26.1 C
Mogadishu
Thursday, June 18, 2026

Daawo: Guuleed oo weerar culus ku qaaday Xasan Sheekh

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Galmudug, Mudane Cabdikariin Xuseen Guuleed oo maanta ka qayb-galay shirka mucaaradka ee ka socda guriga Sheekh Shariif ayaa weerar culus ku qaaday madaxweynaha talada haya ee Xasan Sheekh Maxamuud, isaga oo u jeediyay eedeymo culus.

Guuleed ayaa shaaca ka qaaday in madaxweynuhu rabo inuu iska sii joogo, ama uu qabsado doorasho kaligiis ah, sida uu hadalka u dhigay.

“Madaxweyne Xasan Sheekh wuxuu na kala dooran siinayaa laba shay oo kala ah inuu meesha iska joogo iyo in doorasho uu natiijadeeda isaga ogyahay uu qabsado labadana lama yeeli karo” ayuu yiri Cabdikariin Xuseen Guuleed.

Sidoo kale, wuxuu ugu baaqay inuu talada dhexda soo dhigo, isla markaana uu qabto doorasho ay u siman yihiin dhinacyada oo dhan, shacabkana ay raalli ka yihiin.

“Annaga waxaan rabnaa doorasho uu isaga raalli ka yahay annaguna aan raalli ka nahay dhammaan bulshada Soomaaliyeedna ay raalli ka yihiin ma dooneyno doorashadii 2022 ee boobka ku dhisneyd sidaas si lamid ah ma dooneyno doorasho uu madaxweyne Xasan Sheekh Computer ku wato oo isaga natiijadeed ogyahay ma rabno” ayuu mar kale yiri Guuleed.

Dhanka kale waxa uu ka hadlay burburinta dhulalka danta guud iyo barakicinta shacabka, isaga oo tilmaamay in xargaha ay goosteen dhulalka la dumanayo, sidoo kalena la’iska xiranayo dadka wax galka u ah bulshada.

“Dowlad dadkeeda barakineyso waxaa la arki jiray dowlad dadkeeda u turowso waxaan kaloo ka hadalnay afduubka Wariyeyaasha iyo dadka kale ee shacabka” ayuu sii raaciyay.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo xilli haatan mucaaradka ay xoojiyeen kulamada siyaasadeed ee looga soo horjeedo qorshaha dowladda ee la xiriira muddo kororsiga, si dalka loo gaarsiiyo doorashooyin toos ah oo qof iyo cod ah.

Dhaq-dhaqaaqyadan ayaa kusoo aadayo, iyada oo haatan Soomaaliya ay wajaheyso xaalad hubanti la’aan ah, isla markaana weli la’isku fahmi la’yahay hannaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka lagu sameeyay dastuurka.

Daawo: R/W Xamza oo qiil yaab leh u sameeyay muddo kordhinta Xasan Sheekh

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre oo ka hadlay dhawaaqyada kasoo yeeraya siyaasiyiinta mucaaradka ayaa sheegay in muddo sanad ah u harsan tahay dowladda, halka mucaaradka uu si adag u diidan yahay muddo kordhin.

Xamza ayaa sheegay in dastuurka ay ku doodayaan mucaaradka in aan waxba laga beddeli karin uu markii hore dhigayay in muddo xileedka uu yahay 5 sano, isla markaana haatan dib loo soo celiyay qodobkaasi.

“Waxaa isdiidaya dastuurkii 2012 ayaa dastuur ah iyo waqtiga waa dhamaaday isma laha,” ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa ku dooday in dastuurkii 2012 ay ansixiyeen ergadii 800 ka badneyd uu dhigayay in muddo xileedka 5 sano yahay. “Haddii dastuurkii 2012 la ansixiyay lagu noqonayo maxaa keenay 15-ka May ayay bahashu ku eegtahay.”

Waxa uu intaas kusii daray: “Meel looga baxo 5 sano ma jirto. Xildhibaannadii berigaa yiri fadhigoodii ugu horreeyay ee Jawaari hoggaaminayay AUN, 2 qodob ayaa dastuurka ka beddelnay oo ahaa qodobkii 5 sano waxaa ka dhignay 4 sano, waxaa kale oo ka beddelnay madaxweynaha kala diri kara baarlamaanka qodobkaana waa ka beddelnay oo waa diidnay. Haddana isla xildhibaannadii unba dib usoo celiyay 5-tii sano ee hore.”

Dhinaca kale, Xamza ayaa sii adkeeyay qabashada doorasho qof iyo cod oo uu sheegay inay ka go’an tahay Dowladda Federaalka inay si dhameystiran uga hirgeliso dalka, iyadoo muran xooggan ka taagan yahay sharciyadda muddo xileedka iyo sidoo kale wax ka beddelka lagu sameeyay dastuurka.

“Siyaasaddu jid la raaco ayay leedahay, jidkaasina waa jid dimuqraadi ah. Dimuqraadiyadda waa lagu tartama, oo cid baa adkaata, ciddii adkaatana ayaa wada, cidda kalena waa mucaaradka laakiin wey oggolaata,” ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre.

Hoos ka daawo muuqaalka

Xogta weerar maanta lagu qaaday dhaqaatiir ka timid Calmiskaad + Khasaaraha

0

Boosaaso (Caasimada Online) – Faah-faahinno dheeraad ah ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay weerar gaadmo ah oo ay kooxda Daacish ku qaaday gaari Ambalaas oo dhaqtar iyo kalkaaliyeyaal ay la socdeen, kaas oo lagu weeraray deegaanka Daraymadoobe ee togga Jaceel, xilli uu kasoo laabtay buuraha Calmiskaad.

Gaariga Ambalaasta ayaa soo qaaday askar ku dhaawacantay weerar habeen ay kooxda ku qaaday askar ka tirsan ciidanka Puntland oo ku sugnaa deegaanka Dhaadaar, halkaas oo lagu fashiyay weerarka, sida ay sheegtay Puntalnd..

Wararka ayaa sheegaya in weerarka dhabagalka ah kadib la waayay dhaqtarkii la socday baabuurka, waxaana la helay maydka askari ka tirsan ciidamada Puntland, halka lasoo wariyay in askartii kale ay ka badbaadeen weerarka.

Ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay dhinaca Puntland oo ku aadan weerarkan waxaana go’an is-gaarsiinta taas oo sii adkeysay xaaladda iyo in xog sugan laga helo goobta maadaama ay dhuumaaleysi ku joogaan xubnaha Daacish.

Weerarada kooxda ayaa maalmahan kusoo badanayay buuraha Calmiskaad, waxaana inta badan khasaare uu kasoo gaaraa ciidanka ku safra deegaannadaas.

Puntland ayaa horay u sheegtay inay soo afjartay Daacish, balse meelaha qaar dagaalyahannadeeda ay ku joogaan firxad, ayna ka daba tegi doonaan si looga hortago weeraradooda.

Inta ay socdeen howlgallada waxaa gacanta lagu dhigay dagaalamayaal u badan ajaaniib oo ay horay usoo bandhigeen ciidamada difaaca Puntland.

Shirkadda maraakiibta ee Maersk oo joojisay howlaheedii dekedda Berbera + Sababta

Berbera (Caasimada Online) — Shirkadda weyn ee qaabilsan daabulidda xamuulka badda ee Maersk ayaa Isniinta sheegtay inay si ku-meel gaar ah u hakisay aqbalaadda shixnadaha cusub ee ku socda ama ka imanaya dekedda Berbera ee maamulka Somaliland ee waqooyi bari Soomaaliya.

Ogeysiis ay shirkaddan laga leeyahay dalka Denmark u dirtay macaamiisheeda, ayay ku sheegtay in hakintani ay durba dhaqan gashay, isla markaana ay tahay mid ku-meel gaar ah. “Waxaan idinla socodsiinaynaa in, laga billaabo hadda, isbeddello ku yimid jadwalka shaqada awgood, ay shirkadda Maersk si ku-meel gaar ah u hakin doonto aqbalaadda shixnadaha cusub ee taga ama ka yimaada dekedda Berbera,” ayaa lagu yiri bayaanka shirkadda.

