Baydhabo (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya oo faafin deg-deg ah soo saartay ayaa xaqiijisay in ay si buuxda ula wareegtay magaalada Baydhaba ee xarunta KMG ah ee maamulka Koonfur Galbeed, kadib dagaal ay ciidamada xoogga dalka la galeen maamulka Lafta-gareen.

Warsaxaafadeedka dowladda ayaa waxaa lagu sheegay in ciidamadii taabacsanaa Lafta-gareen laga saaray magaalada, isla markaana uu hadda ka socdo howlgal amni xaqiijin ah.

“Saraakiisha amniga ayaa gudaha magaalada Baydhabo kuwaas oo ka wada hawlgallo lagu xaqiijinayo amniga, ka dib markii laga saaray magaalada maleeshiyaad uu marin-habaabiyay hoggaamiyihii hore ee Maamulka Koonfur Galbeed,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Sidoo kale, waxaa qoraalka lagu sheegay in ciidamada ay fureen waddada isku xirta Muqdisho iyo Baydhaba, ayna ka xoreeyeen maleeshiyaadka kooxda Al-Shabaab.

Hoos ka akhriso warsaxaafadeedka:-

Ciidamada Xoogga Dalka oo ku jiray maalmahan hawlgal sifayn ah ayaa gaaray magaalada Baydhabo, ka dib markii ay waddada dheer ka sifeeyeen maleeshiyaadkii Khawaarijta ahaa.

Dhinaca kale, saraakiisha amniga ayaa gudaha magaalada Baydhabo kuwaas oo ka wada hawlgallo lagu xaqiijinayo amniga, ka dib markii laga saaray magaalada maleeshiyaad uu marin-habaabiyay hoggaamiyihii hore ee Maamulka Koonfur Galbeed.

Sidoo kale, gudaha magaalada waxaa kula kulmay shacabka Baydhabo, mas’uuliyiin ka tirsan Dowladda Federaalka Soomaaliya, kuwaas oo ay wehliyaan qaar ka mid ah saraakiisha ciidamada Koonfur Galbeed oo horay uga soo horjeestay xadgudubyadii maamulkii hore iyo xiriirkii lala yeeshay Khawaarijta.

Boqolaal ka mid ah shacabka Baydhabo ayaa gudaha iyo daafaha magaalada kusoo dhaweeyay Ciidamada Qaranka, iyagoo muujinaya sida ay ugu faraxsan yihiin in laga xoreeyay maleeshiyaadkii Khawaarijta ahaa iyo kuwii xiriirka la lahaa.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya oo warsaxaafadeed soo saartay ayaa ka warbixisay dagaal maanta ka qarxay Baydhaba, kaas oo u dhexeeyo ciidamada Dowladda oo garab ka helaya kuwa la baxay Badbaadada Koonfur Galbeed iyo ciidanka taabacsan maamulka Lafta-gareen.

Warsaxaafadeedka ayaa waxaa lagu sheegay in ciidamada dowladda oo ku jiray howlgal ka dhan ah Al-Shabaab ay soo weerareen ciidanka Koonfur Galbeed Soomaaliya, balse la’iska caabiyay kadibna jab culus la gaarsiiyay.

Wasaaradda Gaashaandhigga ayaa sidoo kale sheegtay in qaar kamid ah ciidamada la safan Lafta-areen lagu qabtay nolosha, iyadoo baahisay sawirka iyaga oo indhaha ka xiran gacantana ay ku hayaan Ciidamada Xoogga Dalka.

“Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed oo howlgal ka dhan ah Khawaarijta ka waday duleedka magaalada Baydhabo, ayaa saaka waxaa weerar kusoo qaaday maleeshiyaad hubeysan oo ka Amar qaata Cabdicasiis Laftagareen. Ciidamada oo heegan sare ku jiray ayaa si degdeg ah uga falceliyay weerarkaasi, iyagoo iska caabiyay isla markaana jabiyay maleeshiyaadkii kusoo qaaday weerarka gardarrada ah,iyagoo gacanta  ku dhigay qaar ka mid ah maleeshiyaadkii weerarka soo qaaday” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Dhankeeda Koonfur Galbeed ayaa guul ka sheegatay dagaalka, waxaana ay shaacisay in ay jabisay ciidamada dowladda ‘ee duulaanka kusoo qaaday’ magaalada Baydhaba’ sida ay hadalka u dhigtay.

