wax laga beddelay iyadoo la adeegsanayo AI.

Saraakiisha Iiraan ayaan xitaa soo saarin codka hoggaamiyahooda cusub, si ka duwan hoggaamiyihii hore oo mararka qaar cod soo diri jiray markii amnigiisu uu khatar ku jiro. Arrintan ayaa dhalisay in dad badan oo Iiraaniyiin ah ay is-weydiiyaan inuu weli nool yahay.

Mas’uuliyiinta dalkaas ayaa ku dooday in Khamenei uu is-qarinayo sababo dhanka amnigiisa ah. Kahor xabbad-joojinta, Israa’iil ayaa si joogto ah u bartilmaameedsatay una dishay saraakiil sarsare oo Iiraaniyiin ah, Khameneina wuxuu weli ku jiraa safka hore ee liiska xubnaha ay raadinayaan inay khaarajiyaan.

Khamiistii, markii ugu horreysay, sarkaal sare oo Iiraani ah ayaa shaaciyay inuu la kulmay hoggaamiyaha cusub. Madaxweynaha Iiraan Masoud Pezeshkian ayaa farriin fagaare ah ku sheegay inuu dhowaan kulan laba saacadood iyo bar qaatay la yeeshay Khamenei. Farriintan ayaa u muuqatay isku day lagu tirtirayo shakiga laga qabo in hoggaamiyaha cusub uu nool yahay isla markaana uu maamulayo dalka.

“Pezeshkian wuxuu isku dayayaa inuu ku qanciyo mucaaradka iyo taageerayaasha maamulka labadaba in Mojtaba uu u dhuumanayo sugidda amnigiisa, ee uusan dhiman. Arrintan ayaa muhiim ah maadaama ay Jamhuuriyadda Islaamiga ahi ka shaqeynayso heshiis,” ayuu yiri Saeid Golkar, oo ah khabiir ku takhasusay ciidamada amniga Iiraan, waxna ka dhiga Jaamacadda Tennessee ee Chattanooga.

Habeennimadii Jimcaha, sarkaal Iiraani ah ayaa markii ugu horreysay faahfaahin ka bixiyay dhaawacyada Khamenei, isagoo xusay in duqeyntii lagu dilay aabbihiis ay sidoo kale dhaawacyo kasoo gaarsiiyeen jilibka iyo dhabarka, inkastoo sarkaalku uu ku adkaystay in caafimaadkiisu uu wanaagsan yahay.

“Cadowgu wuxuu isku dayayaa siyaabo kala duwan inuu helo codkiisa ama muuqaalkiisa si uu ugu adeegsado si khaldan,” ayuu yiri Mazaher Hosseini, oo ah mas’uul sare oo ka tirsan xafiiska hoggaamiyaha Iiraan. Wuxuu hadalkan ka sheegay muuqaal ay baahisay wakaaladda wararka ee Nour, oo hoos tagta Golaha Amniga Qaranka ee Iiraan. Wuxuu raaciyay: “Xilliga ku habboon, isaga qudhiisa ayaa dhammaantiin idinla hadli doona.”

Ugu dambeyn, hadalladan fagaaraha laga sheegay ayaa wax u dhimi waayay aragtida baahsan ee ah in Khamenei uusan caafimaad ahaan awoodin inuu si firfircoon uga qayb qaato maamulka maalinlaha ah ee dalka. Hadalka Madaxweyne Pezeshkian ayaa in ka badan diiradda saarayay qaabka kulanka u dhacay, mana uusan faahfaahin nuxurka wixii laga wada hadlay, sidoo kalena ma sheegin goorta iyo goobta rasmiga ah ee uu kulanku ka dhacay.

Maraykanka oo baasaboorka kala laabtay waalidiin lagu leeyahay biilka caruurtooda 

0

Washington (Caasimada Online) – Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Maraykanka ayaa bilowday tallaabo adag oo lagu laalayo baasaboorrada waalidiinta lagu leeyahay lacagaha masruufka carruurta, ee loo yaqaan child support.

Tallaabadan ayaa qayb ka ah dadaal cusub oo dowladda federaalka ay ku xoojinayso fulinta waajibaadka sharci ee waalidiinta lagu xukumay inay bixiyaan lacagta lagu daryeelayo carruurtooda.