Maersk ma aysan bixin faahfaahin dheeri ah oo ku saabsan waxa iska beddelay jadwalkeeda, arrintaas oo macaamiisha iyo ganacsatada ku reebtay su’aalo ku aaddan sababta dhabta ah ee ka dambeysa go’aankan.

Si kastaba ha ahaatee, hakintan lama filaanka ah ayaa ku soo beegmaysa xilli uu jiro isbedbeddel xooggan oo ku aaddan isku-socodka maraakiibta gobolka, iyadoo shirkadaha isaga goosha Geeska Afrika, Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed ay la tacaalayaan carqalado joogto ah iyo isbeddello xawli ah oo ku yimaada jadwalladooda.

Burburkan ku yimid nidaamka gaadiidka badda ayaa sii xoogeystay tan iyo markii uu dagaalka Iiraan qarxay 28-kii Febraayo, taas oo qalqal gelisay marinnada badda ee Bariga Dhexe, isla markaana dhalisay cabsi horleh oo ku aaddan amniga marin-biyoodyada muhiimka ah.

Khataraha ka imaanaya kooxda Xuutiyiinta ee Iiraan ay taageerto, kuwaas oo ka dhaqdhaqaaqa Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, ayaa sii kordhiyay culeysyadaas, inkastoo Maersk aysan go’aankeeda Berbera si toos ah ugu xirin arrimahaas.

In kasta oo ay hakisay ganacsiyada cusub, shirkaddu waxay xaqiijisay in shixnadaha hadda waddada ku jira aanay arrintani saameyn doonin. “Iyadoo Maersk ay si kumeel gaar ah u hakin doonto safarradeedii Berbera, waxaan xaqiijin doonnaa in shixnad kasta oo hadda soo socota la gaarsiin doono halkii loogu talagalay sidii qorshuhu ahaa,” ayay raacisay shirkaddu.

Sidoo kale, Maersk ayaa qiratay in hakintan ay si gaar ah u saameyn doonto dalka aan badda lahayn ee Itoobiya, oo qeybo ahaan ku tiirsan. Sanadihii la soo dhaafay, dekeddan ayaa soo jiidatay maalgashi ballaaran oo lagu ballaarinayo awoodda xamuulka iyo xoojinta waddooyinka ku xira Itoobiya.

Xitaa iyadoo dariiqii Berbera uu xaniban yahay, Maersk waxay macaamiisheeda u sheegtay in dekedaha kale ee gobolka ay weli yihiin kuwo furan oo shaqeynaya. “Adeegyadeenii joogtada ahaa ee Jabuuti, Muqdisho iyo Mombasa ayaa weli diyaar ah si ay u taageeraan baahiyahaaga daabulidda, ayna u xaqiijiyaan isku-xirnaanta gobolka oo dhan,” ayaa lagu yiri ogeysiiska. 

Askar ka tirsan badbaadada Koonfur Galbeed oo la dilay iyo ciidanka dowladda oo…

0

Baydhabo (Caasimada Online) – Howlgallo ballaaran ayaa ka socda duleedka magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Baay, kuwaas oo lagu baadi-goobayo rag hubeysan oo dil u geystay askar ka tirsanaa ciidanka Badbaadada Koonfur Galbeed, kadibna baxsaday.

Sida ay ilo kala duwan u xaqiijiyeen Caasimada Online, raggaasi ayaa weerarka kadib si degdeg ah uga baxsaday goobta, iyadoo aan weli si rasmi ah loo shaacin khasaaraha rasmiga ah ee ka dhashay falkaas.

Howl-galladan ayaa waxaa si wadajir ah u fulinaya ciidamo isugu jira Booliis iyo kuwa Milatari ah, kuwaas oo isku dayaya inay gacanta ku soo dhigaan eedeysaneyaasha falkaasi ka dambeeyay.

Ciidamada ayaa la sheegay inay baaritaanno ka wadaan deegaanno dhowr ah oo ku teedsan duleedka Baydhabo, iyagoo raadinaya xog kasta oo horseedi karta in la soo qabto ragga baxsadka ah.

Ujeedka howl-galladan ayaa ah in la soo qabto eedeysaneyaasha laguna horgeeyo Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida, oo horey gacanta ugu haysay kiisas la xiriira falal amni darro oo ka dhacay magaalada Baydhabo.

Dhanka kale, saraakiisha hay’adaha ammaanka ee magaalada Baydhabo ayaa saacadihii lasoo dhaafay yeeshay kulan gaar ah oo looga hadlayay xaaladda amni ee gobolka Baay.

Kulankan ayaa diiradda lagu saaray sidii loo adkayn lahaa amniga guud ee magaalada iyo hareeraheeda, loogana hortagi lahaa falalka lidka ku ah amniga ee soo noqnoqday.

Mas’uuliyiinta ayaa sidoo kale xusay in la kordhin doono howl-gallada amni sugidda, si loo xaqiijiyo nabadgelyada iyo xasilloonida gobolka Baay.

Iiraan oo war culus ka soo saartay safiirka ay Israa’iil u magacowday Somaliland

Tehran (Caasimada Online) — Dowladda Iiraan ayaa a si kulul u cambaaraysay go’aanka ay Israa’iil ergey diblomaasiyadeed ugu magacawday maamulka Somaliland, iyadoo tallaabadan ku sifeysay xadgudub ka dhan ah madax-bannaanida Soomaaliya.

Afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iiraan, Esmaeil Baghaei ayaa sheegay in go’aanka Israa’iil ay ergeyga ugu dirtay Somaliland, uu muujinayo isku-day joogto ah oo lagu carqaladaynayo xasilloonida dalalka Islaamka, loogana abuurayo gobolka kala-qaybsanaan xooggan.

“Tallaabadan aan loo meel dayin waa xadgudub qaawan oo ka dhan ah Axdiga Qaramada Midoobay iyo xeerarka caalamiga ah. Waa weerar toos ah oo lagu qaaday madax-bannaanida, xornimada iyo wadajirka dhuleed ee dowlad madax-bannaan,” ayuu yiri Baghaei, oo u warramayay warbaahinta ku xiran dowladda Iiraan.

Wuxuu sidoo kale ugu baaqay Qaramada Midoobay, Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC), Midowga Afrika iyo guud ahaan beesha caalamka inay ka hortagaan dhul-ballaarsiga Israa’iil iyo faragelinta ay ku hayso arrimaha gudaha ee dalalka madax-bannaan.

Cambaaraynta Iiraan ayaa ku soo beegmaysa xilli ay sii kordhayaan falcelinta diblomaasiyadeed ee ka dhalatay tallaabadii ay Israa’iil 15-kii bishan Abriil ugu magacawday diblomaasiga Michael Lotem inuu noqdo ergeygeedii ugu horreeyay ee Somaliland balse aan halkaas fadhiisan doonin (non-resident envoy). Tani ayaa timid bilo un kaddib markii Tel Aviv ay noqotay dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah ugu aqoonsada deegaankaas dowlad madax-bannaan.

Dowladda Soomaaliya ayaa markiiba diiday go’aankaas, iyadoo caddaysay in isku-day kasta oo Somaliland loola dhaqmo sidii dowlad madax-bannaan uu jabinyao sharciga caalamiga ah, isla markaana uu wiiqayo midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Midowga Afrika ayaa isna cambaareeyay go’aanka Israa’iil, isagoo dib u xaqiijiyay in uusan Somaliland u aqoonsanayn dowlad madax-bannaan, wuxuuna ka digay in tallaabooyinka hal dhinac ah ee noocan oo kale ah ay halis weyn gelinayaan xasilloonida Geeska Afrika.

Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) ayaa soo saaray dhaleeceyn taas la mid ah, halka bayaan wadajir ah oo ay soo saareen 16 dal oo Carbeed iyo kuwa Islaam ah, oo ay ku jiraan Soomaaliya, Masar, Sacuudi Carabiya, Turkiga, Pakistan iyo Urdun, ay tallaabada Israa’iil ku sifeeyeen xadgudub cad oo ka dhan ah qaranimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.

Arrintan ayaa isku beddeshay mid ka mid ah xasaradaha diblomaasiyadeed ee ugu xasaasisan Geeska Afrika sanadkan, iyadoo dowladda Soomaaliya ay waddo olole ay isugu keenayso waddamada Carabta, Afrika iyo kuwa Muslimiinta u badan yihiin si ay u garab istaagaan mowqifkeeda ah in maqaamka Somaliland aan lagu go’aamin karin aqoonsi shisheeye ama gacan-togaaleysi dibadda ah.

Dhaq-dhaqaaqa dambe ee Israa’iil ayaa daba socda aqoonsigeedii rasmiga ahaa ee ay siisay Somaliland bishii Diseembar 2025, tallaabo ay si degdeg ah ay u cambaareeyeen xukuumadda Muqdisho iyo dhowr dowladood oo gobolka ah.

Khilaafkan diblomaasiyadeed ayaa sii xumaaday bishii Janaayo markii Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil, Gideon Saar, uu booqasho ku tagay Hargeysa, uuna la kulmay Madaxweynaha maamulka Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi, arrintaas oo ay Soomaaliya xilligaas ku tilmaantay xadgudub sharci-darro ah iyo daan-daansi ka dhan ah madax-bannaanideeda.

Dowladda Iiraan ayaa inta badan dhaq-haqaaqyada Israa’iil ee Somaliland u aragta qayb ka mid ah qorshe ballaaran oo salka ku haya faragelin goboleed.

Xukuumadda Tehran ayaa horay u cambaaraysay aqoonsigii ay Israa’iil siisay Somaliland bishii Diseembar, waxayna sidoo kale si weyn u dhaliishay booqashadii uu wasiir Saar ku tagay Hargeysa bishii Janaayo ee la soo dhaafay.

Maersk suspends bookings to Somalia’s Berbera port

Berbera, Somalia – Maersk said on Monday it had temporarily suspended new bookings to and from the Port of Berbera in Somalia’s breakaway region of Somaliland, abruptly halting fresh cargo business at one of the Horn of Africa’s key trade gateways.

In a notice to customers, the Danish shipping giant said the suspension took effect immediately and would be temporary.

“We are writing to inform that, effective immediately and due to scheduling changes, Maersk will temporarily suspend acceptance of new bookings to and from the Port of Berbera,” the company said.

‘Scheduling changes’

Maersk did not explain what had changed in its schedule, leaving customers and traders without a fuller reason for the move.

However, the abrupt halt comes amid wider volatility in regional shipping, as carriers across the Horn of Africa, the Red Sea and the Gulf of Aden grapple with repeated disruptions and schedule changes.

The disruption has deepened since the Iran war broke out on February 28, rattling shipping lanes across the wider Middle East and raising fresh fears over the security of key maritime chokepoints.

Iran-backed Houthi threats in the Red Sea and Gulf of Aden have added to those pressures, although Maersk did not directly link its Berbera decision to either factor.

Maersk did not say whether those broader pressures drove its Berbera decision.

Despite the pause in new business, the company sought to reassure clients that cargo already in transit would not be affected.

“While Maersk will temporarily suspend its call to Berbera, we will ensure that any cargo currently en route is delivered to its final destination as planned,” it said.

Maersk also acknowledged Berbera’s growing importance to regional trade, especially for cargo serving neighbouring Ethiopia.

“We understand that you may have relied on our call to Berbera for local gateway cargo as well as for connectivity to neighbouring markets such as Ethiopia,” the company said.

The suspension is likely to draw attention across the Horn of Africa, where Berbera has increasingly served as a strategic alternative corridor for landlocked Ethiopian trade and as a rising logistics hub on the Gulf of Aden.

In recent years, the port has attracted major investment to expand container capacity and strengthen road links into Ethiopia.

‘Alternative ports’

Even with the Berbera route paused, Maersk told customers that other ports in the region would remain available.

“Our continued services to Djibouti, Mogadishu, and Mombasa remain available to support your logistics needs and ensure connectivity across the region,” the company said.

The company urged customers who need access to Berbera to consider alternative inland arrangements through those operational ports.

“We encourage you to reach out to your customer representative at Maersk to discuss landside options if you need connections to Berbera,” the notice said.

For importers and exporters, the immediate effect is clear: no new Maersk bookings for Berbera until further notice. For now, the company says it will continue updating customers through its website while its teams remain available to assist with planning.

“We will continue to keep you updated on the situation via Maersk.com,” the company said. “Our teams are on hand to support with your planning, should you need any assistance.”

Culimadii garabka DF oo lagu arkay shirka mucaaradka iyo xubno kale oo ku biiray

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Shirka magaalada Muqdisho uga socda siyaasiyiinta mucaaradka ayaa maanta lagu arkay qaar kamid ah culimadii garabka dowladda ee taageerada u muujin jiray Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Muuqaallo laga soo tabiyay guriga madaxweynihii hore ee Shariif Sheekh Axmed oo ah goobta uu ka socdo shirka mucaaradka ayaa waxaa la arkayay culimada oo halkaasi ku sugan.

Culimadan ayaa waxaa horkacayay Sheekh Bashiir Axmed Salaad oo ah guddoomiyaha culimada Soomaaliyeed, lamana oga ujeedka culimadan ay shirka mucaaradka u tageen.

Warbaahinta ku sugan gudaha guriga Shariif oo isku dayday inay Sheekh Bashiir wax ka weydiiyso ayaa wuxuu gebi ahaanba ka gaabsaday inuu hadlo, isagoo iska leexiyay makarafoonka warbaahinta.

Warar soo baxaya oo weli la xaqiijin ayaa sheegaya in culimada ay halkaas u tageen kadib dalab ka yimid mucaaradka, si loo balaadhiyo wadatashiyada socda, oo kusoo aadaya xilli uu dalka ku jiro marxalad xasaasi ah.

Dhinaca kale, siyaasiyiin hor leh ayaa kusoo biiray shirka mucaaradka ee ka socda guriga madaxweyne hore Shariif Sheekh Axmed, iyadoo dhaq-dhaqaaqyada siyaasadeed ee Muqdisho ay sii xoogeysanayaan.

Mustaf Dhuxulow oo dhowaan laga qaaday xilkii Agaasimaha Socdaalka iyo Jinsiyadda, iyo Cabdullaahi Maxamed Nuur oo kmaid ah musharrixiinta xilka madaxweynaha HirShabelle ayaa isna saaka gaaray hoyga Sheekh Shariif.

Labadan siyaasi ayaa kulan albaabada u xiran la yeeshay Sheekh Shariif, waxaana kulankaasi ku wehlinayay Taliyihii hore ee NISA Cabdullaahi Maxamed Cali (Sanbaloolshe).

Sidoo kale, wararku waxay sheegayaan in ay suuragal tahay in siyaasiyiintan ay si rasmi ah uga qeyb-galaan maalinta xiritaanka madasha, taas oo loo qorsheeyay maalinta Jimcaha.

Siyaasiyiinta mucaaradka ayaa sii xoojiyay dhaq-dhaqaaqyada siyaasadeed ee wadaan, iyagoo sidoo kale shalay kulan xasaasi ah la yeeshay odayaasha dhaqanka beelaha Hawiye.

Mucaaradka ayaa ku dhawaaqay badbaado qaran oo qeyb ka noqonayso bulshada Soomaaliyeed. Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Xuseen Rooble oo ka warbixiyay kulanka u dhexeeyay mucaaradka iyo odayaasha dhaqanka Hawiye ayaa sheegay in odayaasha lala wadaagay xaaladda adag ee dalka iyo marxaladda kala-guurka ah ee lagu jiro.

