Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, oo ah dalladda ugu weyn ee mucaaradka, ayaa sheegay inuusan ka qayb geli doonin doorasho ay gacanta ku hayaan madaxda dowlad-goboleedyada, xilli ay sidoo kale diidan yihiin nooca doorasho ee uu wado Madaxweynaha Xasan Sheekh Maxamuud.

Golaha ayaa sidoo kale muujiyay inuusan aqbali doonin in dalka uu galo firaaq dastuuri ah, isagoo diiday laba dariiqo oo uu sheegay in midna aysan haysan heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay. Midda koowaad waa doorasho dadban oo ay go’aankeeda leeyihiin madaxda dowlad-goboleedyada, halka tan labaad ay tahay hannaan ay dowladda federaalka keligeed ku maamusho geeddi-socodka doorashada.

Murashax madaxweyne Cabdiqaadir Cosoble, oo ka mid ah wejiyada siyaasadeed ee ku jira Golaha Mustaqbalka, ayaa sheegay in dalladdu aysan ka shaqeyn doonin doorasho la mid ah tii 2022, taas oo awood weyn siisay madaxda maamul-goboleedyada.

Mucaaradka ayaa qaba in dib loogu laabto qaabkii hore uu sii hurin karo muranka siyaasadeed, maadaama nidaamkaas muddo dheer lagu dhaliilayay inuu ku saleysan yahay gorgortan hoggaamineed oo xaddidaya matalaadda dadweynaha.

Waxa uu sheegay in Golaha Mustaqbalka, oo ay ku jiraan Puntland iyo Jubaland, ay isla garteen hannaan doorasho oo aan awoodda ugu weyn siinayn dowlad-goboleedyada, isla markaana laga fogaanayo qaab kasta oo mar kale dib u soo celin kara ismari-waagii siyaasadeed ee hore dalka uga dhacay.

Hase yeeshee, diidmada mucaaradka ee doorashada dadban waxay ku soo beegmaysaa xilli dowladda federaalka ay riixeyso hannaanka “qof iyo cod”, kaas oo iyaduna aan weli helin oggolaansho siyaasadeed oo loo dhan yahay, oo ka timaada dhanka mucaaradka iyo maamul goboleedyada qaarkood.

Dowladda ayaa u aragta nidaamkan inuu yahay waddada ugu dhow ee lagu gaari karo doorasho qof walba codkiisa dhiiban karo, balse mucaaradka iyo siyaasiyiin kale ayaa ku doodaya in geeddi-socodkaas aanu weli haysan saldhig sharci iyo mid siyaasadeed oo mideyn kara dhinacyada is haya.

Tijaabadii ugu horreysay ee nidaamkan ayaa ka dhacday Muqdisho dabayaaqadii sanadkii hore, markaas oo caasimaddu marti-gelisay doorasho qof iyo cod ah oo loo arkay tallaabo hordhac ah. Si kastaba, su’aalaha ugu waaweyn ayaa weli taagan, kuwaas oo la xiriira sida doorasho guud oo dalka oo dhan laga wada hirgelin karo iyadoo ay jiraan tabashooyin amni, sharci iyo kuwo siyaasadeed.

Muranka doorashada waxaa sii adkeeyay wax-ka-beddelladii dastuurka ee baarlamaanku ansixiyay bishii March, kuwaas oo furay dood cusub oo ku saabsan jadwalka kala-guurka siyaasadeed iyo suurta-galnimada in doorashooyinka la filayay bisha May ay dib u dhacaan. Arrintan ayaa sii kordhisay shaki ku saabsan in waqtiga kooban ee harsan lagu heli karo hannaan doorasho oo la isku wada raacsan yahay.

Xiisaddan siyaasadeed ma aha mid cusub. Soomaaliya waxay tan iyo dib-u-dhiska dowladnimada sanadkii 2000 la daalaa-dhacaysay sidii loo heli lahaa nidaam doorasho oo sharciyad leh, xasiloon, isla markaana ay ku mideysan yihiin dowladda dhexe, dowlad-goboleedyada iyo mucaaradka.

Dhammaadka muddo-xileed kasta waxa soo noqnoqda muran ku saabsan cidda maamuleysa doorashada, qaabka loo wajahayo matalaadda siyaasadeed, iyo sida loo isku waafajinayo nidaamka federaalka.