Inkasta oo sharci soo baxay 1996-kii uu oggolaanayay in baasaboorka loo diido qofka lagu leeyahay masruuf carruur marka uu codsanayo baasaboor cusub ama cusboonaysiinayo mid hore, tallaabadan cusub ayaa ka ballaaran nidaamkii hore. Markan, dowladda ayaa si firfircoon u laali karta baasaboor hore u shaqaynayay.

Howlgalkan, oo billowday Jimcihii, May 8, 2026, ayaa wajigiisa koowaad lagu beegsanayaa dadka lagu leeyahay $100,000 ama ka badan oo masruuf carruur ah. Ku dhowaad 2,700 oo qof oo Maraykan ah ayaa la sheegay inay ku jiraan kooxdan koowaad.

Wajiga labaad ayaa lagu ballaarin doonaa dadka lagu leeyahay wax ka badan $2,500, oo ah xadka federaalka ee qofka looga hor istaagi karo inuu helo ama cusboonaysiiyo baasaboor. Tallaabadan ayaa la filayaa inay saamayn ku yeelato kumannaan waalid oo kale.

Sida nidaamku u shaqaynayo

Hay’adaha gobollada ee qaabilsan masruufka carruurta ayaa aqoonsada waalidiinta deynta lagu leeyahay. Kadib, waxay xogta u gudbiyaan Waaxda Caafimaadka iyo Adeegyada Dadweynaha ee Maraykanka, HHS, taas oo iyaduna wargelisa Wasaaradda Arrimaha Dibadda.

Wasaaradda ayaa qofka u diraysa ogeysiis rasmi ah, iyadoo adeegsanaysa email ama cinwaanka guriga ee qofka ku qoran. Ogeysiiskaas ayaa lagu wargelinayaa in baasaboorkiisa la laalay ama laga mamnuucay inuu helo mid cusub ilaa arrinta deynta la xalliyo.

Qofka baasaboorka laga laalo ma isticmaali karo dukumentigaas si uu ugu safro dibadda. Haddii uu qofku ku sugan yahay meel ka baxsan Maraykanka marka baasaboorka laga laalo, waa inuu la xiriiraa safaaradda ama qunsuliyadda Maraykanka ee ugu dhow.

Xaaladdaas, waxaa la siin karaa baasaboor ku meel gaar ah oo xaddidan, kaas oo kaliya loogu oggolaanayo inuu dib ugu laabto Maraykanka. Looma isticmaali karo safarro kale ama u kala gooshka dalal kale.

Sida baasaboorka dib loogu heli karo

Qofka doonaya inuu dib u helo xaqa baasaboorka waa inuu marka hore la xiriiro hay’adda gobolka ee ay deyntu uga qoran tahay. Waa inuu bixiyaa lacagta lagu leeyahay ama uu galaa heshiis ay hay’adda gobolka aqbasho, iyadoo ku xiran shuruucda gobolkaas.

Marka arrinta deynta la xalliyo, hay’adda gobolka ayaa xogta u gudbinaysa HHS. Kadib, HHS ayaa magaca qofka ka saaraysa liiska dadka laga xayiray baasaboorka, waxayna xogta u gudbinaysaa Wasaaradda Arrimaha Dibadda.

Nidaamka xaqiijinta ayaa qaadan kara ugu yaraan laba ilaa saddex toddobaad. Laakiin bixinta deynta micnaheedu ma aha in baasaboorkii hore si toos ah dib loogu soo celinayo.

Haddii baasaboor la laalay, qofku waa inuu marka hore sugaa in magaciisa laga saaro liiska, kadibna uu gudbistaa codsi cusub oo baasaboor ah, isagoo bixinaya dhammaan khidmadaha caadiga ah.

Digniin ku socota waalidiinta ku nool dibadda

Dowladda Maraykanka ayaa sheegtay in ujeeddada siyaasaddan ay tahay in waalidiinta lagu khasbo inay gutaan waajibaadkooda sharci iyo midka qoys ee ka saaran carruurtooda.

Arrintan ayaa si gaar ah muhiim ugu ah dadka haysta dhalashada Maraykanka ee ku nool ama u safra dibadda, oo ay ku jiraan Soomaali-Maraykan badan oo arrimo ganacsi, shaqo ama qoys ugu safra Soomaaliya iyo dalal kale oo Afrika ah.

