Geneva (Caasimada Online) – Golaha Xuquuqda Aadanaha ee Qaramada Midoobay ayaa diiday isku day ay Eritrea ku doonaysay inay ku joojiso baaritaan madax bannaan oo lagu hayay tacaddiyo loo geystay xuquuqda aadanaha, tallaabadaas oo lagu ammaanay inay muhiim u tahay ka hortagga isla-xisaabtan la’aanta.

Codsi naadir ah oo ay Eritrea ku doonaysay in meesha laga saaro waajibaadka wakiilka gaarka ah ee Qaramada Midoobay u qaabilsan diiwaanka xuquuqda aadanaha ee dalkeeda ayaa lagu guuldarraystay maalintii Jimcaha, waxaana oggolaaday afar cod oo kaliya, halka 25 ay diideen, 18 kalena ay ka aamuseen.

Tallaabada ay qaadday Eritrea ayaa la yaab ku noqotay goobjoogayaal badan, waxayna noqotay mid ka mid ah marar dhif ah oo dal baaritaan firfircoon lagu hayo uu isku dayo inuu cod rasmi ah ku joojiyo dabagalkaas.

Hay’adda Human Rights Watch ayaa soo dhoweysay natiijada, iyadoo ku tilmaantay “farriin muhiim ah oo muujinaysa in beesha caalamka aysan ku kadsoomin dadaallada Eritrea ay ku doonayso inay kaga weeciso dareenka ama ku sumcad dilayso warbixinnada madaxa bannaan ee xuquuqda aadanaha ee laga diyaariyo xaaladda adag ee dalkaas.”

Hindisaha Eritrea ayaa ku dooday in xadgudubyada lagu eedeeyay aysan ahayn kuwo nidaamsan, waxayna ku sababeysay “caqabado dhinaca awoodda ah” oo ay la wadaagaan dalalka kale ee soo koraya. Balse dalalka Yurub ayaa kaga jawaabay qaraar kale oo lagu kordhinayo muddada xilhaynta wakiilka muddo sannad ah, kaasoo si fudud ku meel maray.

Warbixintii ugu dambaysay ee uu soo saaray bishii Juun, Maxamed Cabdelsalaam Baabikir, oo ah wakiilka gaarka ah ee Qaramada Midoobay u magacawday ahna qareen u dhashay Suudaan oo ku takhasusay xuquuqda aadanaha, ayaa sheegay in Eritrea aysan muujin “wax horumar ah oo la taaban karo” oo ku aaddan la xisaabtanka.

Wuxuu tixraacay baaritaankii Qaramada Midoobay ee 2016-kii oo lagu ogaaday in “xadgudubyo nidaamsan, baahsan oo waaweyn oo ka dhan ah xuquuqda aadanaha… oo ka dhacay Eritrea iyadoo ay mas’uul ka tahay Dowladda… ay gaarsiisnaan karaan dembiyo ka dhan ah aadanaha.”

Warbixintii 2016-kii, Guddiga Baarista Qaramada Midoobay (COI) ee Eritrea ayaa sheegay in dowladda Madaxweyne Isaias Afwerki ay gashay dembiyo fool xun tan iyo markii ay xornimada qaadatay rubuc qarni ka hor, oo ay ku jirto “addoonsiga” 400,000 oo qof.

Qaar badan oo ka mid ah xadgudubyadaas ayaa la sheegay inay la xiriiraan barnaamij adag oo qasab ah oo adeeg qaran ah oo ka jira dalkaas ku yaalla Geeska Afrika ee aadka u qarsoon, kaasoo dad badan ay u arkaan wax aan suurtagal ahayn in laga baxsado, uuna guddigu (COI) barbar dhigay addoonsi cimri dherer ah.

Joojinta baaritaanka oo horseedi karta ‘isla-xisaabtan la’aan’

Hay’adda DefendDefenders, oo ah urur u dooda xuquuqda aadanaha oo ka dhisan Afrika, ayaa sheegtay in doorka Baabikir uu weli muhiimad weyn u leeyahay dhibbanayaasha iyo qurba-joogta Ereteriyaanka ah.