Sidoo kale, waxa uu xusay in dhinacyadu isla qaateen in wixii hadda ka dambeeya uu dalku u baahan yahay badbaado qaran oo ay ka qayb qaadato dhammaan bulshada Soomaaliyeed.

Ra’iisul Wasaarihii hore ayaa shacabka ugu baaqay inay qaataan kaalintooda, isla markaana ay qayb ka noqdaan badbaadada dalka.

Arrintan ayaa ku soo beegmaysa xilli ay Soomaaliya wajahayso xaalad hubanti la’aan ah, taas oo ka dhalatay ismari-waaga hanaanka doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuurkii 2012-kii.

Xog: Dayac weyn oo ka jira dekedda Boosaaso ee uu maamulo Imaaraadka

0

Boosaaso (Caasimada Online) – Waxaa isa soo taraya wararka laga helayo dekedda magaalada Boosaaso ee xarunta gobolka Bari, kuwaas oo muujinaya dayac baahsan oo saameyn ku yeeshay howlaha ganacsi ee dekeddaasi.

Wararka ayaa sheegaya in marinka laga soo galo dekedda uu si weyn uga buuxsamay ciid, taas oo caqabad ku noqotay dhaq-dhaqaaqa maraakiibta iyo gaadiidka u kala goosha dekedda.

Saameynta arrintan ayaa si toos ah u gaartay gaadiidka u socda dekedda, iyadoo qaar ka mid ah ay ku xayirmeen, taas oo hakad gelisay shaqooyinkii dekedda.

Shalay, doon lagu magacaabo Baarakalah ayaa la kulantay caqabad culus kadib markii ay ku dhegtay ciidda buuxisay marinka dekedda xilli ay isku dayaysay inay soo xirato.

Arrintan ayaa keentay in loo adeegsado doon kale oo ka caawisa in laga dejiyo rarka ay waday, si loo yareeyo culayska una suurageliso in dib loo dhaqaajiyo.

Doontan oo ka timid dalka Cumaan ayaa sida la sheegay u waday badeecooyin kala duwan oo ay leeyihiin ganacsato Soomaaliyeed, taas oo muujinaysa heerka saameynta uu dayacu ku yeeshay ganacsiga.

Sanadihii ugu dambeeyay ayaa si joogto ah looga soo warinayay in dekedda Boosaaso ay la daalaa dhacayso caqabado kala duwan iyo dayactir la’aan baahsan, hase yeeshee ma muuqan tallaabo wax ku ool ah oo lagu xallinayo dhibaatada.

Dekedda Boosaaso oo ka mid ah ilaha dhaqaale ee ugu muhiimsan Puntland ayaa muddo ka badan 10 sano waxaa maamulayay shirkad laga leeyahay Imaaraadka Carabta, taas oo lagu dhaliilayo inay ka gaabisay horumarinta adeegyada dekedda.

Arrintan ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan mas’uuliyadda shirkadda iyo doorka maamulka ee ilaalinta iyo horumarinta kaabeyaasha muhiimka ah ee dhaqaalaha.

Abiy turns Ethiopia’s sea access push into a security issue

Addis Ababa, Ethiopia – Ethiopian Prime Minister Abiy Ahmed has renewed his push for sea access, casting Ethiopia’s landlocked status not only as an economic burden but also as a threat to security, sovereignty and digital privacy.

In an interview with state broadcaster ETV on 15 April, Abiy went beyond his usual economic case and described the lack of a coastline as a wider structural weakness for Ethiopia.

“To be without a sea outlet is to be without privacy,” Abiy said, invoking the Amharic word “gemena”, or “my secret”.

He said dependence on external transit routes leaves Ethiopia exposed across trade, communications and digital infrastructure, including undersea cables, satellite links and cross-border data flows.

Strategic survival

The remarks reflect a more securitised turn in Addis Ababa’s message on maritime access. Ethiopia no longer presents the issue only in terms of transport costs and competitiveness, but now also frames it as one of state control and strategic security.

Abiy has tried before to ease regional concerns over the issue. In October 2023, he said Ethiopia had no intention of seeking sea access by force.

In March 2025, he again ruled out war with Eritrea over Red Sea access, while describing the matter as important to Ethiopia’s future.

While he still says Ethiopia will pursue access peacefully, his latest remarks link maritime access more directly to state secrecy, resilience and national capacity.

The stakes are high for Ethiopia, which became landlocked after Eritrea gained independence in 1993.

More than 95 per cent of Ethiopia’s import-export trade by volume passes through the Addis-Djibouti corridor, according to the World Bank, underlining the scale of the country’s dependence on external routes.

Diplomatic friction

The renewed rhetoric comes at a sensitive diplomatic moment.

In February, Abiy said he had asked Turkish President Recep Tayyip Erdogan for diplomatic support for Ethiopia’s push for sea access, highlighting how central the issue has become in Addis Ababa’s regional diplomacy.

Turkey has mediated the dispute between Ethiopia and Somalia since tensions flared over Addis Ababa’s January 2024 memorandum of understanding with Somaliland, the breakaway region that Somalia still considers part of its territory.

The deal proposed access to Somaliland’s coast for a naval facility and commercial use in exchange for possible recognition, prompting strong objections from Mogadishu.

Turkey later brokered the Ankara Declaration, adopted on December 11, 2024, under which Somalia and Ethiopia agreed to pursue “reliable, secure and sustainable” access arrangements while reaffirming respect for Somalia’s sovereignty, unity and territorial integrity.

Despite Turkish mediation, Ethiopia’s maritime push has continued to strain ties with Eritrea.

In February, Ethiopia accused Eritrea of military aggression and of supporting armed groups inside Ethiopian territory, while also saying it remained open to peaceful negotiations on issues including access to the Red Sea through Assab.

Eritrea rejected the accusations as “false and fabricated”. Reuters reported that Eritrea has taken offence at Abiy’s repeated comments on sea access, which many Eritreans view as an implied threat.

In December, the United Nations urged both countries to recommit to the 2000 Algiers Agreement, which ended their border war and remains the main framework governing their sovereignty and territorial boundaries.

‘Conquest’ warnings

Adding to the unease, former Ethiopian army chief Lieutenant General Tsadkan Gebretensae recently used state media to revive a long-running grievance.

He said Ethiopia had failed to turn battlefield gains into political outcomes during the 1998-2000 war with Eritrea, noting that Assab was politically off-limits at the time.

Analysts note that the shift in rhetoric may also be aimed at a domestic audience.

“The prime minister’s emphasis on maritime access appears to serve primarily domestic and strategic purposes,” said Surafel Getahun, a Kenya-based political analyst and former lecturer at Dire Dawa University.

Getahun said the rhetoric could help rally nationalist sentiment during economic difficulties while increasing pressure on neighbouring states for more favourable terms.

But he cautioned that retrospective claims about missed wartime opportunities over Assab do not stand up legally, arguing that, under international law, any attempt to take the port would constitute conquest rather than recovery.

Tilahun Adamu, a former Ethiopian diplomat to Somalia and a US-based legal professional, said Ethiopia should focus less on grievance and more on long-term strategy.

“Ethiopia possesses the right to reliable access to and from the sea, and should actively pursue it,” he said.

“However, it must articulate a strategy that ensures long-term, stable and peaceful utilisation.”

That tension now sits at the centre of regional concern. While Abiy maintains Ethiopia will pursue access peacefully, his latest language suggests Addis Ababa increasingly sees the issue as a strategic necessity.

“If we do not solve this, our industry will not be competitive,” Abiy said.

Falanqeeyeyaasha Israa’iil: Turkey ama Pakistan mid ayaa noqon doono dalka xiga ee…

Tel Aviv (Caasimada Online) – Falanqeeye arrimaha siyaasadda oo Israa’iili ah ayaa soo jeediyay in dalalka Turkiga ama Bakistaan uu midkood la wareegi doono booska Iiraan, kaas oo ah inuu noqdo cadowga koowaad ee ugu weyn ee Israa’iil ay ku leedahay gobolka.

