Qaahira (Caasimada Online) – Dowladda Masar ayaa soo saartay digniin toos ugu socota Somaliland, taas oo la xiriirta safaaradda ay qorsheyneyso inay ka furato magaalada Qudus oo ay Falastiiniyiintu u aqoonsan yihiin caasimaddooda rasmiga ah.

Bayaan kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Masar ayaa lagu sheegay in tallaabadaas ay tahay mid sharci darro ah oo ka hor imaanayso qawaaniinta caalamiga ah iyo go’aannada Qaramada Midoobay ee la xiriira xaaladda Qudus.

Wasaaradda arrimaha dibadda Masar waxay sheegtay inay si buuxda u diidan tahay isku day kasta oo lagu sharciyeynayo xaalad aan waafaqsaneyn sharciga caalamiga ah, iyadoo carrabka ku adkeysay in bariga Qudus uu yahay dhul Falastiini ah oo la haysto tan iyo sanadkii 1967.

War-saxaafadeedka ayaa sidoo kale lagu sheegay in Masar ay ixtiraameyso midnimada, madaxbannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, iyada oo dhanka kale ka digtay tallaabo kasta oo hal dhinac ah oo wax u dhimayso qarannimada Soomaaliya.

Jaamacadda Carabta iyo Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) ayaa iyaguna goor sii horreysay si adag u cambaareeyay qorshaha Somaliland uu ku dooneyso inay safaarad uga furato magaalada Qudus, iyagoo sharci darro ku tilmaamay.

Tallaabooyinkan ayaa imanaya xilli ay isa soo tarayaan wararka sheegaya in Somaliland ay qorsheyneyso inay xiriir diblomaasiyadeed oo dhow la yeelato Israa’iil, arrintaas oo dhalisay falcelin xooggan oo ka timid dalal iyo ururro Islaami ah.

Si kastaba, Israa’iil ayaa haatan qorsheyneyso in dhankeeda ay safaarad ka furato magaalada caasimada ah ee Hargeysa, sida uu shaaciyay Maxamed Xaaji, oo ah safiirka cusub ee Somaliland u qaabilsan Israa’iil.

Muqdisho (Caasimada Online) – Isbitaalka Takhasusiga ah ee Dalmar ayaa door muuqda ka qaatay Bandhigga Waxbarashada KULMIS, oo sannadkan ay soo qabanqaabiyeen Midowga Dugsiyada Gobolka Banaadir. Bandhigga ayaa ahaa kulan ballaaran oo loogu talagalay dhiirrigelinta, jiheynta iyo wacyigelinta ardayda fasalka 12-aad ee isu diyaarinaya Imtixaanka Shahaadiga ah ee Qaranka.

Bandhiggan, oo ka dhacay magaalada Muqdisho, ayaa waxaa ka qeyb galay boqollaal arday oo ka kala socday dugsiyada sare ee gobolka Banaadir. Waxaa sidoo kale goobta joogay mas’uuliyiin ka tirsan Wasaaradda Waxbarashada, Hiddaha iyo Tacliinta Sare, Agaasinka Waxbarashada Gobolka Banaadir, jaamacado, isbitaallo, aqoonyahanno iyo qeybaha kala duwan ee bulshada. Kulanka ayaa noqday madal ay ardaydu ka heleen xog muhiim ah oo ku saabsan mustaqbalkooda waxbarasho iyo caafimaad.

Munaasabadda waxaa si rasmi ah uga hadashay Wasiiru-dowlaha Wasaaradda Waxbarashada, Hiddaha iyo Tacliinta Sare, Nuuro Mustaf Mukhtar, oo ku dhawaaqday in Imtixaanka Qaranka ee Fasalka 12-aad uu si rasmi ah u bilaaban doono 20-ka bisha Juun ee soo socota. Waxay ardayda ku boorrisay inay muujiyaan dadaal, kalsooni iyo diyaar-garow wanaagsan si ay ugu guuleystaan himilooyinkooda waxbarasho.

Intii uu socday Bandhigga KULMIS, ardayda waxaa la siiyay talooyin wax ku ool ah, tusaalooyin iyo tacliimaad la xiriira habka ugu wanaagsan ee loogu diyaar-garoobi karo imtixaanka qaranka. Waxaa si gaar ah diiradda loo saaray muhiimadda dadaalka, anshaxa, maamulka waqtiga, caafimaadka maskaxda iyo caafimaadka jirka ee ardayga, maadaama guusha waxbarashadu aanay ku xirnayn akhris oo keliya, balse ay sidoo kale la xiriirto caafimaad iyo degganaansho guud.

Isbitaalka Dalmar ayaa bandhigga ku soo bandhigay adeegyo caafimaad oo lacag la’aan ah, iyadoo koox dhakhaatiir iyo kalkaaliyeyaal caafimaad ah ay goobta ka sameeyeen baaritaanno kala duwan iyo la-talin caafimaad oo ay ka faa’iideysteen ardaydii ka qeyb gashay munaasabadda. Qaar ka mid ah ardayda ayaa halkaas looga baaray xaalado caafimaad oo kala duwan, halka kuwa u baahday baaritaanno dheeraad ah loo gudbiyay xarumaha isbitaalka.

Maamulka Isbitaalka Dalmar ayaa sidoo kale ku dhawaaqay qiimo-dhimis gaaraysa 50% oo loo sameeyay adeegyada caafimaad ee ay u baahan yihiin ardayda loo gudbiyay xarumaha isbitaalka.

Tallaabadan ayaa isbitaalka loogu ammaanay si weyn, maadaama ay fududeyn karto helitaanka adeeg caafimaad oo tayo leh, xilli ardaydu ku jiraan marxalad muhiim ah oo waxbarasho.

Dhanka kale, maamulka Isbitaalka Dalmar iyo Midowga Dugsiyada Gobolka Banaadir ayaa munaasabadda ku kala saxiixday heshiis iskaashi oo ku saabsan dhinacyada waxbarashada iyo caafimaadka. Heshiiskan ayaa lagu sheegay mid kor loogu qaadayo caafimaadka ardayda, iyadoo la qorsheynayo booqashooyin joogto ah oo lagu tago dugsiyada si loo sameeyo baaritaanno caafimaad iyo wacyigelin ku saabsan ka hortagga cudurrada iyo daryeelka caafimaadka ardayda.