Waxaa jira aabbayaal iyo hooyooyin Soomaaliyeed oo Maraykan ah oo qoysaskooda kala tageen ama kala nool, kuwaas oo qaarkood lagu leeyahay masruuf carruur oo maxkamad ama hay’ad gobol diiwaangelisay. Dadkaas waxay halis ugu jiraan in baasaboorkooda la laalo haddii ay iska indhatiraan waajibaadkaas.

Sharcigan ma beegsanayo qowmiyad gaar ah, balse wuxuu saamaynayaa qof kasta oo haysta baasaboor Maraykan ah, isla markaana lagu leeyahay masruuf carruur oo gaaraya xadka federaalka.

Tallaabadan ayaa digniin u ah waalidiinta u malaynayay in deynta masruufka carruurtu ay tahay arrin gudaha gobolka ku eg. Hadda waxay si toos ah u saamayn kartaa safarka caalamiga ah, baasaboorka iyo awoodda qofka ee ah inuu si xor ah ugu safro dibadda.

Ali Muhiyaddiin

In ka badan 300 Soomaali ah oo lagu qabtay howlgal ka dhacay magaalada Tripoli

Tripoli (Caasimada Online) — Wararka ka imaanaya magaalada Tripoli ee caasimadda dalka Liibiya ayaa sheegaya in ciidamada ammaanka iyo kooxo dharcad ah ay tan iyo Jimcihii guryaha iyo waddooyinka ka qabqabteen in ka badan 600 oo muhaajiriin ah.

Dadkan la qabqabtay ayaa la sheegay inay ku jiraan Soomaali tiro badan, xilli magaalada Tripoli ay ka socdaan howlgallo ballaaran oo lagu beegsanayo dadka ajaanibta ah ee aan haysan sharciyada joogitaanka dalka.

Warsame Cabdi Muxumad oo ku sugan Tripoli ayaa Caasimada Online u sheegay in dadka Soomaaliyeed ee howlgalka lagu qabtay ay gaarayaan in ka badan 300 oo qof, kuwaas oo isugu jira rag, dumar iyo dad da’ kala duwan leh.

Sida uu sheegay, howlgalka waxaa fulinayay ciidamo boolis ah iyo rag dharcad ah, kuwaas oo qaarkood galay guryo ay deganaayeen muhaajiriin, halka dadka intooda badan laga qabqabtay waddooyinka, goobaha ganacsiga iyo gaadiidka dadweynaha.

“Dad badan waddooyinka ayaa laga qabtay, qaar kalena gaadiidka dadweynaha ayaa laga dejiyay,” ayuu yiri Warsame, isagoo sheegay in Soomaalida ku nool Tripoli ay wajahaan cabsi xooggan tan iyo markii howlgalka uu billowday.

Sharciyada oo la weydiinayo

Lama oga sababta rasmiga ah ee ka dambeysa qabqabashada ballaaran, hase yeeshee dadka la qabtay ayaa la sheegay in la weydiinayay sharciyada ay ku joogaan dalka.

Dadka aan haysan dukumentiyo rasmi ah ayaa lagu qaaday gaadiid ay wateen ciidamada, balse ilaa hadda si rasmi ah looma oga xarumaha ama xeryaha lagu geeyay.

Qaar ka mid ah Soomaalida ku nool Tripoli ayaa sheegay in howlgalka uu abuuray jahwareer iyo cabsi, maadaama dad badan aysan garanayn halka la geeyay eheladooda iyo asxaabtooda la qabtay.

Liibiya ayaa muddo dheer ahayd marin muhiim ah oo ay adeegsadaan muhaajiriinta ka yimaada dalalka Afrika, kuwaas oo isku dayaya inay ka gudbaan badda Mediterranean-ka si ay u gaaraan dalalka Yurub.

Laakiin waddadan ayaa ka mid noqotay meelaha ugu khatarta badan ee ay maraan muhaajiriinta, iyadoo dad badan ay la kulmaan xarig, dhac, jirdil, afduub, tacaddiyo ka dhaca xeryaha lagu hayo muhaajiriinta iyo dhimasho ka dhalata safarka badda.

Soomaali badan ayaa sanadihii u dambeeyay ku xayirnaa Liibiya, qaar iyagoo sugaya fursad ay ku tahriibaan, halka kuwo kale ay ku noolaayeen magaalooyinka waaweyn iyagoo shaqooyin kala duwan ka raadsanaya.