Maqaal ra’yi ah oo uu ku daabacay wargeyska maalinlaha ah ee Maariv, ayuu falanqeeye Boaz Golani ku lafaguray isbeddellada xawliga ah ee ku dhacaya siyaasadda Bariga Dhexe, xilli ay weli socdaan wada-hadallada lagu doonayo in lagu soo afjaro dagaalka lagu qaaday Iiraan. Golani ayaa qoray in xukuumadda Tehran “lagu qasbi doono inay banneyso booska cadowga weyn ee Israa’iil,” isagoo xusay in waddan cusub loo baahan doono inuu doorkaas la wareego.

“Intii uu xukunka hayay Cali Khameenei, Iiraan waxay muddo soddon sano ah bixisay dadaal weyn si ay si daacad ah uga soo baxdo kaalintaas,” ayaa lagu yiri maqaalka, iyadoo falanqeeyuhu uu ku doodayo in dagaalka ugu dambeeyay ee lagu qaaday Iiraan—oo uu wehliyo burburka dhaqaale ee dalkaas—uu gabi ahaanba tirtiray awoodihii milateri ee Jamhuuriyadda Islaamiga ah, sida uu qabo.

Wargeyska Maariv ayaa soo bandhigay in Turkiga ama Pakistan uu midkood la wareegi doono jagada Iiraan. Sida uu qoray Golani, “Waxaa u muuqataa in loollanku uu salka dhigtay Turkiga iyo Pakistan u dhexeeya.”

Wuxuu ku sifeeyay labadan dal inay yihiin waddamo waaweyn (oo Turkigu leeyahay 85 milyan oo qof, halka Pakistan ay leedahay 240 milyan), labaduba waxay leeyihiin aqlabiyad Sunni ah oo adag, maamullo awoodda isku koobay oo ku tiirsan garabka milateriga, ciidamo aad u ballaaran, iyo si la yaab leh, inay labaduba xiriir wanaagsan la leeyihiin dowladda Mareykanka oo ah xulafada koowaad ee Israa’iil.

Dhanka kale, xiisadda u dhexaysa Israa’iil iyo Turkiga ayaa cirka isku shareertay toddobaadkii la soo dhaafay, kadib markii madaxda labada dhinac ay is-weydaarsadeen eedeymo kulul, xilli uu sii fidayo khilaaf juquraafi-siyaasadeed oo salka ku haya xasuuqa ka socda Gaza iyo loollanka awoodeed ee dalka Suuriya.

Qoraal uu soo dhigay barta xiriirka bulshada ee X, ayuu Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ku eedeeyay Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan inuu “xasuuqayo muwaadiniintiisa Kurdiyiinta ah” isla markaana uu “gabaad siinayo nidaamka argagixisada Iiraan iyo wakiilladiisa.”

Bilihii la soo dhaafay, Netanyahu ayaa si weyn ugu weeciyay dhaleeceyntiisa dhanka Turkiga, iyadoo xukuumadda Tel Aviv ay xiriir dhow la yeelatay Giriigga iyo Jamhuuriyadda Qubrus.

Si kastaba ha ahaatee, falanqeeyayaasha ayaa farta ku fiiqay arrin is-burinaysa, taas oo ah in maraakiibta si qarsoodi ah u shaqeysa ee laga leeyahay Giriigga (shadow ships) ay weli sii maraan dekedda Ceyhan ee Turkiga, iyagoo shidaal iyo shixnado milateri u daabulaya Israa’iil. Falanqeeyayaasha ayaa aaminsan in loollankan cusub uu xuddun u noqon doono dalka Suuriya, halkaas oo danaha iska soo horjeeda ay muddo dheer ka dhex aloosnaayeen.

Dhanka Pakistan, oo iskeed isugu muujisay inay tahay xudunta dhexdhexaadinta colaadaha caalamiga ah xilligan lagu jiro dagaalka Iiraan, ayaa waxaa muddo dheer jiray saraakiil dowladeed oo si cad u dhaliila Israa’iil.

Toddobaadkii hore, Wasiirka Difaaca Pakistan Khawaja Asif ayaa qoraal uu soo dhigay barta X, balse markii dambe uu tirtiray, wuxuu Israa’iil ku sifeeyay “shar” iyo “habaar ku dhacay aadanaha.” Hadalkan ayaa soo baxay saacado un kahor inta aysan wafdiyo ka kala socda Mareykanka iyo Iiraan soo gaarin caasimadda Islamabad si ay u yeeshaan wada-hadallo nabadeed oo ay garwadeen ka tahay Pakistan.

Maqaalkiisa, ayuu Golani ku soo gebagebeeyay digniin adag oo uu u dirayo xukuumadda Tel Aviv, isagoo yiri: “Israa’iil waa inay isu diyaaarisaa xaalad ay mid ka mid ah labadan dal si toos ah uga hor timaado, isla marka uu yaraado dagaalka ka dhanka ah Iiraan.”

Wuxuu raaciyay, “Kala doorashada labadan dal gacanteena kuma jirto, labada ikhtiyaarna waa kuwo si isku mid ah u xun. Awoodda ugu weyn ee aan haysano si aan ula tacaalno waa xiriirka aan la leenahay Mareykanka, kaas oo ay tahay inaan ku ilaalino awooddeena oo dhan.”

TPLF bid to reclaim Tigray rule raises fears of conflict

Mekelle, Ethiopia – Tigray’s main political force said it was reclaiming control of the northern Ethiopian region’s government, challenging the post-war order established by the Pretoria peace deal and raising fresh fears of renewed conflict.

In a statement published on Sunday, the Tigray People’s Liberation Front (TPLF) accused the federal government in Addis Ababa of preparing “to launch a bloody war once again”.

“It (the federal government) is in a hurry to launch a bloody war once again,” the statement said.

The party said Prime Minister Abiy Ahmed’s government had violated the 2022 African Union-brokered accord by extending the tenure of interim regional chief Lieutenant General Tadesse Worede for another year without consulting the TPLF.

It also alleged that federal authorities were withholding funds needed to pay civil servants and provoking fresh fighting inside Tigray.

‘Clear repudiation’

The declaration drew an immediate warning from Getachew Reda, a former TPLF spokesman who headed Tigray’s interim administration before falling out with the party and later joining Abiy’s government as an adviser.

Writing on X, Getachew said the TPLF’s move amounted to “a clear repudiation” of the post-war structure created by the Pretoria agreement.

“The international community must … act to stave off the threat” of another devastating conflict, he said.

There was no immediate public response from Abiy’s office. The TPLF’s claims that the federal government had breached the peace agreement could not be independently verified.

The move comes in a region still scarred by one of the century’s deadliest wars.

The 2020-2022 conflict between TPLF-led forces and Ethiopia’s national army killed hundreds of thousands of people through direct violence, famine and the collapse of health services, according to researchers.

Post-war strains

The Pretoria agreement, signed in November 2022, was meant to halt the war and establish an interim administration in Tigray until fresh regional elections could be held.

While the deal brought some initial progress, key issues remain unresolved, including the demobilisation of combatants, the return of displaced people and disputes over territory in western Tigray.

A deep internal split within the TPLF has also shaped much of the current crisis.

In March 2025, infighting between rival camps led by Getachew and veteran party chief Debretsion Gebremichael raised fears of renewed conflict as armed loyalists seized key towns. Abiy later called on Tigrayans to nominate a new regional leader.

Days later, Abiy appointed Tadesse, a former senior commander, to lead Tigray through what officials described as a “critical transition”. On April 8 this year, state media said Tadesse’s mandate had been extended for another year.

The peace accord has come under increasing strain in 2026.

A drone strike in Tigray on January 31 killed one person and wounded another, in what local officials described as a sign of renewed confrontation between national and regional forces.

The African Union Commission appealed for “maximum restraint”, urging all sides to resolve disputes through dialogue.