Guddoomiyaha Guud ee Isbitaalka Dalmar, Prof. Dr. Abdirisak Ahmed Dalmar, ayaa sheegay inay aad ugu faraxsan yihiin ka qeybgalka Bandhigga KULMIS. Wuxuu tilmaamay in isbitaalku uu mas’uuliyad gaar ah iska saaray taageeridda ardayda Soomaaliyeed, gaar ahaan kuwa isu diyaarinaya heerka jaamacadeed. Wuxuu xusay in xaaladaha caafimaad iyo duruufaha adag ee dalka ka jira ay muhiim ka dhigayaan in ardayda la siiyo daryeel caafimaad iyo wacyigelin ku filan, si ay awood ugu yeeshaan inay si wanaagsan wax u bartaan.

Qaar ka mid ah ardaydii booqatay xarunta uu Isbitaalka Dalmar ku lahaa bandhigga ayaa si weyn ugu mahadceliyay maamulka iyo shaqaalaha caafimaadka ee halkaas joogay. Waxay sheegeen inay heleen soo dhoweyn wanaagsan, baaritaanno muhiim ah iyo talooyin caafimaad oo faa’iido u leh noloshooda iyo waxbarashadooda.

Isbitaalka Dalmar, oo hore loogu yiqiin Al-Nuur Eye Hospital, ayaa ah mid ka mid ah xarumaha caafimaad ee ugu faca weyn Soomaaliya. Waxaa la aasaasay sannadkii 2002, xilli dalku ku jiray duruufo adag. Muddadii uu jiray ee 23-ka sano ahayd, isbitaalku wuxuu adeegyo caafimaad u fidiyay tobannaan kun oo qof, isagoo maanta noqday xarun caafimaad oo casri ah oo leh qeybaha bukaan-socodka, bukaan-jiifka, sheybaarka, raajada, sifeynta kelyaha, qalliinka guud, qalliinka indhaha, daryeelka degdegga ah, dhalmada iyo caafimaadka ilkaha.

Ka qeybgalka Bandhigga KULMIS ayaa muujinaya doorka sii kordhaya ee ay hay’adaha caafimaadku ku leeyihiin taageeridda waxbarashada iyo horumarinta bulshada Soomaaliyeed, gaar ahaan dhallinyarada oo ah laf-dhabarta mustaqbalka dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada amaanka dowladda federaalka ayaa xalay ilaa seddax xaafadood ka fuliyay howlgal guri guri ay ciidamadu u galayeen, iyadoo ujeedadu lagu sheegay in ay ku baarayaan hub sharci daro ah.

Sida ay ku warameen dadka deegaanka howlgalkaan oo laga fuliyay xaafaddaha Raadeerka iyo inta ku xeeran, dadka ayaa guryaha laga soo saaray si looga baaro hub, iyadoo aysan jirin hub rasmi ah oo laga helay guryihii la baaray.

Shalay ayaa degmada Dayniile waxaa ka dhacay shir ay ka qeyb galeen taliyeyaasha iyo saraakiisha Booliska, Nabad-sugidda NISA, iyo Boolis Milataari.

Guddoomiyaha degmada Dayniile, C/raxmaan Macallin Xuseen ayaa ujeedada shirkaan ku sheegay in lagu adkeeynayay amniga caasimada, gaar ahaan degmada Dayniile maadaama la guda gelayo munaasabadaha waaweyn iyo maalmaha ciidaha si looga hortago falal amni darro iyo weerarro ay geystaan kooxaha nabad-diidka ah.

Mudooyinkii u danbeeyay waxaa degmada Dayniile ka taagneyd xiisad u dhaxeysay dadka deegaanka iyo ciidamada booliska oo degmadaasi howlgal burburin ah ka waday, xiisadaasi oo sababtay dhimasho iyo dhaawac ka dhashay bannaanbaxyo ay dadka deegaanka kaga soo horjeedeen howlaha burburinta dhulalka danta guud.

Muqdisho (Caasimada Online) – Cudurka Ebola ayaa haatan kusii fidaya dalal ka tirsan Afrika, gaar ahaan Uganda iyo Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo, iyadoo Hay’adda Caafimaadka Adduunka (WHO) ay soo saartay digniino ku saabsan kororka kiisaska cudurkaasi.

Wasaaradda Caafimaadka Soomaaliya ayaa dhankeeda soo saartay digniin ku saabsan halista cudurka Ebola, inkastoo ilaa hadda aan la arkin hannaan rasmi ah oo lagu baarayo ama lagu diiwaan-gelinayo dadka ka imanaya waddamada uu cudurka ka dilaacay.

Garoomada diyaaradaha dalka, gaar ahaan kan Aadan Cadde ee Muqdisho ayaa laga hirgelin xarumo ama baaritaanno adag oo lagu hubinayo xaaladda caafimaad ee rakaabka kasoo degaya duulimaadyada ka imanaya Uganda iyo dalalka kale ee laga helay kiisaska cudurkan.

Uganda oo xiriir dhow la leh Soomaaliya ayaa maalin kasta waxaa kasoo dega duulimaadyo rayid iyo kuwo militari, kuwaasi oo aan weli la marsiin habraacyo adag oo caafimaad, inkastoo WHO ay si joogto ah uga digeyso faafitaanka cudurka Ebola.

Sidoo kale, Uganda waxaa ku sugan xarumo muhiim u ah howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya, waxaana dalka jooga kumannaan askari oo u dhashay Uganda, kuwaasi oo si joogto ah isaga kala goosha labada dal.

Khubarada caafimaadka ayaa ka digaya in dhaq-dhaqaaqa joogtada ah ee dadka iyo ciidamada uu sare u qaadi karo khatarta faafitaanka cudurrada halista ah, haddii aan la adkeyn kormeerka caafimaad ee xuduudaha iyo garoomada diyaaradaha.

Cudurka Ebola ayaa ka mid ah cudurrada ugu halista badan ee faafa, waxaana sababa fayras si fudud ugu gudbi kara dadka marka uu xiriir dhow la yeesho qof qaba cudurka ama dheecaannada jirkiisa.

Astaamaha cudurka waxaa kamid ah qandho daran, madax-xanuun, daal joogto ah, murqo-xanuun, matag, shuban iyo dhiig-bax ka yimaada xubnaha jirka qaarkood, iyadoo xaaladaha daran ay sababi karaan dhimasho deg deg ah.

Hay’adda WHO ayaa bulshada ku boorisay inay si joogto ah uga shaqeeyaan nadaafadda gacmaha, kana fogaadaan taabashada dadka lagu arko calaamadaha cudurka, isla markaana qofkii isku arka astaamo la xiriira Ebola uu deg deg ula xiriiro xarumaha caafimaadka.

