Muqdisho (Caasimada Online) – Agaasimihii hore ee Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugidda (Qaranka), Fahad Yaasiin Xaaji Daahir oo qoraal soo saaray ayaa weerar afka ah ku qaaday madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo ay isku hayaan arrimaha doorashooyinka dalka.

Fahad ayaa tusaale ugu soo qaatay sheekadii cudurka Daacuunka Xajaaj Bin Yuusuf xilligii uu ka talinayay dalka Ciraaq, wuxuuna ku duray Xasan Sheekh.

“Xajaaj Bin Yuusuf kolkii Ciraaq loo dhiibay muddo yar gudaheed waxaa dadkii ka baxay cudurkii Daacuunka ahaa ee aadka ugu faafay. Xajaaj ayaa Masjidkii u dhawaa Madaxtooyadiisa ka is taagay oo ku faanay in markii uu amiirka ka noqday Ciraaq inay dadkii caafimaad heleen oo Daacuunkii laga dul qaaday. Waxaa u jawaabay oday masjidka fadhiyey oo yiri, “Ilaahay waa ka naxariis badan yahay in dadka Reer Ciraaq uu isugu daro cudurka Daacuunka iyo Xukunka Xajaaj,” ayuu yiri Fahad Yaasiin Xaaji Daahir.

Sidoo kale, wuxuu soo hadal qaaday amniga caasimada oo ay dowladda siisay mudnaan gaar ah, isaga oo sheegay in Alle uu shacabka Muqdisho ka ilaaliyay inuu isugu daro barakicin iyo bambada Al-Shabaab, sida uu hadalka u dhigay.

“Waayadaan waxaan maqlaa Xamar waa nabad iyo amniga waan ku guulaysannay. Waxaan uga jawaabay, “Ilaahay waa ka naxariis badan yahay in shacbka Muqdisho uu isugu daro barakocinta Birmade Xasan iyo bambada Shabaaab,”. ayuu mar kale yiri Fahad.

Hadalkan ayaa kusoo aadaya, xilli mucaaradka uu isku diyaarinayo qabashada dibadbax weyn oo ka dhan ah dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kaas oo 10-ka bishan oo beri ku beegan ka dhici doonta magaalada Muqdisho.

Mucaaradka ayaa raba in dibadbaxa ay qeyb weyn ka noqdaan shacabka laga burburiyay guryihii ay deganaayeen, kuwaas oo maalmihii dambe cabasho marinayay warbaahinta.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ka qayb-galay munaasabadda caleemo-saarka Madaxweynaha dib loo doortay ee Jamhuuriyadda Jabuuti Mudane Ismaaciil Cumar Geelle, taasi oo ka dhacday magaalada Jabuuti ee caasimadda dalka Jamhuuriyadda Jabuuti.

Munaasabadda oo ahayd mid ballaaran ayaa waxaa ka qayb-galay madax kala duwan oo ka socotay gobolka, hoggaamiyeyaal caalami ah iyo wufuud heer sare ah oo lagu casuumay xafladda oo markale lagu caleema saaray Geelle.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ka hadlay munaasabadda  ayaa hambalyo iyo bogaadin u diray Madaxweynaha iyo shacabka Jabuuti, isaga oo xusay muhiimadda ay leedahay xoojinta iskaashiga walaaltinimo ee u dhexeeya labada dal ee Soomaaliya iyo Jabuuti.

Sidoo kale wuxuu adkeeyey in Soomaaliya ay ka go’an tahay sii xoojinta xiriirka siyaasadeed, amni, dhaqaale iyo iskaashiga gobolka, si loo xaqiijiyo nabad, horumar iyo xasillooni waarta oo ka hanaqaadda Geeska Afrika.

Ismaaciin Cumar Geelle ayaa markii lixaad loo doortay Madaxweynaha Jabuuti, isaga oo doorashadii ugu dameysay ka helay in ka badan 97.81% codadkii la dhiibtay, sida uu shaaciyay guddiga maamulayay doorashooyinka.

Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle ayaa u ololeeyay xasiloonida iyadoo ay jirto xiisadaha gobolka, gaar ahaan kuwa ku xiran colaadaha Bariga Dhexe, halka Samatar uu diiradda saaray dib u habeynta dhaqaalaha iyo waxbarashada.

Si kastaba, ha’ahaatee Geelle ayaa xukunka hayay tan iyo 1999-kii, waana Madaxweynihii labaad ee dalkaasi yeesho tan iyo markii uu xornimada ka qaatay Faransiiska 1977-kii.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xubnaha siyaasiyiinta mucaaradka oo maanta shir jaraa’id u qatay Wariyeyaasha ayaa ka hadlay arrimo ku aadan qaban-qaabada dibadbaxa ay berri ku qabanayaan magaalada Muqdisho.

Ra’iisul wasaarihii hore ee dalka Xasan Cali Khayre oo ka warbixiyay shirkooda ayaa sheegay in dibadbaxu bilaaban doono  7:00am, isaga oo shacabka ugu baaqay inay si buuxda uga soo qayb-galaan, ayna raadsadaan xuquuqdooda.

“Banaanbaxa waa berri waa 7:00 subaxnimo waxaan rabnaa in la’isku soo baxo oo qof walba xuquuqdiisa raadsado banaanbaxa berri oo kaliya ma’aha waa sida uu u bilowday,” ayuu yiri Mudane Xasan Cali Khayre.

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay haddii la dhibaatayo dadka isku soo baxayo iyo madaxdii hore ee dalka in mas’uuliyadda ay qaadi doonto dowladda.