“Khabiirku wuxuu door lama huraan ah u ciyaarayaa, maahan oo kaliya dhibbanayaasha iyo kuwa ka badbaaday xadgudubyada Eritrea, laakiin sidoo kale qurba-joogta Eritrea,” ayuu yiri ururku qoraal uu soo saaray.

Midowga Yurub ayaa ka digay in joojinta waajibaadka wakiilka ay horseedi doonto “in isla-xisaabtan la’aanta iyo caburintu ay si aamusnaan ah u sii qoto dheeraadaan.”

Wakiilka Eritrea, Habtom Zerai Ghirmai, ayaa si kulul u weeraray go’aanka, isagoo ku eedeeyay Midowga Yurub inay muujinayaan “maskax gumaysi cusub oo iska dhigaya badbaadiye.”

Wuxuu intaas ku daray, “Kordhinta joogtada ah ee waajibaadka Wakiilka Gaarka ah waa gef ka dhan ah caqliga iyo caddaaladda.”

Iiraan, Suudaan iyo Ruushka – oo dhammaantood ay Qaramada Midoobay ku hayso baaritaanno u gaar ah – ayaa taageeray hindisaha Eritrea. Shiinaha ayaa sidoo kale taageeray tallaabadaas, isagoo ku dooday in waajibaadyada noocaan ah ay yihiin ku takrifal lagu hayo kheyraadka caalamiga ah.

San Antonio (Caasimada Online) – Ugu yaraan 13 qof ayaa ku dhintay daadad mahiigaan ah oo Jimcihii aroortii hore ku dhuftay koonfurta-bartamaha gobolka Texas ee Mareykanka, sida ay sheegeen mas’uuliyiinta iyadoo weli la la’yahay in ka badan 20 gabdhood oo ku jiray xero xagaaga loo aado.

“Waxaan xaqiijinnay dhimashada 13 qof,” ayuu yiri Guddoomiyaha Booliska Degmada Kerr, Larry Leitha, oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada, kaddib markii daadad ba’an ay ku dhufteen gobolka oo ku yaal waqooyi-galbeed ee San Antonio, isagoo ka digay in khasaaraha uu intaas ka badan karo. Qaar ka mid ah dadka dhintay waxay ahaayeen carruur, sida uu sheegay Guddoomiye ku-xigeenka Gobolka Texas, Dan Patrick.

“Qiyaastii 23 gabdhood” ayaa la la’yahay oo ka tirsanaa xerada Camp Mystic oo ku taalla hareeraha Webiga Guadalupe, kaasoo biyihiisu ay habeen qura kor u kaceen 26 fiit (sideed mitir) muddo 45 daqiiqo gudahood ah, ayuu raaciyay Patrick.

“Taasi macnaheedu maaha in ay lumeen, waxaa laga yaabaa inay geed saaran yihiin, ama ay go’doon ka yihiin isgaarsiinta,” ayuu yiri.

Patrick wuxuu akhriyay farriin ka timid agaasimaha xerada xagaaga, oo ay ku sugnaayeen ilaa 750 qof oo u joogay fasaxa dheer ee maalinta xorriyadda ee 4-ta Luuliyo, taasoo sheegaysay in xerada ay soo gaartay “heer musiibo ah oo daadad ah.”

“Ma haysanno koronto, biyo iyo Wi-Fi,” ayaa lagu yiri farriinta.

Saraakiisha gobolka iyo kuwa deegaanka ayaa uga digay dadka deegaanka inay u safraan aaggaas oo ay ku yaallaan goobo dalxiis oo ku teedsan webiga, iyadoo daraasiin waddooyin ahna ay yihiin “kuwo aan la mari karin.”

Muuqaallo lagu baahiyay baraha bulshada ayaa muujinayay guryo iyo geedo ay qaadayaan daadadkii habeenkii ku dhuftay deegaanka, kuwaasoo ka dhashay roobab mahiigaan ah oo gaarayay 12 inji oo hal habeen da’ay — taasoo u dhiganta saddex meelood meel roobka celcelis ahaan ka da’a degmada Kerr sannadkii.