“Kuwii duullaanka kusoo qaaday shacbiga iyo Dowladda Koonfur Galbeed ee uu soo diray Xasan Sheekh marnaba ma guuleysanayaan. Waa la jebiyey xaqiiqdii, waxaana mar kale caddaatay in cadow kasta oo isku daya inuu qalqal geliyo amniga iyo xasilloonida shacabka uu la kulmi doono jab iyo fashil” ayaa lagu yiri qoraal kasoo baxay maamulka Koonfur Galbeed.

Waxaa kale oo lasii raaciyay “Shacabka iyo hay’adaha amniga waxay muujiyeen geesinimo iyo midnimo, taas oo fariin cad u dirtay cid kasta oo damac xun leh. Dowladda iyo shacabka Koonfur Galbeed waxay sii wadi doonaan difaaca dalkooda iyo ilaalinta nabadda iyo wadajirka”.

Baydhaba (Caasimada Online) – Wararka laga helayo Koonfur Galbeed ayaa sheegaya in ciidamada dowladda Soomaaliya iyo kuwa Badbaadada Koonfur Galbeed ay inta badan la wareegeen magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay, kadib dagaal culus oo ay maanta la galeen ciidadama Lafta-gareen.

Muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa muujinayo ciidamada oo guda galay xaafaddo dhowr ah oo ku yaalla bartamaha magaalada, waxaana si weyn usoo dhaweeyay bulshada deegaanka.

Sidoo kale, waxaa la arkayay saraakiisha ciidamada dowladda, sida taliyahah cusub ee Booliska Gobolka Baay Sadiiq Doodishe iyo wasiirka xanaanada xoolaha Xasan Eelaay oo dhex lugeynaya magaalada gudaheeda, taas oo muujineyso in laga aadkay Laftagareen iyo ciidamadii taabacsanaa.

Dagaalka ayaa haatan yare qaboobay, maadaama lasoo jabiyay ciidankii difaaca ku jiray ee maamulka Koonfur Galbeed, iyadoo sidoo kale nolosha lagu qabtay qaar kamid ah askartii taabacsaneyd maamulka Cabdicasiis Lafta-gareen.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in inta badna mas’uuliyiinta Koofur Galbeed ay ku sugan yihiin madaxtooyada iyo aagga garoonka, halkaas oo ay sidoo kale joogaan ciidamada Itoobiya ee qaybta ka ah howlgalka AUSSOM.

Horay ciidamada Itoobiya ayaa u sheegay in aysan difaaci doonin Lafta-gareen, dowladduna waxa ay caddeysay in aysan weerari doonin xarumaha ay joogaan ciidamada nabad ilaalinta ee howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya.

Arrintan ayaa muuqata mid soo afjareysa maamulka Lafta-gareen, waxayn guud wayn u tahay dowladda uu hoggaamiyo madaxweyne Xasan Sheekh.

Wixii soo kordha kala soco caasimada.net

Baydhaba (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya dagaal xooggan oo goordhow ka qarxay duleedka magaalada Baydhaba, kaas oo u dhexeeyo ciidamada Dowladda oo garab ka helaya kuwa la magac baxay Badbaadada Koonfur Galbeed iyo ciidanka taabacsan maamulka Lafta-gareen.

Ilo deegaanka ah ayaa innoo sheegay in dagaalka la’isku adeegsanayo hubka noocyadiisa kala duwan, isla-markaana uu ka qarxay dhinaca suuqa xoolaha oo haatan laga maqlayaa rasaas xooggan.

Sidoo kale, waxaa Baydhaba iyo agagaarkeeda lagu arkaayo diyaarado Drone ah iyo kuwa qumaatiga u kaca oo dul heeheebaayo magaalada, waxayna qayb ka yihiin howlgalka ka socda halkaasi.

Xaaladda ayaa haatan cakiran, iyadoo khadka isgaarsiinta uu aad u culus yahay, maadaama maalmahaanba ay xaalad adag ka taagneyd halkaasi.

Dadka deegaanka ayaa sidoo kale, intooda badan isaga baxay Baydhaba, si ay uga fogaadaan waxyeelo kasoo gaarta colaada, maadaama laga cabsi qabo in labada dhinac ay ku dagaalamaan magaaladaasi.

Wasiirka dekadaha iyo gaadiidka Badda DFS, Mudane Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) oo qoraal kasoo saaray dagaalka socda ayaa sheegay in ay soo afjarayaan dulmi uu sheegay in lagu hayay shacabka, isaga oo ugu baaqay in ay ciidanka soo dhaweeyaan, una diyaariyan caanaha iyo timirta.

“Shacabka Reer Baydhabo ha is dejiyaan caanaha wiilashooda ha u diyaariyaan, dulmigii lagu haayey maantuu ku egyahay inshalah!” ayuu yiri wasiir Jaamac.