Dalal badan oo caalamka ah, oo uu Mareykanku ugu horreeyo ayaa sare u qaaday heeganka caafimaad ee garoomada diyaaradaha, si loo baaro dadka kasoo safraya dalalka uu cudurka ka jiro.

Dalalka Bariga Afrika ayaa leh isu socod furan oo qeyb ka ah isdhexgalka dhaqaale iyo bulshada ee gobolka, taasoo kordhin karta halista gudbinta cudurrada haddii aan la sameyn taxaddarro caafimaad oo adag.

Iyadoo ay sii kordhayaan digniinaha caalamiga ah ee ku saabsan Ebola, ayaa waxaa jira walaac laga qabo in Soomaaliya ay wajahdo khatar caafimaad haddii aan si deg deg ah loo qaadin tallaabooyin lagu xoojinayo baaritaanka, wacyigelinta iyo dabagalka dadka kasoo galaya dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Shirkadda LG Electronics, hay’adda gargaarka Kuuriyada Koonfureed ee KOICA iyo Barnaamijka Horumarinta Qaramada Midoobay ee UNDP ayaa bilaabay iskaashi cusub oo lagu dhisayo xarun xirfado farsamo lagu baro dhalinyarada Soomaaliyeed, gaar ahaan dhinacyada korontada, qalabka elektaroonigga ah, teknoolajiyadda iyo dayactirka agabka guryaha.

Mashruucan ayaa lagu wadaa in laga hirgeliyo magaalada Muqdisho, gaar ahaan Xarunta Nabadda ee Elman Peace Centre, waxaana loogu talagalay in dhalinyarada Soomaaliyeed lagu siiyo tababarro la jaanqaadaya baahida suuqa shaqada.

Heshiiska iskaashiga ayaa lagu saxiixay 15-kii May xarunta LG-KOICA Hope Vocational Training School ee magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya, halkaas oo LG iyo KOICA ay muddo ka badan toban sano ka wadeen barnaamij tababar xirfadeed oo lagu tilmaamay mid guuleystay.

Barnaamijka cusub ee Soomaaliya ayaa laga soo dheegtay khibradda xarunta LG-KOICA ee Itoobiya, taas oo tan iyo 2014 tababartay boqolaal arday oo galay suuqa shaqada ama bilaabay ganacsiyo yaryar.

LG Electronics ayaa sheegtay inay Soomaaliya la wadaagi doonto manhajka tababarka, hannaanka maamulka xarunta, qalabka waxbarashada, habka qiimeynta, iyo taageerada shaqo-abuurka ee ardayda qalin-jabisa.

Sidoo kale, macallimiin Soomaaliyeed ayaa lagu tababari doonaa xarunta Addis Ababa, ka hor inta aysan kusoo laaban Muqdisho si ay u hoggaamiyaan casharrada iyo tababarrada farsamo ee ardayda Soomaaliyeed.

KOICA ayaa sheegtay in dufcadda koowaad ee barnaamijka lagu bilaabi doono 50 illaa 60 arday, kuwaas oo ay wax bari doonaan siddeed illaa toban macallin oo Soomaali ah oo qaata tababar shahaadaysan.

Dhalinyarada ka qalin-jabisa xarunta ayaa la filayaa inay ka shaqeeyaan dayactirka qalabka elektaroonigga ah, adeegyada farsamada, ICT-ga, ama inay helaan taageero ay ku bilaabaan ganacsiyo yaryar oo la xiriira xirfadaha ay barteen.

Mashruucan ayaa qeyb ka ah barnaamij ballaaran oo ay KOICA iyo UNDP ka wadaan Soomaaliya, Kenya iyo Koonfurta Suudaan, kaas oo diiradda lagu saarayo nabad-dhisidda iyo ka hortagga xagjirnimada.

Hay’adaha mashruuca wada ayaa sheegay in shaqo la’aanta, faqriga iyo fursad la’aanta dhalinyarada ay kamid yihiin arrimaha sii xoojin kara nuglaanta bulshooyinka, gaar ahaan dalalka kasoo kabanaya colaadaha.

Lionel Laurens, oo ah madaxa UNDP ee Soomaaliya, ayaa sheegay in iskaashigan uu isku xirayo tababar farsamo, doorka ganacsiga gaarka ah iyo nabad-dhisidda.

“Dhalinyarada Soomaaliya waa hantida ugu weyn ee dalka,” ayuu yiri Laurens, isaga oo intaas ku daray in fursado shaqo iyo xirfado tayo leh ay muhiim u yihiin nabad waarta iyo horumar loo dhan yahay.

Wankyu Park, oo ah madaxa xafiiska KOICA ee Kenya, ayaa sheegay in mashruucan uu yahay tusaale dhif ah oo muujinaya iskaashi ka dhexeeya hay’ad dowladeed oo Kuuriyaan ah, hay’ad Qaramada Midoobay ka tirsan iyo shirkad gaar loo leeyahay.

“Iskaashigan wuxuu dhalinyarada Soomaaliyeed siinayaa fursado dhab ah oo ay ku dhistaan awooddooda, wuxuuna gacan ka geysanayaa aasaaska nabad waarta,” ayuu yiri.

Mashruucan ayaa sidoo kale la filayaa inuu Soomaaliya ka caawiyo dhismaha suuq adeeg oo ku saabsan qalabka elektaroonigga ah, agabka guryaha iyo adeegyada ICT-ga.

Mas’uul ka tirsan KOICA ayaa sheegay in xaruntan aysan kaliya dhalinyarada siin doonin xirfado iyo shaqo, balse ay sidoo kale Soomaaliya ka abuuri doonto saldhig farsamo oo Kuuriyaan ah, maadaama dalka ay ku yar yihiin xarumo rasmi ah oo lagu dayactiro agabka elektaroonigga ah ee Kuuriya laga keeno.

Mas’uulka ayaa sheegay in arrintan ay gacan ka geysan doonto kobcinta xirfadlayaasha Soomaaliyeed, abuurista nidaam adeeg oo casri ah, iyo ballaarinta qiimaha tiknoolajiyadda iyo sumcadda shirkadaha Kuuriya.

Seunghwan Yang, oo ah madaxa LG Electronics ee Itoobiya, ayaa sheegay in shirkaddu ay Soomaaliya la wadaagi doonto guusha ay ka gaartay Itoobiya.