Khayre ayaa sidoo kale u digay ciidamada ammaanka in loo adeegsado siyaasad iyo inay dhibaateeyaan dadka shacabka ah ee la barakiciyay.

“Banaanbaxa haddii culeys iyo rabshado ka yimaadaan waxaa mas’uul ka ah dowadda, dadka soo banaanbaxayana waxaan ugu baaqeynaa waa banaanbax nabadeed oo aad xaqiina ku raadsaneysaan rabsho iyo dhib lama rabo” ayuu mar kale yiri Ra’iisul wasaarihii hore ee dalka.

Waxaa kale oo uu intaas kusii daray “Dowlad ay waqtigeeda ka dhiman tahay 5 maalmood yaanay idin soo dirin inaad dadka gumaataan, ciidankaygow waxaa la’idin tababaray inaad ahaataan astaanta qaranka”.

Hadalkan wuxuu kusoo aadayaa, iyada oo dowladda Soomaaliya ay dhankeeda si cad u diiday dibadbaxa, kana digtay in la carqaladeedyo amniga caasimada.

Washington (Caasimada Online) – Maamulka Madaxweyne Donald Trump ayaa Jimcihii ku dhawaaqay inuu ballaarinayo ololaha dhalashada looga qaadayo muwaadiniin Mareykan ah oo ku dhashay dibadda, kuwaas oo lagu eedeeyay inay si khiyaano ah ku heleen dhalashada Mareykanka ama lagu helay dambiyo culus oo ay ka mid yihiin lunsashada hantida dowladda, taageerada argagixisada iyo dambiyo kale oo halis ah.

Waaxda Caddaaladda Mareykanka ayaa sheegtay inay maxkamado federaal ah oo ku yaalla gobollo kala duwan ka gudbisay dacwado lagu doonayo in dhalashada looga qaado 12 qof oo qaatay jinsiyadda Mareykanka.

Wasaaraddu waxay sheegtay in dadkaas lagu eedeeyay inay qariyeen xog muhiim ah intii ay ku jireen hannaanka qaadashada dhalashada, ama ay si ula kac ah uga been sheegeen dambiyo iyo xiriirro sharci ahaan saameyn ku yeelan lahaa xaqa ay u lahaayeen jinsiyadda Mareykanka.

Tallaabadan ayaa ka dhigan koror weyn oo ku yimid adeegsiga nidaamka loo yaqaan dhalasho kala noqoshada, kaas oo ah hannaan sharci oo adag, waqti badan qaata, isla markaana ay dawladihii hore ee Mareykanka si xaddidan u adeegsan jireen.

Intii u dhaxeysay 1990 ilaa 2017, dowladda Mareykanka waxay gudbisay wax ka yar 350 dacwadood oo noocan ah, taas oo celcelis ahaan ka dhigneyd ku dhowaad 11 dacwadood sanadkii.

Sida uu qabo sharciga socdaalka iyo jinsiyadda Mareykanka, dowladda federaalka waxay maxkamad ka codsan kartaa in dhalashada lagala noqdo qof qaatay jinsiyadda haddii la caddeeyo inuu ku helay si sharci-darro ah, ama uu qariyay xog muhiim ah, ama uu si ula kac ah uga been sheegay codsigiisa dhalashada. Kiisaska noocan ah waxaa go’aamiya garsoore federaal ah, waxaana dowladda laga doonayaa inay keento caddeyn xooggan.

Kooxda ay hadda Waaxda Caddaaladdu doonayso inay dhalashada kala noqoto waxaa ku jira dad asal ahaan ka yimid Bolivia, Shiinaha, Colombia, Gambia, Hindiya, Ciraaq, Kenya, Morocco, Nigeria, Soomaaliya iyo Uzbekistan.

Dadka la beegsanayo waxaa ka mid ah wadaad Katoolik ah oo u dhashay Colombia oo lagu helay dambi ah inuu faraxumeeyay ilmo yar, nin u dhashay Morocco oo lagu eedeeyay inuu xiriir la leeyahay Al-Qaacida, muhaajir Soomaali ah oo qirtay inuu taageero agab siiyay Al-Shabaab, iyo sarkaal hore oo ka tirsanaa booliska Gambia oo lagu eedeeyay inuu ku lug lahaa dambiyo dagaal. Al-Shabaab ayaa Mareykanku u aqoonsan yahay urur argagixiso.

Kooxdan waxaa sidoo kale ku jira shaqsiyaad lagu eedeeyay inay adeegsadeen aqoonsiyo been abuur ah si ay u helaan faa’iidooyin la xiriira socdaalka, iyo nin lagu eedeeyay inuu galay guurro been abuur ah si uu u sameeyo khiyaano dhanka socdaalka ah.

Waaxda Caddaaladda ayaa ku doodaysa in dadka qariyay dambiyo culus ama si been ah ku helay dhalashada aysan xaq u lahayn inay sii haystaan jinsiyadda Mareykanka. Todd Blanche, oo ah ku-simaha xeer ilaaliyaha guud ee Mareykanka, ayaa sheegay in maamulka Trump uu doonayo inuu wax ka qabto “xadgudubyada culus” ee lagu sameeyay nidaamka socdaalka Mareykanka.

Hase yeeshee, tallaabadan ayaa sidoo kale dhalisay walaac sharci iyo mid siyaasadeed. Qareenno dhanka socdaalka ah ayaa ka digay in ololaha si ballaaran loo adeegsado uu cabsi gelin karo malaayiin qof oo si sharci ah u qaatay dhalashada Mareykanka, gaar ahaan haddii dacwadaha lagu saleeyo bartilmaameed tiro ahaan loo dejiyay.