On February 10, UN rights chief Volker Türk warned that “the situation remains highly volatile”, adding that political dialogue was “urgently needed – not renewed resort to armed violence”.

Eritrea factor

Neighbouring Eritrea remains another source of tension. Ethiopia’s federal government has accused the TPLF of plotting with Asmara, allegations both the TPLF and Eritrea deny.

Eritrean forces fought alongside Ethiopian troops during the 2020-2022 war, but relations between Addis Ababa and Asmara have since deteriorated.

In February, Abiy publicly accused Eritrean troops for the first time of carrying out “mass killings” in Axum and engaging in looting during the early phase of the Tigray war.

The accusation underscored how wider regional tensions have become entangled with Tigray’s unresolved crisis.

In its latest statement, the TPLF said it would abolish the interim administration, restore Tigray’s executive and legislature, and strengthen ties with neighbouring Ethiopian regions and nearby countries.

Whether the party can turn that declaration into practical control remains unclear. But the move, which came less than two weeks after Abiy extended Tadesse’s tenure, underlined how fragile the post-war arrangement in Tigray has become.

Sawirro: Xamza oo maanta dhagax dhigay xarun muhiimad weyn u leh dalka

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya, Xamza Cabdi Barre ayaa maanta si rasmi ah u dhagax dhigay xarunta horumarinta manaahijta oo lagu horumarinayo tayada waxbarashada dalka.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa munaasabadda dhagax dhigga ka sheegay in horumarinta waxbarashadu ay tahay tiirka ugu muhiimsan ee lagu gaari karo mustaqbal wanaagsan.

Xamza ayaa sidoo kale xusay in xukuumadda Dan-Qaran ay mudnaan gaar ah siinayso casriyeynta iyo tayeynta nidaamka waxbarashada, taas oo muhiimad weyn u leh mustaqbalka Soomaaliya.

“Manhaj tayo leh waa saldhigga waxbarashada, Xaruntani waxa ay noqon doontaa goob muhiim u ah horumarinta aqoonta jiilasha soo koraya,” ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre.

Mashruucan cusub ee loo dhisayo dhaqaalaha dowladda ayaa qeyb ka ah dadaallada xukuumadda Soomaaliya ay ku xoojinayso adeegyada bulshada, gaar ahaan waxbarashada, si loo dhiso bulsho aqoon leh oo la jaanqaadi karta isbeddellada casriga ah.

Mudane Xamza ayaa tilmaamay in xaruntani ay isku xiri doonta waxbarashada iyo ardayga iyada oo ujeedku yahay u adeegidda mustabalka dalka iyo dadka Soomaaliyeed.

Ugu dambeyntiina, Ra’iisul Wasaaraha ayaa sheegay in dowladda Soomaaliya ay dib-u-dhisi doonto dhulkii hey’addaha dowladda taasi oo shacabka Soomaaliyeed looga baahan yahay in ay banneeyaan guud ahaan xarumaha dowladda maadama ay u baahantahay in danta guud loogu shaqeeyo.

Mareykanka oo duqeyn culus ka fuliyay Soomaaliya

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Ciidamada Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ayaa shaaciyay in duqeyn cirka ah oo ay ka fuliyeen Puntland lagu beegsaday dagaalamayaal ka tirsan kooxda Daacish.

Weerarkan ayaa la sheegay inuu ka dhacay dhul buuraley ah oo qiyaastii 30 mayl dhanka koonfur-bari kaga beegan magaalada dekedda ah ee Boosaaso, xarunta ganacsiga ee gobolka Bari.

Bayaan ay AFRICOM soo saartay ayaa lagu xaqiijiyay in duqeyntaasi la fuliyay 17-kii April, xilli Mareykanku uu kordhinayo weerarrada cirka ee uu ka wado gudaha Soomaaliya.

Si kastaba, AFRICOM ma aysan bixin faah-faahin dheeraad ah oo ku saabsan howlgalka, mana shaacin khasaaraha ka dhashay duqeyntaasi, ha ahaado mid naf iyo maalba leh.

Arrintan ayaa qeyb ka ah siyaasad cusub oo Mareykanku qaatay tan iyo sanadkii hore, taas oo ku aaddan in la yareeyo xogta la shaacinayo ee la xiriirta duqeymaha militari.

Dhinaca kale, Mareykanka ayaa sidoo kale duqeymo ka wada koonfurta Soomaaliya, halkaas oo toddobaadyadii u dambeeyay ay ka socdeen dagaallo culus oo u dhexeeya ciidamada dowladda iyo maleeshiyaadka Al-Shabaab.

Duqeymahan ayaa inta badan lagu bartilmaameedsadaa goobaha ay ku sugan yihiin hoggaamiyeyaasha iyo dagaalyahannada sare ee kooxahaasi.

Inkasta oo heerka duqeymaha Mareykanka uu hoos u dhacay xilligii ugu sarreeyay ee xiisadaha la xiriira Iiraan, haddana AFRICOM ayaa weli sii wada hawl-galladeeda militari ee Soomaaliya. Warbixinno kala duwan ayaa muujinaya in AFRICOM ay ku dhowdahay inay jabiso rikoodhkii sanadlaha ahaa ee duqeymaha Soomaaliya.

Trump oo hadal yaab leh soo saaray xilli uu dhex fadhiyo ceebta dagaalka Iran

Washington (Caasimada Online) – Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump oo weli isku dayaya in uu ka dabaasho ceebta ka raacday dagaalka Iiraan oo la rumeysan inay Israa’iil ku riixday ayaa sheegay in Tel Aviv aysan waligeed kala hadlin dagaalka Tehran.

Trump ayaa soo saaray qoraal cusub oo si kulul ugu weerarayo warbaahinta, kaasi oo uu ku yiri: “Israa’iil waligeed igalama hadlin dagaalka Iran”.

Waxa uu sidoo kale ku adkeystay in mowqifkiisa ku aaddan Iiran uu yahay mid muddo dheer soo jiray, isagoo tilmaamay in weerarradii 7-dii October 2023 ee Xamaas ay si weyn u xoojiyeen aragtidiisa ku saabsan in Iiran aysan waligeed yeelan karin hub nukliyeer ah.

Trump ayaa hadalladiisa u muuqday kuwo jawaab u ah hadal-hayn xooggan oo ka taagneyd gudaha Mareykanka, taas oo ah in Israa’iil ay si uun isaga ugu taraarixisay in uu dagaal ku qaado Iiraan.

Warbixin uu daabacay New York Times ayaa lagu sheegay in qaar ka mid ah la-taliyayaasha Trump oo ay ku jiraan saraakiil sare oo milatari, aysan ku qancin saadaasha Israa’iil ee uu soo bandhigay Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu ka hor hawl-gallada la xiriira Iiraan.

Warbixinta ayaa intaa ku dartay in doodaha gudaha Aqalka Cad ay ahaayeen kuwo adag, iyadoo ay jireen cabashooyin ku saabsan sida Israa’iil u soo bandhigtay qiimeynteeda istiraatiijiyadeed.

Sidoo kale, Joe Kent oo horey u ahaa madaxa Xarunta La-dagaallanka Argagaxisada ayaa sheegay inuu iska casilay xilkiisa, kadib markii uu rumeysan waayay in Israa’iil ay adeegsatay farsamooyin lagu saameynayo go’aamada Mareykanka.

Kent ayaa ku dooday in qaar ka mid ah tallaabooyinka militari ee la qaaday ay salka ku hayeen cadaadis dibadeed oo lagu qancinayay maamulka Mareykanka inay taageeraan weerarro ka dhan ah Iiraan.

Dhanka kale, Trump iyo saraakiisha Aqalka Cad ayaa si joogto ah u beeniyay eedeymahaas, iyagoo ku adkeysanaya in dhammaan go’aannada Mareykanka ay ahaayeen kuwo madax-bannaan oo lagu saleeyay amniga qaranka.