Guddoomiyaha Gobolka Texas, Greg Abbott, ayaa bartiisa X ku wadaagay muuqaal muujinaya mid ka mid ah dhibanayaasha oo samatabixiye uu diyaarad helikobtar ah kasoo laadlaadiyay uu kasoo badbaadinayo geed dushiis, xilli ay biyaha daadadku si xowli ah hoostiisa uga socdeen.

‘Waji kale oo soo socda’

“Hawlgallada samatabixinta cirka ee sidan oo kale ah ayaa socda habeen iyo maalin. Ma joogsan doonno ilaa qof walba la helo,” ayuu yiri.

Freeman Martin, oo ah agaasimaha waaxda badbaadada dadweynaha ee gobolka, ayaa sheegay in daadadkani ay yihiin “dhacdo khasaare ballaaran leh.”

Ilaa 500 oo shaqaale samatabixin ah iyo 14 diyaaradood oo helikobtarro ah ayaa la geeyay goobta, iyadoo Ciidanka Qaranka Texas (Texas National Guard) ay direen kooxo gurmad ah, waxaana sidoo kale hawlgalka ku biiray Ciidanka Ilaalada Xeebaha ee Maraykanka (US Coast Guard).

“Roobkii wuu yara joogsaday, laakiin waxaan ognahay inay jirto waji kale oo soo socota,” ayuu ka digay Martin, isagoo sheegay in roobab kale ay ku dhufan doonaan deegaannada ku xeeran San Antonio iyo Austin.

“Kama war qabin daadadkan inay imaanayaan,” ayuu yiri garsooraha degmada Kerr, Rob Kelly, subaxnimadii Jimcaha, isagoo intaa ku daray in gobolka ay “daadadku si joogto ah uga dhacaan.”

“Kani waa dooxada webi ee ugu khatarta badan dalka Mareykanka,” ayuu raaciyay, isagoo ula jeeday Webiga Guadalupe ee dhex mara gobolka.

Sadaaliyeyaasha cimilada ayaa digniin daadad ah u diray degmada Kerr, iyagoo ku boorriyay dadka ku nool agagaarka webiga Guadalupe inay “u guuraan meelaha sarsare.”

Bartamihii bishii Juun, ugu yaraan 10 qof ayaa ku dhintay daadad la mid ah oo ku dhuftay magaalada San Antonio kaddib roobab mahiigaan ah oo halkaas ka da’ay.

Addis Ababa (Caasimada Online) –Dowladda Itoobiya ayaa cabasho ka dhan ah Eritrea u dirtay dowladda Mareykanka, iyadoo ku eedeysay Eritrea inay diyaarinayso dagaal weyn oo ka dhaca gudaha Itoobiya, kaas oo la qorsheeyey inuu qarxo saddexda bilood ee soo socda.

Warbixin cusub oo ay baahisay Addis Standard ayaa sheegaysa in Itoobiya cabasho rasmi ah u dirtay Mareykanka, taas oo ku saabsan in Eritrea ay wado diyaar-garow dagaal oo ballaaran oo laga fulin doono gudaha Itoobiya.

Sida lagu sheegay warbixinta, Wasiirka Arrimaha Dibadda Itoobiya, Gedion Timothewos, ayaa qoraal arrintan la xiriira u diray Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka, Marco Rubio.

Sidoo kale, Dowladda Itoobiya waxay u aragtaa tallaabooyinka ka imaanaya dhanka Eritrea, kuwo keeni kara xasilooni darro weyn oo ka dhalata gudaha dalkeeda, sida ku cad cabashada ay u gudbiyeen Mareykanka.

Inkastoo dhanka Eritrea aan la helin wax war ah oo rasmi ah, haddana xiriirka labada dal ayaa xumaa tan iyo markii uu dhammaaday dagaalkii Tigray, kaas oo iyagoo xulufo ah ay galeen.

Dowladda Itoobiya waxay sidoo kale ka codsatay Mareykanka inuu arrintan si dhab ah u eego, isla markaana uu Eritrea ku cadaadiyo inay joojiso wax kasta oo keeni kara colaad cusub.

26 June 2025, Wasaaradda Warfaafinta Eritrea ayaa eedeymaha Itoobiya ku tilmaamtay marin habaabin ay wado Itoobiya, ayna ku dabooleyso qorshe duulaan ah iyo in Itoobiya ay aad u raadineyso marinka biyood iyo deked, iyada oo caddeysay in hadii awoodo militari loo baahdo ay isticmaali doonto.