Warbixinno Mareykan ah ayaa sheegay in hay’adda USCIS ay riixeyso in ilaa 200 kiis oo suuragal ah bil kasta loo gudbiyo dacwad-oogayaasha federaalka.

Dadka dhalashada lagala noqdo waxay lumin karaan xuquuqda buuxda ee muwaadinnimada Mareykanka, waxaana xaaladdooda sharci lagu celin karaa heerkii ay joogeen ka hor inta aysan dhalashada qaadan. Taasi waxay xaalado qaarkood u furi kartaa in loo tarxiilo dalalkii ay asal ahaan ka yimaadeen, gaar ahaan haddii lagu helo dambiyo culus ama xadgudubyo kale oo sharciga socdaalka la xiriira.

Ku dhawaaqis gaar ah oo soo baxday Jimcihii, Waaxda Caddaaladda ayaa sidoo kale sheegtay inay doonayso inay dhalashada kala noqoto Manuel Rocha, oo ahaa diblomaasi hore oo Mareykan ah, kaas oo qirtay inuu muddo tobannaan sano ah basaas u ahaa Cuba. Rocha, oo asal ahaan ka soo jeeda Colombia, ayaa horay loogu xukumay 15 sano oo xabsi ah kadib markii uu qirtay inuu si qarsoodi ah ugu shaqeynayay dowladda Cuba.

Kiiska Rocha ayaa maamulka Trump u adeegsanayaa tusaale muujinaya sida uu u doonayo inuu u ballaariyo adeegsiga dhalasho kala noqoshada, gaar ahaan marka ay jiraan eedeymo la xiriira basaasnimo, argagixiso, dambiyo dagaal ama khiyaano lagu galay hannaanka jinsiyadda.

Dhammaan kiisaskan ayaa weli u baahan in maxkamadaha federaalka ay go’aan ka gaaraan. Waaxda Caddaaladda ayaa sheegtay in eedeymaha ku jira dacwadaha qaarkood ay yihiin sheegashooyin u baahan in maxkamad lagu caddeeyo, taas oo ka dhigan in dadka la beegsanayo ay weli haystaan xaqa ay isaga difaaci karaan dacwadaha loo haysto.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihi hore ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo) oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa ka hadlay xarig loo gaystay dhalinyaro kasoo horjeestay qorshaha madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ee la xiriira hanaanka doorashooyinka dalka.

Farmaajo ayaa tilmaamay in xarigga dhalinyarada iyo wariyeyaasha oo soo noq noqday looga gol-leeyahay in looga hortago kacdoonka bulshada, sida uu hadalka u dhigay.

“Xarigga iyo caburinta isdabajoogga ah ee nidaamka Madaxweyne Xasan Sheekh uu kula kacayo dhallinyarada iyo haldoorka Muqdisho, si uu u xakameeyo kacdoonka bulshada ee diiddan eexda, musuqa iyo barakaca, waa mid dhaawacaya dowladnimada, siina hurinaya guuxa iyo gadoodka shacabka,” ayuu yiri madaxweynihii hore ee dalka.

Sidoo kale, wuxuu farriin culus u diray hay’adaha amiga, gaar ahaan Booliska oo uu ku adkeeyay inay ka fogaadaan dhibaateynta shacabka, gaar ahaan dhulboobka iyo caburinta lagu hayo.

“Ciidanka Soomaaliyeed waxaa loo aas-aasay ilaalinta shacabka, difaaca karaamada muwaadiniinta, sugidda amniga iyo dhowrista xuquuqda dadka Soomaaliyeed. Sidaas darteed, waxaan adkaynayaa in hay’adaha amniga ay ka fogaadaan fal kasta oo shacabka ku abuuraya cabsi, barakac iyo kalsooni darro, ayna ka taxadaraan in loo adeegsado dano shakhsi ah iyo xukun maroorsi,” ayuu mar kale yiri Maxamed Farmaajo.

Waxaa kale oo uu raaciyay “Marar badan ayaan ka dignay falalkan dhaawacaya dowladnimada, sumcadda qarannimada iyo kalsoonida shacabka, kuwaas oo dhulboobka, caburinta iyo ku tagri-falka awoodda ay saldhig u yihiin. Maanta waxaa taagan natiijada laga dhaxlay oo ay ugu horreyso isku dhacyo ciidan iyo shacab caraysan oo jidadka u taagan difaaca karaamadooda iyo nolashooda”.

Farmaajo oo maalmahan qoraallo soo saarayay ayaa horay u sheegay in Jimcaha soo socda oo ku beegan 15 May 2026 ay tahay maalintii ugu dambeysay ee muddo xileedka sharciga ah ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, isaga oo u ugu baaqay in muddada yar ee u hartay uu xoogga saaro dhismaha hannaan doorasho oo loo dhan yahay oo ay ku wada qancaan dhammaan dhinacyada siyaasadda, si looga hortago qalalaase siyaasadeed iyo kala qeybsanaan hor leh.

Dalabka Farmaajo ayaa kusoo aadaya, xilli mucaaradku isku diyaarinayo qabashada dibadbax weyn oo ka dhan ah dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kaas oo 10-ka bishan ka dhici doona magaalada Muqdisho.vMucaaradka ayaa raba in dibadbaxa ay qeyb weyn ka noqdaan shacabka laga burburiyay guryihii ay deganaayeen, kuwaas oo maalmihii dambe cabasho marinayay warbaahinta.