Shalay ayay sidoo kale ahayd markii ay dagaallo qaraar ka dhaceen deegaanka Daynuunaay, oo qiyaastii 18 kiiloomitir u jirta Baydhaba, halkaas oo ay isku farasaareen ciidamada dowladda Soomaaliya iyo Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Baay ayaa sheegaya in dhaq-dhaqaaqii ugu dambeeyay oo ciidamada dowladda Soomaaliya ay ku doonayaan inay gudaha ugu galaan Baydhaba uu saaka ka socdo magaaladaas oo ay gacanta ku hayaan ciidamada Koonfur Galbeed.

Ciidamada ayaa hadda ku sugan bannaanka magaalada, gaar ahaan meel dhowr iyo kiiloomitir u jirta magaalada, halkaas oo difaacyo ay ka sameysteen.

Sidoo kale, waxaa Baydhaba iyo agagaarkeeda lagu arkaayo diyaarado Dron ah iyo kuwa qumaatiga u kaca oo dul heeheebaayo magaalada, waxayna qayb ka yihiin howlgalka ka socda halkaasi.

Dadka ayaa sidoo kale, intooda badan isaga baxay Baydhaba, si ay uga fogaadaan waxyeelo kasoo gaarto colaadaas, maadaama laga cabsi qabo in labada dhinac ay ku dagaalamaan magaaladaasi.

Dhaq-dhaqaaqyadan ayaa kusoo aadayo, saacado uun kadib markii Wasiirka Dekedaha Soomaaliya, Cabdulkadir Nuur Jaamac, uu sheegay in ciidamada dowladda Soomaaliya la filayo inay Baydhaba galaan Isniinta maanta ah.

Shalaya ayay sidoo kale ahayd markii ay dagaallo qaraar ka dhaceen deegaanka Daynuunaay, oo qiyaastii 18 kiiloomitir u jirta Baydhaba, halkaas oo ay isku farasaareen ciidamada dowladda Soomaaliya iyo Al-Shabaab.

Si kastaba, xaaladda ayaa weli ah mid kacsan, iyadoo ay sii xoogeysaneyso xiisadda u dhexeysa Dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed. Waxaa sidoo kale si weyn u hakaday isku socodkii dadweynaha ee deegaannada maamulka, gaar ahaan gaadiidkii geli jiray magaalada Baydhabo.

Baydhaba (Caasimada Online) – Madaxweynaha Koonfur Galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed Lafta-gareen ayaa ka digay in weerar kasta oo lagu qaado Baydhaba ama deegaanada maamulkaasi uu wajihi doono “jawaab militari oo aad u culus”, xilli ay soo baxayaan warar sheegaya in ciidamada dowladda federaalka la filayo inay magaalada galaan Isniinta maanta ah.

Qoraal uu ku daabacay bartiisa X, Lafta-gareen ayaa ku sheegay in maamulka Koonfur Galbeed aanu oggolaan doonin in xoog lagu soo weeraro Baydhaba ama dhulkiisa kale.

“Weerar kasta oo lagu qaado Baydhaba ama dhulka Koonfur Galbeed waxaa lagu wajihi doonaa jawaab militari oo ku habboon oo aad u adag,” ayuu yiri Lafta-gareen.

Wuxuu sidoo kale farriin toos ah u diray Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud, isaga oo ugu baaqay inuu ka fogaado dhiig daadasho cusub oo dhex marta Soomaalida.

“Waxaan ugu baaqayaa madaxweyne Xasan Sheekh inuu waqtiga yar ee uga harsan xilka u adeegsado inuusan dhiig Soomaaliyeed daadin, balse uu ka shaqeeyo sidii loo heli lahaa hannaan doorasho oo lagu kalsoonaan karo,” ayuu ku yiri qoraalkiisa.

Hadalka Lafta-gareen ayaa yimid wax yar kadib markii Wasiirka Dekedaha Soomaaliya, Cabdulkadir Nuur Jaamac, uu sheegay in ciidamada dowladda Soomaaliya la filayo inay Baydhaba galaan Isniinta maanta ah.

Wararka cusub ayaa kusoo beegmaya iyadoo shalay dagaallo ay ka dhaceen deegaanka Daynuunaay, oo qiyaastii 18 kiiloomitir u jirta Baydhaba.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya ayaa sheegtay in ciidamada dowladda ay si buuxda ula wareegeen deegaankaas kadib weerar ay ku qaadeen Al-Shabaab, halka ilo maxalli ah ay sheegayaan in ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka ee la socday ay kadib dagaalkaas kusii dhaqaaqeen waddada aada Baydhaba.