Addis-Ababa (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya ayaa Khamiistii sheegay in biyo-xireenka koronto oo muranka dhaliyay ee laga dhisay Webiga Nile uu hadda dhammaaday, taasoo guul weyn u ah dalkiisa, xilli uu khilaaf kala dhexeeyo dalka Masar oo ku saabsan qaybsi caddaalad ah oo biyaha ah.

Masar ayaa muddo dheer ka soo horjeedday biyo-xireenka, sababo la xiriira walaac ay ka qabto inuu yareyn doono saamigeeda biyaha Webiga Nile. Dowladda Masar ayaa ku tilmaantay biyo-xireenka, oo loo yaqaano Biyo-xireenka weyn ee dib-u-curashada Itoobiya (Grand Ethiopian Renaissance Dam), mid khatar ku ah jiritaankeeda, sababtoo ah dalkan oo ah kan ugu dadka badan dunida Carabta ayaa si buuxda ugu tiirsan Webiga Nile si uu biyo u siiyo beeraha iyo dadkiisa oo ka badan 100 milyan oo qof.

Wadahadallo sannado badan dhex marayay Itoobiya iyo Masar ayaan weli horseedin heshiis, waxaana weli taagan su’aalo ku saabsan inta biyo ah ee ay Itoobiya usii deyn doonto dhanka hoose haddii ay abaari dhacdo.

Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed, oo khudbad u jeedinayay xildhibaannada maalintii Khamiista, ayaa sheegay in dowladdu ay “isu diyaarinayso caleema-saarkiisa rasmiga ah” bisha Sebteembar.

“In kasta oo ay jiraan kuwa aaminsan in la carqaladeeyo inta ka horreysa xilligaas, waxaan mar kale xaqiijinaynaa ballanqaadkeenna: biyo-xireenka waa la caleema-saari doonaa,” ayuu yiri.

Abiy wuxuu sheegay in dalkiisu “ay ka go’an tahay sidii loo xaqiijin lahaa in horumarkeena uusan ku imaanin khasaaraha walaalaheenna Masar iyo Suudaan.”

“Waxaan aaminsannahay horumar la wadaago, tamar la wadaago, iyo biyo la wadaago,” ayuu yiri. “Barwaaqada mid ka mid ah waa inay ka dhigan tahay barwaaqo loo wada siman yahay.”

Itoobiya iyo Masar ayaa sannado badan isku dayayay inay heshiis ka gaaraan biyo-xireenkan oo ku kacay $4 bilyan, kaasoo Itoobiya ay bilowday dhismihiisa sannadkii 2011. Xiisadda ka dhalatay biyo-xireenka, oo ah kan ugu weyn Afrika, ayaa mar gaartay heerkii ugu sarreeyay, taasoo keentay in qaar ka mid ah falanqeeyayaashu ay ka baqdaan in labada dal ay ku dagaallamaan.

Laakiin Itoobiya waxay heshay taageero diblomaasiyadeed oo ay ka heshay waddamada webigu ka soo bilowdo sida Uganda, oo xarun u ah iskaashi goboleed oo ka kooban 10 waddan, kuwaasoo sannadkii hore saxiixay heshiis ku saabsan isticmaal caddaalad ku dhisan oo loo adeegsado kheyraadka biyaha ee Dooxada Webiga Nile.

Heshiiska iskaashigan, oo loo yaqaano Hindisaha Dalalka Dooxada Nile (Nile Basin Initiative), ayaa dhaqan galay bishii Oktoobar iyadoo aysan ansixin Masar iyo Suudaan.

Biyo-xireenkan oo ku yaal Webiga Niilka Buluugga ah (Blue Nile) meel u dhow xudduudda Suudaan, wuxuu billaabay inuu koronto dhaliyo sannadkii 2022. Mashruucan ayaa la filayaa inuu ugu dambeyn soo saaro in ka badan 6,000 oo megawatt oo koronto ah, taasoo laba jibaar ka badan wax-soo-saarka hadda ee Itoobiya, ayna ku filan tahay inay dalkan Bariga Afrika ee ay ku nool yihiin 120 milyan oo qof ka dhigto mid dhoofiya tamar saa’id ah.