Baydhaba (Caasimada Online) – Ciidamo taageersan maamulkii Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen ayaa digniin u diray shacabka Koonfur Galbeed, gaar ahaan dadka ku nool magaalada Baydhaba, iyagoo ka dalbaday in aysan u dhowaan goobaha loo qorsheeyay in lagu qabto doorashada ay ku tilmaameen “Salbalaar”.

War-saxaafadeed ka soo baxay koox sheegatay in ay tahay Taliska Ciidanka Booliska Gaarka ah ee Koonfur Galbeed, oo ku taariikheysnaa 9-ka May 2026, ayaa lagu sheegay in shacabka looga digayo inay u dhowaadaan goobaha ay ku sugan yihiin ciidamada loogu yeeray “Salbalaar 2” iyo meelaha loo asteeyay qabashada doorashadaas.

Qoraalka ayaa lagu sheegay in goobahaas ay yihiin “bartilmaameedyo ciidan”, sidaas darteedna shacabka looga baahan yahay inay muujiyaan feejignaan sare, kana fogaadaan isu-socodka iyo joogitaanka meelahaas ilaa amar dambe oo ka soo baxa hay’adaha amniga.

“Shacabka waxaa laga codsanayaa inay muujiyaan feejignaan sare, kana fogaadaan isu-socodka ama joogitaanka goobahaas ilaa amar dambe oo ay hay’adaha amniga ee ay khuseyso ka soo saarayaan,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Digniintan ayaa timid xilli magaalada Baydhaba ay ku jirto xaalad siyaasadeed oo kacsan, kadib isbeddelkii ka dhacay Koonfur Galbeed iyo bixitaankii Laftagareen ee magaalada.

Ciidamada dowladda federaalka ayaa dhammaadkii Maarso la wareegay qeybo muhiim ah oo ka mid ah Baydhaba, taas oo keentay in Laftagareen uu ka baxo magaalada, maalmo kadib doorasho muran dhalisay oo lagu sheegay in mar kale loogu doortay xilka madaxweynaha Koonfur Galbeed.

Laftagareen ayaa markii hore la sheegay inuu iska casilay xilka madaxweynaha maamulka Koonfur Galbeed, balse markii dambe ayuu ku adkeystay inuu weli yahay madaxweynaha sharciga ah ee maamulkaas. Isagoo ku sugan Nairobi, wuxuu sheegay in ka bixitaankiisa Baydhaba uu la xiriiray rabitaan uu ku sheegay inuu kaga hortagayo dagaal ka dhaca magaalada iyo khasaaro soo gaara shacabka.

Dowladda federaalka ayaa tallaabadii ciidamada lagu geeyay Baydhaba ku tilmaantay mid lagu xasilinayay magaalada, balse garabka Laftagareen ayaa u arkay faragelin siyaasadeed oo lagu beddelayo maamulka Koonfur Galbeed.  

Warar soo baxay ayaa sheegaya in ciidamo taabacsan Laftagareen ay dhaqdhaqaaqyo ka wadaan deegaanno ka tirsan gobolka Baay, xilli ay si cad uga soo horjeedaan doorashada la qorsheeyay in lagu qabto Baydhaba, Axadda. 

Doorashada la hadal hayo ayaa la sheegay inay ku bilaabaneyso xulista xubnaha Golaha Wakiillada Koonfur Galbeed iyo golayaasha deegaanka, ka hor inta aan loo gudbin doorashada hoggaanka sare ee maamulka.  

Qoraalka ka soo baxay Taliska Ciidanka Booliska Gaarka ah ee garabka taageersan Laftagareen ayaa sidoo kale lagu sheegay in badqabka iyo nabadgelyada shacabka ay yihiin mudnaanta koowaad ee hay’adaha amniga, iyadoo dadka lagu wargeliyay inay la socdaan war-saxaafadeedyada rasmiga ah ee taliska.

“Badqabka iyo nabadgelyada shacabka ayaa ah mudnaanta koowaad ee hay’adaha amniga,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Ankara (Caasimada Online) – Baarlamaanka dalka Turkiga ayaa Khamiistii si rasmi ah u ansixiyay heshiis deeq taageero ah oo la siinayo dowladda Soomaaliya, xilli xildhibaanada dalkaas ay si weyn u bogaadiyeen iskaashiga sii ballaaranaya ee dhinacyada dhaqaalaha, amniga iyo horumarinta ee kala dhexeeya xukuumadda Muqdisho. 

Heshiiskan ayaa waxaa Soomaaliya lagu siinayaa deeq maaliyadeed oo gaaraysa 30 milyan oo doolar. Go’aankan ayaa ku soo baxay digreeto madaxweyne oo tirsigeedu yahay 11262, kaddib markii uu Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan saxiixay ansixinta heshiiskan 30-kii bishii Abriil. 

Sida ku cad qoraalka rasmiga ah ee heshiiska, dokumiintiga ayaa 1-dii bishii Abriil lagu kala saxiixday caasimadda Muqdisho, waxaana dhanka Turkiga u matalayay Safiirka u fadhiya Soomaaliya Alper Aktaş, halka dhanka dowladda Soomaaliyana uu u saxiixay Wasiirka Maaliyadda, Biixi Iimaan Cige.