Si kastaba, Trump ayaa qoraalkiisa ku weeraray warbaahinta, isagoo ku tilmaamay “been abuur iyo sheekooyin la sameeyay”, wuxuuna carabka ku adkeeyay in natiijo kasta oo ka dhalata siyaasadda Mareykanka ee Iiraan ay noqon doonto “mid cajiib ah,” sida uu tilmaamay.

Shiinaha oo kordhinaya taageerada DF Soomaaliya ‐ Maxaa dhacay maanta?

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Shiinaha ayaa sii kordhinaysa taageerada ay siiso Dowladda Federaalka Soomaaliya, iyadoo maanta kulan muhiim ah oo u dhexeeya labada dhinac uu ka dhacay xarunta Wasaaradda Amniga Gudaha.

Kulanka ayaa si gaar ah u dhexmaray Wasiirka Amniga Gudaha ee XFS, Cabdullaahi Sheekh Ismaaciil (Fartaag) iyo Danjiraha dowladda Shiinaha u fadhiya Soomaaliya, Wang Yu iyo howlwadeeno ka tirsan safaaradda.

Kulanka ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga amni ee u dhexeeya labada dal, iyadoo si gaar ah loo falanqeeyay taageerada dowladda Shiinaha ee Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada dhismaha iyo tayeynta ciidamada amniga, iyo la dagaallanka xagjirnimada rabshadaha wadata.

Wasiirka Amniga Gudaha ayaa uga mahadceliyey dowladda Shiinaha taageerada joogtada ah ee ay siiso hay’adaha amniga Soomaaliya, isaga oo xusay in iskaashigan uu door muhiim ah ka qaato sugidda xasilloonida iyo amniga dalka.

Danjiraha dowladda Shiinaha, Mudane Wang Yu, ayaa dhankiisa xaqiijiyey in dalkiisu sii wadi doono taageerada dhinaca amniga, isagoo si gaar ah u xusay horumarinta hay’adda miino-baarista Soomaaliyeed iyo tayeynta shaqaalaha ka hawlgala, si loo yareeyo khataraha miinooyinka loona xoojiyo badbaadada shacabka.

Kulanka wasiirka waxaa ku weheliyey Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Amniga Gudaha, Maxamed Shire iyo La-taliye sare oo ka tirsan Wasaaradda, Shoki Hayir.

Ugu dambeyn, labada dhinac ayaa isla qaatay in la sii xoojiyo wada-shaqeynta istiraatiijiyadeed ee u dhexeysa Soomaaliya iyo Shiinaha, gaar ahaan dhinacyada amniga iyo xasilloonida.

DF oo ku eedeysay Puntland iyo Somaliland inay caqabad ku noqdeen…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa ku eedeysay Puntland iyo Somaliland, oo ayadu sheegata inay ka go’day Soomaaliya inay caqabad ku noqdeen hirgelinta imtixaanka mideysan ee shahaadiga ah, taas oo saameysay ardayda maamulladaas.

Wasiirka Waxbarashada, Hiddaha iyo Tacliinta Sare ee Dowladda Federaalka Soomaaliya, Faarax Sheekh Cabdulqaadir ayaa sheegay in caqabadahan siyaasadeed ay sabab u noqdeen in arday badan oo Soomaaliyeed aysan ka qeyb gelin imtixaanka qaran, taas oo keentay in dowladda ay qaaddo tallaabooyin kale oo lagu hubinayo in ardaydaasi helaan shahaado qaran.

Wuxuu xusay in imtixaanka shahaadiga ah uu yahay mid mideysan oo ay tahay in dhammaan ardayda gaarta heerka dugsiga sare ay wada galaan, si loo xaqiijiyo tayada waxbarashada iyo isku mid ahaanshaha nidaamka waxbarasho ee dalka.

Wasiirka ayaa tilmaamay in duruufaha siyaasadeed ee ka jira maamullada qaar, gaar ahaan Puntland iyo Somaliland, ay caqabad ku noqdeen in ardayda halkaas ku nool ay helaan fursad ay ku galaan imtixaanka dowladda dhexe.

“Dowladdu waxay eegaysaa mustaqbalka ardayga Soomaaliyeed ee ku jira duruufo uusan isagu dooran,” ayuu yiri wasiirku, isaga oo muujiyay in xaaladdan loo arko mid ku meel gaar ah oo la rajeynayo inay mustaqbalka dhammaato.

Wasiirka ayaa sidoo kale sheegay in wasaaraddu ay dejisay habab farsamo oo lagu xaqiijinayo tayada waxbarasho ee ardayda aan gelin imtixaanka mideysan, si aanay u lumin fursadaha waxbarasho ee mustaqbalka.

“Ardayda aan siineyno shahaadada qaran waa kuwo horey ugu galay imtixaanno ay qaadeen maamullada deegaannadooda, natiijooyinkoodana si adag ayaa loo hubiyaa,” ayuu mar kale yiri wasiirka.

Sidoo kale, wuxuu xusay in xiriir farsamo oo joogto ah uu ka dhexeeyo Wasaaradda Waxbarashada Federaalka iyo wasaaradaha waxbarashada ee maamullada dalka, si loo xaqiijiyo saxnaanta xogta iyo tayada ardayda.

Puntland iyo Somaliland ayaa weli ah labada maamul ee aysan ardaydooda ka qeyb gelin imtixaanka shahaadiga ah ee ay qaaddo Dowladda Federaalka Soomaaliya, taas oo sii adkeynaysa isku-dubaridka nidaamka waxbarashada dalka.

Mucaaradka oo dowladda Xasan Sheekh ka dalbaday inay degdeg u sii dayso…

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo ka tirsan siyaasiyiinta mucaaradka ayaa si kulul uga hadlay xarigga iyo xaaladda Sacdiyo Macallin Cali, isagoo dowladda ka dalbaday inay degdeg usii dayso.

Xildhibaanka ayaa sheegay in habka loola dhaqmay Sacdiyo uu dhaawac weyn ku yahay sumcadda dowladnimada iyo hay’adaha sharciga, isaga oo xusay in aanay jirin wax sharci ah oo loo maray xariggeeda, isla markaana aysan jirin dacwad cad oo loo haysto.

Cabdiraxmaan Cabdishakuur ayaa sidoo kale dhaliilay hoggaanka dalka, isagoo ku eedeeyay inay muujinayaan tabar-darro siyaasadeed iyo dulqaad la’aan marka ay timaado aragtiyada ka duwan kuwa dowladda, taas oo uu sheegay inay halis ku tahay dimuqraadiyadda iyo xorriyadda hadalka.

Xildhibaanka ayaa ku baaqay in si degdeg ah xorriyaddeeda loo siiyo Sacdiyo Macallin, isla markaana la dhowro xuquuqda muwaadiniinta, isagoo uga digay bulshada inay ka aamusto waxa uu ku tilmaamay gaboodfallo soo noqnoqday.

Mucaaradka ayaa horey si adag ugu cambaareeyay xarigga Sacdiyo, waxayna haatan dalbanayaan in si degdeg ah loo sii daayo, iyagoo xariggeeda ku tilmaamay mid ka tarjumeysa xadgudub ka dhan ah xuquuqda aasaasiga ah ee muwaadiniinta Soomaaliyeed.

Qoraalka Xildhibaanka ayaa u qornaa sidan:

Codka Sacdiyo Macallin oo iyadoo ilmaynaysa maanta laga wada maqlay Raadiyaha Shabeelle waa ceeb qaran, waa fadeexad ku tiran taliska Madaxweyne Xasan Sheekh, waa sumcaddarro ku dhacday dawladnimada iyo laamaha sharciga.

Waa gabar si awoodsheegasho ah loo afduubtay. Amar maxkmadeed laguma xirin, eed dacwadeedna looma haysto. Waxa keli ah ee lagu beegsaday waa in ay ka hadashay musuqmaasuqa iyo eexda hay’adaha dawladda.