Dowladda Soomaaliya oo Cabdicasiis Lafta-gareen ku tilmaamtay hoggaamiyihii hore ee Koonfur Galbeed ayaa sidoo kale sheegtay in isaga iyo Cali Saciid Fiqi ay xiriir la leeyihiin Khawaarijta, isla markaana ay warar been abuur ah ka faafiyeen howlgalkii shalay ka dhacay duleedka magaalada Baydhaba.

Qoraalka Lafta-gareen ayaa muujinaya in maamulka Koonfur Galbeed uu isu diyaarinayo suurta-galnimada iska horimaad toos ah oo ka dhaca Baydhaba, oo ah xarunta ku meel gaarka ah ee maamulkaas isla markaana leh muhiimad siyaasadeed iyo mid bani’aadannimo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Qaar ka mid ah mas’uuliyiinta Guddiga Xuquuqda Aadanaha Soomaaliya ayaa wajahaya dhaleeceyn xooggan oo la xiriirta ku lug lahaanshahooda arrimaha siyaasadda, taasoo dhalisay muran cusub oo hareeyay hay’adda xilli su’aalo laga keenayo dhex-dhexaadnimadeeda iyo madax-bannaanideeda.

Murankan ayaa soo baxay kadib hadallo dadweyne oo ay jeediyeen saraakiil sare oo guddiga ka tirsan, kuwaas oo dhaliilayaashu ku tilmaameen kuwo dhaawacaya sumcadda hay’adda iyo doorkeeda sharciyeed ee la xiriira ilaalinta xuquuqda aadanaha.

Xoghayaha guddiga, Faaduma Cabdiqani Yuusuf, ayaa si gaar ah loo dhaliilay kadib markii ay si fagaare ah u muujisay taageerada dib u doorashada ay dowladda federaalka ku tilmaamtay sharci-darrada ee madaxweynaha Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Xasan Maxamed Lafta-gareen.

Taageeradaas ayaa timid xilli geeddi-socodka doorashadaasi uu muran weyn ka taagan yahay, isla markaana dowladda federaalka Soomaaliya ay si rasmi ah u diidday natiijada.

Falanqeeyayaal dhanka sharciga ah iyo xubno ka tirsan bulshada rayidka ayaa ku doodaya in mowqif noocaas ah uu ka hor imaanayo halbeegyada caalamiga ah iyo kuwa gudaha ee hagaya hay’adaha xuquuqda aadanaha.

Waxay tilmaamayaan in Mabaadi’da Paris, oo ah xeerarka hagaya shaqada hay’adaha qaran ee xuquuqda aadanaha, ay si adag u adkeynayaan madax-bannaanida hay’adahaas iyo in ay ka fogaadaan saameyn siyaasadeed.

Sidoo kale, sida ay xusayaan dadka wax naqdiya, Sharciga Dhismaha Guddiga Madaxa-bannaan ee Xuquuqda Aadanaha Soomaaliya ee Lr. 16 ee 2026 wuxuu ku waajibinayaa xubnaha guddiga inay muujiyaan dhexdhexaadnimo buuxda isla markaana ku ekaadaan waajibaadkooda sharciyeed.

Xubno ka tirsan guddiga ayaa laga soo xigtay in tallaabada ay qaaday Faaduma ay ka dhigan tahay in ay weyso xubinnimadeeda guddiga.

Dooddan cusub ayaa kusoo biirtay walaac hore oo la xiriiray guddoomiyaha guddiga, Maryam Qaassim, oo iyaduna horey u jeedisay hadallo dadweyne oo ay qaar ka mid ah kormeerayaasha ku tilmaameen kuwo aan waafaqsaneyn halbeegyada caalamiga ah ee xuquuqda aadanaha.

Hadalladaas ayaa markaasba keenay su’aalo laga weydiiyay sida guddigu ugu hoggaansan yahay mabaadi’da caalamka laga aqoonsan yahay ee ilaalinta xuquuqda.

Xaaladda waxaa sii murjiyay eedeymo la xiriira qaabkii loo soo xulay hoggaanka guddiga. Dadka wax naqdiya ayaa sheegaya in doorashooyinkii hoggaanka ay hareeyeen wax isdaba marin iyo faragelin, iyadoo ay jiraan eedeymo sheegaya in mas’uuliyiin dowladda ka tirsan ay kharash badan ku bixiyeen sidii ay saameyn ugu yeelan lahaayeen natiijada.

Eedeymahan ayaa dhalinaya tuhun la xiriira isku dayo lagu doonayay in xilalka hoggaanka loogu helo dano istaraatiiji ah ama faa’iidooyin dhaqaale, oo ay ku jirto helitaanka qandaraasyo.