Heshiiska ayaa dhigaya in Turkigu uu Soomaaliya siiyo deeq lacageed oo gaaraysa illaa 30 milyan oo doolar, taas oo la bixin doono qaab qaybo bille ah oo aan ka badnayn 2.5 milyan oo doolar bishiiba. Qoraalka ayaa intaas ku daray in dhaqaalahan loo weecin doono taageerada “kabka miisaaniyadda iyo dhisidda awoodda hay’adaha dowladda.”

Baarlamanka ayaa sidoo kale ansixiyey in Turkiga uu bixiyo qarashka iyo dhulka safaarad cusub oo ay Soomaaliya ka dhisaneyso Ankara, oo ay ku baxeyso 6 milyan oo dollar.

Intii ay socotay dooda baarlamaanka, mudanayaal ka kala socday xisbiyada siyaasadda ayaa falanqeeyay kaalinta sii xoogeysaneysa ee Ankara ay ku leedahay Soomaaliya, halkaas oo ay tobankii sano ee la soo dhaafay ka noqotay maalgeliyaha iyo saaxiibka istaraatiijiyadeed ee ugu weyn.

Cemalettin Kani Torun, oo ah xildhibaan laga soo doorto magaalada Bursa kana tirsan xisbiga New Path Party, ayaa sheegay in dhoofinta badeecadaha Turkiga ee Soomaaliya ay gaartay 273 milyan oo doolar, halka maalgelinta tooska ah ee shirkadaha Turkish-ka ay kor u dhaaftay 100 milyan oo doolar.

“Tirooyinkan iskama ay imaanin si iskeed ah,” ayuu yiri xildhibaan Torun. “Waa miro-dhalkii ka dhashay dadaal muddo dheer soo socday oo ay dhinacyo badan iska kaashadeen.”

Wuxuu sidoo kale gaashaanka u daruuray eedeymaha sheegaya in joogitaanka Turkiga ee Soomaaliya uu yahay gumeysi ama in dalka la maamulo, isagoo caddeeyay in xiriirka Ankara uu ku dhisan yahay is-ixtiraam, is-dhaafsi faa’iido iyo siyaasad ah ‘is-biirsi iyo guul wadaag’.

Xildhibaanka ayaa carabka ku adkeeyay muhiimadda xasaasiga ah ee juquraafi-siyaasadeed ee Geeska Afrika, isagoo xusay in dhaqdhaqaaqyada Turkiga ee Soomaaliya, oo isugu jira ganacsi ilaa sahamin tamar, ay si weyn uga qayb qaadanayaan xasiloonida gobolka, isla markaana ay ka hortagayaan faragelinta shisheeye.

Dhinaca kale, xildhibaan Kamil Aydın oo ka tirsan xisbiga dhaqdhaqaaqa waddaniyiinta ee MHP, ayaa xusay in xasilooni-darradii iyo burcad-badeednimadii ka jirtay Soomaaliya iyo Gacanka Cadmeed ay muddo dheer halis weyn ku ahaayeen jidadka ganacsiga badda ee caalamiga ah.

Wuxuu tilmaamay in Turkigu uu door firfircoon ka qaatay heshiisyada caalamiga ah si loo taageero nabadda, amniga iyo kobaca dhaqaalaha Soomaaliya. “Kalsoonida iyo iskaashiga la kasbaday darteed, Turkigu wuxuu ku guuleystay inuu tallaabooyin wax-ku-ool ah oo heer laba geesood ah, heer gobol iyo mid caalamiba uu la qaado Soomaaliya,” ayuu raaciyay xildhibaan Aydın.

Si kastaba ha ahaatee, intii ay doodu socotay xildhibaanada mucaaradka ayaa dhaleeceeyay qaybo ka mid ah siyaasadda arrimaha dibadda ee Ankara iyo kharashaadka ku baxa gargaarka shisheeye. Ayyüce Türkeş oo ka tirsan xisbiga Good Party (IP) ayaa su’aal gelisay deeqaha baaxadda leh ee Turkigu ku bixiyo dibadda, xilli dalku uu wajahayo caqabado dhaqaale oo gudaha ah.

Taas beddelkeeda, xildhibaan Leyla Şahin Usta oo ah guddoomiye ku-xigeenka garabka xisbiga talada haya ee AK Party ee baarlamaanka, ayaa si adag u difaacday siyaasadda Turkiga ee qaaradda Afrika, iyadoo ku sifeysay mid salka ku haysa “saaxiibtinimo iyo walaaltinimo.”

“Turkigu wuxuu Afrika u joogaa inuu wax dhiso oo uu dayactiro,” ayay tiri Usta, iyadoo raacisay in iskaashiga Soomaaliya uu gacan ka geystay dhiirigelinta lahaanshaha maxalliga ah iyo horumarka guud ee qaaradda.

Ugu dambeyn, baarlamaanka ayaa si aqlabiyad ah ku ansixiyay heshiiskan deeqda ah kadib doodo dhaadheer oo halkaas ka dhacay. Fadhiga baarlamaanka ee go’aankan lagu meelmariyay ayaa waxaa sidoo kale goobjoog ahaa Danjiraha Soomaaliya u fadhiya magaalada Ankara, Danjire Fathudiin Cali Maxamed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii 9-aad ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa war ka soo saaray xaaladda siyaasadeed ee cakiran ee dalka ka taagan.

Farmaajo ayaa xusay in Jimcaha soo socda oo ku beegan 15 May 2026 ay tahay maalintii ugu dambeysay ee muddo xileedka sharciga ah ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynihii hore ayaa sheegay in toddobaadka ka haray muddo xileedka Madaxweynaha ay tahay in xoogga la saaro dhismaha hannaan doorasho oo loo dhan yahay oo ay ku wada qancaan dhammaan dhinacyada siyaasadda, si looga hortago qalalaase siyaasadeed iyo kala qeybsanaan hor leh.

