Muqdisho (Caasimada Online) – Ciyaarta Finalka ee Galmudug iyo Hirshabeelle ayaa dib loo dhigay, sida lagu cadeeyey war-saxaafadeed ka soo baxay Xiriirka Kubada Cagta Soomaaliya.

Xiriirka  ayaa shaaciyey in dib loo dhigay muddo labo maalmood ah ciyaarta finalka ah oo horay loo go’aamiyey in la ciyaaro 27-ka bishaan oo ku beegan berri oo Sabtida.

Qoraal kasoo baxay Xiriirka ayaa lagu shaaciyay in maalinta Isniinta ah kulanka ugu dambeeya la ciyaari doono koobka maamul goboleedyada iyo gobolka Banaadir oo final ay isugu soo baxeen Galmudug iyo HirShabeelle.

29-ka bishaan Janaayo oo ku beegan maalinta Isniinta ah ayaa la qorsheeyey in lasoo gabagabeeyo ciyaartaan oo ah mid xasaasi ah, waxaana aad loo sugayaa kulanka kama dambeysta ah.

Xiriirka ayaa qoraalkaan taageerayaasha uga codsaday inay ilaaliyaan habsami u socodka tartanka, iyadoo laga fogaanayo wax kasta oo khalalaase ku keeni kara habsami u socodka ciyaarta.

Tartankaan oo ah mid aad u xiisa badan waxaa horay loogu reebay xulalka kubadda cagta ee Banaadir iyo Jubbaland, halka Koonfur Galbeed ay ka carootay tartanka oo meel dhexe maraya.

Horay Puntland ayaa uga hartay ciyaarahaan, lamana shaacin sababta rasmiga ah ee tartankaan ay uga hartay Puntland, markii laga reebo khilaafka dowladda federaalka kala dhexeeya Puntland.

Koonfur Galbeed ayaa tartankaan ka hartay kadib markii la weeraray bas ay la socdeen ciyaartoyda oo ka soo baxday garoonka, K/Galbeed ayaa go’aan ku gaartay in mar dambe aysan ciyaar u imaan Muqdisho, maadaama lagu weeraray sanadkii labaad.

Muqdisho (Caasimada Online) – Safiirka Itoobiya ee Soomaaliya Amb. Mukhtaar Maxamed Waare ayaa taageeray xad-gudubka ay xukuumadda Abiy Axmed kula kacday Soomaaliya.

Danjire Mukhtaar oo hadda ku sugan dalkiisa kadib markii uu si iskiis ah uga baxay magaalada Muqdisho ayaa wareysi uu siiyay wakaaladda ENA waxa uu ku sheegay in Somaliland ay tahay cidda ugu mudan ee laga la xaajoon karayay heshiiska badda.

“Heshiiska aan la galnay Somaliland waa mid taariikhi ah oo xaqiijinaya dammaanadda dhaqaale iyo amni ee Itoobiya,” ayuu yiri Safiirka Itoobiya ee Soomaaliya.

“Malihi way habboonaan lahayd, haddii heshiiskaas qudhiisa aan la geli lahayn Soomaaliya. Haddii aan Soomaaliya la heshiinno oo aan Somaliland dhul weyddiisanno, nama ay siiseen. Maxaa yeelay waxa ay isku arkaan dal madax bannaan, sidaas darteed waa xaqiiqo jirta oo in la isticmaalo ay tahay.”

Sidoo kale wuxuu wareysigaaan uu siiyay wakaaladda wararka dalkiisa ee ENA ku sheegay in magaalada Muqdisho ay tahay meeshii ugu liidatay amni ahaan ee uu kasoo shaqeeyay, islamarkaana aad ku dareemayn nafis amni, sida uu hadalka u dhigay.

“Anigu meesha aan ku dhashay, meesha aan ku koray iyo meelaha aan ka soo shaqeeyayba Soomaaliya waa goobta ugu dhibaatada badan. Ma ahan meel sidii aad doonto aad u dhaq-dhaqaaqi karto oo ma socon kartid ilaalo la’aan oo waxaad ku soconaysaa gaari aanay xabbdu karin. Daqiiqad walba waxa aad halis u tahay in lagu qarxiyo. Waa meel xaaladdeeda amnigu ay aad u liidato halka aan ku shaqeeyo,” ayuu yiri Danjire Mukhtaar Maxamed Waare.