Howlgalkan cusub ayaa walaac xooggan ku abuuray qoysas Soomaaliyeed oo ku nool gudaha dalka iyo dibaddiisa, kuwaas oo ka cabsi qaba in dadka la qabqabtay lagu hayo xaalado adag ama loo wareejiyo xeryo aan si fudud war looga heli karin.

FARMAAJO oo si adag uga hadlay khasaaraha ka dhashay banaanbaxa mucaaradka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa si adag uga hadlay abaabul ciidan oo uu sheegay in Dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh ay ku wajahday banaanbixii maanta.

Farmaajo ayaa marka hore tacsi u diray ehelada iyo qoysaska dadkii ku nafwaayey dibadbaxyada mucaaradka soo abaabuleen ee ka dhacay magaalada Muqdisho.

“Waxaan tacsi murugo leh u dirayaa ehelada iyo qoysaska dadkii ku nafwaayey dibad-baxyada nabadeed ee shacabka Soomaaliyeed ay kaga soo horjeesteen dhulboobka iyo barakicinta arxan darrada ah ee dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh ay kula kaceen shacabka ku dhaqan Muqdisho,” ayuu yiri Madaxweynihii hore ee Soomaaliya.

Tallaabadan ayuu sheegay inay muujinayso halista Madaxweynaha uu muddo xileedkiisa sharciga ahi ku egyahay 15-ka May uu ku wado dalka iyo dadka Soomaaliyeed.

“Abaabulka ciidan ee Dawladda Madaxweyne Xasan Sheekh ay ku wajahday muwaadiniinta gudanayey xaqooda dastuuriga ah ee dibad-baxa nabadeed, waxa ay muujinaysaa halista Madaxweynaha uu muddo xileedkiisa sharciga ahi ku egyahay 15-ka May uu ku wado dalka iyo dadka Soomaaliyeed.”

Sidoo kale, wuxuu caafimaad degdeg ah Alle uga baryay dhammaan dhallinyarada iyo waalidiinta ay soo gaareen dhaawacyadu.

Ugu dambeyntiina, wuxuu shacabka Soomaaliyeed ugu baaqay gurmadka iyo garab istaagga dadka nugul ee ku barakacay baneynta dhulka danta guud ee Dowladda Federaalka ka fulisay magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya.

Si kastaba, mucaaradka oo weli diidan hannaanka uu wax ku wado Xasan Sheekh ayaa wada abaabulka dibadbaxyo ka dhan ah dowladda, waxayna dalbanayaan in talada uu madaxweynuhu soo dhigo dhexda, kadibna la aado doorasho heshiis lagu yahay.

Hassan Sheikh says opposition protest meant to disrupt Somalia

Mogadishu, Somalia  – Somalia’s President Hassan Sheikh Mohamud accused opposition leaders on Sunday of using a planned Mogadishu protest to disrupt the country, after a rally over forced evictions and alleged land grabs ended with at least one civilian dead.

In a national address, the president questioned why opposition politicians scheduled the protest on the same day South West State held direct elections and the federal government invited its critics to preliminary political talks.

“Why was the protest timed for today, when an election is taking place in the country?” Hassan Sheikh said.

“There is also another question that needs to be understood: why was the protest timed for a day when the Somali government had called for preliminary talks and dialogue? There is no goodwill visible in that.”

The remarks followed security forces moving to block opposition-backed demonstrations in parts of Mogadishu, where former leaders and government critics called supporters onto the streets over demolitions, evictions, and alleged illegal land grabs in the capital.

Former Prime Minister Hassan Ali Khaire said the security operation killed a civilian in the Daynile district. Police officials confirmed the death, saying forces opened fire on what they described as an unauthorised gathering.

‘No goodwill’

The federal government stated before the protest that it respected the constitutional right to peaceful assembly, but instructed organisers to gather only at Engineer Yarisow Stadium.

Authorities said they designed the restriction to protect public safety, keep roads open, and prevent disruption in the capital.

Opposition organisers rejected the limitation and mobilised supporters across several areas of Mogadishu, triggering a confrontation with security forces already deployed along major roads and intersections.

Hassan Sheikh said the government did not oppose peaceful protests but argued that the timing and political framing of Sunday’s mobilisation raised questions about the opposition’s intentions.

“The protest was intended to disrupt Somalia,” he said. “The government understood that and allowed the protest to take place, but the Somali people also understood it from their side.”