“Anagoo Soomaaliya la wadaageyna khibraddii guuleysatay ee aan ka helnay in ka badan toban sano oo aan ka wadnay LG-KOICA Hope Vocational Training School ee Itoobiya, waxaan gudaneynaa mas’uuliyaddayada bulsho ee shirkad caalami ah,” ayuu yiri.

UNDP ayaa sheegtay in mashruucu uu dhalinyarada Soomaaliyeed siin doono waddo ay ku helaan xirfado, shaqooyin iyo fursado ganacsi, isla markaana uu xoojin doono dadaallada lagu dhisayo nabad iyo horumar waara.

Beledweyne (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay duqeyn culus oo xalay ka dhacday qaybo kamid ah gobolka Hiiraan ee bartamaha Soomaaliya, taas oo lala beegsaday Al-Shabaab.

Duqeynta oo si gaar ah uga dhacday inta u dhexeysa degmada Buuloburde iyo deegaanka Buq Aqable ayaa khasaare lagu gaarsiiyay maleeshiyada Al-Shabaab.

Saraakiil ka tirsan milatariga Soomaaliya ayaa sheegay in duqeynta oo ahayd bartilmaameed lagu beegsaday goobo ay gabaad ka dhigayaeen khawaarijta, gaar ahaan maleeshiyaad iyo horjoogayaal sar sare, sida ay hadalka u dhigeen.

Qaar kamid ah dadka deegaanka ayaa innoo sheegay inay maqlayeen jugta gantaallada, iyadoo sidoo kale la burburiya xarumo ay lahayd kooxda.

Ma cadda khasaaraha rasmiga ah ee ka dhashay duqeynta, waxaana weli sii socda howlgallada ciidamada ee ku sugan aagga degmada Buuloburde.

Hiiraan ayaa kamid ah meelaha ay weli ka socdaan howlgallada, waxaana badanaa ka dhaca howlgallo iyo duqeymo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab.

Xaaladda ayaa weli cakiran, waxaana haatan dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayaa qaybo kamid ah gobolka Hiiraan oo ay ku xoogan tahay kooxda Al-Shabaab.

Muddooyinkii ugu dambeeyay dowladda Soomaaliya iyo saaxibada caalamiga ah oo uu ugu horreeyo Mareykanka ayaa kordhiyay duqeymaha ka dhanka ah argagixisada, iyada oo mala kala duwan oo dalka ah lagu beegsaday loogu gaystay khasaare xooggan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si adag uga hadashay qorshaha maamulka Somaliland uu ku doonayo inuu safaarad uga furto magaalada Qudus, tallaabadaas oo ay ku tilmaamtay mid aan la aqbali karin isla markaana ka hor imaaneysa qawaaniinta caalamiga ah.

War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa si cad loogu diiday tallaabo kasta oo hal dhinac ah oo wax u dhimaysa jiritaanka iyo midnimada Soomaaliya, laguna sheegay inay ka hor imaaneyso go’aannada caalamiga ah iyo kuwa ururrada heer gobol.

Wasaaraddu waxay sheegtay in Dowladda Federaalka ay mar kale xaqiijinayso sida ay uga go’an tahay ilaalinta midnimada, madax-bannaanida, wadajirka dhuleed iyo qarannimada dalka Soomaaliya.

“Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay si adag u cambaareynaysaa tallaabada maamulka waqooyi-galbeed ee Soomaaliya uu ku sheegay inuu ka furayo waxa loogu yeeray ‘safaarad’ magaalada Qudus,” ayaa lagu yiri bayaanka dowladda.

Qoraalka ayaa sidoo kale lagu sheegay in tallaabadan aysan lahayn wax sharciyad ah ama saameyn sharciyeed toona, isla markaana ay tahay fal daandaansi ah oo dhaawacaya mowqifka mideysan ee dalalka Carabta iyo caalamka Islaamka ee ku aaddan magaalada Qudus.

Dowladda Federaalka ayaa xustay in magaalada Qudus ay leedahay xaalad sharci iyo siyaasadeed oo gaar ah, taas oo lagu saleeyay go’aannada Qaramada Midoobay iyo heshiisyada caalamiga ah ee khuseeya arrinta Falastiin.

Soomaaliya ayaa sidoo kale dib u xaqiijisay taageeradeeda ku aaddan shacabka Falastiin iyo xaqa ay u leeyihiin inay helaan dowlad madax-bannaan oo caasimaddeedu tahay Bariga Qudus.

Hadalkan kasoo baxay Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa imanaya xilli warbaahinta Israa’iil ay baahinayeen warar sheegaya in Somaliland ay qorsheyneyso inay xiriir diblomaasiyadeed la yeelato Israa’iil, islamarkaana ay safaarad ka furato magaalada Qudus.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Gaashaandhiga Dowladda Federaalka Axmed Macallin Fiqi ayaa hanjabaad kulul u jeediyay kooxaha mucaaradka ee ku midoobay Golaha Mustaqbalka Soomaaliya.

Wasiir Fiqi hadal uu jeediyay wuxuu ku sheegay in aysan jirin cid mucaaradka ka tirsan oo weerar lagu yahay, balse wuxuu ka digay cid kasta oo maliishiyaad hubeysan soo kaxaysata in gacmaha la jabin doono cideey doonto ha ahaado.

“Wax idiin soo weeraraya ma jiraan, walaa xoogga dalka, nabadsugid iyo boolis, haddii la idiin soo weerarayo af-xumadiina iyo dhaqan xumadiina mar hore la qaban lahaa, cid idiin soo socota ma jirto, laakiin maliishiyaad maalinkaad qaadataan gacmahaa la idinka jabinayaa” ayuu yiri Wasiir Axmed Macallin Faqi.

“Hadalkaygii maanta waxaa uu tilmaamayay dhacdo laga soo gudbay oo kooxdani ay si bareer ah ku weerareen ayagoo hubaysan saldhigga Degmada Wardhiigley sanadkii hore bishii September, oo dawladdu aysan ka falcelin weerarkoodii, haddii laga falcelin lahaana uu xaalku intaas ka xumaan lahaa” ayuu yiri wasiir Fiqi.

Axmed Macalin Fiqi ayaa sidoo kale ka hadlay mara habaabinta kooxaha mucaaradka ay ku hayaan bulshada, taasoo uu sheegay inay soo afjarantay 15-ka May oo ay mucaaradka ku baaqeen dibadbax ka dhan dowladda balse cid usoo baxda, dhaqal siisayna in ciyaalka xaafadaha ay ku maadeystaan.