Waxa uu intaas kusii daray “Soomaaliya dadka shacabka ah waa wanaagsan yihiin, laakiin xaaladda amnigu waa mid aad u dhib badan. Laakiin Ilaahay ayaa mahad leh. Weli dhibaato ima haleelin, in aanay i haleelinna waan rajaynayaa. Waase waajib qaran oo dalkaaga u hurtay, haddii ay dhib ku soo gaadho.”

Ugu dambeyntiina wuxuu tilmaamay in ciidamo Itoobiyaan ah ay u dhimanayaan nabad-galyada Soomaaliya, islamarkaana uu ka naf jecleysi badneyn kuwaasi, uuna diyaar u yahay in xaaladda noocaas ah uu kusii shaqeeyo, sida uu hadalka uu dhigay.

“Geesiyaasheennu maalin walba nabad-galyada Soomaaliya ayay u dhimanayaan. Aniga naftayduna qaranka kama weyna. Dhibaato kastana diyaar ayaan u ahay.”

Marka laga imaado sida uu Safiirka Itoobiya u dhigay xaaladda amni ee magaalada Muqdisho, waxaa xaqiiqo ah in amniga caasimada uu si weyn usoo reysanayo bilihii dambe, ayna shacabka dareemayaan xasilooni amni, oo ay ka reysteen arbushaadii iyo falalkii amni darro ee argagixisada.

Beledweyne (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Hiiraan ayaa sheegaya in ciidanka xoogga dalka ay Beledweyne ku toogteen nin Al-Shabaab ah.

Ninkaan ayaa la sheegay in uu doonayay inuu dhibaato u geysto bulshada Beledweyne, isaga oo ku hubeysnaa bastoolad iyo bam-gacmeed, ayada oo ciidanka xoogga ay ka hortageen dhagartiisa.

Howl-galkaan oo ka dhacay xaafadda Buundo-weyn ayaa waxaa fuliyay askar ka tirsan guutada 5-aad qeybta 27-aad oo la sheegay inay ku howl-galeen xogta bulshada xaafadda Buundo-weyne.

Ninkaan oo kamid ahaa xubnaha u xuubsiibtay dhibaateynta bulshada ayaa ku baxay gacanta ciidamada geesiyaasha ah ee ka howl-gala gobolka Hiiraan, gaar ahaan Beledweyne.

“Way dhammaatay waqtiga dadka bulshada indhaha u ah inta la dilo la oran jiray wuu baxsaday iyo lama yaqaan,” ayuu yiri taliyaha guutada 5-aad qeybta 27-aad Korneel Maxamuud Xasan Baakaay oo la hadlay warbaahinta dowladda.

Sidoo kale wuxuu ugu baaqay bulshada gobolka Hiiraan inay la shaqeeyaan ciidamada amaanka, si loogu guuleysto amniga gobolka iyo magaalada Beledweyne intaba.

Ma ahan markii u horreysay ee ciidamada xoogga dalka ay ka hortagaan Shabaab damacsanaa dhibaateynta shacabka, xilli uu dalka ka socdo dagaal ka dhan ah kooxda Al-Shabaab, uuna dhawaan bilaaban doono wejiga labaad ee dagaalka.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Koonfur Galbeed Cabdicasiis Lafta-gareen ayaa la saftay madaxweyne Xasan Sheekh oo wajahaya mucaaradad xooggan oo la xiriirta arrimaha wax ka beddelka dastuurka.

Lafta-gareen oo khudbad ka jeediyay munaasabaddii caleemo saarka Saciid Deni ee shalay ka dhacday Garoowe ayaa sheegay in la joogo waqtigii la dhameystiri lahaa dastuurka oo muddo badan KMG ah.

“Waxaa soo dhaweynaya dadka Soomaaliyeedna ku bogaadinayaa yaanan isku dhaganaan ee iyada oo heshiis la yahay la wada jirana hore ha loo socdo. 30-kii sano looma dhamo ayaa lagu jiray ee looma dhamo inta la daayo waa u wada dhanahay,” ayuu yiri madaxweyne Lafta-gareen.

Waxa uu intaas kusii daray “Arrinta dastuurka dhameystirkiisa iyo hore u socodka dowladnimada Soomaaliya aan dhiiri-gelino aan garab istaagno sida ay hadda wax ku socdaan. Siyaasiyiinta iyo dadka aragtiyada kala duwan maanta maalin ay ka munaasabsan tahay oo ay ka fiican tahay ma lahan.”

