28.1 C
Mogadishu
Saturday, May 2, 2026

Maxay tahay ay sababta ICG uga digtay doorka Turkey ee Somalia. (Dhageyso)

Ma naqaan ujeedka ay ka damacsan tahay, hase yeeshee hay’adda xalinta shaqaaqooyinka Caalamiga ee International Crisis Group, ICG, ayaa ka digtay waxa ay ugu yeeraty fara gelinta Turkiga ee Somalia.

Warbixin ay soo saartey hay’addu oo ay ku qiimeyneysey doorka Turkiga ee Somaliya ayey ku sheegtey in dadka Soomaaliyeed ay rajo ka badan waxa ay dowladda Turkiga u qaban karto Soomalida ay ka qabaan inuu Turkigu wax badan ka qaban karo Somaaliya iyagoo taasna sabab uga dhigay kaalmadii bani,aadanimo ee waqtiga muhiimka ahaa ay geeyeen Soomaaliya.

Abdirashid Khaliif Xaashi oo ah Cilmi bare ka tirsan ICG gaar ahaana geeska Afrika ayaa VOA uga warramay caqabadaha ay hay’addu ka dhex arkeen howlaha gargaarka iyo dib u dhiska Turkiga ka wadaan. Dhageyso Wareysiga Abdirashid.

Maxaad ka taqaan Jaraa’idada ugu aqriska badan caalamka? (TOP 200)

Adduunka waxaa kasoo baxa jaraa’ido fara badan oo gudbiya akhbaaro kala duwan. Haddaba joornaaladaas ayaa ah kuwa kala sareeya kalana aqris badan, marka la eego tirada akhristayaasha ah oo ay helaan maalin kasta. Haddaba si aad ula socoto jaraa’idada ugu aqriska badan caalamka waxaan halkan kugu soo gudbineynaa labada boqo ee jaraa’id ee ugu aqriska badan uguna caansan caalamka iyo dadalka ay kasoo baxaan.

                Top 200 Newspapers in the world

MAGACA JOORNAALKA          WADDANKA              

1  The New York Times United States
2  The Guardian United Kingdom
3  The Daily Mail United Kingdom
4  The Wall Street Journal United States
5  The Washington Post United States
6  The People’s Daily China
7  The Daily Telegraph United Kingdom
8  USA Today United States
9  Los Angeles Times United States
10  El Mundo Spain
11  La Repubblica Italy
12  The Times of India India
13  Bild Germany
14  Corriere della Sera Italy
15  The Examiner United States
16  The Independent United Kingdom
17  El País Spain
18  Financial Times United Kingdom
19  The Sydney Morning Herald Australia
20  Daily News United States
21  Chicago Tribune United States
22  Le Monde France
23  Marca Spain
24  Hürriyet Turkey
25  Die Welt Germany
26  Asahi Shimbun Japan
27  The Sun United Kingdom
28  New York Post United States
29  The Age Australia
30  Gazeta Wyborcza Poland
31  The Philadelphia Inquirer United States
32  The Washington Times United States
33  Die Zeit Germany
34  Yomiuri Shimbun Japan
35  The New Zealand Herald New Zealand
36  The Onion United States
37  Milliyet Gazetesi Turkey
38  Il Sole 24 Ore Italy
39  The Chicago Sun-Times United States
40  Al-Ahram Egypt
41  Le Figaro France
42  Süddeutsche Zeitung Germany
43  The Hindu India
44  Houston Chronicle United States
45  The Seattle Times United States
46  Libération France
47  The Globe and Mail Canada
48  Der Standard Austria
49  The Irish Times Ireland
50  The Toronto Star Canada
51  Le Nouvel Observateur France
52  San Jose Mercury News United States
53  The Australian Australia
54  The Denver Post United States
55  The Christian Science Monitor United States
56  The Dong-a Ilbo Korea
57  The Atlanta Journal-Constitution United States
58  Aftonbladet Sweden
59  Kommersant Russia
60  Bangkok Post Thailand
61  Star Tribune United States
62  The Hollywood Reporter United States
63  Daily Mirror United Kingdom
64  Dawn Pakistan
65  El Universal Mexico
66  The Miami Herald United States
67  Mladá fronta Dnes Czech Republic
68  DNA – Daily News & Analysis India
69  Pittsburgh Post-Gazette United States
70  Sports Nippon Japan
71  L’Equipe France
72  Die Presse Austria
73  Detroit Free Press United States
74  Neue Zürcher Zeitung Switzerland
75  Clarín Argentina
76  Chosun Ilbo Korea
77  The Sacramento Bee United States
78  China Daily China
79  Nihon Keizai Shimbun Japan
80  AS Spain
81  The Baltimore Sun United States
82  Frankfurter Allgemeine Zeitung Germany
83  La Gazzetta dello Sport Italy
84  Mainichi Shimbun Japan
85  Boston Herald United States
86  The Dallas Morning News United States
87  The Times United Kingdom
88  Newsday United States
89  Orlando Sentinel United States
90  St. Louis Post-Dispatch United States
91  Taipei Times Taiwan
92  The Hindustan Times India
93  The Economic Times India
94  Kompas Indonesia
95  The Observer United Kingdom
96  Jornal de Notícias Portugal
97  South Florida Sun-Sentinel United States
98  ABC Spain
99  Le Soir Belgium
100  The Kansas City Star United States
101  Komsomolskaya Pravda Russia
102  The Plain Dealer United States
103  O Globo Brazil
104  The Orange County Register United States
105  Jie Fang Daily China
106  The Star Online Malaysia
107  Verdens Gang Norway
108  National Post Canada
109  Seattle Post-Intelligencer United States
110  Adevarul Romania
111  De Telegraaf Netherlands
112  Kleine Zeitung Austria
113  Maariv Israel
114  La Nación Argentina
115  Handelsblatt Germany
116  Sankei Sports Japan
117  Lianhe Zaobao Singapore
118  The Vancouver Sun Canada
119  Sabah Turkey
120  Al Watan Saudi Arabia
121  Postimees Estonia
122  Herald Sun Australia
123  Yedioth Aharonot Israel
124  O Estado de São Paulo Brazil
125  Wiener Zeitung Austria
126  Milwaukee Journal Sentinel United States
127  Al Jazirah Saudi Arabia
128  Granma Internacional Cuba
129  Qingdao News China
130  Al Ahram Weekly Egypt
131  Le Parisien France
132  The Indianapolis Star United States
133  Independent Online South Africa
134  La Stampa Italy
135  Express-News United States
136  Austin American-Statesman United States
137  Dagbladet Norway
138  The News & Observer United States
139  The Hill United States
140  Hartford Courant United States
141  Deseret News United States
142  El Comercio Peru
143  Rheinische Post Germany
144  The Daily Telegraph Australia
145  20 Minutos Spain
146  Pravda.ru Russia
147  Financial Times Deutschland Germany
148  Nikkan Sports Japan
149  Die Tageszeitung Germany
150  Toronto Sun Canada
151  Gulf News United Arab Emirates
152  Dainik Bhaskar India
153  Dagens Nyheter Sweden
154  Manager Thailand
155  Las Vegas Review-Journal United States
156  Algemeen Dagblad Netherlands
157  Aftenposten Norway
158  St. Paul Pioneer Press United States
159  Iltalehti Finland
160  The Columbus Dispatch United States
161  Expressen Sweden
162  Arizona Daily Star United States
163  Khaleej Times United Arab Emirates
164  Business Standard India
165  Las Vegas Sun United States
166  Vedomosti Russia
167  Hamburger Abendblatt Germany
168  The Irish Independent Ireland
169  Público Spain
170  Salt Lake Tribune United States
171  China Times Taiwan
172  SME Slovakia
173  Infobae Argentina
174  The Montréal Gazette Canada
175  Mail & Guardian Online South Africa
176  Rossiyskaya Gazeta Russia
177  Maeil Economic Daily Korea
178  Ekstra Bladet Denmark
179  De Standaard Belgium
180  Metro United Kingdom
181  Les Echos France
182  The Morning Call United States
183  Richmond Times-Dispatch United States
184  El Universal Venezuela
185  United Daily News Taiwan
186  Blick Switzerland
187  Ilta Sanomat Finland
188  Olé Argentina
189  Belfast Telegraph United Kingdom
190  20 Minutes France
191  Svenska Dagbladet Sweden
192  El Economista Spain
193  Vatan Gazetesi Turkey
194  Investor’s Business Daily United States
195  Al Riyadh Saudi Arabia
196  Manila Bulletin Philippines
197  Los Angeles Daily News United States
198  The Province Canada
199  Helsingin Sanomat Finland
200  De Volkskrant Netherlands