Ururro badan oo bulshada rayidka ah ee Soomaaliya ayaa horey u diiday doorashooyinkii hoggaanka guddiga, iyagoo ka digay in habka loo maray uu khatar gelinayo kalsoonida iyo shaqeynta hay’adda. Kooxo u ololeeya arrimaha dowlad-wanaagga iyo caddaaladda bulshada ayaa sidoo kale uga digay in siyaasadaynta sii socota ay sababi karto burbur hay’adeed, xilli dalka uu si weyn ugu baahan yahay kormeer madax-bannaan oo dhinaca xuquuqda aadanaha ah.

Goobjoogayaal iyo dadka arrimahan falanqeeya ayaa sheegaya in waxa kasoo baxaya guddigan ay yeelan karaan saameyn ka baxsan hay’adda lafteeda, gaar ahaan marka loo eego kaalinta ay hay’adaha madaxa-bannaan ku leeyihiin ilaalinta xuquuqda, isla xisaabtanka iyo kalsoonida dadweynaha.

Illaa iyo hadda, guddiga ma uusan soo saarin wax war rasmi ah oo uu uga jawaabayo walaacyada cusub ee laga muujiyay.

Qaahira (Caasimada Online) – Wasiirrada arrimaha dibadda ee dalalka Carabta ayaa Axaddii si wadajir ah ugu heshiiyey in diblomaasiga ruug-caddaaga ah ee Masar, Nabil Fahmi, loo magacaabo xoghayaha guud ee cusub ee Jaamacadda Carabta, isagoo beddelaya Axmed Aboul Gheit oo xilkaas hayey tan iyo 2016-ka.

Go’aanka ayaa lagu gaaray shir fogaan arag ah oo ay yeesheen wasiirrada arrimaha dibadda ee dalalka xubnaha ka ah ururka, iyadoo Fahmi la filayo inuu si rasmi ah xilka ula wareego bisha July, marka uu dhammaado muddada labaad ee Aboul Gheit oo ku eg bisha June.

Magacaabistan ayaa sii xoojinaysa dhaqanka soo jireenka ah ee Masar ku haysay xilka ugu sarreeya Jaamacadda Carabta, maadaama xarunta ururku ay ku taallo magaalada Qaahira. Inkasta oo axdiga Jaamacadda Carabta uusan si rasmi ah u qorin in xilka xoghayaha guud uu gaar u yahay Masri, haddana inta badan waxaa qabtay mas’uuliyiin u dhashay Masar.

Marka laga reebo Chedli Klibi oo u dhashay Tunisia, kana soo shaqeeyey xilkaas intii u dhaxaysay 1979 ilaa 1990, dhammaan xoghayeyaashii guud ee kale waxay ahaayeen Masri. Klibi ayaa xilka qabtay xilli Masar laga hakiyey xubinnimada ururka kadib heshiiskii nabadeed ee ay la gashay Israel, markaas oo xarunta Jaamacadda Carabta si ku-meel-gaar ah loogu wareejiyey Tunis, ka hor inta aan dib loogu soo celin Qaahira.

Nabil Fahmi ayaa ka mid ah diblomaasiyiinta ugu caansan Masar. Wuxuu soo noqday wasiirka arrimaha dibadda ee Masar intii u dhaxaysay June 2013 ilaa July 2014, xilli dalkaasi uu ku jiray marxalad siyaasadeed oo adag kadib ridistii madaxweynihii islaamiga ahaa Maxamed Morsi.

Ka hor xilkaas, Fahmi wuxuu ahaa safiirka Masar u fadhiya Mareykanka intii u dhexeysay 1999 ilaa 2008, halka uu sidoo kale safiir uga soo noqday Japan intii u dhexeysay 1997 ilaa 1999. Wuxuu markii dambe door weyn ku yeeshay dhinaca tacliinta iyo siyaasadda arrimaha dibadda, isaga oo kaalin ka qaatay aas-aaska School of Global Affairs and Public Policy ee Jaamacadda American University in Cairo.

Fahmi wuxuu sidoo kale ka soo jeedaa qoys diblomaasiyadeed oo caan ah. Aabihii, Ismail Fahmi, wuxuu ahaa wasiirkii arrimaha dibadda ee Masar intii u dhexeysay 1973 ilaa 1977, balse wuxuu iscasilay kadib markii uu ka hor yimid booqashadii taariikhiga ahayd ee madaxweynihii Masar Anwar Sadat uu ku tagay magaalada Qudus.