Sidoo kale waxa uu madaxweyne Xasan Sheekh iyo guddoomiyaha Golaha Shacabka Aadan Madoobe ku bogaadiyay wixii maalintii dhoweyd ka dhacay xarunta Baarlamaanka, ee lagu meel-mariyay habraaca wax ka beddelka dastuurka.

“Madaxda ka shaqeynaysa aan ugu hambalyeyno, aniga shaqsiyan waxaa rabaa in aan halkan hambalyo uga jeediyay Sheekh Aadan Madoobe, oo si aad u qurux badan baarlamaanka uga gutay masuuliyadiisa iyo waajibaadkiisa oo sida ay aheyd mariyay.”

Hadalka Lafta-gareen ayaa imanaya xilli uu shalay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu si cad u sheegay in aan dib looga laabaneyn dhameystirka dastuurka, islamarkaana uu taagan yahay waqtigii ugu munaasabsana ee la dhameystiri lahaa.

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi oo wareysi gaar ah siiyay Telefishanka ku hadla Afka xukuumadda Somaliland ayaa ka hadlay heshiiskii 1-dii bishaan Addis Ababa uu kula saxiixday ra’iisul wasaare Abiy Axmed.

Madaxweyne Muuse Biixi ayaa sheegay in heshiiskaasi uu Somaliland siinayo ictiraaf ay sanado badan raadineysay, islamarkaana aan si rasmi ah loo saxiixi doonin illaa Itoobiya ku dhawaaqdo inay Somaliland u aqoonsatay dal ka madax-banaan Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

“Mar baa lagu wada dhawaaqayaa (aqoonsiga iyo badda) heshiiska la wada saxeexayo ee rasmiga ah waxa ku qoran Somaliland waanu aqoonsan nahay isku goob ayaana lagu wada qorayaa,” ayuu yiri madaxweyne Muuse Biixi.

Waxa uu intaas kusii daray madaxweynaha “Markaa heshiiska dal walba waa in uu wixiisa helaa, innagoo laba dawladood ah ayaynu heshiiska saxeexaynaa.”

Madaxweyne Biixi ayaa weli ku adkeysanaya in heshiiska Itoobiya ee lagu siinayo qeybo kamid ah badda Soomaaliya ay uga bedelanayaan ictiraaf, halka Itoobiya ay ka gaabsatay inay aqoonsaneyso Somaliland.

Xukuumadda Abiy ayaa keliya xustay in ay ka fikirayso arrintaasi kadib marka ay degto halka loo calaamadeeyay oo ay sheegtay inay tahay dhul badeed dhaca deegaanka Lughaya ee gobolka Awdal, halka Biixi uu sheegay in aqoonsiga uu dhacayo kahor saxiixa rasmiga ah ee heshiiska.

Si kastaba, heshiiska Somaliland iyo Itoobiya ayaa waxaa si adag uga hortimid dowladda federaalka Soomaaliya, oo ayadu gebi ahaanba burisay heshiiskaasi, ayada oo dagaal diblumaasiyadeed culus ku qaaday Itoobiya, kaasi oo sida muuqata ay uga adkaatay damaca guracan ee Abiy.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee maamul goboleedka Puntland, ahna Senator ka tirsan Aqalka Sare ee Soomaaliya, Cabdiraxmaan Maxamed Faroole ayaa si adag uga hadlay habraaca wax ka beddelka ee ay shalay saxiixeen xildhibaanada labada aqal.

Faroole ayaa kasoo horjeestay tallaabada Baarlamaanka, wuxuuna sheegay in la qaaday, ayada oo aan heshiis lagu ahayn wax ka beddelka Dastuurka.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in go’aanka shalay ay gaareen xildhibaannada uusan ahayn mid cadaalad ah, sida uu hadalka u dhigay.

“Shalay waxaa Muqdisho kasoo baxay wax cadaalad ahayn oo waxaa lagu takrifalay jiritaanka dalka” ayuu yiri madaxweynihii hore ee maamulka Pununtland.

Senatorka ayaa sidoo kale farriin u diray madaxweyne Xasan Sheekh, wuxuuna ka dalbday in aanu saxiixin xeerkaas, inta laga heshiinayo.