Sidoo kale, Farmaajo waxa uu ugu baaqay dowladda in si degdeg ah loo sii daayo wariyeyaasha iyo dadka u istaagay difaaca bulshada la dhibaateeyey xilligan adag, taas oo khilaafsan dastuurka iyo xeerarka dalka, muujinaysana jihada xukun-boobka ah ee uu aaday nidaamka Madaxweyne Xasan Sheekh.

Ugu dambayn, Madaxweynihii 9-aad ee dalka waxa uu tilmaamay in warka dawladdu ay ku sheegtay in ay guryo u dhisayso tiro yar oo ka mid ah qoysaskii la barakiciyay, sanadihii la soo dhaafay uu yahay hadal ay dawladdu ku wajahayso cadaadiska iyo kacdoonka bulshada.

“Ma jiro qooondo horey loo qorsheeyey oo arrinkaas loogu daray miisaaniyadda dowladda, ayna u harsan yihiin nidaamka barakiciyey maalmo kooban,” ayuu yiri Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dhankeeda sheegtay inay dib u dejin u sameynayso shacabkii ku barakacay baneynta dhulka danta guud ee caasimadda, xilli ay sheegtay in la joojiyay sii wadista qorshaha burburinta.

Si kastaba, arrimahan ayaa imanaya xilli mucaaradku isku diyaarinayo qabashada dibadbax weyn oo ka dhan ah dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kaas oo 10-ka bishan ka dhici doona magaalada Muqdisho.

Mucaaradka ayaa raba in dibadbaxa ay qeyb weyn ka noqdaan shacabka laga burburiyay guryihii ay deganaayeen, kuwaas oo maalmihii dambe cabasho marinayay warbaahinta.

Ankara (Caasimada Online) – Dowladda Turkiga ayaa si adag u beenisay eedeymo sheegaya inay tahay “gumeystaha cusub” ee Soomaaliya, iyadoo ku adkeysatay in xiriirka kala dhexeeya Soomaaliya uu ku dhisan yahay iskaashi, dan wadaag iyo taageero saaxiibtinimo.

Cemalettin Kani Torun oo ah mudane ka tirsan Baarlamaanka Turkiga ayaa sheegay in Ankara ay mar walba ixtiraamto midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Xildhibaanka ayaa tilmaamay in Turkiga uu Soomaaliya kala shaqeeyo arrimaha horumarinta, amniga, waxbarashada iyo kaabeyaasha dhaqaalaha, isaga oo xusay in taageerada Ankara aysan ku saleysneyn dano gumeysi ama faragelin siyaasadeed.

Hadalkan ayaa imanaya xilli ay isa soo tarayaan doodaha la xiriira doorka sii kordhaya ee Turkiga ku leeyahay Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo mashaariicda horumarineed ee ay ka fuliso gudaha dalka.

Turkiga ayaa dhawaan sidan oo kale u beeniyay in uu si hal dhinac ah uga faa’iideysanayo kheyraadka dabiiciga ah iyo tamarta Soomaaliya, gaar ahaan shidaalka.

Ankara ayaa sheegtay in faafinta wararka been-abuurka ah looga dan leeyahay “leexinta xaqiiqda” iyo wiiqidda iskaashiga wadajirka ah ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga.

“Doodaha baraha bulshada ee isku dayaya in Turkiga loo sawiro sidii dal kaliya ka faa’iideysanaya sahminta saliidda Soomaaliya waa warar aan sal lahayn, ujeedkooduna yahay in lagu dhaawaco iskaashiga labada dal,” ayaa lagu yiri bayaan ka soo baxay Agaasimaha Isgaarsiinta ee Madaxtooyada Turkiga.

Sidoo kale, bayaanka Turkiga ayaa lagu yiri: “Heshiiska ay wada saxiixdeen TPAO iyo Hay’adda Batroolka Soomaaliya wuxuu si cad u qeexayaa in kheyraadka dabiiciga ah ay leeyihiin shacabka Soomaaliyeed.”

Ankara ayaa sidoo kale tilmaamtay in xiriirka Turkiga iyo Soomaaliya uu ku dhisan yahay iskaashi wadajir ah oo u dhexeeya laba dal oo madax-bannaan.

“Sidaas darteed, waxaan si gaar ah u boorrineynaa inaan la rumeysan wararka been-abuurka ah iyo macluumaadka marin-habaabinta ah ee lagu bartilmaameedsanayo iskaashiga sii xoogeysanaya ee labada dal.”

Si kastaba, Turkiga ayaa haatan howlaha shidaal qodista ka bilaabay Soomaaliya, iyadoo la beegsanayo keydadka ku jira badda gunteeda hoose, kuwaas oo horey loo aqoonsaday kadib sahan dhameystiran oo uu sameeyay markabka cilmi-baarista ee Oruç Reis sanadkii 2025.

Jabuuti (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa galabta gaaray magaalada Jabuuti ee caasimadda dalka Jabuuti, halkaasi oo caawa uu ku hooyanayo

Madaxweynaha iyo wafdigiisa ayaa si diiran loogu soo dhoweeyay garoonka diyaaradaha magaalada Jabuuti, waxaana halkaasi ku qaabilay Ra’iisul Wasaaraha Jabuuti, Cabdulqaadir Kaamil Maxamed, iyo mas’uuliyiin kale oo ka tirsan dowladda dalkaasi.