He called on opposition politicians to show sincerity and approach dialogue with a clear political purpose, as tensions mount over Somalia’s electoral transition and constitutional changes.

The opposition accused the government of using security forces to silence dissent and intimidate political rivals. Government officials rejected the accusation, arguing they must preserve public order and prevent protests from provoking violence or paralysing the capital.

Vote defended

Much of the president’s address focused on the elections held Sunday in South West State, where voters cast ballots for local councils and the regional House of Representatives.

Hassan Sheikh described the vote as a major step in Somalia’s transition from indirect clan-based selection to universal suffrage.

“Today is one of the great days in which Somalia is making history,” he said. “For the second time, Somali people moved today toward one-person, one-vote elections and toward expressing their opinion on who they want to lead them.”

He said direct elections reflected the public will more clearly than elite bargaining or political deals between a small number of actors.

“One man standing alone somewhere does not represent the Somali interest,” he said. “The Federal Government has worked on this, and it wants the rest of the country to complete it in the same way.”

The South West vote took place in 13 districts across the Bay, Bakool, and Lower Shabelle regions.

Electoral officials said 394 candidates from 15 political organisations competed for seats in the South West State Assembly, while 1,297 candidates from 18 organisations ran for local council seats.

Officials described the exercise as one of Somalia’s most important direct voting processes in decades, noting residents in parts of South West State chose local and regional representatives through direct ballots for the first time in more than half a century.

Political rift

The vote unfolded against a widening political rift over Somalia’s electoral model.

The federal government says the country must move away from the indirect system that has dominated politics since authorities rebuilt state institutions following years of civil war.

Under that system, clan elders and selected delegates choose lawmakers, who then elect the president.

Successive governments promised to restore one-person, one-vote elections, but insecurity, political disputes, and weak institutions repeatedly delayed the process.

Opposition leaders say they do not oppose direct elections in principle, but accuse the government of pushing ahead without a broad consensus and using the process to consolidate power.

They also rejected parts of the constitutional reform process, arguing the government should not implement major changes without wider agreement among political actors and federal member states.

But for the president, the South West vote showed that Somalia was moving toward a more representative political system despite resistance from opponents.

Hassan Sheikh insisted the country had entered a new political phase and said the public, not political elites, should decide Somalia’s future leadership.

But with one protester dead, opposition leaders defiant, and the government pressing ahead with its electoral roadmap, Somalia’s direct-election push is unfolding in an increasingly volatile political climate.

Xamza oo farriin culus u diray mucaaradka xilli ay kasii dareyso xiisadda

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre oo maanta ka qeyb-galay munaasabadda xuska Maalinta Yurub (Europe Day) ayaa baaq u direy siyaasiyiinta mucaaradka.

Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa ugu baaqay dhammaan dhinacyada siyaasadda in ay ka qeyb qaataan wadatashiyada qaran ee dowladdu u fidisay, iyada oo la ilaalinayo danta qaranka iyo wadajirka shacabka Soomaaliyeed.

Mucaaradka ayaa weli ka meermeeraya gogosha wadatashi ee uu dhigay Madaxweyne Xasan Sheekh, iyagoo abaabulaya banaanbaxyo ka dhan ah Dowladda Federaalka Soomaaliya, xilli ay kasii dareyso xiisadda siyaasadeed ee dalka.

“Marxaladdan muhiimka u ah dhismaha Qaranka, waxa uu dalkeennu u baahanyahay wadatashi iyo wada-shaqayn wax dhisaysa ee ma aha jahwareer siyaasadeed, xalal waara ee ma aha khilaaf aan dhammaad lahayn, midnimo iyo ummad wadajir ah ee ma aha kala qeybinta bulshadax,” ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre.

Dhinaca kale, Ra’iisul Wasaaraha ayaa bogaadiyey Midowga Yurub iyo dowladaha xubnaha ka ah doorkooda ku aaddan taageerada Soomaaliya.

Xamza ayaa sheegay in Midowga Yurub uu Soomaaliya garab taagnaa xilliyadii ugu adkaa, gaar ahaan taageerada dhinacyada bani’aadannimada, dib-u-dhiska dowladnimada, horumarinta hay’adaha dowladda, amniga iyo dib-u-habeynta dhaqaalaha oo ay door weyn ka qaateen horumarkiisa.