Jaamacadda Carabta oo la aasaasay sanadkii 1945, waxaa ku mideysan 22 dal oo Carbeed, waxayna tahay madasha ugu weyn ee iskaashiga siyaasadeed ee dunida Carabta. Hase yeeshee, marar badan ayay ku adkaatay inay mideyso mowqifyada xubnaheeda ama ay ka gudubto kala aragti duwanaanta xooggan ee ka dhex jirta dalalka xubnaha ka ah.

Fahmi ayaa xilka la wareegaya xilli gobolka uu wajahayo qalalaase isa soo taraya, oo ay ugu waaweyn yihiin dagaalka Gaza, colaadda Suudaan, xasillooni darrada Libya iyo Yemen, iyo dadaallada lagu xoojinayo doorka Syria kadib dib loogu soo celiyey Jaamacadda Carabta sanadkii 2023.

Magacaabistiisa ayaa la filayaa inay Masar sii siiso saameyn muuqata oo ay ku yeelato jihada ururka, xilli dowladaha Carabta ay raadinayaan cod mideysan oo wax ka qabta khilaafaadka sii xoogeysanaya ee gobolka. 

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka Soomaaliya Mudane Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) ayaa maanta kulan mira dhal ah la qaatay siyaasiyiinta jilib culusta ah ee kasoo jeeda Koonfur Galbeed Soomaaliya, isaga oo kala hadlay xiisadda ka taagan Baydhaba ee ku dhow in gacan ka hadal uu dhex-maro Dowladda Federaalka iyo maamulka madaxweyne Cabdicasiis Xasan Maxamed (Lafta-gareen).

Kulanka waxaa ka qayb-galay Ra’isul wasaare ku xigeenka dalka, Mudane Jibriil Cabdirashiid Xaaji Cabdi, wasiirka dekadaha iyo gaadiidka badda, Mudane Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac), madaxweynihii hore ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Mudane Shariif Xasan Sheekh Aadan, Xildhibaan Cabdullaahi Aadan Axmed (Black), Xildhibaan Cabdulqaadir Cumar Macallin (Daada), Lataliyaha Madaxweynaha Jamhuuriyadda ee dhinaca Dastuurka Xuseen Sheekh Maxamuud iyo Taliyaha Ciidanka Asluubta Soomaaliyeed Sarreeya Gaas Maxamed Sheekh Xasan (Xaamud).

Sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay xafiiska Aadan Madoobe wuxuu muhiimadda kulanka ahaa sidii loo wajihi lahaa, in laga wada qeyb qaato horumarka iyo dib u heshiisiinta deegaanada Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, loona hortagi lahaa inay sii fido colaadda ka taagan halkaasi.

“Ujeedka kulanka ayaa waxa uu ahaa xaaladaha guud ee deegaanada Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, sidii loo wajihi lahaa, in laga wada qeyb qaato horumarka iyo dib u heshiisiinta deegaanada Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed iyo sidoo kale sidii loo ilaalin lahaa midnimada iyo wadajirka dadka reer Koonfur Galbeed, islamarkaana looga hortegi lahaa wax walba oo wax u dhimi kara midnimadooda” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Kulankan ayaa kusoo aadaya xilli ay meel adag mareyso xiisadda maamulka Koonfur Galbeed Soomaaliya, ayna sii kordhayaan dhaq-dhaqaaqyada hubeysan ee laga dareemayo magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

Ciidamada Xoogga Dalka Soomaaliyeed iyo kuwa la magac baxay Badbaadada Koonfur Galbeed ayaa hadda kusii saqaya aagga Baydhaba, iyaga oo maanta la wareegay deegaannada Deynuunaay, Dhanbalka iyo Korog-rogow oo qiyaasti dhowr iyo 10 KM u jira magaaladaasi.

Dhammaan deegaannadan ayaa ah marin muhiim ah oo isku xira waddada aadda Baydhabo iyo Muqdisho, waxayna qabsashadooda ay guul u tahay ciidamada kasoo horjeedo madaxweynaha dib loo doortay ee Koonfur Galbeed.

Si kastaba, xaaladda ayaa weli ah mid kacsan, iyadoo ay sii xoogeysaneyso xiisadda u dhexeysa Dowladda Federaalka iyo dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed. Waxaa sidoo kale si weyn u hakaday isku socodkii dadweynaha ee deegaannada maamulka, gaar ahaan gaadiidkii geli jiray magaalada Baydhabo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maamul-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya oo war kasoo saaray dhaq-dhaqaaqyada ciidamada dowladda ee ku sugan gobolka Baay ayaa eedeyn culus u jeediyay dowladda Turkiga oo saaxib dhow la ah Soomaaliya, isla markaana ka taageerta dhanka milatariga.