Xasan Sheekh Maxamuud waxaan u sheegayaa in wixii kasoo baxay Baarlamaanka in uusan saxiixin inta laga heshiinayo” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Hadalkan ayaa Faroole waxa uu ka sheegay caleema saarka madaxweyne Deni oo uu goobjoog ka ahaan madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya.

Horay waxaa tallaabada baarlamaanka u diiray madaxweyneyaa hore oo uu kamid yahay Farmaajo, kaas oo yiri ““Nasiib darro ka weyn ma jirto in hoggaanka dowladdu ay kala dhantaalaan midnimada dadkeenna Soomaaliyeed oo marxaladdan xasaasiga ah u taagnaa difaaca dalkooda iyo gobanimadooda,”.

Shariif ayaa dhankiisa cambaareeyay “”Waxaan cambaaraynayaa habka gurracan ee loo agaasimay kulankii maanta ee Baarlamaanka iyo go’aankii loo gaaray habka khilaafsan xeerarka dalka iyadoo aan waxba la xeerin,” ayuu yiri Madaxweynihii hore Shariif.

Hargeysa (Caasimada Online) – Waxaa mar kale dib usoo cusboonaaday xiisadda doorashada ee Somaliland oo ay wlei isku hayaan xubnaha mucaaradka iyo sidoo kale xukuumadda madaxweyne Muuse Biixi Cabdi, taas oo horay dib u dhaca uu ugu yimid.

Musharraxa xisbiga mucaaradka ee Wadani, Cabdiraxmaan Cirro oo war cusub soo saaray ayaa sheegay inay dalbanayaan in la qabto doorashada, si aysan mar kale dib ugu dhicin.

Cirro ayaa shaaca ka qaaday inay doonayaan doorasho nabad ah, si looga digtoonaado qalalaase horleh oo ay gashaa Somaliland, maadaama ay jiraan xaalado adag.

Sidoo kale wuxuu weerar afka ah ku qaaday madaxweyne Muuse Biixi oo uu ku eedeeyay in uusan rabin doorashada, balse ay waajib tahay inay dhacdo.

“Annagu waxaan rabnaa doorasho nabad ah, tartan xalaal ah ayaan rabnaa xoog iyo xabad waxba ku dooni meyno ee aan u diyaar garowno doorashada, Muuse ha’iska rafto doorashada way dhaceysaa” ayuu yiri Cabdiraxmaan Cirro,

Waxaa kale oo uu soo hadal qaaday dhibaatooyinka ka jira Somaliland, isaga oo tilmaamay in deegaan kasta ay gaartay sida uu hadalka u dhigay.

“Deegaan aanu tegnay oo aan cabaneyn maan soo arag bari iyo galbeed” ayuu mar kale yiri musharraxa xisbiga mucaaradka ee Wadani.

Cabdiraxmaan Cirro oo hadalkiisa sii wata ayaa xusay in haatan ay Somaliland u baahan tahay badbaado, isla markaana la ilaaliyo dhammaan xuduudaheeda.

“Maanta deegaan qura laga hadli maayee Somaliland-baa u baahan badbaado xuduudkeena Tukaraq ayuu ahaa iminkana, waa Oog” ayuu sii raaciyay.

Sidoo kale wuxuu kusii daray “Waxa ugu weyn ee Somaliland ku badbaadeysaa waa shacabka oo midooba, lana iloobo waxyaalaha lagu soo dhex tuurayo”.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugida Qaranka ee NISA ayaa shaacisay magacyada horjoogayaal kooxda Al-Shabaab looga dilay duqeyn ka dhacday xarunta u weyn ee kooxda ee gobolka Galguduud.

Duqeyntaan oo iska kaashadeen NISA iyo saaxiibada caalamiga ah ayaa waxaa lagu beegsaday xaruntaasi oo ku taalla Galhareeri, waxaana lagu dilay 30 Shabaab ah oo isugu jira dagaal-yahaano iyo horjoogayaal ay kamid yihiin Ajaanib.

Qoraal kasoo baxay NISA ayaa sidoo kale lagu shaaciyay in weerarka cirka ee lala beegsaday Al-Shabaab ay ku dhaawacmeen illaa 20 xubnood oo ka tirsan kooxda.