200 Boqol ee joornaal qaarada AFRICA  waxay ku yeeltay sadex  joornaal oo ka soo baxo  2 masaarida ah iyo hal south Africa ah

Qoryaasha soomaliyeed goormaa ayay joornaaladeena dunida la tartami doonaan.

 

Nabadoon caan ah oo lagu dilay Ifo.

Kooxo hubaysan ayaa Nabadoon caan ah waxaa ay ku dileen Xerada Ifo ee gobolka Waqooyi bari ee Dalka Kenya.

Marxuumka ayaa u dhintay dhowr Risaas oo lagu cel celiyay,waxaana ay kooxaha hubaysan ay ku dileen Nabadoonka Bartamaha Xerada Ifo oo ay ku noolyihiim dadka barakacayaasha.

Kooxaha ayaa dilka kadib goobta ka baxsaday iyadoo Ciidamada Amaanka magaalada oo goobta soo gaaray ay xireen dhowr qof oo lala xiriirinayo dilkaas.

Marxuumka ay dileen kooxaha burcada ah ayaa waxaa lagu magacaabi jiray Nabadoon Wali Maxamad Diiriye  waana nabadoon Caanka ahaa Gobolada Jubooyinka.

Dilalkan ayaa ka qayb ah Amaandarida ka jira Xeryaha loo barakacay ee dalka Kenya ee Soomaalida ay dagto.

Intay al-Qaacida sii dhacayso, waxaa soo baxaya Ansaar al-Shareeca.

Booska bannaan ee uu abuuray kacaanka waddamada Carabta gudihiisa, kooxo Islaamiyiin ah oo xagjir ah ayaa samaynaya tiro kooxo cusub si ay ujeedooyinkooda u riixaan.

Garabka hore ee Salafiyiinta awoodda leh ee Tuniisiya, Libya iyo Yemen ayaa ku midaysan tabeelaha “Ansaar al-Shareeca”. Markii hore, falaanqeeyeyaal badan ayaa rumaysnaa in kooxahan cusub ay ahaayeen isku-day ay Salafiyiinta hadda kula qabsanayeen xaaladda cusub, isla markaana ay ugu dambayntii ka tanaasuli doonaan fikradda qaska ku salaysan ee jihaaddoonka.

Si kastaba ha ahaatee, sida uu sharraxayo Cabdellah Rami oo ah cilmibaare u dhashay Morocco, Kooxaha Ansaar al-Shareeca ayaa hadda u shaqaynaya sida “waji-caqiideedka, kaydka iyo dhaqaale bixiyaha al-Qaaciddada hubaysan”.

Haddaba wakaaladda warar Sabahi ayaa la fariisatay Rami, oo ah siyaasad falaanqeeye ku taqasusay kooxaha Islaamiyiintaa oo ka tirsan Xarunta Morocco ee Cilmiga Bulshada, si aan ugala munaaqashoonno ififaalahan cusub iyo waxa ka dhalan kara.

Sabahi: Ma u aragtaa muuqaalka tirada kooxaha salafiyiinta isku magacaabaya Ansaar al-Shareeca inay yihiin wax kadis ah mise waxay ka qayb tahay qorshe ballaaran?

Abdellah Rami: Ma u maalaynayo inay iska dhacday. Shaki la’aan waa natiijada wadatashi iyo qorshe loogu dan lahaa in dib loogu soo nooleeyo jihaadiyiinta salafiyiinta ah ee xaaladda ay abuureen Kacdoonkii Carabta ee aagga.