Biyo-xireenku wuxuu ku yaal qiyaastii 500 oo kilomitir (311 mayl) waqooyi-galbeed ee caasimadda Itoobiya ee Addis Ababa. Dhererkiisu waa 1,800 mitir, jooggiisuna waa 175 mitir, waxaana ku xiran keyd-biyood qaadi kara ilaa 74 bilyan oo mitir kuyuubik oo biyo ah, sida uu sheegay qandaraaslaha ugu weyn ee dhisayay.

Itoobiya waxay ku adkaysanaysaa in biyo-xireenku yahay horumar muhiim ah oo ka caawin doona in malaayiin muwaadiniinteeda ah laga saaro saboolnimada, isla markaana uu ka dhigi doono dalka mid weyn oo dhoofiya tamarta.

Ma aysan suurtagelin in si degdeg ah looga helo faallo dalka Masar, oo muddo dheer ku doodaysay xuquuqdeeda biyaha Nile iyadoo cuskanaysa shuruudaha heshiis laga dhaxlay xilligii gumeysiga.

Heshiiskan oo dhex maray Masar iyo Boqortooyadii Ingiriiska ayaa siinayay dalalka dhanka hoose ee Masar iyo Suudaan xuquuqda biyaha Nile, iyadoo Masar ay qaadanaysay saamiga ugu badan.

Heshiiskaas, oo markii hore la saxiixay 1929-kii, laguma xisaabtamin dalalkii kale ee ku teedsanaa dooxada webiga, kuwaasoo dalbanayay heshiis ka caddaalad badan.

Kabul (Caasimada Online) – Ruushka ayaa Khamiistii noqday dalkii ugu horreeyay ee aqoonsada xukuumadda Taalibaan inay tahay awoodda sharciga ah ee ka talisa Afghanistan. Tallaabadan ayaa guul weyn u ah dadaallada kooxdaas ay ku doonaysay inay kula macaamisho caalamka, ku dhowaad afar sano kaddib markii ay awoodda la wareegtay ayna ku dhawaaqday inay ka guulaysatay dagaalkii ay kula jirtay Mareykanka.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Afghanistan ayaa barta X ku sheegtay in safiirka Ruushka u fadhiya Afghanistan, Dmitry Zhirnov, uu si rasmi ah u soo gaarsiiyay go’aanka xukuumaddiisa ee aqoonsiga Imaarada Islaamiga ah ee Afghanistan kaddib kulan uu magaalada Kabul kula yeeshay wasiirka arrimaha dibadda ee dalkaas, Amir Khan Muttaqi.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Ruushka ayaa sheegtay in aqoonsiga rasmiga ah ee Moscow ay siinayso xukuumadda Afghanistan uu dhiirigelin doono horumarinta iskaashi wax-soo-saar leh oo labada dal ka yeeshaan dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan ganacsiga iyo tamarta.

Tallaabada Ruushka ayaa guul muhiim ah u ah Taalibaan, kuwaasoo xayiraadaha adag ee ay ku soo rogeen haweenka—oo ay ka mid yihiin mamnuucidda waxbarashada heerka lixaad ka sarraysa iyo tababarrada caafimaadka—ay Afghanistan ka dhigeen dal go’doon ka ah dunida inteeda badan.

Wadamada Reer Galbeedka iyo kuwa Islaamka ayaa labaduba cambaareeyay Taalibaan ayna ka fogaadeen, inkastoo kooxdu ay samaysay dadaallo ballaaran oo ay isugu soo dhoweynayso. Taalibaan ayaa qaaday tallaabooyin ay ku ciribtirayso soo saarista daroogada opium-ka iyo kuwo kale oo ay isugu muujinaysay waji ka duwan kii hore, laakiin inta badan saaxiibadooda caalamiga ah kama aysan dhaqaaqin mowqifkoodii.

Si kastaba ha ahaatee, arrintaas ayaa billowday inay isbeddesho sannadkii hore, kaddib markii ay soo ifbaxday xaqiiqo ah in xukuumadda Taalibaan aysan meelna u socon, isla markaana aysan jirin cadaadis caalami ah oo ku qasbi kara inay ka laabato go’aannadeeda ku aaddan xuquuqda haweenka.