Mas’uuliyiinta soo dhoweysay wafdiga Soomaaliya ayaa muujiyay xiriirka walaaltinimo, iskaashi iyo deris wanaagga ka dhexeeya labada dal ee Soomaaliya iyo Jabuuti, kuwaas oo leh xiriir taariikhi ah oo soo jireen ah.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ka mid ah madaxda dalalka Geeska Afrika iyo mas’uuliyiinta kale ee lagu casuumay inay ka qeyb-galaan munaasabadda caleemo-saarka Madaxweynaha dib loo doortay ee dalkaasi, Ismaaciil Cumar Geelle.

Munaasabaddan ayaa la filayaa inay kasoo qeyb-galaan hoggaamiyeyaal kala duwan oo ka socda qaaradda Afrika iyo dibaddeeda, kuwaas oo u tegaya Jabuuti taageerada dowladda iyo shacabka dalkaasi.

Inta uu ku sugan yahay magaalada Jabuuti, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa la filayaa inuu kulamo gaar gaar ah la yeesho madaxda sare ee dowladda Jabuuti iyo mas’uuliyiin kale oo ka qeyb-galaya munaasabadda caleemo-saarka.

Kulamadaas ayaa la filayaa inay diiradda saaraan xoojinta xiriirka labada dal, iskaashiga amniga, arrimaha gobolka iyo dardar-gelinta wada shaqeynta u dhexeysa Soomaaliya iyo Jabuuti.

Baydhabo (Caasimada Online) – Xisbiga siyaasadeed ee Sinnaanta iyo Caddaaladda (Sincad) ayaa ku hanjabay inuu ka bixi doono doorashada maamulka Koonfur Galbeed, haddii aan wax laga qaban cabashooyin la xiriira hannaanka doorashada oo uu ku tilmaamay mid ay hareeyeen musuq-maasuq iyo cadaalad-darro.

Xisbiga ayaa sheegay in geeddi-socodka doorashada uu wajahayo faragelin siyaasadeed iyo ku-takrifal awoodeed, taas oo uu sheegay inay dhaawici karto kalsoonida lagu qabo doorashada qof iyo cod ee la filayo inay ka dhacdo maamulkaasi.

Xoghayaha guud ee xisbiga Sincad, Cabdifitaax Xasan Afrax oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Baydhabo ayaa sheegay in xisbigiisu uu weli aaminsan yahay muhiimadda doorasho xor iyo xalaal ah oo shacabka ay codkooda si toos ah ugu dhiibanayaan.

“Waxaan ka mid nahay dadkii ku qancay in Soomaaliya ay ka dhici karto doorasho qof iyo cod ah,” ayuu yiri Afrax, isaga oo tilmaamay in xisbigiisu doonayo inuu taageerada shacabka ku kasbado si musharraxiintiisu uga qeyb galaan heerarka kala duwan ee dowladnimada.

Sidoo kale, wuxuu sheegay in xisbiga Sincad laga hor istaagay qabanqaabooyin siyaasadeed oo ay ka wadeen magaalada Baydhabo, halka, xisbiga talada haya ee JSP uu si xor ah u adeegsanayo awoodaha dowladda iyo ololaha doorashada, sida uu sheegay.

Afrax ayaa ku eedeeyay guddiga doorashada inay ku lug leeyihiin marin-habaabinta shacabka, isaga oo sheegay in magaalada Baydhabo laga abaabulayo munaasabado lagu taageerayo musharraxiin ka tirsan JSP, kuwaas oo shacabka loo tusayo inay durba ku guuleysteen kuraasta doorashada.

Waxa uu sheegay in arrimahaasi ay dhaawacayaan hufnaanta iyo dheellitirka loo baahan yahay inta lagu guda jiro ololaha doorashada, islamarkaana ay abuuri karaan tabasho siyaasadeed oo hor leh.

Xoghayaha guud ee xisbiga Sincad ayaa ugu baaqay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud inuu si degdeg ah u soo farageliyo xaaladda ka taagan Baydhabo, si loo helo jawi doorasho oo loo siman yahay.

Wuxuu sidoo kale dalbaday in la keeno kormeerayaal caalami ah oo la socda geeddi-socodka doorashada Koonfur Galbeed, si loo xaqiijiyo daahfurnaan iyo kalsooni ay qabaan dhinacyada siyaasadda ku tartamaya.

Inkasta oo uu sheegay in xisbigiisu aanu dooneyn inuu qaadaco doorashada, ayuu Cabdifitaax Xasan Afrax caddeeyay in haddii aan wax laga beddelin xaaladda hadda jirta, xisbiga Sincad uu dib uga fiirsan doono sii wadista ka qeybgalka doorashada maamulka Koonfur Galbeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Siyaasiyiinta mucaaradka Soomaaliya ayaa ka hadlay qorshaha Dowladda Federaalka ay ku wajahayso xiisadda ka taagan burburinta dhulka danta guud, taas oo si weyn u saameysay shacabka reer Muqdisho.

Siyaasi Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo arrintan ka hadlay ayaa sheegay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu ku jiro xukunkiisa, ayna iskugu darsameen cabsi, welwel iyo jahawareer.

“Shalay waxaa la sheegay in la joojiyey dhul-boobkii iyo barakicintii, balse isla habeenkii cagaftu waxay dumisay xaafado dhan. Wasiirka Hawlaha Guud oo ay wasaaraddiisu ku guri kiro ah ku jirto , inta badan dhulkii ay lahaydna la xaraashay, ayaa lagu amray inuu ku dhawaaqo in 10 kun oo guri loo dhisayo shacabka,” ayuu yiri Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur.