Tani waxaa xaqiijiyay caddeymo badan, sida kulamadii la qabtay iyo hoggaamiyayaaashii ka dambeeyaay abaabulka, oo intooda badan ahaa bar-tilmaan jihaad oo taariikho jihaad ku leh Afgaanistaan iyo meelo kale.

Arrinta la xiriirta magaca, waxaan filayaa waxa ay jawaab u tahay rajadii Osama bin Ladenkahor intaan la dilin, oo kooxdiisa waydiistay in la badalo magaca al-Qaacida, loona dooro magac cusub oo u dhow damiirka Muslimiinta. Waxa ay u muuqataa magaca “Ansar al-Sharia” waxa uu ku haboon yahay ujeedadaan, isagoo bixinaya bar-tilmaameednimadiisa iyo saameyntiisa xooggan ee dareenka diinta Bulshada Muslimiinta. Sidaa daraadeed, magacaa la iskama dooran, balse waxa uu ahaa natiijo katimid qorshe iyo isku raac. Waxaa loo doortay isagoo ku salaysan ahmiyad xoog badan iyo calaamadda magaca.

Si walba oo ay ahaataba, waa in aan sidoo kale ogaanaa magaca nafsad ahaantiisa ma ahan mid cusub, maadaama uu bixiyay Abu Hamza al-Masri, oo hadda ku xiran Ingrisiiska, oo ay sidoo kale doon doonayaan Mareykanka iyo Yemen isagoo lala xiriirinayay jarriimooyin argaggixiso, isagoo mar hore u bixiyay magaca kooxdiisii uu London ku aasaasay markii u Afgaanistaan kasoo laabtay 1994-tii. Abu Hamza waxaa ka go’neyd in uu ka dhigo Ansar al-Sharia urur caalami ah oo faracyo badan ku leh dalal badan.

Hoos u dhaca taageerada al-Qaacida

Sabahi: Tani ma magac badalka al-Qaacidaa, sidii uu bin Laden soo jeediyay, mise kooxahan cusub waxay muujinayaan kala go’a salafiyiinta iyo shabakadda caalamiga ah ee argagixisada?

Rami: Maya, kala go’ ma jiro. Aragtidayda, Kooxaha Ansaar al-Shareeca iyo al-Qaacida waa labada dhinac ee hal shilin. Ansaar al-Shareeca waxay muujinaysaa qatar kordhaysa, ka soo qaad inay tahay dacwo [wacdi] lagu ballaarinayo al-Qaacidda. Waxaan kala jeedaa waxay qayb ka noqon kartaa waxa aan u arki karno inuu yahay dib u qaabaynta xiriirka ka dhaxeeya salafiyiinta jihaaddoonka ah iyo bulshooyinka muslimiinta ah.

U janjeerka al-Qaacidda ee qaska iyo falalka hubaysan ayaa horseeday hoos u dhaceeda iyo sii xumaanshaheeda.

Ansaar al-Shareeca, isla mar ahaantaa, waxay u timid inay ka taqallusto xaddidaadda iyo go’doominta ay al-Qaacidda la dhibtoonayso. Tani waa ahmiyaddii bin Laden uu ugu yeeray dadka taabacsan inay ka fikiraan magac cusub oo uu ururka yeesho, kaas oo awood u siinaya inay bulshada ku soo dhex noqdo isagoo sita waji cusub oo ay suuragal tahay in la aqbalo, laakin aan laga tanaasulin caqiidadii jihaaddoonka ee salafiyiinta, iyadoon la sameyn wax isbeddel caqiido.

Sabahi: Maxay tahay sababta hoos u dhacan taageerada al-Qaacidda?

Rami: Sababta ugu muhiimsan waxay tahay in warbaahintu ay joojisay buunbuuninta al-Qaacida, haddana waxaa saaran culays sirdoon iyo mid millateri oo adag hab-dhismeedka iyo calaamadaha al-Qaacida. Billowgeedi, al-Qaacida waxay si xooggan ugu tiirsanayd in howlgalladeeda lagu baahiyo janaallada dayax-gacmeedka taasoo ahayd hab wayn oo magaceeda ay ku muujiso, ku gudbiso farriinteeda oo ay ururka ugu xayaysiiso dalalka Mulimka ah, taasina waxay ballaarisay xiriirkeeda dadka u laab furan iyo taageereyaasha ay ku leedahay dalalkaas. Taasi waxaa sii dheer, dabcan, kaalinta al-Qaacidda ee suugaanta internetka.

Si kastaba ha ahaatee, dharbaaxada al-Qaacidda ku dhacday, culayska millateri, sirdoon iyo culayska saxaafadda ay ku hayso, iyo hoos u dhaca howlgalladeeda ayaa ururka dhexe ka dhigay mid hoos u dhacayay tan iyo sanadkii 2005, taasina waxay dhalisay, in dadka u laabfuran iyo taageereyaasha ay ka dhaqdhaqaaq bataan al-Qaacidda lafteeda.

Iyadoo taas laga tixraacayo, waxay ku fikireen baahida qaab cusub oo uu ururka yeesho shardina laga dhigo in dacwada lagu ballaariyo, la dhexgeliyo oo saqafkeeda lagu adkeeyo bulshada iyadoo la adeegsanayo qudbooyin, fursado shaqo oo asxaan ah oo bulshooyinka u dhow. Kacdoonka Carabta ayaa si lixaad leh u fududeeyay unkashadan waxaanuu u sameeyay faa’iido ah inay salafiyiinta si xornimo leh ay gees-ka-gees isku qabsdaan kaddib markii bulshooyinka gobolka ay iska dul-qaadeen awood xooggan oo ay ku maamulayeen kali-teliyeyaasha.

Sabahi: Waa maxay cilaaqaadka dabiiciga ah ee u dhexeeya al-Qaacidda iyo Ansaar al-Shareeca? Ma waxaa jira xiriir urureed oo ka dhexeeya hoggaamiyeyaasha?

Rami: Isku xirka ugu wayn ee ka dhexeeya labada waa caqiidada midaysan. Kooxaha Ansaar al-Shareeca waxay caqiiddo ahaan midaysan yihiin al-Qaacidda, waxayna dhammaantood qirayaan u daacad ahaanshahooda taliska al-Qaacidda ee Waziristan, inkastoo aysan jirin xiriirro urureed.