Golaha Mustaqbalka Soomaaliya ayaa si kulul u cambaareeyay hanjabaad uu jeediyay wasiirka. Qoraal kasoo baxay Goluhu wuxuu ku sheegay in hadallada Wasiir Fiqi aysan u arkin kuwo shaqsiyeed, balse ay ka tarjumayaan sida ay hadalka u dhigeen qorshe siyaasadeed oo uu ku madalayo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud iyadoo lagu gambanayo amni iyo xasilooni.

“Goluhu wuxuu ugu baaqayaa ciidamada qalabka sida in ay ilaaliyaan dastuurka iyo badqabka shacabka Soomaaliyeed, kana fogaadaan ku milanka loolanka siyaasadeed isla markaana ay diidaan amar kasta oo sharci daro ah oo ka yimaada shaqsi mudo xileedkiisa dhamaaday” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka Golaha Mustaqbalka.

Goluhu waxay sheegeen in Soomaaliya ay leedahay waaya aragnimo xanuun badan oo la xariirta hanjabaad, caburin iyo adeegsiga awood ciidan si dano siyaasadeed loogu gaaro, waxayna mas’uuliyada wixii ka dhasha ay u jeediyeen inuu leeyahay madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Xiisadaha siyaasadeed ee mucaaradka iyo dowladda ayaa meel adag maraysa, iyadoo daneeyayaasha siyaasadda Soomaaliya ay ku howlan yihiin xal u helida muranka siyaasadeed ee ka dhashay mudo xileedka dowladda oo ku ekaa 15-ka May.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) ayaa si adag u cambaareeyay qorshaha maamulka Somaliland uu ku doonayo inuu safaarad uga furto magaalada Qudus, oo ay Falastiiniyiintu u aqoonsan yihiin caasimaddooda rasmiga ah.

War-saxaafadeed kasoo baxay ururka ayaa lagu sheegay in tallaabadaasi ay tahay mid sharci darro ah, isla markaana ka hor imaaneysa shuruucda caalamiga ah iyo qaraarrada Qaramada Midoobay ee quseeya xaaladda magaalada Qudus.

Ururka Iskaashiga Islaamka ayaa sidoo kale sheegay in qorshahan uu dhaawacayo dadaallada lagu taageerayo xuquuqda shacabka Falastiin, kuwaas oo muddo dheer halgan kula jiray dowladda Israa’iil.

“Go’aanka uu maamulka Waqooyi Galbeed ee Soomaaliya ku doonayo inuu safaarad uga furto Qudus wuxuu xoojinayaa sheegashada Israa’iil ee dhulka Falastiin. Marna ma aqbali doonno tallaabo kasta oo ka hor imaaneysa midnimada iyo madaxbannaanida Falastiin,” ayaa lagu yiri bayaanka OIC.

Sidoo kale, ururka ayaa caddeeyay inuusan aqoonsan doonin wax tallaabo ah oo la xiriirta qorshahaas, isagoo xusay in arrimaha noocan oo kale ah ay si toos ah uga hor imanayaan mowqifka mideysan ee dunida Islaamka ee ku aaddan Falastiin iyo magaalada barakeysan ee Quddus.

Bayaanka ayaa intaas ku daray in Ururka Iskaashiga Islaamka uu garab taagan yahay midnimada iyo wadajirka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, isla markaana uu kasoo horjeedo tallaabo kasta oo la xiriirta gooni isu-taag ama wax u dhimaya madax-bannaanida Soomaaliya.

Hadalkan kasoo baxay OIC ayaa imanaya xilli ay isa soo tarayaan wararka sheegaya in Somaliland ay qorsheyneyso inay xiriir diblomaasiyadeed oo dhow la yeelato Israa’iil, arrintaas oo dhalisay falcelin xooggan oo ka timid dalal iyo ururro Islaami ah.

Si kastaba, Israa’iil ayaa haatan qorsheyneyso in dhankeeda ay safaarad ka furato magaalada caasimada ah ee Hargeysa, sida uu shaaciyay Maxamed Xaaji, oo ah safiirka cusub ee Somaliland u qaabilsan Israa’iil.

Waxaa kale oo uu tallaabadaas ku tilmaamay calaamad muujineysa “saaxiibtinimo sii xoogeysaneysa, ixtiraam wadajir ah iyo iskaashi istaraatiiji ah” oo dhexmaraya labada dhinac.

Go’aanka ayaa yimid bilo kadib markii Israa’iil ay si rasmi ah ugu dhawaaqday inay Somaliland u aqoonsatay dal madax-bannaan. Tallaabadaas ayaa Israel ka dhigtay dalkii ugu horreeyey ee caalamka ka tirsan ee aqoonsi rasmi ah siiya Somaliland, oo tan iyo 1991 raadineysay aqoonsi caalami ah.

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi (Cirro) ayaa lagu wadaa in bisha soo socota ee June uu booqasho rasmi ah ku tago Israa’iil.

Safarka Cirro ayaa la sheegay inuu la xiriiro furitaanka safaaradda Somaliland ee magaalada Qudus, sida ay baahisay warbaahinta Israa’iil.

Qorshahan ayaa yimid kadib markii Somaliland ay si rasmi ah ugu dhowaaqday inay safaarad ka furaneyso magaalada Qudus ee la haysto, taas oo ka dhigan inay magaaladaasi u aqoonsatay caasimadda Israa’iil.

Inkasta oo bulshada caalamka inteeda badan ay Quddus u arkaan magaalo barakeysan oo qeyb ka ah dhulka Falastiin, haddana Somaliland ayaa ku biirtay Mareykanka iyo dhowr dal oo yar-yar oo safaarado ku leh Qudus, halka dalalka kale ay safaaradahooda ku leeyihiin Tel Aviv, maadaama Qudus loo aqoonsan yahay magaalo barakeysan iyo caasimadda Falastiin.

Safiirka cusub ee Somaliland u qaabilsan Israa’iil, Maxamed Xaaji, ayaa sheegay in safaaradda Somaliland “laga furi doono Qudus”, isla markaana ay dhowaan billaabi doonto shaqadeeda. Waxa uu sidoo kale shaaciyay in Israa’iil ay safaarad ka furan doonto magaalada Hargeysa, arrintaas oo uu ku tilmaamay bilowga xiriir diblomaasiyadeed oo sii xoogeysanaya.

Wararka ayaa intaas ku daraya in Israa’iil ay dhowaan noqotay dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah u aqoonsada Somaliland, oo tan iyo sanadkii 1991 raadineysay aqoonsi caalami ah. Tallaabadan ayaa sare u qaaday xiriirka labada dhinac, iyadoo Hargeysa ay rajeyneyso inay hesho taageero siyaasadeed, maalgashi iyo iskaashi dhinacyada amniga iyo tiknoolajiyadda ah.