“Goobaha lagu bartilmaameedsaday hawlgalkan waxaa kamid ahaa xarunta Idaacadda Andulus, xarun lagu farsameyo Qaraxyada, xarunta maaliyadda ee degmada Galhareeri, guri ay daganaayeen horjoogeyaal ka tirsan Shabaab gaar ahaan kuwa sameeya Filimada ee lagu magacaabo Al-Kataa’ib, guri uu deganaa horjoogaha waxa ay ugu yeeraan Sakawaadka gobolka Sh. Dhexe iyo guryo ay ku shiri jireen Jabhadaha Khawaarijta.”

Horjoogeyaasha lagu dilay duqeynta ee NISA ay shaacisay ayaa waxay kala yihiin;

1. Qoor-Cadde oo ahaa horjoogaha xarunta Qurdubi, oo ah xarun ay ku faafiyaan fikradaha qaldan.

2. Macalim Maxamed oo ahaa ku-xigeenka xarunta Qurdubi.

3. C/kariin Shan-boqolle oo ka mid ahaa aasaasayaashii Khawaarijta ee Galguduud.

4. Wareershe oo ahaa horjooge ka tirsanaa qeybta Gaadiidka.

5. Yamiin oo ahaa horjooge ka tirsanaa Maleeshiyaadka Khawaarijta ee Mudug.

6. Cabdullaahi Macalim Bashiir oo ka mid ahaa horjoogeyaasha Maleeshiyaadka ee Galguduud.

7. Ismaaciil Abu-Ruqiya oo ka tirsanaa qeybta marin-habaabinta Khawaarijta Galgaduud.

8. Ciise Maxamed Wehliye oo ahaa Horjoogaha waxa ay ugu yeeraan Sakawaadka ee Gobolka Sh. Dhexe.

9. Ciise Ruush oo ahaa Horjoogihii farsamada Hubka.

10. Usaama oo ahaa Horjoogihii Isgaarsiinta.

11. Xasan Nuur ka tirsanaa qeybta Gaadiidka.

“Hawl-galkan oo jab xoog leh lagu gaarsiiyay Khawaarijta ayaa xubnaha lagu khaarijiyay waxaa ka mid ahaa Ajaanib ka shaqeyn jirtay dhinaca Warbaahinta gaar ahaan qeybta ay ugu yeeraan Al-kataa’ib.”

Garowe (Caasimada Online) –Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo shalay Garowe kaga qeyb galay caleemo saarka madaxda Puntland ayaa si adag uga hadlay mar kale damaca Itoobiya ay ku dooneyso badda Soomaaliya, isagoo u tilmaamay halka wado ee u furan Abiy.

Madaxweyne Xasan ayaa Itoobiya u cadeeyey in Soomaalidu aysan ka gorgortami doonin dalkooda, isagoo ugu baaqay Itoobiyaanka inay ku soo laabtaan jidka deris wanaagga, maadaama aysan wax kale u suurta geli doonin.

“Inaan deris noqono ma aanaan dooran Itoobiya, hal wado ayaa maanta u furan inaan deris isku wanaagsan noqono oo masaalixda labada shacab ka wada shaqeyno, Itoobiya sida ay wax ku dooneyso noogama heli doonto yaan lagu daalin, badeena anaga ayaa diyaar u ah in laga faa’iideysto, laakiin sida ay rabto Itoobiya kama yeeli karto, go’aana kaga gaari karto dhulkeena,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Sidoo kale Madaxweynaha Soomaaliya wuxuu sheegay in dalal badan oo caalamka ku yaalla aysan bad laheyn sida Itoobiya, halka dhaqaalaha Itoobiya uu sii kobcayo iyadoo dalku uusan laheyn bad, taas oo been ka dhigeysa dooda Abiy Axmed ee ah “Itoobiyaanku siima noolaa karaan bad la’aan.”

“Hada ka hor waxaan Abiy Axmed ku iri, Itoobiya saameyn ma ku yeelanee badda mise kuma yeelaneyso gorgortan ah nama dhex yaallo, Itoobiya bad sidee ku heli kartaa, si badeecadaha ay ugala soo degto, wax soo saarkeedana ay uga dhoofiso aan ka wada hadalno, farsamo waaye anaga ayaana dan ka aragta in dekado badan oo Soomaali leedahay ay Itoobiya isticmaasho,” ayuu yiri Xasan Sheekh.

Madaxweyne Xasan ayaa Itoobiya u sheegay in badda Soomaaliya ay ku imaa karaan cilaaqaad iyo go’aanka Soomaaliya, balse uusan soca doonin qorshe ay ayagu soo dhoodhoobeen.