Sidoo kale, wuxuu su’aal geliyay sida hoggaankii ka burburiyay guryahooda uu haatan mid kale ugu dhisayo. “Soomaalidu waxay tiraahdaa: Nin ku dilay har kuguma jiido,” ayuu yiri.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay inay dib u dejin u sameynayso shacabkii ku barakacay baneynta dhulka danta guud ee caasimadda, xilli ay sheegtay in la joojiyay sii wadista qorshaha burburinta.

Arrimahan ayaa imanaya xilli mucaaradku isku diyaarinayo qabashada dibadbax weyn oo ka dhan ah dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kaas oo 10-ka bishan ka dhici doona magaalada Muqdisho. Mucaaradka ayaa raba in dibadbaxa ay qeyb weyn ka noqdaan shacabka laga burburiyay guryihii ay deganaayeen, kuwaas oo maalmihii dambe cabasho marinayay warbaahinta.

Hoos ka aqriso qoraalka oo dhameystiran:

Taliska Madaxweyne Xasan wuxuu ku jiraa maalmihii ugu dambeeyey ee xukunkiisa, cabsi, welwel iyo jahawareerna ayaa iskugu darsamay. Halkii uu xaqiiqda ka wajihi lahaa, ayuu isku dayayaa in uu dacaayad iyo borobagaando jaban shacabka lagu marin habaabiyo.

Shalay waxaa la sheegay in la joojiyey dhul-boobkii iyo barakicintii, balse isla habeenkii cagaftu waxay dumisay xaafado dhan. Wasiirka Hawlaha Guud oo ay wasaaraddiisu ku guri kiro ah ku jirto , inta badan dhulkii ay lahaydna la xaraashay, ayaa lagu amray inuu ku dhawaaqo in 10 kun oo guri loo dhisayo shacabka.

Soomaalidu waxay tiraahdaa: “Nin ku dilay har kuguma jiido.” Sidee nin hoygaagii kaa dumiyey mid kale kuugu dhisayaa

“Xirfad maaha beentuye
Afku yaanu kaa xadin!
Xaqiiqada ha gees marin
Xaqa adiga oo garan
Xaggaad eegtay haw deyin!

Abwaan Af-gudhiye (AUN)

Addis Ababa (Caasimada Online) – Wafuud ka kala socotay Somaliland iyo ganacsato Israa’iili ah ayaa kulan ku yeeshay magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya, kaas oo diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga ganacsi iyo maalgashi ee labada dhinac.

Kulanka ayaa waxaa hoggaaminayay Wasiirka Ganacsiga iyo Dalxiiska Somaliland, Cabdiraxmaan Xasan Nuur, halka dhinaca Israa’iil ay ka qeyb-galeen wakiillo ganacsi iyo diblomaasiyiin ka socday dowladda Israa’iil.

War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Ganacsiga Somaliland ayaa lagu sheegay in wada-hadallada ay diiradda saareen fursadaha iskaashi ee dhinacyada dhaqaalaha, ganacsiga iyo maalgashiga, iyadoo labada dhinac ay muujiyeen daneyn ku aaddan xoojinta xiriirka dhaqaale.

Labada dhinac ayaa si gaar ah uga wada hadlay horumarinta iskaashiga qaybaha beeraha, tamarta, tiknoolajiyadda, kaabeyaasha dhaqaalaha, adeegyada maaliyadda iyo caafimaadka, kuwaasi oo loo arko meelaha ugu muhiimsan ee iskaashiga laga sameyn karo.

Wafdiga Somaliland waxaa sidoo kale kamid ahaa Guddoomiyaha Bangiga Dhexe, Cabdinasiir Axmed Xirsi, Agaasimaha Guud ee Hay’adda Caymiska, Cabdisalaan Maxamed Maxamuud (Buusi) iyo xubno kale oo ka socday ganacsatada Somaliland.

Ganacsatada Somaliland ee kulanka ka qeyb galay waxaa hoggaaminayay Guddoomiyaha Rugta Ganacsiga Somaliland, Jamaal Aydiid Ibraahim, kaas oo door muuqda ku lahaa wada-hadallada la xiriira iskaashiga ganacsi.

Kulankan ayaa waxaa qabanqaabadiisa lahaa Safiirka Somaliland u fadhiya Israa’iil, Dr. Maxamed Xaaji, iyadoo la sheegay in ujeeddadiisu ahayd in la abuuro xiriir ganacsi iyo maalgashi oo muddo dheer ah oo dhex mara Somaliland iyo shirkadaha Israa’iiliyiinta ah.

Dhinaca Israa’iil waxaa kulanka ka qeyb galay Ku-xigeenka Safiirka Israa’iil u fadhiya Itoobiya iyo diblomaasiyiin kale, halka Safiirka Israa’iil ee Somaliland, Michael Lotem, uu si muuqaal fog ah uga qeyb galay shirkaasi.

Wasaaradda Ganacsiga iyo Dalxiiska Somaliland ayaa sheegtay in wada-hadalladani ay qeyb ka yihiin dadaallada Somaliland ay ku dooneyso inay kusoo jiidato maalgashi shisheeye iyo iskaashi dhaqaale oo caalami ah, iyadoo la filayo in kulamadan ay horseedaan heshiisyo ganacsi iyo maalgashi oo la hirgeliyo mustaqbalka dhow.