Dhanka kale, dowladda federaalka Soomaaliya ayaa si adag uga hortimid tallaabada Israa’iil ay ku aqoonsatay Somaliland, iyadoo ku tilmaamtay xad-gudub ka dhan ah madaxbannaanida iyo midnimada Soomaaliya. Muqdisho ayaan weli si rasmi ah uga hadlin qorshaha safaaradda Qudus.

Wasiirka arrimaha dibadda Israa’iil, Gideon Sa’ar, ayaa dhankiisa soo dhoweeyay qorshaha Somaliland ee furashada safaaradda Qudus, isaga oo sheegay inay noqon doonto safaaradda siddeedaad ee dal shisheeye ka furta magaaladaasi.

Si kastaba, tallaabada Somaliland ayaa abuurtay muran xooggan, maadaama dalalka intooda badan ay safaaradahooda ku leeyihiin magaalada Tel Aviv, kana fogaadan Qudus sababo la xiriira muranka taagan ee u dhexeeya Israa’iil iyo Falastiin.

Go’aankan ayaa sidoo kale la filayaa inuu Somaliland geliyo cadaadis diblomaasiyadeed oo uga yimaada dalalka Carabta iyo taageerayaasha qadiyadda Falastiin.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta garoonka diyaaradaha Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho kasoo degtay diyaarad nooca xamuulka qaada ah, taasoo ka timid magaalada Istanbul ee dalka Turkiga, sida ay xaqiijiyeen ilo ku sugan garoonka.

Diyaaraddan oo nooceedu ahaa Airbus A330-343 ayaa markii ay soo caga dhigatay garoonka waxaa si ku-meel-gaar ah loo xadiday dhaq-dhaqaaqa qaar kamid ah adeegyada garoonka, taas oo dhalisay su’aallo ku saabsan nooca xamuulka ay sidday.

Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya agabka ay diyaaraddu waday, inkastoo aan si rasmi ah loo shaacin waxa ku jiray. Ilo xog-ogaal ah ayaa sheegaya in xamuulka loo badinayo inuu ku wajahnaa saldhigga ciidamada Turkiga ee TURKSOM oo ku yaalla magaalada Muqdisho.

Sidoo kale, markii laga dejiyay diyaaradda xamuulka ayaa lagu raray gaadiid gaar ah oo si deg-deg ah uga baxay gudaha garoonka, iyadoo aan loo oggolaan warbaahinta inay si dhow ula socoto howlaha dejinta.

Dowladda Turkiga ayaa magaalada Muqdisho ku leh saldhigga ugu weyn ee ay ku leedahay dibadda, kaasoo lagu tababaro ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed, gaar ahaan cutubyo ka tirsan milateriga iyo ciidamada gaarka ah.

Tan iyo markii la aas-aasay xarunta TURKSOM, Turkiga wuxuu si weyn uga qeyb qaatay dib-u-dhiska iyo tayeynta ciidamada Soomaaliya, isagoo bixiya tababaro, qalab iyo taageero dhinaca amniga ah.

Xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga ayaa sanadihii dambe gaaray heerkii ugu sarreeyay, iyadoo Ankara ay noqotay mid kamid ah saaxiibada ugu dhow ee Dowladda Federaalka Soomaaliya, kana taageerta dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo horumarinta adeegyada bulshada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay Safiirka cusub ee Jamhuuriyadda Jabuuti u fadhiya Soomaaliya, Danjire Col. Cusmaan Dubbad Sugulle, kaas oo dhowaan warqadaha aqoonsiga danjirenimo ka guddoomay Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka soo jireenka ah ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Jabuuti, iyadoo labada dhinac ay isla soo qaadeen iskaashiga dhinacyada siyaasadda, amniga iyo dhaqaalaha.

Danjire Col. Cusmaan Dubbad Sugulle ayaa Ra’iisul Wasaaraha soo gaarsiiyay salaan uu uga siday Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti, Ismaaciil Cumar Geelle, isagoo xusay muhiimadda ay leedahay sii adkeynta xiriirka walaaltinimo ee labada dal.

Safiirka cusub ayaa sidoo kale sheegay in dowladda Jabuuti ay ka go’an tahay sii wadista taageerada ay siiso Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada amniga, dib-u-dhiska iyo xasillinta dalka.

Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre ayaa dhankiisa ugu hambalyeeyay danjiraha cusub xilka loo soo magacaabay, isaga oo u rajeeyay inuu si hufan u gudan doono waajibaadka loo igmaday.

Waxa uu hoosta ka xarriiqay muhiimadda ay leedahay adkeynta xiriirka taariikhiga ah ee labada dal, isaga oo tilmaamay in Soomaaliya iyo Jabuuti ay leeyihiin iskaashi qoto dheer oo ku dhisan walaaltinimo, derisnimo iyo dano wadaag.

Sidoo kale, Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya ayaa hambalyo u diray Ra’iisul Wasaaraha cusub ee Jabuuti, Cabdiqaadir Kaamil Maxamed, isaga oo u rajeeyay guul iyo in Eebbe u fududeeyo mas’uuliyadda culus ee markale loo igmaday.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xukuumadda Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday qorshe ay koronto uga soo dhoofsanayso dalka Itoobiya, taasi oo soo mari doonta seddex magaalo muhiimka ah ee xadka ku yaalla.

Wasiirka Tamarka iyo Kheyraadka biyaha C/llaahi Bidhaan Warsame ayaa sheegay inay dowladdu rajo wanaagsan ka qabto in qorshahaani uu noqon doono mid Soomaaliya ay ku heli doonto koronto qiimaheedu hooseeyo oo noqon doona halkii kilowatt $5 cent, taas oo si weyn uga hoosaysa qiimaha korontada ee hadda laga bixiyo Soomaaliya.

Wasiir Bidhaan ayaa intaa raaciyay in koronta laga keenayo Itoobiya lasoo marsiin doono deegaanada xuduudaha Doolow, Wajaale, iyo Goldogob, isagoo qiray in mar hore la dhameeyay labo meelood oo korontada soo mareyso.

Bankiga Adduunka oo qorshahaan taageerayo wuxuu qirsan yahay in Soomaaliya ay ka mid tahay wadamada qiimaha korontada ee ugu qaalisan qaaradda Afrika, iyadoo magaalooyinka qaar ay qiimuhu u dhaxeeyaan 60 ilaa 100 cent halkii kilowatt.