Sidoo kale, wuuxu tilmaamay in Soomaaliya ay sameyneyso horumar la taaban karo, iyada oo dowladdu ay xoogga saartay dib-u-dhiska hay’adaha, xoojinta amniga, horumarinta dhaqaalaha, ballaarinta adeegyada bulshada iyo dardar-gelinta hannaan dimuqraadiyadeed loo dhan yahay.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa xusay in dowladda Soomaaliya ay qorshaynaso in dalka laga hirgaliyo doorashooyin qof iyo cod ah si shacabka Soomaaliyeed ay si toos ah ugu doortaan hoggaankooda.

Waxa kale oo uu tilmaamay in madaxda dowladda ay ka go’antahay wadatashi iyo is-afgarad lagu xoojinayo amniga iyo midnimada qaranka Soomaaliyeed.

DF iyo beesha caalamka oo wada-hadallo xasaasi ah ku yeeshay Xalane

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Kulan muhiim ah oo u dhaxeeyay Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo safiirrada dalalka Midowga Yurub ee taageera Soomaaliya ayaa maanta ka dhacay magaalada Muqdisho ee caasimadda dalka.

Kulankan oo ka qabsoomay xarunta Xalane ee xayndaabka garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde ayaa waxaa shir guddoomiyay Ra’iisul Wasaare Ku-Xigeenka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Saalax Axmed Jaamac, iyadoo ay ka qeyb-galeen mas’uuliyiin sare oo ka tirsan dowladda iyo diblomaasiyiinta Midowga Yurub.

Intii uu socday kulanka ayaa si gaar ah diiradda loogu saaray xaaladda amni ee dalka, dadaallada socda ee lagu xasilinayo Soomaaliya iyo qorshayaasha dowladda ee la xiriira la-dagaallanka kooxaha amni darrada abuuraya.

Sidoo kale, labada dhinac ayaa ka wada-hadlay geeddi-socodka dhammaystirka dastuurka dalka, iyadoo Dowladda Federaalka ay xoojisay muhiimadda ay leedahay in la gaaro dastuur dhammeystiran oo saldhig u noqda dowladnimo loo dhan yahay.

Arrimaha doorashooyinka tooska ah ayaa iyaguna qeyb weyn ka ahaa ajendaha kulanka, waxaana dowladda Soomaaliya ay sheegtay inay ka go’an tahay hirgelinta nidaam doorasho oo qof iyo cod ah, si shacabka Soomaaliyeed ay si toos ah ugu doortaan hoggaankooda.

Waxaa kale oo kulanka lagu soo qaaday horumarka dhinaca dhaqaalaha iyo dib-u-habeynta hay’adaha dowladda, iyadoo la isla soo qaaday dadaallada lagu xoojinayo kobaca dhaqaalaha iyo tayeynta adeegyada dowladeed.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka ayaa ugu dambeyn uga mahadceliyay Midowga Yurub taageerada joogtada ah ee ay siiyaan Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada amniga, dowlad-dhiska, horumarinta dhaqaalaha, iyo geeddi-socodka dimuqraadiyadda.

Kulankan ayaa imanaya xilli magaalada Muqdisho ka taagan tahay xiisad siyaasadeed oo u dhaxeysa Dowladda Federaalka iyo mucaaradka, oo ayagu caasimadda ka wada dhaq-dhaqaaqyo iyo banaanbaxyo ka dhab ah Madaxweyne Xasan Sheekh.

Daawo: Xasan Sheekh oo ka hadlay doorashada K/Galbeed iyo banaanbaxa mucaaradka

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud oo maanta khudbad u jeediyay dadka Soomaaliyeed ayaa ka hadlay arrimaha doorashooyinka, banaanbaxa mucaaradka iyo gogoshii uu dhawaan u fidiyay siyaasiyiinta mucaaradka ee kasoo horjeeda.

Madaxweynaha ayaa ugu horeyn sheegay in doorashadii goleyaasha deegaanka iyo wakiilada ee maanta ka qabsoomtay dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed ay bog iyo taariikh cusub u fureen Soomaaliya, isagoo tilmamaay in dalka uu haatan u jiheystay doorasho qof iyo cod ah.