“Dhulka Soomaaliyeed ayaan qaadanaa si aan badda u gaaro, markii aan badda tago intaas ayaan hadana sii qaadanaa, waan diidnay damacaas, mana dhaceyso, waqti ha isaga luminina, ma dhaceyso taasi, waxaana dhalaneysa sii kala fogaansho iyo uur ku taalo hor leh.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in Itoobiya ay Soomaaliya u qabto cadaawad gaamurtay oo boqolaal sano jirsatay, balse Soomaalidu iska xirtay bogii madoobaa ee cadaawada, markii la diriray ee labada dal burbureen 30 sano ka hor, wuxuu nasiib darro ku tilmaamay in cadaawadaasi sii socoto.

Hoos ka daawo

Garowe (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomalaiya Maxamed Xuseen Rooble oo maanta ka qeyb galay xafladii caleemo saarka madaxweynaha Puntland iyo ku xigeenkiisa  ayaa aad ula dardaarmay Saciid Cabdullaahi Deni oo nasiib u yeeshay in mar labaad uu ku soo laabto xukunka.

Rooble ayaa sheegay in Saciid Deni uu maanta heysto fursad weyn, isagoo kula taliyey in albaabada siyaasadda uu balaqo oo Puntland iyo Soomaaliya oo dhan uu isku wado.

“Saciid Deni waxaan kula talinayaa inuu albaadada siyaasadda balaqo oo xilalka uu bixiyo, gacantiisuna furaato,” ayuu yiri Rooble.

Ra’isal Wasaarihii hore ee Soomaaliya oo hadalkiisa sii watay ayaa yiri, “Koonfurta ayaa waxaa laga yaqaanaa qof la doortay oo xilkii heysta, xoolihii ku darsada oo hadana xanaaqsan, Madaxweyne ha noqon sidaas.”

Sidoo kale Rooble ayaa masuuliyiintii isugu timid xafladaan kula taliyey in qofkii xil loo dhiibto oo dadku doortaan uu iska ilaaliyo muddo kororsi, “qof kasta oo mustaqbalka doorasho raba, waxaan u cadeynayaa in waqti lagu darsado uusan faa’iido laheyn, waxaa tusaale idinkugu filan fursadii uu Deni idin tusay, maadaama uu doorashadii ku qabtay waqtigeeda, kuna soo laabtay isagoo nadiif ah,” ayuu yiri.

Maxamed Xuseen Rooble ayaa sheegay in 14 sano uu ka shaqeynayey deegaanada Puntland, isla markaana uu reer Puntland ku yaqaano dad nabadda jecel oo aan qaadan fikrado banaanka uga yimid.

Wuxuu sheegay in shacabka Puntland ay ka duwan yihiin shacabka kale ee Soomaaliyeed markii la eego is maqalka iyo nabad jeclida, isagoo kula dardaarmay inay nabadooda xajistaan, Soomaalida kalena wax la wadaagaan.

“Puntland waxaan kula talinayaa Madaxweynaha iyo shacabkaba sabar, dulqaad iyo isku hayn inay muujiyaan, marwalba waxaa nala dhahaa Puntland waa ‘Hooyada Federaelka’ Hooyada waxaa laga rabaa inay sabarto ee maaha inay xanaaqdo oo caruurteeda u diido caanaha,” ayuu yiri Maxamed Xuseen Rooble.

Muqdisho (Caasimada Online) –Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo maanta Garowe kaga qeyb galay caleemo saarka madaxda Puntland ayaa qeyb ka mid ah khudbadii uu jeediyey kaga hadlay sida umadda Soomaaliyeed ay ugu baahan tahay midnimo, si cadowga ay isaga difaacdo dalkana u dhisato.

“Midnimo ayaan u baahanahay, si aan uga adkaano argagixisada gudaha iyo cadowga dibadada. Soomaaliya maanta midnimo ra’yiga ah maalin ay uga baahi badan tahay ma jirto,” ayuu yiri Xasan Sheekh.

Madaxweynaha ayaa balan-qaaday inta uu joogo xukunka inuu muhiimadda koowaad sii doono midnimada isku soo dhaweynta dadka Soomaaliyeed oo ku kala tegay burburkii iyo duruufihii adkaa ee dalka iyo dadka Soomaaliyeed ay soo mareen.