Tani way caddahay, sida arrinta Yemen, halkaas oo al-Qaacidda ay wada joogaan Ansaar al-Shareeca. Xaqiiqdii, waa isku mid, wayna isku dhow yihiin, laakin isku nooc uma shaqeeyaan. Waxaa la oran karaa Ansaar al-Shareeca waxay matashaa garabka caqiido ee la dhisay ee salafiyiinta hadda ee jihaaddoonka ah ee ballaaran, halka al-Qaacidda ay matasho garabkeeda hubaysan. Si kale haddii loo dhaho, Ansaar al-Shareeca waa waji-caqiideedka, kaydka iyo dhaqaale bixiyaha al-Qaaciddada hubaysan.

Fikirka salafiyiinta oo diiday dimuquraadiyadda

Sabahi: Waa maxay siyaasadda laga filan karo Ansaar al-Shareeca?

Rami: Habka siyaasadeed ee ay kooxahan rabaan waa aas-aaska khaliifo sida Taliban u samaysan iyadoo jihaad lagu raadinayo. Sababaha macquulka ah ee ay salafiyiintu ku diideen noocyada siyaasadda rayidka iyo maamulka rayidka. Ansaar al-Shareeca ma aqbali karto dimuquraadiyadda, maxaa yeelay dimuquraadiyaddu waxay ogolaanaysaa inay dumarku wax maamulaan, iyadoo keeni karta siyaasad furfuran ama Kirishtaan; wax aanay salafiyiintu marnaba aqbali karin. Ma aqbali karaan wax aan ka ahayn xukunka shareecada, xukunka shareecadana aragtidooda waa in la oggolaado habka Taalibaan oo kale ah.

Tani waxaa laga aaminsan meelaha ay salafiyiinta ka maamulaan Mali, Soomaaliya iyo Yemen, daciifnimada awoodda dowladaha dhexe darteed iyo xukuumadaha siyaasadeed ee aan adkayn. Meelahan, waxay qaab ahaan leeyihiin dowlado iyo maamullo sida Taalibaan oo kale u samaysan, isla qaabkii, wax cusubna ma jiraan.

Arrinta ugu muhiimsan ayaa waxay tahay inay abuuraan awood boolis oo maskaxeysan oo ay ku faraan dhaqanka wanaagsan, kuna reebaan fasahaadka, kaddibna ay dab qabadsiiyaan dukaamada lagu iibiyo canjaladaha muuqaalka iyo kuwa maandooriyeyaasha lagu iibiyo, ay kala geeyaan ragga iyo dumarka, ay gacanta la galaan barnaamijyada waxbarashada, ay burburiyaan qabuuraha, isla markaana ay baabi’iyaan wax kasta oo ay u arkaan inay shareecadda ka hor imaanayso.

Tani wuxuu macnaheedu yahay inuu na wajjahay hab dhaqankii xukunkii Talibaan oo kale.

Waraysigan waxaa qaaday Mawassi Lahcen oo jooga Kasablanka.

Daawo Sawirada Madaxwaynaha oo la kulmay Ururka Iskaashiga Islaamka.

Halkaan ka Daawo Sawirada Madaxweynaha Oo Kulan Laqaatay Ururka Iskaashiga Islaamka.

Kulankaan ka dib Madaxwaynaha ayaa u duulay Dalka Uganda, oo uu kaga qeyb galayo xuska sanad guurada xoriyadda dalkaas.

 

DEGDEG: Madaxweynaha oo marki ugu horaysay dalka dibadiisa u dhoofay.

Madaxwaynaha Dowlada Soomaaliya ayaa goordhow Safarkiisuu ugu horeeyay waxaa uu ku aaday Dalka Dibadiisa.

Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hogaaminayo ayaa Waxaa ay ka amba baxeen Garoonka Aadan Cadde waxaana ay u duulen Dalka Uganda.

Ujeedada Socdaalka uu ugu dhoofay dalka Uganda ayaanan wali cadayn laakiin waxaa uu kulan la qaadan doonaa dhigiisa dalkaas iyagoo ka wada hadli doono Arimaha Amaanka Iyo Xiriirka labada hogaamiye ee Soomaaliya iyo Uganda.

Booqashada ayaa Noqonaysa Tii ugu horaysay ee Madaxwaynaha Soomaaliya uu ugu baxo dalka Dibadiisa.

Madaxwayne Xasan oo wafti caalami ah ku qaabilay Muqdisho.

Wafdi kasocday Ururka Iskaashiga Islaamka ayaa maanta waxaa ay soo gaareen Magaalada Muqdisho waxaana garoonka Aadan Cadde ku soo dhaweeyay Madaxda dowlada.

Madaxdii Wafdiga Ururka Iskaashiga Islaamka horboodayay waxaa kamid ahaa Xoghayaha Ururkaas Ikmaaludiin Ixsaan Oglo waxaana ay kula kulmeen Xarunta madaxtooyad Vila soomaaliya Xasan Sheekh Madaxwaynaha Soomaaliya.

Waxaa lagu Micneeyay imaansha wafdigaan iyo kulanka inuu ahaa sidii loo muujin lahaa  In ururkaas uu taageerayo Dowlada Soomaaliya.

Ikmaaludiin Ixsaan Oglo ayaa sheegay in Muqdisho ay u yimaadeen inay hambalyeeyaan Madaxda Dowlada Soomaaliya.

 Imaashaha wafdiga ayaa waxaa uu kaqayb yahay Wafidi dhowr ah oo muqdisho booqosho ku yimid Si dowlada Cusub ay ugu hambalyeeyaan.

KA: Muqdisho, KU: Kismaayo (Farriin caajib ah oo 2da magaalo isu direen).