“Maanta waa maalin maalmihii waaweyna oo Soomaaliya taariikhda ay sameynaysay kamid ah. Markii labaad ayaa dad Soomaaliyeed waxay dhaqaaqeen maanta doorasho qof & cod ah iyo inay cabiraan ra’yigooda iyo cidda ay u rabaan inay hoggaanka noqoto,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa sheegay in doorasho qof iyo cod ay ka tarjumeyso dhabta waxa ay rabaan. “Danta Soomaaliyeed kama tarjumayso nin kaligiis meel taagan. Dowladda Federaalka waxay kasoo shaqeysay waaka, inta kale ee dalkana inay sidaas u dhameystirto ayay rabtaan.”

Sidoo kale Madaxweynaha ayaa mucaaradka ku eedeeyay in aysna ka muuqan niyadsamaan, isagoo su’aal geliyay sababta ay maanta ugu soo aadiyeen banaanbax ka dhan ah Dowladda Federaalka Soomaaliya.

“Maxaa maanta loogu soo aadiyay banaanbaxa oo doorasho ka dhaceyso dalka. Waxaa iyadana su’aal meesha taagan ah oo in la fahmo u baahan sababta maanta oo Dowladda Soomaaliya ku baaqday shir hordhac ah oo wada-xaajood ah loogu soo aadiyay banaanbaxa, niyad samaan kama muuqato meeshaas.”

Waxa uu intaas kusii daray: “Banaanbaxa wuxuu ahaa mid Soomaaliya lagu carqaladeyno, dowladdana intay fahamtay ayay ogolaatay in banaanbixii la qabto, hase yeeshee dadka Soomaaliyeed ayaa iyagu dhinacooda ka fahmay.”

Madaxweynaha ayaa ugu baaqay in siyaasiyiinta mucaaradka la yimaadan niyadsamaan iyo ujeedo toosan, xilli ay kasii dareyso xiisadda siyaasadeed ee dalka.

Si kastaba, doorashada Koonfur Galbeed looga dareeray maanta ayaa imanaysa xilli mucaaradka ay si adag u diidan yihiin hanaanka doorasho qof iyo cod iyo dhaqan-gelinta dastuurka cusub.

Doorashooyinka isku sidkan ee Koonfur Galbeed ayaa ka dhacay 13 degmo oo ka kala tirsan gobollada Shabeellaha Hoose, Baay iyo Bakool, iyadoo si buuxda ay uga qayb-galeen dadweynaha Koonfur Galbeed oo saaka u dareeray goobaha codbixinta ee loo asteeyay doorashada.

Sida uu sheegay guddiga doorashadu wuxuu loolanka u dhexeeyaaa 15 urur siyaasadeed oo isku diiwaangeliyay ka qayb-qaadashada doorashooyinka golaha wakiilada Koonfur Galbeed, iyadoo golaha wakiiladda isku soo sharraxeen illaa 394 musharrax oo isugu jiro rag iyo dumar.

Sidoo kale golaha deegaanka waxaa ku loolamaya 18 urur, iyada oo ay isa soo sharraxeen illaa 1,297 oo isugu jiro rag iyo dumar u badan dhalinyaro.

Shacabka reer Koonfur Galbeed ayaa maanta qoray taariikh cusub, iyadoo muddo ka badan 57 sano kadib markii ugu horreysay ay si toos ah uga qeybgalayaan doorasho qof iyo cod ah, si ay u doortaan hoggaankooda.

Hoos ka daawo muuqaalka

Puntland oo ku adkaysatay in dil toogasho lagu fuliyo shaqsiyaadka…

0

Boosaaso (Caasimada Online) – Maamulka Puntland ayaa ku dhawaaqay inuu qaadi doono tallaabooyin adag oo dhinaca sharciga ah oo ka dhan ah maxaabiista kooxda Daacish, kuwaas oo lagu qabtay dagaalladii sanadkii hore iyo kuwa sanadkan ka dhacay buuraha Calmiskaad ee gobolka Bari.

Mas’uuliyiinta sare ee Puntland ayaa si cad u sheegay in la adkeyn doono ciqaabaha lagu ridayo xubnaha lagu helo inay ka tirsanaayeen kooxdaasi.

Madaxweynaha Puntland, Siciid Cabdullaahi Deni ayaa dhawaan faray garsoorka cusub ee Maxkamadda Ciidamada Puntland inay si adag ula tacaalaan kiisaska la xiriira kooxda Daacish, gaar ahaan xubnihii lagu soo qabtay howlgallada ciidamada Puntland ay ka fuliyeen deegaanka Calmiskaad.