Dalka Itoobiya ayaa dhaliya wax ka badan 6,000 oo megawatt oo koronto ah, sida ay sheegtay dowladda Itoobiya iyo xogta Bankiga Horumarinta Afrika, iyadoo inta badan tamartaas laga dhaliyo mashaariicda biyaha ee mashruuca biyo xireenka Weyn ee Itoobiya Grand Ethiopian Renaissance Dam (Gerd).

Waddamada Geeska Afrika ayaa muddooyinkii dambe sii kordhiyey mashaariicda isku-xirka korontada gobolka, kuwaas oo ujeedkoodu yahay in lagu ballaariyo helitaanka korontada iyo in la dhimmo kharashka tamarta ee suuqyada isku xiran.

Tallaabadan ayaa ah dhabbo weyn oo loo qaaday dhanka xallinta koronto la’aanta baahsan ee ka jirta dalka iyo xoojinta iskaashiga gobolka iyo dadaallada ballaaran ee lagu horumarinayo helitaanka tamarta iyo xiriirka dhaqaale ee ka dhexeeya labada waddan ee Geeska Afrika.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Maamul-goboleedka Puntland, Mudane Siciid Cabdullaahi Deni oo uu wehliyo Madaxweyne Ku-xigeenka Ilyaas Cismaan Lugatoor, ayaa maanta kulan la yeeshay wafdi ka socda dowladda Mareykanka, kaas oo uu hoggaaminayo Ku-xigeenka Safiirka Mareykanka ee Soomaaliya ahna sii hayaha xilka Safiirka, Ambassador Justin Davis, iyadoo sidoo kale ay qeyb ka ahaayeen saraakiisha howlgalka Africom, oo uu ka midyahay Col. Shane Jones Taliyaha Howlgalada gaarka ah ee maraykanka ee Africa.

Kulanka oo ah mid xasaasi ah ayaa waxaa diiradda lagu saaray arrimo dhowr ah, sida Amniga, Siyaasada iyo horumarinta, sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay Madaxtooyada Puntland.

Sidoo kale, waxaa kulanka lagu soo qaaday xaaladda kala guurka ah ee uu dalku galay iyo doorka ay ku leedahay Puntland oo haatan kasoo horjeedo muddo kororsiga Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Puntland iyo Mareykanka ayaa sidoo kale ka wada hadlay xoojinta xiriirka iskaashi ee labada dhinac, gaar ahaan dhinacyada amniga, maalgashiga, iyo ka faa’idaysiga khayraadka dabiiciga ah ee Puntland, dhinacyada Macdanta, Kalluumeysiga iyo Shidaalka.

Dhanka kale, Ku simaha safiirka Maraykanka oo kulanka ka hadlay ayaa boggaadiyey hawlgalada ay ciidamada Puntland ka wadaan buuralayda Calmiskaad iyo guulaha laga gaaray ciribtirka argagixisada.

Ugu dambeyn, wuxuu amaanay horumarka iyo nabadgelyada ka jirta Puntland, isaga oo balan qaaday taageerada Dowladda Maraykanka ee dhinacyada adkeynta amniga, baahinta adeegyada bulshada iyo horumarinta dhaqaalaha.

Si kastaba, Kulankan ayaa kusoo aaday, iyadoo maalmo kahor ay fashilmeen wada-hadaladii dowladda iyo mucaaradka oo uu gar wadeen ka ahaa Mareykanka.

Qaahira (Caasimada Online) – Xoghayaha guud ee Jaamacadda Carabta Axmed Abuu Geyd oo bayaan culus soo saaray ayaa Somaliland uga digay in ay safaarad ka furato magaalada Qudus ee xoogga ay ku haysato Israa’iil, xilli xukuumadda Cirro ay ku dhawaaqday in safaarad ay ka furaneyso magaaladaas, taas oo ka dhigan inay u aqoonsatay caasimadda dowladda Israa’iil.

Abuu Geyd ayaa sidoo kale arrintan ku tilmaamay mid bar-madow ku noqon doonta maamulka Somaliland oo horay aqoonsi uga helay Israa’iil.

Sidoo kale, Xoghayaha guud ee Jaamacadda Carabta ayaa ka digay khatarta ka dhallan karta faragelinta Israa’iil ay ku hayso Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, waxaana uu cambaareeyay tallaabooyinka uu qaaday maamulkaas.

Waxaa kale oo uu intaas ku daray in ay waajib tahay in aan lagu xadgudbin midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, wuxuuna soo jeediyay in dalalka caalamka meel fog ay ka istaagaan farogelintaas, sida uu hadalka u dhigay.

Si kastaba, Israa’iil ayaa haatan qorsheyneyso in dhankeeda ay safaarad ka furato magaalada caasimada ah ee Hargeysa, sida uu shaaciyay Maxamed Xaaji, oo ah safiirka cusub ee Somaliland u qaabilsan Israa’iil.

Waxaa kale oo uu tallaabadaas ku tilmaamay calaamad muujineysa “saaxiibtinimo sii xoogeysaneysa, ixtiraam wadajir ah iyo iskaashi istaraatiiji ah” oo dhexmaraya labada dhinac.

Go’aanka ayaa yimid bilo kadib markii Israa’iil ay si rasmi ah ugu dhawaaqday inay Somaliland u aqoonsatay dal madax-bannaan. Tallaabadaas ayaa Israel ka dhigtay dalkii ugu horreeyey ee caalamka ka tirsan ee aqoonsi rasmi ah siiya Somaliland, oo tan iyo 1991 raadineysay aqoonsi caalami ah.

Makkah (Caasimada Onlinee) – Qaar kamid ah Xujeyda Soomaaliyeed ee ku sugan dalka Boqortooyada Sacuudi Carabiya ayaa maanta ku banaanbaxay Wasiirka Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka Soomaaliya, Sheekh Mukhtaar Roobow Cali (Abuu Mansuur), iyaga oo cabasho ka muujinayo adeeg xumo iyo in la dayacay.

Muuqaal kooban oo si weyn ugu baahay baraha bulshada ayaa muujinayo Xujeyda oo ku xoomaya gaariga wasiirka, iyadoo mid kamid ah uu isku dhigay baabuurka, taas oo keentay in Roobow uu soo dago, kadibna uu sidaas ku dhageysto cabashadooda.

Mid kamid ah Xujeyda oo kasoo muuqday Video-ga ayaa sheegay in la dajiyay goob ka fog Xajka, sidoo Kalena ay haysato gaadiid la’aan iyo cunto yari.