Dhaqdhaqaaqa diblomaasiyadeed ayaa dardar galay qeybtii dambe ee 2024-kii, iyadoo wafuud kala duwan ay Taalibaan kala hadleen heshiisyo ganacsi iyo maalgashi, waxaana calaamadaha iskaashiga ay sii socdeen sannadkan. Shiinaha ayaa ballanqaaday inuu marinka dhaqaalaha ee Shiinaha iyo Bakistaan uu gaarsiin doono Afghanistan, halka Hindiya ay dib u bilowday bixinta dal-ku-galka ee muwaadiniinta Afghanistan.

Mareykanka, oo dagaalkii 20-ka sano qaatay ee uu kula jiray Taalibaan uu ku dhammaaday ka bixitaan fowdo ah bishii Agoosto 2021, ayaan muujin wax calaamad ah oo uu ku doonayo inuu ku aqoonsado Taalibaan. Xukuumadda Washington ayaa weli khad cas ku haysa Taalibaan arrimaha la xiriira sida loola dhaqmo haweenka, xilli wadamada xafiiltanka la ah Mareykanka ay ka faa’iideysanayaan fursadaha ka jira Afghanistan.

Xukuumadaha kale ee Reer Galbeedka ayaa iyaguna Taalibaan ka fogaynaya, laakiin wasiirka arrimaha gudaha ee Jarmalka ayaa Arbacadii sheegay in xukuumadda Jarmalku ay u baahan tahay inay heshiis la gasho Taalibaan si loo fududeeyo masaafurinta muwaadiniinta Afghanistan ee ku sugan dalka Jarmalka.

Aqoonsiga Ruushka ee xukuumadda Taalibaan ayaa yimid kaddib bilooyin ay sii xoogeysanayeen xiriirka labada dowladood, kaasoo ku saabsanaa gargaarka bini’aadantinimo iyo la-dagaallanka argagixisada.

Bishii Abriil, maxkamadda ugu sarraysa Ruushka ayaa Taalibaan ka saartay liiskeeda ururrada argagixisada, in ka badan 20 sano kaddib markii markii hore lagu daray. Saraakiisha Ruushka ayaa sheegay in ka saaristaas ay suurtagelin doonto iskaashi amni oo dhow oo lala yeesho kooxda Dowladda Islaamiga ah ee Khurasan, oo ah farac ka tirsan Dowladda Islaamiga ah oo ka howlgasha Afgaanistaan.

Kooxdan oo loo yaqaan ISIS-K, ayaa sannadkii hore dishay in ka badan 130 qof weerar ay ka geysatay hool lagu qabto riwaayadaha oo ku yaalla duleedka Moscow. Weerarkaas wuxuu ahaa kii ugu dhimashada badnaa ee argagixiso ee ka dhaca Ruushka tan iyo markii Madaxweyne Vladimir V. Putin uu xukunka la wareegay rubuc qarni ka hor. ISIS-K waxay sidoo kale weerartay safaaradda Ruushka ee Kabul sannadkii 2022-kii.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Ruushka ayaa sheegtay inay raadin doonto sidii kor loogu qaadi lahaa iskaashiga dhinacyada tamarta, gaadiidka, beeraha iyo kaabayaasha dhaqaalaha. Wadamada Iran, Imaaraadka Carabta, Shiinaha iyo Pakistan ayaa ah saaxiibada ganacsi ee ugu waaweyn Afghanistan.

Ruushka wuxuu leeyahay taariikh isku-dhafan oo uu la wadaago Afghanistan. Ciidamadii Midowgii Soofiyeeti ayaa dalkaas ku duulay sannadkii 1979-kii si ay u dhisaan xukuumad Shuuci ah, waxayna ku lug yeesheen dagaal 10 sano socday oo ay la galeen dagaalyahannadii Mujaahidiinta ee uu hubeynayay Mareykanka. Ku dhowaad 15,000 oo askari oo Soofiyeeti ah ayaa ku dhintay dagaalkaas.