Waxey aheyd sanado xanuun badan markii ciideyda si qasab ah lagu cabsiiyay dhiig bini’aadam, ma aanan dareemi jirin qoyaanka biyaha, ma aanan dareemi jirin qabowha hawada, ma aanan carfi jirin uduga neecaawda, geedaheygu waa ey qalaleen, guryaheygu waa ey dumeen, habeenkeygu wuxuu ahaa maalin, maalinteyduna habeen, waxaan had iyo jeer is weydiin jiray maxaa sidaan kuu qoray, maxaa nasiibkaaga sidan ka dhigay, waxaan indho jilicsan ku eegi jiray magaalooyinka iga yaryar ee hadane nabada ah, waxaan isdhihi jiray alla maxaa caasimad kaa dhigay!!

Xalaadu waxa ey sidaa ahaataba waxaa mar qura ii ifay iftiin aanan 22 sano arkin, hawadeyda waxaa dabooshay daruur hillaaceysa, xeebteyda oo 22 sano fadhisay ayaa hirarkeedu kaceen, waxaa I sarqaamiyay neecaaw udgoon oo mudo aanan dareemin, geedaheygi ayaa ubax bixiyay, guryaheygi ayaa boorka laga jafay, waxaa meel dhaw iiga bidhaamay calan qurux badan oo midabka cirka iyo xidig shan geesood ah leh, maanta miyaa la’idhalay?, xageen jiri jiray?

Anigoo habeen iyo maalin ku jira damaashaad, ubaxyadeyda udgoon dhunkanaya, neecaawda qabow ku raaxeysanaya, ayaa waxaa ii timid qeylo-dhaan, “Walaalshaa, Walaashaa”, mudo labaatan sano kabadan waxaan ilaawsanaa in aan walaal leeyahay, waxaan ku iri walaashey waa tuma? Waxaa jawaab la’iisiiyay walaashaa Kismaayo ka gaar, inyar oon fikiray waxaan soo xasuustay Kismaayo, haa, magaaladii quruxda badneyd, xeebta iyo dakada weyn laheyd, magaalada soomaalidu ku hamiso in ey noqoto mid kamida magaalooyinka ugu ganacsi wanaagsan Afrika, magaalada cadawgu wada haminayo, magaalada aan dooneyno in aan kula tartano dakadaha iyo garoomada aduunka ugu waaweyn, haa, maxaa helay?, waxaa la’isiiyay jawaab farxadeydii ka dhigtay murug, maalinteydii ka dhigtay habeen, damaashaadkeygii ka dhigtay tacsi, “wadadii qodxaha badneyd ee aad 22 sano ku dhex rafaadsaneyd ayey soo heysaa”.

Kismaayo, darsi iga qaado, cilmi iga baro, nabadu waa qaali, colaadu waa cadaw, wax kasta oo lugugu sameeyo ma jirayaan wax kaaga xanuun badan in dhiig lugugu dul daadiyo, yeysan ku dagin dhalin yarada durbaanka dagaal kuu garaaceyso, ogow waa wax xanuun badan marki aad aragtid cunug yar oo dushaada ku dhiig baxaya, marki aad aragtid hooyo dushaada lugu dilayo, marki aad aragtid caruur iyo duqow dushaada baahi ugu dhimanaya, waxaad ogaataa waxaad leedahay hal walaal, walaalkaa waa Soomaali, dhulkaaga waa balaaranyahay, kheyraadka badaada iyo barrigaaga waa badanyihiin, soomaali oo idilne waa deeqaan, maanta digsi dowladnimo ayaa dabka noo saran, inta aan murmeyno yuusan naga gubanin.

Wiligeyn dowladaheena waxaa lagusoo dhisi jiray dibadaha, marki ugu horeysay dowlad soomaaliyeed ayaa lagu dhisay gudaha dalka, marki aan ku faraxnay bilaabashada kahoos bixida shisheeyaha, in aad nooga hartid kaligaa waa wax na niyad jabinaya, maanta dadka gurbaanka dagaal garaacaya dhib uma arkaan in IGAD maamul u sameyso kismaayo, balse waxey dhib u arkaan in dowlada soomaaliya oo dhiig iyo dhaqanba wadaagaan ey maamul KUMEEL_GAAR AH u dhisto, war maxaa qiyaasta naga qalday, Kismaayo marki soomaali oo idil lagasoo tago dadka daga ayaa iskaleh, maamul kasta oo laga dhisana ayaga ayaa xaq u leh in ey dhisaan, hase ahaatee maamul la dhisaa wuxuu qaadanayaa waqti, si kumeel gaar ah in dowlada dhexe u maamusho Kismaayo sida ey hada u maamusho Beydhabo, Baladweyn iyo Marka waxaa kismaayo ugu jirto faa’iido, waxaa lagu baajin karaa colaad fool xun oo aan lagasoo kabsan.

Ogaada reer Kismaayow in shisheeyaha Keynyaatiga ah eysan jaceyl ey soomaali u qabaan u daadinin dhiigooda, hadii ey kamid yihiin ciidama AMISOM, hade AMISOM dowlada ayey hoos joogtaa ee ayagane hasoo hoos galaan, laakin ciidan shisheeye ah oo ajande qarsoon wata in uu maanta maamul Kismaayo u dhiso isla markaane uu yiraahdo AMA HEBEL AMA DAGAAL waa wax aan soomaaliya wili horay uga dhicin.

Kismaayey maanta haku dhaqaaqin wax aad berri ka shalaay doonto, soomaaliya iftiinka usoo ifay dhinacaaga ka ifiso, shisheeyahana aan si wada jir ah uga wada hoos baxno, midnimo, midnimo, midnimo.

Wabillaahi towfiiq

 W/Q Axmed Xalaal

[email protected]

Afeef: Aragtida qoraalkan waxa ay ku gaar tahay qoraaga ku saxiixan 

Man City oo kusoo biirtay hardanka loogu jiro saxiixa weeraryahanka A.Madrid Falcao.

Tababaraha kooxda Manchester City Roberto Mancini ayaa xooga saari kara inuu gegeda Vicente Calderon kasoo kaxeysto Falcao, kaasoo  qeyb ka ahaa guushii ay axadii Atletico Madrid ka gaartay kooxda Malaga, laakiin gudoomiyaha kooxda ka dhisan caasimada Spain ayaan ka welwel qabin qiimaha uu kaga dhaqaaqi karo xidigoodu.