“Anigoo ah Madaxweynaha JFS waxaan balan qaadayaa intii suurtagal ah ee qof uu samey karo inaan xoog, caqli iyo juhdi geliyo midnimada iyo isku wadka dadka Soomaaliyeed, si gaar ah madaxda dowlad goboleedyada ee bulshadu soo dooratay iyo siyaasiyiinta kale ee kala aragtida duwan,” ayuu yiri Xasan Sheekh.

Madaxweynaha ayaa sheegay in hadafkiisa koowaad uu yahay in dadka siyaasadda ka masuulka ah uu doonayo inay aragtida danta qaranka ka mideysnaadaan “ajandaha qarankeena inuu mid ahaado waa muhiim, waana ku dadaaleynaa.”

Sidoo kale Madaxweynaha ayaa sheegay inay muhiim tahay in dadka talada ku yeelanaya dalka sida siyaasiyiinta iyo madaxda maamullada inay yihiin dad xil-kas ah oo doonaya in dalkaan uu horay u socdo.

Madaxweynaha ayaa ka hadlay arrimaha dastuurka, wuxuu sheegay in waqti badan uu qaatay, dhaqaale badan lagu bixiyey, dunidu ay isku dayday inay naga caawiso dhameystirkiisa, balse maanta ay dowladiisa ka go’antahay inay dhameystirto dastuurka dalka.

“Idinma lihi 100% sax ayuu noqonayaa, goor kasta ayaa wax laga bedelayaa, hada waxbaa noo qabsoomay, mana aanaan degdegin, baarlamaanka shuruucdii uu ansixiyey, kalfadhigii hore hadaan la ansixi laheyn, Soomaaliya deynta lagama cafiyeen, hadii shuruucdii amniga aan la ansixin cunaqabateynta lagama qaadeen dalkeena,” ayuu yiri Madaxweynuhu.

Hoos ka daawo

Kismaayo (Caasimada Online) – Ciidamada Itoobiya ee qaybta ka ah howlgalka Midowga Afrika (ATMIS) ee Soomaaliya ayaa lagu soo warramayaa inay maanta isaga baxeen magaallo xeebeedka Kismaayo ee xarunta gobolka Jubbada Hoose ee Soomaaliya.

Ciidamadan oo daganaa duleedka waqooyi ee magaalada ayaa banneeyay xeradooda, sida ay innoo xaqiijiyeen ilo wareedyo xilkas ah.

Sidoo kale munaasabad lagu sagootinayo ciidamada Itoobiya ayaa hadda ka socota xarunta Jaamacadda Kismaayo oo ay dagan yihiin ciidamada Xoogga dalka, waxaana ka qayb-galay wasiirka amniga Jubbaland Sarreeya Gaas Yuusuf Xuseen Cismaan (Dhuumaal).

Wasiirka oo munaasabadda ka hadlay ayaa sheegay in xerada ay banneeyeen ciidanka Itoobiya ay geyn doono ciidamo isku dhaf ah oo ka tirsan Jubbaland iyo Xoogga dalka.

Sababta ay u baxeen ciidamadaas ayaa waxaa lagu sheegay inay qayb ka tahay qorshaha dhimista ee ciidamada howlgalka ATMIS ee jooga gudaha dalka Soomaaliya.

Horay ciidamo ATMIS oo ka socda dhowr dal ayaa u banneeyay saldhigyo dhowr ah oo ku yaalla koonfurta iyo bartamaha Soomaaliya, kuwaas oo ay la wareegeen Xoogga dalka.

Bixitaan ciidanka Itoobiya ee magaalada Kismaayo ayaa haatan kusoo aadayo, xilli ay taagan tahay xiisad u dhexeysa Soomaaliya iyo Itoobiya oo ka dhalatay heshiiska badda.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Puntland Saciid Cabdullaahi Deni oo ka hadlay munaasabadda caleemo saarkiisa ee ka socoto magaalada Garoowe ayaa sameeyay ballanqaad cusub oo la xiriirka xiisadda kala dhaxeysay dowladda federaalka Soomaaliya.

Waxa uu tilmaamay in uu la fariisinayo madaxweyne Xasan Sheekh, islamarkaana uu dhigayo gogol Soomaaliyeed, isagoo ballan-qaaday inuu ka shaqeynayo midnimada iyo wadajirka Soomaaliya.