Koonfur Galbeed ayaa shaaca ka qaaday in dagaalka lagu qaaday loo adeegsanayo ciidamadii uu soo tababaray Turkiga iyo hubkii ay ugu deeqeen Soomaaliya oo loogu talagalay in lagula dagaalamo kooxda Al-Shabaab.

Warsaxaafadeedka ayaa si cad loogu sheegay in Turkiga uu qeyb ka yahay duulaan ay Koonfur Galbeed sheegtay in lagu qaaday deegaannadooda, isla markaana diyaaradahooda dagaalka ay kor ka ilaalinayaan ciidamada dowladda ee kusii jeeda magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

“Dowladda Turkiga waxay saaxib la ahayd shacabka Soomaaliyeed, balse hadda waxay u muuqataa inay ka qayb-qaadaneyso dagaalka sokeeye oo gudaha Soomaaliya” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Sidoo kale wuxuu bayaanka intaas ku daray “Waxaa sidoo kale lasoo wariyay in diyaaradaha Drone-ka ee Turkiga ay ilaalinayaan ciidamada DFS ee ku wajahan Baydhaba ee la rabo in lagu gumaado shacabka reer Koonfur Galbeed Soomaaliya” .

Xiisadda ka taagan Koonfur Galbeed ayaa kasii dartay shalay, kadib markii shalay uu Cabdicasiis Lafta-gareen doorasho deg-deg ah ku qabsaday magaalada Baydhaba, taas oo ay diiday Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Si kastaba, xaaladda ayaa haatan kacsan, iyadoo a sii xoogeysaneyso xiisadda u dhexeysa labada dhinac oo hadda ciidamo isku aruursanayo, waxaana maanta ciidamada dowladda ay gaareen aagga deegaanka Daynuunaay.

Waxaa sidoo kale si weyn u hakaday isku socodkii dadweynaha ee deegaannada maamulka, gaar ahaan gaadiidkii geli jiray magaalada Baydhabo.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Puntland Saciid Cabdullahi Deni ayaa maanta kulan gaar ah la yeeshay qunsulka Itoobiya ee Puntland, Major General Tagesse Lambamo Dimbore iyo saraakiil sar sare oo ka tirsan ciidamada dalkaasi.

Kulanka oo ka dhacay qasriga madaxtooyada Puntland ayaa waxaa diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka iyo iskaashiga u dhexeeya Puntland iyo Dowladda Itoobiya, gaar ahaan dhinacyada amniga, la-dagaallanka kooxaha argagixisada, iyo horumarinta iskaashiga gobolka.

Saciid Deni ayaa wafdiga Itoobiya uga mahad-celiyey booqashadooda, isaga oo xusay muhiimadda ay leedahay wada-shaqeynta labada dhinac, si loo xaqiijiyo xasilloonida iyo amniga mandaqadda.

Dhankooda wafdiga Itoobiya ayaa muujiyey sida ay uga go’an tahay sii xoojinta xiriirka iyo iskaashiga ay la leeyihiin dowlad-goboleedka Puntland.

Kulankan waxaa ka horreeyay mid kale oo qarsoodi ahaa oo uu dhawaan Saciid Deni la yeeshay saraakiil ka tirsan sirdoonka Itoobiya oo booqasho ku yimid magaalada Garoowe ee xarunta gobolka Nugaal.

Si kastaba, kulamadan ayaa imaanaya ayadoo oo haatan dhaq-dhaqaaqyo xoogleh laga dareemayo gudaha Soomaaliya, maadaama ay jiraan siyaasado is-diidan oo u dhexeeyo Dowladda federaalka iyo qaar kamid ah Dowlad-goboleedyada dalka.

Itoobiya ayaa saameyn ku leh siyaasadda Soomaaliya, waxaana sidoo kale ciidamo ay ka joogaan gudaha dalka, kuwaas oo ka howlgala magaalooyin muhiim ah sida Baydhaba oo ay ka taagan tahay xiisadda culus.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maxkamadda Sare ee Soomaaliya ayaa si rasmi ah u ansixisay natiijada doorashada golayaasha deegaanka ee degmooyinka gobolka Banaadir, kadib markii Guddiga Doorashooyinka Qaranka ay soo gudbiyeen natiijooyin KMG ah oo la sugayay in si rasmi ah loo meel-mariyo.

Go’aankan ansixinta ah ayaa lagu gaaray fadhi ay maxkamadda sare yeelatay, waxaana saxiixay dhammaan garsoorayaasha maxkamadda, kuwaas oo uu hoggaaminayay Guddoomiyaha Guddiga Doorashooyinka ee Maxkamadda Sare, Dr. Abuubakar Axmed Cali.