Weeraryahanka, ayaa lala xiriirinayaa inuu bisha Janaayo u dhaqaaqi karo kooxda heysata horyaalka England Premier League ama Chelsea, ka dib markii uu daqiiqadii lixaad shabaqa ku hubsaday karoos uu ka helay Emre, isagoona kooxdiisa u diray inay hugaanka La Liga wadaagaan Barcelona.

Ninka reer Colombia ayaa si aan caadi aheyn loola xiriirinayaa inuu mar un ka ciyaaro England, laakiin gudoomiyaha Atletico Enrique Cerezo kama welwel qabo mustaqbalka 26 jirkaan, inkastoo uu Tababare Mancini daawaday kulankii ka dhacay Madrid.

“Waan ognahay inuu Mancini daawanaayey ciyaarta laakiin wuu xasiloon yahay mawduuca Falcao,” ayuu Cerezo u sheegay Cadena Ser.

“Waxaan qiyaasayaa in Mancini uu halkaan u yimid inuu guri ka raadsado Malaga,” ayuu sidoo kale isagoo dhoola cadeynaya goor dambe u sheegay Canal+.

Falcao ayaa xilli ciyaareedkaan dhaliyey 11 gool, marka lagu daro sedaxleydii uu ka dhaliyey Chelsea Finalkii 4-1 ku dhamaaday ee European Super Cup.

Goolashiisa ayuu sii wataa ciyaaryahankii hore ee FC Porto, kaasoo sanadii hore 36 gool dhaliyey tartamada oo dhan.

Dani Alves oo dhaawac soo gaaray darti sedax isbuuc garoomada uga maqnaan doona.

Daafaca kooxda Barcelona Dani Alves ayaa sedax isbuuc garoomada uga maqnaan doona dhaawac soo gaaray sida lagu xaqiijiyey website-ka kooxdiisa Barca.

Daafaca dadabka midig ayaa ku dhaawacmay intii ay socotay ciyaartii barbaraha 2-2 ah ku idlaatay, oo ay kooxdiisu Comp Nou kula ciyaartay Real Madrid, waxaana laga yaabaa inuusan nasiib u yeelan kulamada Deportivo La Coruna iyo Rayo Vallecano.

Ninka reer Brazil ayaa sidoo kale seegi doona kulamada saaxiibtinimo oo xulkiisu la ciyaaro xulalka Iraq iyo Japan 11ka iyo 16ka October.

Warbixin lagu qoray bogga ay Internet-ka ku leedahay Barcelona ayaa lagu yiri:

“Dani Alves wuxuu garoomada ka maqnaan doonaa sedax isbuuc. Ciaayrayahanka reer waxaa soo gaaray dhaawac feysha ah oo lugisiisa bidix ah intii ay socotay ciyaartii Real Madrid. Markaasoo Martín Montoya lagu bedelay daqiiqadii 27aad.”

Min laba gool oo ka kala yimid Cristiano Ronaldo iyo Lionel Messi ayaa El Clasico lagu kala baxay, halka ay Barcelona sideed dhibcood ka sareyso kooxda ay cadaw wadaagta yihiim.

Daawo Video: Qaxooti Somaliyeed oo silic & saxiriir ay ku heystaan Holland.

Qaxooti Soomaaliyeed ayaa dhibaato xoogan ku wajahaya magaalada Ameterdam ee dalka Holland. Qaxootigaasi ayaa waxaa sharci u diiday dowladda Netherlands, mana heystaan hoy iyo meel ay seexdaan oo rasmi ah. Waxa ay taasi ku qasabtay inay meelo banaan ah iska seexdan si ay ugu noolaadaan. Waxaa sidoo kale jira isku dayo la doonayo in dalkooda dib loogu celiyo.

Halkan ka daawo Video-ga Soomaalidaas.

Gudoomiyaha Balcad oo lagu dhegan yahay (Dhageyso waxa lagu heysto)

Kulan Balaaran oo ka dhacay magaalada Muqdisho isla markasna ka qeyb galeen Qaar kamid ah Odayaasha kasoo Jeeda deeganka Balcad ayaa looga hadlayay arrimo la xiriira Deegaanka Balcad iyo tuulooyinka hoos yimaada.

Odayaashan ayaa ku eedeyay Guddoomiyaha Degmada Balcad Ismaan Xaadoole inuu ku dhaqaaqay Maamul xumo isla markaasna odayaasha iyo bulshada kale deegaanka Balcad aan wax tixgalin ah siin isla markasna ay dalbanayaan inay doortaan qof dadka deegaanka u wanaagsan.

“Balcad Waxaa hoos yimaada 73 Tuullo,waxana dega qabiilo kala duwan dhamaan waxaa ay yihiin Reer Balcad Waana dad hal dan leh ayuu yiri Mid kamid ah odayaasha kulankas ka qeyb galay.

Sidoo kale Odayaashan ayaa sheegay in qaar kamid ah Xildhibaanada kasoo jeeda deegaankas ay sameeyeen dhex dhexadin aan Cadaalad ahayn isla markaasna ay ku eedeeyeen xildhibaanda inay ahaayeen kuwo la safnaa Guddoomiyaha degmada Balcad Ismaan Xaadoole.

Odayaashan ayaa sheegay inuu Guddoomiyaha Degmada uu si sharci darro ah u kala diray guddi 7 xubnood ka koobkaa kuwas oo degmada ay lahayd isla markasna awoodda dhan uu isaga isku koobay.

Halkaan ka dhagayso Codadka odayaal ka so jedea Balcad

Xiriir aan la samaynay Ismaan Xaadoole oo ah guddoomiyaha degmada Balcad si uu ugu jawaabo Eedeyntaan ay u soo jeediyeen Odayaal kasoo jeeda deegaankas ayaanan noo suura galin.

Maxay tahay aragtida R/W Saacid ee ku aadan Road Map, Amisom, Ethiopia iyo Somaliland? (Daawo Wareysi Video).