Sida ay sheegeen saraakiil ka tirsan Puntland, Madaxweyne Deni ayaa amar ku bixiyay in qof kasta oo lagu helo inuu xubin ka yahay Daacish uu wajaho xukun adag oo dil toogasho ah, kaasi oo lagu fulin doono nidaamka maxkamadaha ciidamada.

Go’aankan cusub ayaa kusoo aadaya xilli Puntland ay sii xoojisay howlgallada amni ee ka socda gobolka Bari, kuwaas oo lagu bartilmaameedsanayo haraadiga kooxda Daacish ee weli ku dhuumaaleysanaya buuraha Calmiskaad.

Ciidamada Puntland ayaa bilihii lasoo dhaafay halkaasi ka waday gulufyo culus oo ka dhan ah kooxda, waxaana la sheegay in howlgalladaasi lagu dilay xubno badan oo ka tirsanaa Daacish, halka kuwo kalena lagu qabtay nolol iyo geeri.

Madaxweyne ku-xigeenka Puntland, Ilyaas Cismaan Lugatoor ayaa isna adkeeyay mowqifka adag ee maamulka, xilli uu furayay tababar loo qabanayay xubnaha garsoorka Puntland. Waxa uu sheegay in Puntland muddo dheer dagaal kula jirtay kooxaha argagixisada ee khatarta ku haya amniga iyo xasilloonida deegaannada maamulka.

Lugatoor ayaa ugu baaqay hay’adaha garsoorka inay soo rogaan ciqaabo adag oo ka dhan ah dadka ku lugta leh falalka argagixisada, isagoo xusay in loo baahan yahay in sharciga si buuxda loo mariyo cid kasta oo lagu helo dambiyadaasi.

“Puntland waxay diyaar u tahay inay maxkamadeyso dadka ku lugta leh argagixisada iyo dilalka, waxaana idinka fileynaa inaad tallaabo adag ka qaaddaan cid kasta oo dambiyo geysata,” ayuu yiri madaxweyne ku xigeenka Puntland.

Maamulka Puntland ayaa sare u qaaday dagaalka ka dhanka ah Daacish ee gobolka Bari, kadib dagaallo culus oo ay la galeen kooxdaasi oo muddo ku dhow 15 sano ku sugneyd buuraha Calmiskaad, halkaasi oo ay ka sameysteen fariisimo iyo saldhigyo ay ku xoogeysnaayeen.

Shariif oo shaaciyay arrimo kasoo kordhay dibadbaxa mucaaradka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Mudane Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo shir jaraa’id qabtay ayaa ka hadlay dibadbaxa mucaaradka ee maanta ka bilowday qaybo kamid ah magaalada Muqdisho, isaga oo u tegay banaanbaxayaal isugu soo baxay aagga guria uu ka dagay xaafadda Mirinaayo ee degmada Cabdicasiis.

Shariif ayaa marka hore sheegay inay la kulmeen ergo ka socday dowladda federaalka, balse dadaallada la sameeyay ay ka fashilmeen dhanka dowladda.

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in la’isla gartay in dibadbaxu ka dhaco garoonka Koonis, balse shacabka laga xirtay waddooyinka, lagana hor istaagay garoonka, sida uu hadalka u dhigay.

Waxaa kale oo uu ka hadlay khasaaraha dhimashada iyo dhaawaca ee ka dhashay dibadbaxa, kadib markii la rasaaseeyay shacab ku sugnaa Dayniile.

“Jidgooyooyin ayaa loo sameeyay dadka waa la jir-dilay runtii waa arrin aad iyo aad looga xumaado sidaas oo kale dibadbaxa waxa uu ka dhacay meelo kale oo ay kamid tahay gubta iyo Dayniile halkaas oo ay dad ku dhinteen kuwa kalena ay ku dhaawacmeen,” ayuu yiri Madaxweynihii hore ee dalka.

Sheekh Shariif oo hadalkiisa sii wata ayaa xusay in banaanbaxyada ay soo socon doonaan, isla markaana lagu raadinayo xuquuqda dadkii la barakiciyay.

“Mudaharaadku waa noo bilowday mana istaagaayo illaa dadkii dhibanaay xuquuqdooda ay ka helaan,” ayuu mar kale yiri Sheekh Shariif.

Si kastaba, ujeedka ugu wayn ee mucaaradka ayaa ah in Madaxweyne Xasan Sheekh uu talada soo dhigo dhexda, kadibna la aado doorasho heshiis lagu yahay.