Doorashadan golayaasha deegaanka ee gobolka Banaadir ayaa ahayd mid ay si weyn isha ugu hayeen ururrada siyaasadeed iyo bulshada rayidka ah, maadaama ay ahayd doorashadii ugu horreysay ee noocan ah ee si toos ah uga dhacda caasimadda muddo sanado ah kadib.

Doorashada ayaa waxaa ka qaybgalay 20 urur siyaasadeed, iyadoo loo tartamay 390 kursi oo golayaasha deegaanka ah. Sida ay sheegeen guddiga doorashooyinka, waxaa is-diiwaangeliyay in ka badan 918,000 oo codbixiye, halka ku dhowaad 233,000 oo qof ay si rasmi ah codkooda u dhiibteen maalintii doorashada.

Natiijooyinka kama dambaysta ah ayaa muujinaya in Xisbiga Caddaaladda iyo Wadajirka, oo ah xisbiga uu hoggaamiyo Madaxweynaha Soomaaliya, uu helay kuraasta ugu badan oo dhan 177 kursi, taas oo ka dhigeysa xisbiga ugu awoodda badan golayaasha deegaanka gobolka Banaadir.

Sidoo kale, Xisbiga Towfiiq ee uu hoggaamiyo Sheekh Shaakir ayaa helay 49 kursi, halka xisbiyada kale ay kala heleen kuraas kala duwan, kuwaas oo ay ka mid yihiin Xisbiga Ramaas oo helay 42 kursi, Xisbiga Karaama oo helay 39 kursi, iyo Xisbiga Sincad oo helay 26 kursi.

Maxkamadda Sare ayaa go’aankeeda ku caddeysay in aysan jirin wax cabasho rasmi ah oo laga gudbiyay natiijada doorashada muddadii sharciga ahayd, taas oo sahashay in si degdeg ah loo ansixiyo natiijada doorashada, sida ku cad Qodobka 73-aad ee Xeerka Doorashooyinka Qaranka.

Ansixinta natiijadan ayaa si rasmi ah u soo afjaraysa dhammaan muranadii iyo su’aalihii ka taagnaa natiijooyinka doorashada, waxayna tani waddada u fureysaa in la dhiso golayaasha deegaanka ee degmooyinka gobolka Banaadir, kuwaas oo door muhiim ah ka qaadan doona maamulka iyo horumarinta caasimadda Muqdisho.

Buurhakaba (Caasimada Online) – Ciidamada Dowladda Federaalka Soomaaliya oo ka ruqaansaday degmada Buurhakaba ee gobolka Baay ayaa kusii siqaya magaalada Baydhabo, oo ah xarunta KMG ah ee Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed, xilli ay sii kordhayaan xiisadaha siyaasadeed iyo kuwa amni ee ka taagan gobolka.

Wararka laga helayo deegaanka ayaa sheegaya in ciidamadan ay wadaan dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo ballaaran, isla markaana ay ku wajahan yihiin duleedka magaalada Baydhabo.

Ciidamada Federaalka ayaa la sheegay in ujeedkoodu yahay sidii ay u geli lahaayeen magaalada Baydhabo, inkasta oo magaalada ay ku sugan yihiin ciidamo daacad u ah madaxweynaha Koonfur Galbeed, Cabdicasiis Lafta-gareen.

Lafta-gareen ayaa shalay Baydhabo ku qabsaday doorasho uu mar kale kusoo baxay, taas oo si adag uga soo horjeeda Dowladda Federaalka. Arrintan ayaa sii hurisay khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya labada dhinac.

Cabsi dagaal ayaa laga dareemayaa duleedka magaalada Baydhabo, maadaama ay isku sii dhawaanayaan ciidamo iska soo horjeeda oo kala taabacsan dhinacyada isku haya maamulka Koonfur Galbeed.

Qaar ka mid ah dadka shacabka ah ayaa bilaabay inay ka barakacaan gudaha Baydhabo iyo duleedka magaalada, iyaga oo ka cabsi qaba in dagaal uu ka qarxo halkaas.

Si kastaba, Lafta-gareen ayaa doonaya inuu sii haysto sharciyadda uu shalay isu sameeyay, xilli siyaasiyiinta mucaaradka ah ee kasoo horjeeda ay ku doodayaan in doorashadu aysan ahayn mid sharciyeysan.

Xiisadda ka taagan Baydhabo ayaa u muuqata mid faraha kasii baxaysa, iyadoo dhinacyadu hoos u dhigeen baaqyadii lagu doonayay in lagu joojiyo xiisadda lana raadiyo xal wada-hadal ah, si looga baaqsado dagaal ka dhaca Baydhabo.