Aqriste waxaa halkan idin kugu soo gudbineynaa Wareysi uu Ra’iisul Wasaaraha cusub ee Somalia Cabdulqaadir Faarax Shirdoon “Saacid” uu siiyay Tv-ga Somali Channel, ka hor inta uusan noqon ra’iisul wasaare.
Waxa uu kaga hadlayaa sababihii uu u aas aasay Madassha Rajo Forum oo uu sheegay inuu aas aasay sanadii 2006.
Waxa uu xiligaas wareysigiisa kaga hadlay arrimo badan oo ay ka mid yihiin ciidamada Amisom, kuwa Ethiopia ee jooga Somalia, arrinta Somaliland iyo sidoo kale qariiradda nabada ama  Road Map.
Haddaba halkan ka daawo Wareysiga Saacid.

Cristiano Ronaldo oo ka cabanaaya dhaawac garabka ah iyo Real oo baaritaan u dirtay.

Ronaldo, oo ahaa geesigii labada gool ee Nou Camp u dhaliyey Real Madrid ayaa ka cabanaaya dhaawac ka dib markii uu si xun dhulka ugu dhacay qeybtii labaad ee ciyaarta.

“Ciyaaryahanku wuxuu sugayaa shaqaalaha caafimaadka si uu u maro baritaano saacada soo aadan,” ayey tiri Real Madrid.

Ronaldo ayaa ka mid ah xulka Portugal ee ciyaaraya isreebreebka koobka aduunka ee 2014, waxayna [Group F] ciyaar ka mid ah Jimacada booqanayaan xulka Russia iyagoona gurigooda afar maalin ka dib kusoo dhaweyn doona xulka Northern Ireland.

RVP oo wahajaya sedax kulan oo ganaax ah ka dib markii uu xusul ku dhuftay Cabaye.

Robin Van Persie ayey macquul tahay inuu wajaho sedax kulan oo ganaax ah ka dib markii uu xusul ku dhufaty Yohan Cabaye – kulankii ay Manchester United 3-0 ku xaaqday Newcastle.

Tababaraha Magpies Alan Pardew ayaa ugu yeeray Xiriirka FA-gu inay eegaan hardan kubadeedkii dhex maray Van Persie iyo qadka dhexe ee reer France kaasoo madaxiisa uu ku dhacay xusul u muuqday mid ula kac ah.

Tababaraha United Sir Alex Ferguson iyo Wayne Rooney ayaan meel kasoo qaadin shilkaan, waxayna keliya amaaneen daafaca kooxdooda iyadoo Jonny Evans, Patrice Evra iyo Tom Cleverly ay ka caawiyeen guushoodii Premier League.

Van Persie ayaa maanta ganaax kala kulmi kara FA-ga, sababtoo ah garsoore Howard Webb nasiib uma yeelan inuu haleelo shilkii dacay daqiiqadii 84aad, waxayna xaaladaani sababi kartaa ganaax.

Tababare Pardew  ayaa yiri: “Wuxuu u muuqday inuu Yohan ku dhuftay xusul. Taasoo u baahan in dib loo eego. Waxaa jiray taariikh sanadkii hore ah mana garanaayo hadii uu Robin taas milicsanaayo. Wuxuu ahaa shil xun oo ciyaarta ka dhex dhacay.

“Uma maleynaayo inuu Yohan dhulka ku dhici lahaa hadii aysan wax gaarin. Lafsadeydu shilka ma arag horaantii balse waxaan daawaday ku celiskiisii waxayna u muuqatay inuu xusulka ku dhufanaayo.

“Hadii ay FA-gu eegayaan iyada? Iyaga ayey quseysaa waxay ka dhahayaan, aniga maya.”

 

Butragueno: Real waxay u qalantay guul, balse Barcelona nasiibka ayaa u hiiliyey.

Ciyaaryahankii hore ee kooxda Real Madrid Emilio Butragueno ayaan ku sheegin inay wax dhibaato ah kooxdiisu ku qabtay barbarihii ay galeen kulankii axada ee El Clasico, wuxuuna maanka ku haayaa in ciyaartoyda Jose Mourinho ay u qalmeen wax ka badan hal dhibic.

Kooxda jamaahiirta badan ku leh caalamka Madrid iyo Barcelona ayaa is weydaarsaday goolal, Lionel Messi iyo Cristiano Ronaldo ayaana midba midka kale la ekeyeey hugaan uu kooxdiisa u dhiibay.

Butragueno ayaana ku rajo weyn inay kooxdiisu soo kabsato ka dib bilow aan wanaagsaneyn.

“Kama xumin sababtoo ah waan fiicneyn, waxaaa jirtay goolal dhalan karay oo la qasaariyey, laakiin maanta ma noqon maalintii aan goolasha dhalin laheyn. Barcelona, si kastaba, way kasoo kabsadeen xittaa qeybtii labaad wey wanaagsanaayeen,” ayuu Butrageueno u sheegay wargeyska AS.

“Natiijadu ma ahan mid laga xumaado, laakiin uma aana qalmin. Waxaan ka wanaagsaneyn 30kii daqiiqo ee ciyaarta ugu horeeyey, waxaan helnay fursado waxaana u ciyaarnay si fiican. Xaqiiqdii in lagu kala nastay 1-1 ma aheyn kulan waaqici inoo ah.”

Halyeeyga ayaa si gaar ah u amaanay bandhiga Ronaldi iyadoo xidigu uu dhaliyey labada goo lee Madrid, wuxuuna sidoo kale amaanay Mesut Ozil kaasoo ku dhowaad dhamaadkii lagu bedelay Kaka.

“Goolasha Cristiano waxay ahaayeen kuwo cajiib ah. Baasaska Ozil ayaana ahaa kuwo lala cajabo wuxuuna kooxda u daadihinaayey si fiican.”

 

Oscar oo ninka ay isku wadanka yihiin Neymar ku qalqaalinaya inuu kula biiro Chelsea.

Xidiga qadka dhexe ee kooxda Chelsea Oscar ayaa sameynaya wax walba oo uu kooxdiisa kaga taageeri karo sidii ay ku heli lahaayeen xidiga kooxda Santos Neymar, wuxuuna ugu baaqayaa inuu iska indha tiro hadalada Dani Alves ee uu usoo dhaqaaqo Stamford Bridge.

Alves ayaa doonaya inuu Neymar ka dhaadhiciyo inuu kusoo biiro Barcelona, halka Real Madrid ay sidoo kale heegan u tahay 20 jirkaan heerka caalami ee dalka Brazil.