Mudane Muttaqi, wasiirka arrimaha dibadda ee Afghanistan, ayaa isagoo ka hadlaya aqoonsiga Ruushka ee Taalibaan yiri, “Waxaan rajaynaynaa in wadamada kalena ay ka faa’iideysan doonaan fursaddan ayna aqoonsan doonaan Imaarada Islaamiga ah.”

Washington (Caasimada Online) – Maxkamadda Sare ee Maraykanka ayaa Khamiistii ogolaatay in maamulka Trump uu koox muhaajiriin ah oo ku xayiran saldhig militari oo Maraykanku ku leeyahay Jabuuti u masaafuriyo dalka ay dagaalladu la degeen ee Koonfur Suudaan.

Go’aankan ka soo baxay maxkamadda sare oo ay aqlabiyad ku leeyihiin garsoorayaal muxaafid ah ayaa yimid 10 maalmood kaddib markii ay ogolaatay in maamulka Trump uu muhaajiriinta u masaafuriyo waddamo aan ahayn kuwooda hooyo.

Sideedda muhaajir ayaa bishii Maajo diyaarad lagaga qaaday Maraykanka iyadoo la doonayay in la geeyo Koonfur Suudaan, balse waxay ku dambeeyeen Jabuuti kaddib markii maxkamad degmo ay soo saartay amar ku-meel gaar ah oo lagu hakiyay masaafurinta loo dirayo dal saddexaad.

Maxkamaddu waxay sheegtay in aan muhaajiriinta la siin “fursad macno leh” oo ay kaga horyimaadaan masaafurintooda.

Bishii Juun 23-keedii, Maxkamadda Sare waxay laashay amarkii hakinta ahaa ee uu soo rogay Garsoore Brian Murphy, taasoo fasaxday in muhaajiriinta loo masaafurin karo waddan saddexaad.

Balse Murphy, oo uu soo magacaabay madaxweynihii hore Joe Biden, ayaa sheegay in kiiska sideedda muhaajir ee ku xayiran Jabuuti uu quseeyo amar kale oo hakis ah oo uu isagu soo saaray, kaasoo aysan Maxkamadda Sare waxba ka qaban.

Khamiistii, Maxkamadda Sare waxay caddeysay in go’aankeedii Juun 23-keedii uu khuseeyay labada amar ee uu garsooruhu soo saaray.

Garsoorayaasha liberaaliga ah ee Sonia Sotomayor iyo Ketanji Brown Jackson ayaa ka horyimid go’aankaas.

“Waxa ay Dowladda si dhab ah u doonayso waa in ay sideedda qof ee aan muwaadiniinta ahayn, ee ay si sharci darro ah uga soo saartay Maraykanka, ay ka qaaddo Jabuuti una dirto Koonfur Suudaan, halkaas oo loogu gacan gelin doono maamulka maxalliga ah iyadoo aan loo eegeyn suurta-galnimada ah inay la kulmaan jirdil ama dil,” ayay tiri Sotomayor.

“Amarka maanta wuxuu caddeynayaa hal shay oo kaliya: Dowlado kale waa inay sharciga raacaan, laakiin maamulkan wuxuu si toos ah ula xiriiri karaa Maxkamadda Sare,” ayay raacisay.

Masuuliyiinta Maraykanka ayaa sheegay in sideedda nin—oo labo ka mid ah ay ka soo jeedaan Myanmar, labo Cuba, inta kaelna midba uu ka yimid Vietnam, Laos, Mexico iyo Koonfur Suudaan—ay yihiin dembiilayaal lagu helay falal rabshado wata.

Maamulka Trump ayaa ku dooday in masaafurinta loo dirayo dal saddexaad ay lagama maarmaan tahay, maadaama waddamada hooyo ee dadka qaarkood la beegsanayo ay mararka qaar diidaan inay dib u qaabilaan.

Donald Trump ayaa ololihiisii doorashada ku ballan-qaaday inuu Maraykanka ka saari doono malaayiin muhaajiriin ah oo aan sharci haysan, wuxuuna qaaday tallaabooyin dhowr ah oo uu ku doonayo inuu ku dardargeliyo masaafurinta tan iyo markii uu ku soo laabtay Aqalka Cad bishii Janaayo.