“Waxaa rabnaa haddii aan nahay Puntland in aan gogol Soomaaliyeed dhigno, waxa lagu kala tabanayo in aan halkan ka sheego ma rabo ee gogol uu madaxweynaha (Xasan) hoggaaminayo ayaa inoo fidsan,” ayuu yiri madaxweyne Saciid Deni.

Waxa uu intaas kusii daray “Waxaan ballan-qaadaya in aan midnimada iyo wadajirka Puntland ka shaqeeyo, sidoo kale waxaa ballanqaadaya in aan midnimada iyo wadajirka Soomaaliya ka shaqeyno.”

Madaxweynaha Puntland oo khudbadiisa soo koobay ayaa sidoo kale wuxuu u mahad-celiyay madaxda iyo marti sharafta kale ee kasoo qeyb-gashay munaasabadda caleemo saarkiisa, “Waa mahadsan tihiin, waxaan rabaa in aan si gaar ah ugu mahadnaqo hoggaamiyaha SSC.”

Dowladda dhexe iyo Puntland la filayaa inay iskaga soo dhawaadan sidii hore, ayada oo maantana uu khilaafka hoos u dhigay madaxweyne Deni oo marti loo ahaa uuna sheegay in gogol fidsan looga hadli doono arrintaasi.

Si kastaba, Saciid Deni ayaa 8-dii bishaan ku guuleystay doorashadii ka dhacday Garoowe, taasi oo uu kaga adkaaday mucaaradkii sida weyn uga soo horjeeday, waxayna maanta munaasabadda caleemo saarkiisa ka socotaa magaalada Garoowe, oo ay ka qeyb-galeen madaxda sare ee dalka, kuwii hore iyo siyaasiyiinta intooda badan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya, Mudane Xasan Cali Khayre ayaa maanta khudbad cajiib ah ka jeediyay xafladda caleema saarka madaxweynaha Puntland Saciid Deni, taas oo ay ka qayb-galeen madax kala duwan.

Khayre ayaa soo hadal qaaday arrimo xasaasi ah oo taabanaya xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan dastuurka iyo damaca Itoobiya ee ku aadan badda Soomaaliya.

Ra’iisul wasaarihii hore ayaa sheegay in Baarlamaanka Soomaaliya uu shalay qaaday tallaabo keeneysa xiisad iyo xasarad siyaadeed oo ku aadan arrimaha Dastuurka.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in laga haboonaa in lagu deg-dego wax ka beddalka Dastuurka, isaga oo sheegay in laga heshiin karay kahor tallaabadaasi.

“Waxaan ka xumahay in Baarlamaanka Soomaaliya oo shalay martigeliyey xiisad iyo xasarado siyaasadeed oo ay sabab u tahay inaan dadajinayo wax ka badalka dastuurka. Majirto meel loo deg dego waan dhammeystiri karnaa annaga oo heshiis ah” ayuu yiri.

Xasan Cali Khayre ayaa sidoo kale soo hadal qaaday isbeddalladii ugu dambeeyay ee ka dhacay gudaha dalka, gobolka iyo calaamka.

“Xafladda caleema saarka ee aan isugu nimid waxay kusoo aadeysaa ayada oo ay dalka ka jiraan fursado iyo caqabada isbarkan, waxayna kusoo aadeysaa, ayada oo ay isbeddalo waa weyn ay ka socdaan dalka, gobolka iyo caalamka” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Mr. Khayre ayaa sidoo kale ka hadlay damaca gurracan ee ay Itoobiya ku dooneyso badda Soomaaliyeed, wuxuuna sheegay in muddo dheer ay soo waday qorshahaasi.

“Waxaa kale oo ay kusoo aaday ayada oo damac iyo duulaan ay Itoobiya ku dooneyso inay boobto baddeenna iyo khayraadkeenna” ayuu mar kale yiri Xasan Cali Khayre.

Ugu dambeyn wuxuu farriin u diray dowladda federaalka ee uu hoggaamiyo madaxweyne Xasan Sheekh iyo dowlad goboleedyada oo uu ugu baaqay inay ka shaqeeyaan danta guud.

“Dowladda hadda joogta iyo dowlad goboleedyada waxaan ugu baaqayaa inaan ku cibra qaadano wixii aan soo marnay muhiimad iyo mudnaan gaar ahna aan siino danta guud, sharciga taliyo, caqliguna na hago” ayuu khudbaddiisa kusoo gabagabeeyay Khayre.