Oscar ayey wada ciyaarayeen Neymar ciyaarihii Olimbikada ee London 2012, wuxuuna rajo ka qabaa inuu sanado soo aadan kula soo biiro Blues.

Neymar ayaa yiri: “Oscar ayaa fariin iisoo diray si uu iigu sheego inay Chelsea tahay koox weyn London ay tahay Caasimad weyn.

“Isaga iyo Dani labadooduba waxay dulaaliin wanaagsan u yihiin kooxahooda. Markii la gaaro waqtiga saxda ah ayaan dhegeysan doonaa dalabka saxda ah taasna waxay u taalaa wakiilkeyga.

“Waa wax fudud in Barcelona ay ku xiiseyso waadna dhegeysaneysaa, hadii ay Real Madrid ku xiiseyneyso waad dhegeysaneysaa, hadii ay Chelsea ku xiiseyneyso sidoo kale waad dhegesaneysaa.

“Waxaa jira sida aan filaayo shan koox oo caalamka ka dhisan oo sidoo kale aad ogtahay inay u muuqdaan kuwo sidoo kale la dhegeysto dalabyadooda.”

Mourinho: Messi iyo Ronaldo waxay ka yimaadeen Aduun kale.

Tababaraha kooxda Real Madrid Jose Mourinho ayaa amaanay labada xidig  Lionel Messi iyo Cristiano Ronaldo ka dib markii ay Los Blancos barbaro 2-2 ah la dhaafi weysay kooxda Barcelona, kulankii El Clasico.

Tababaraha reer Portugal ayaan go’aamin horyaalka inkastoo ah ku dhow yihiin inay lumiyaan, laakiin Mou ayaa amaanay bandhiga labada xidig isagoo sheegay in aduunka oo dhan ay ku raaxeysteen aab ciyaareedkooda.

“Messi iyo Ronaldo waxay ka yimaadeen caalam kale. Waxaan doonayaa inuu ciyaaryahankeygu guuleysato, balse labadoodu waxay ahaayeen Fantastik,” ayuu yiri Mourinho.

“Aniga Tababare ahaan, waan ku raaxeystay kulanka. Waxay aheyd ciyaar fiican natiijadaani ma go’aanmineyso ilaa maalinta ugu damebeysa. Sidoo kale qof walba ayaa ku raaxeystay ciyaarta.”

Mourinho ayaa sidoo kale amaan kala dul dhacay bandhiga Mesut Ozil wuxuuna u sheegay saxaafada: “Ozil ayaa nasiiyey awood wuxuuna muujiyey ciyaar wanaag.”

Barcelona ayaa horyaalka ku hugaamineysa haatan sedax dhibcood, laakiin waxay kooxda ay xafiiltamaan u jirtaa sideed dhibcood iyadoona ay Madrid fadhiso booska shanaad ka dib todobo kualn oo ay ciyaartay.

Sawiro: Ninka ugu fool xun Zimbabwe: Wejigeyga ayaa iga dhigay Special.

Qofkii ugu dambeeyay ee ku guuleystay tartanka fool xumada dalka Zimbabwe, ayaa damaciisu yahay inuu noqdo qof caan ah oo lacag heysta, hase yeeshee illaa iyo hadda wax suuq ah ma helin.

William Masvinu oo 38 jir ah oo ku guuleystay qeybta labaad ee tartanka oo loo qabtay bishii tagtay ayaa shaqadiisu tahay xamaalinimo isaga oo qaada alaabta culus ee magaalada laga dukaameysto ee Mbare oo ku taalla galbeedka magaalada caasimada ah ee Harare.

“Waxa aan rajeynayay inaan sameeyo xayeysiimaha iyo dhinaca dharka fashion-ka ah haddii la i weydiisto, hase yeeshee weli waxaan ahay faqiir, waxaana xamaalaa alaabta dukaamada” ayuu yiri Masvinu

“Waxaan diyaar u ahay inaan dunida tuso hadiyadda aan heysto, inaad fool xumaato ma ahan wax xun waa haddiyada illaah I siiyay, waana ku faraxsanahay, wejigeyga ayaa iga dhigay qof gaar ah (special), wax cudur daar ahna uma raadinayo taas”.

Masvinu ayaa kaga badiyay tartanka afar nin oo kale si uu ugu guuleysto haddiyada la bixinayay oo ahayd boqol dollar iyo hal habeen oo jiif hotel ah.

Inter oo ka talaabsatay kooxda ay isku magaalda yihiin ee AC Milan.

Derby De Milanello caawa ma uusan aheyn mid xamaasad yar ka dib iyadoo maanka lagu haayey in awooda labada koox ee liidataahi ay saameyso kulankaan, balse waa la isku xiiqay iyadoo Inter ay qaadatay guul ay u jilba muruxday.

Goolka keliya ee Inter Milan waxaa daqiiqadii sedaxaad shabaqa ku hubsaday kubad madax ah daafacooda l Walter Adrian Samuel, ka dib markii uu ka faa’iideystay karoos uu soo qaaday Esteban Matias Cambiasso, 1-0 kaas ayaana lagu kala nastay.

Milan ayaa isku dayday inay ciyaarta wax ka bedesho ka dib iyadoo fursad u heleysay todan ciyaaryahan oo kasoo horjeeda ka dib markii daafaca midig ee koox Inter Yuto Nagatomo casaan loo taagay daqiiqadii 48aad, balse Milan kama aysan faa’iideysan iyadoo ku dhibaatooneysay dhameystir la’aan.

Si kastba Inter ayaa gaartay guusheeda jilba muruxa waxayna hada kaalinta 4aad kasoo gashay kala horeyna Serie A, iyadoona leh 15 dhibcood.

Dhanka kale Napoli ayaa hugaanka la qabatay Juventus ka dib markii ay 2-1 isaga reebtay kooxda Udinese, waxaana goolasha u kala dhaliyey ’30 Hamsik iyo ’45 Pandev. Napoli ayaa haatan leh 19 dhibcood, laakiin waxaa hugaanka looga hayaa farqiga goolasha.