Madaxweyne Xasanow in aad xammili kari waydo codka hal gabar keli ah, waxay caddaynaysaa nugaylka iyo tamar darrida taliskaaga.

Sacadiyo waxay la xuquuq tahay ubadkaaga ka shaqeeya Madaxtooyada dalka. Xuquuqdu ma aha mid lagu saleeyey waalidnimo, iyo ehelnimo waa se mid ku xiran sharci iyo xaqsoor loo siman yahay.

Waxaan cod dheer ugu baaqayaa in si degdeg ah Sacdiyo loo sii daayo, oo xuquuqdeeda loo soo celiyo. Waa gabar si xaq ah duruufta bulshada haysata uga hadashay, mana mudna in la xiro, la bahdilo, lagana ilmaysiiyo.

Dulmiga oo la eegtaa wuxuu la mid yahay kaqaybgal. Gaboodfalka oo dhexdhexaad laga ahaadana kama danbi yara ku lug lahaansho. Waa in aan si wadajir ah uga hortagnaa taliska waqtigiisa dhammaadka yahay ee barakicinta, boobka iyo gaboodfalka xuquuqda muwaadinka caadaystay.

Sidee DF u wajahaysa tallaabada cusub ee Israel u qaaday Somaliland kadib aqoonsiga?

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Warfaafinta Soomaaliya, Daa’uud Aweys Jaamac ayaa tallaabooyinka Israa’iil u qaadayso dhanka Somaliland ku tilmaamay xadgudub khatar ah oo ka dhan ah axdiyada caalamiga ah iyo midnimada dalka.

Wasiirka oo wareysi gaar ah siiyay telefishinka Al Jazeera ayaa xaqiijiyay in dowladda aysan u tanaasuli doonin ilaalinta badqabka dhulkeeda, iyadoo adeegsanaysa cadaadis dublamaasiyadeed iyo taageerada ballaaran ee caalamiga ah ee ay u heshay qadiyadda Soomaaliya.

“Waxaan aaminsanahay in tani ay tahay calaamad cusub oo muujinaysa xadgudubyada ay Israa’iil ku hayso madaxbannaanida Soomaaliya iyo midnimada dhulkeeda,” ayuu yiri wasiirka, wuxuuna intaas ku daray in Soomaaliya ay tahay hal dal oo aan dhulkeeda la taaban karin.

Wasiirka Warfaafinta ayaa xusay in tallaabada Israa’iil loo arko xadgudub cusub oo ay ku sameysay madax-bannaanida Soomaaliya, taas oo si qayaxan ay u diiddan tahay dowladda Soomaaliya.

Isagoo ka hadlayay tallaabooyinka ay dowladda qaadi doonto si ay uga jawaabto go’aankan, wuxuu yiri, “Waxaan ku caddeynay bayaan naga soo baxay saddex maalmood ka hor in ficil kasta oo ku xadgudbaya madaxbannaanida Soomaaliya iyo midnimada dhulkeeda aysan aqbali karin dowladda Soomaaliya.”

Waxa uu intaas sii raaciyay, “Waxaan sidoo kale xaqiijinnay in mudnaanta koowaad ee dowladda ay tahay in arrintan lagula tacaalo marinno dublamaasiyadeed, taas oo dhab ahaantii bilaabatay 26-kii December, markaas oo ahayd taariikhdii ay Israa’iil aqoonsatay Somaliland.”

Wasiirka ayaa muujiyay sida ay dowladda weli ugu kalsoon tahay waddooyinka dublamaasiyadeed, isagoo sheegay in taageero ballaaran laga helay Qaramada Midoobay, dalal badan oo Islaam ah, Midowga Afrika iyo hay’ado kale oo caalami ah.

“Weli waxaan ku kalsoonnahay marinnada dublamaasiyadeed si aan u hubinno in arrintani aysan sii socon. Waxaan horeyba taageero wanaagsan uga helnay daafaha dunida, oo ay ka mid yihiin Qaramada Midoobay, tiro dalal Islaam ah, Ururka Midowga Afrika iyo ururro kale oo caalami ah, kuwaas oo tallaabadan u arka xadgudub ka dhan ah midnimada dhulka Soomaaliya,” ayuu yiri wasiir Daa’uud Aweys Jaamac.

Israel ayaa 15-kii bishan shaacisay inay magacowday safiirkeedii ugu horreeyay ee ay u soo dirto Somaliland, oo dabayaaqadii sanadkii hore ay sheegtay inay aqoonsatay. Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Israel ayaa war-saxaafadeed ay soo saartay ku xaqiijisay in Michael Lotem loo magacaabay danjire aan fadhigiisu aheyn Hargeysa ee u qaabilsan Somaliland (non-resident ambassador).

Lotem ayaa hadda ahaa safiirka arrimaha dhaqaalaha ee qaaradda Afrika ee aan fadhigiisu ahayn qaaradda. Wuxuu hore u soo noqday safiirka Israa’iil ee dalalka Kenya, Asarbayjaan iyo Kasakhistaan.

Somaliland oo aan haysan aqoonsi rasmi ah tan iyo markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya inteeda kale sanadkii 1991-kii, ayaa u dhaqanta sidii maamul dhab ahaan u madax-bannaan oo leh nidaam maamul, mid siyaasadeed iyo mid amni.

Inkastoo dowladda dhexe ee Soomaaliya aysan awood u lahayn inay si buuxda u maamusho gobolkaas, haddana arrimaheeda waxaa wax laga weydiiya Muqdisho, iyadoo hoggaanka Somaliland-na ay ilaa iyo hadda ku guuldareysteen inay helaan aqoonsi caalami ah oo buuxa.

Si kastaba, xukuumadda Soomaaliya ayaa gabi ahaanba diiddan inay Somaliland u aqoonsato dowlad madax-bannaan, waxayna u aragtaa qeyb muhiim ah oo ka mid ah dhulweynaha Jamhuuriyadda.

Sawirro: Xasan Sheekh oo dhoolatus siyaasadeed ka sameeyay Muqdisho + Sawirro

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ahna Guddoomiyaha Urur-siyaasadeedka Caddaaladda iyo Wadajirka (JSP) Dr. Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta shir guddoomiyay kulanka guddiga fulinta, isagoo diray farriin siyaasadeed oo culus.

Shirka ayaa marka hore diiradda lagu saaray dardargelinta hawlaha doorashooyinka dowlad-goboleedyada, gaar ahaan kuwa isku sidkan ee golayaasha deegaanka iyo golayaasha wakiillada.

Madaxweynaha ayaa bogaadiyay kaalinta muuqata ee guddiga fulinta ay ka qaateen hirgelinta qorshayaasha istaraatiijiyadeed ee ururka, isagoo ku dhiirrigeliyay in la sii laba jibbaaaro dadaallada lagu xaqiijinayo hannaan doorasho oo daahfuran, isla markaana ku saleysan mabda’a qof iyo cod.

Sidoo kale, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in laga gudbo siyaasadda qofeysan, isagoo xusay in siyaasi kasta uu ku kalsoonaado codka shacabka iyo go’aankooda.

“Waxaan mar kale adkeynayaa in laga gudbo siyaasadda qofeysan. Muwaadin kasta oo leh han siyaasadeedna waa inuu ku kalsoonaado codka iyo go’aan dadweyne,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynaha oo la kulmay hawl-wadeenada xarunta dhexe iyo xarunta gobolka Banaadir ayaa sidoo kale u ballan-qaaday xubnaha ururka ee daneynaya tartanka doorasho hoosaadka in si caddaalad iyo hufnaan leh loogu kala saari doono nidaamka danabeysan (online) ee ururka, si loo xaqiijiyo sinaan ka dhex dhalata dhammaan musharraxiinta.

Ugu dambeyntiina, kulanka ayaa lagu adkeeyay muhiimadda wada shaqeynta, isku duubnida iyo dardargelinta howlaha hortabinta u leh Ururka, si loo gaaro guul siyaasadeed oo waarta.