“Baahi ayaa na hayso baabuur aan raacno maleh Xaramka waa naga fogyahay,” ayuu yiri mid kamid ah Xujeyda Soomaaliyeed oo ka hadlayay dhibaatada haysata.

Sidoo kale, Xaaji kale ayaa sheegay in Soomaalida ay ku dayac yihiin magaalooyinka Sacuudiga, halka muwaadiniinta dalal kale ay haystaan daryeel iyo basas gaar ah oo ay raacaan.

“Itoobiyaan 5 kun ayaa kasoo Xajisay bas ayay leeyihiin badar ayay leeyihiin, daawo ayay leeyihiin annaga maxaan ku waynay?” ayuu ku dooday muuwaadin kale oo Soomaaliyeed.

Intaas kadib waxaa soo farogeliyay cabashadan Wasiirka Awqaafta iyo Arrimaha Islaamka ee Xukuumadda Soomaaliya oo ballan qaaday in si degdeg ah uu wax uga qaban doono arrintan, isaga oo sidoo kale tilmaamay inuu aad uga xun yahay xaaladda haysata Xujeyda Soomaaliyeed.

Inkastoo ay soo baxeen sanadkan dal-daloolo ku aadan dhibaatooyin ay wajahayaan Xujeyda Soomaaliyeed ayaa haddana doorka Dowlad Federaalka wuxuu yahay inay daryeesha Xujeyda, kana war qabto safarkood, maadaama ay yihiin kuwa dhaqaalaha ugu badan looga qaado bixitaankooda.

Baydhabo (Caasimada Online) – Magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Baay waxaa haatan kusii qulqulayo saraakiil ka tirsan Ciidamada Xoogga Dalka kuwaas oo ka qayb-qaadanaya howlaha sugidda amniga ee magaaladaasi.

Kaaliyaha Taliska Xoogga Dalka, Janaraal Maadey Nuurey Sheekh ayaa maanta gaaray Baydhabo, iyadoo garoonka diyaaradaha Shaati Gaduud ay kusoo dhaweeyeen Kaaliyaha Taliska Dhulka Jeneraal Cabdullahi Aadan Xuseen (Cirro) iyo saraakiil kale oo ka tirsan qaybta 60-aad ee Ciidamada Xoogga.

Ujeedka saraakiishan oo ka baxay Muqdisho ayaa ah inay kaalintooda ka qaataan xoojinta amniga magaalada oo lagu qabanayo doorashada gudoonka Golaha Wakiilada iyo Madaxweynaha cusub ee Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Sidoo kale, Janaraal Maadey Nuurey ayaa lagu wadaa inuu qayb ka noqdo kulamada ka socda magaalada ee looga hadlayo xasilinta iyo howlaha doorashooyinka, maadaama uu socdo diyaar garowgii ugu dambeeyay.

Baydhabo, waxaa haatan ku sugan ciidamo isugu jira qaybta Taliska 60-aad, Kumaandooska Gorgor iyo kuwo Booliis ah, iyada oo sidoo kale la kordhiyay goobaha hubinta gaadiidka ee gudaha iyo bannaanka magaaladaas.

Dowladda Soomaaliya ayaa xoogga saareysa arrimaha Koonfur Galbeed, waxayna sidoo kale shalay taliyaha cusub ee guutada 8-aad, qeybta 60-aad ee Ciidamada Xoogga Dalka u magacowday Gaashaanle Dhexe Cabdulle Isaaq Ibraahim oo horay u ahaa taliyihii Booliska ee degmada Wanlaweyn.

Magacaabistan ayaa timid kadib markii dhawaan  duleedka Baydhabo ay Al-Shabaab ku dileen ku-simihii taliyaha qeybta 60-aad, Gaashaanle Sare Yoonis Aadan & taliyihii guutada 8-aad ee qeybta 60 ee Xoogga Dalka  Soomaaliyeed Cali Caddow, kadib weerar dhabo gal ah oo si kadis ah ugu qabsaday halkaas.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo kamid ah xubnaha siyaasiyiinta mucaaradka ayaa ku eedeeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud inuu abaabulayo ciidamo cusub oo uu sheegay inuu u diyaarsaday inuu ku caburiyo mucaaradka kasoo horjeedo.

Warsame ayaa shaaca ka qaaday inay la socdaan ciidamo lagu tababaray gobollada dhexe iyo guutooyin kale oo u xareysan Xasan Sheekh, isla markaana uu doonaayo inuu soo saaro, si uu ugu adeegsado danihiisa siyaasadeed, sida uu hadalka u dhigay.

“Waxaan ognahay in Xasan Sheekh uu wado abaabul ciidan wuxuu soo wadaa ciidan lagu tababaray gobollada dhexe, guutooyin cusub oo u xareysan inuu lasoo baxaayo ayaan ognahay kuwa TurkSom ugu xareysan inuu lasoo baxaayo ayaan ognahay,” ayuu yiri Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur.

Waxaa kale oo uu kusii daray “Ujeedkiisa waxaa waayay inuu dhiigeyna ku baneysto taas waa inay dadka ogaadaan, laakiin annaga ka tanaasuleyno Madaxweynihii ka horreyayna ciidan ugama aanan cabsanin asigana ciidan ugama cabsaneyno”.

Ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya, Xasan Cali Khayre ayaa dhankiisa farriin u diray ciidamada qalabka sida, wuxuuna ugu baaqay in aysan dhibaateyn dadka shacabka ah, sidoo kalena aysan qaadan amarrada madaxa joogta Villa Somalia.

“Ninka fadhiya Villa Somalia waa Madaxweynihii hore ha qaadanina amar la idin siinaayo inaad Ummadda Soomaaliyeed ku dhibaateysaan waxaa la idin tababaray inaad Ummadda Soomaaliyeed difaacdaan ilaalisaan nabadda dalka dhowrtaan sharafta iyo karaamada shacabka”, ayuu yiri Xasan Cali Khayre.

Dhinaca kale, ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay Villa Somalia oo ku aadan eedda mucaaradka ee ku aadan ciidamadaas la sheegay inay abaabulayaan.

Si kastaba, mucaaradka ayaa haatan wada dhaq-dhaqaaqyo ka dhan ah Madaxweynaha, iyaga oo iclaamiyay dibad-baxyo horleh oo 4-ta June ka dhacaya Muqdisho, kuwaas oo ay tilmaameen in todobaadyo socon doonaan.