Khilaafka hadda jira wuxuu sidoo kale ku dul fidsan yahay xiriir horey u liitay oo u dhexeeya Villa Somalia iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada, gaar ahaan Puntland iyo Jubaland, kuwaas oo marar badan ka biyo diiday qaababka siyaasadeed ee ay dowladda federaalka waddo. Taasi waxay sii adkeyneysaa in si degdeg ah loo gaaro heshiis cusub oo lagu wajaho kala-guurka.

Marka la isku daro diidmada mucaaradka ee doorasho ay maamul-goboleedyadu maamulaan, shakiga ka jira nidaamka qof iyo cod, muranka dastuurka, iyo waqtiga sii yaraanaya ee ka harsan dhammaadka muddo-xileedka, Soomaaliya waxay mar kale u muuqataa inay galayso marxalad xasaasi ah, oo aysan muuqan in xilli dhow ay dhici doonto doorasho, nooca ay doonto ha noqoto’e.

Antalya (Caasimada Online) – Wasiirrada arrimaha dibadda ee 17 dal ayaa si kulul u cambaareeyay go’aankii Israa’iil at safiir ugu magacawday qeyb ka mid ah dhulka Soomaaliya, ayaga oo tallaabadan ku tilmaamay mid si qaawan ugu xadgudbaysa madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Bayaan wadajir ah oo ay wasiirradani soo saareen Axaddii ayay ku xaqiijiyeen in go’aanka Israa’iil uu yahay xadgudub cad oo ka dhan ah qaranimada iyo nabadgelyada dhulka Soomaaliya.

Dalalkan oo kala ah; Soomaaliya, Boqortooyada Sacuudi Carabiya, Qadar, Masar, Suudaan, Liibiya, Bangaladhesh, Aljeeriya, Falastiin, Turkey, Indonesia, Pakistan, Kuweyt, Mauritania, Urdun, Cumaan, iyo Yemen, ayaa si buuxda u diiday tallaabo kasta oo hal dhinac ah oo wiiqaysa midnimada iyo madax-bannaanida dowladaha.

Dalalkan ayaa muujiyay taageeradooda adag ee aan ruxmin ee ay la garab taagan yihiin midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya. Waxay sidoo kale bogaadiyeen hay’adaha sharciga ah ee dowladda Soomaaliya, iyagoo ku sifeeyay inay yihiin kuwa keliya ee matala, kana turjuma rabitaanka dhabta ah ee shacabka Soomaaliyeed.

Bayaanka ayaa mar kale xoojiyay garab istaagga madax-bannaanida Soomaaliya, isagoo hoosta ka xariiqay in tallaabo kasta oo dhaawacaysa qaranimada dalkaas ay tahay mid aan la aqbali karin.

Sidoo kale, wasiirrada ayaa sheegay in dhaq-dhaqaaqyadan diblomaasiyadeed ay yihiin kuwo si cad uga hor imaanaya mabaadi’da sharciga caalamiga ah, Axdiga Qaramada Midoobay iyo shuruucda aasaasiga ah ee Midowga Afrika.

Waxay ka digeen in ficilladani ay horseedayaan tusaale khatar ah oo halis gelin kara xasilloonida gobolka xasaasiga ah ee Geeska Afrika, isla markaana ay saameyn taban ku yeelan doonaan nabadda iyo amniga heer gobol iyo heer caalami intaba.

Ugu dambeyn, mas’uuliyiintan ayaa ku celiyay mowqifkooda ah in ficil kasta oo dhaawacaya madax-bannaanida, midnimada iyo wadajirka Soomaaliya si adag loo diido, iyagoo xusay in taageerada dowladda Soomaaliya iyo hay’adaheeda ay xilligan tahay arrin lagama maarmaan ah.

Bayaanka ayaa yimid kadib kadib markii Israa’iil ay Arbacadii ku dhawaaqday in diblomaasiga lagu magacaabo Michael Lotem uu noqon doono safiirkeedii ugu horreeyay ee maamulka Somaliland, balse ah mid aan halkaasi fadhiisan dooni (non-resident ambassador).  

Bishii Febraayo ee sanadkan, Israa’iil ayaa dhankeeda si rasmi ah u guddoontay waraaqaha aqoonsiga danjirenimo ee safiirkii ugu horreeyay ee Somaliland u magacawday Tel Aviv, Maxamed Xaaji, taas oo calaamad u ahayd in magacaabis laba-geesood ah ay xigi doonto.

Jowhar (Caasimada Online) – Golaha Wasiirada Dowlad-goboleedka HirShabelle ayaa maanta yeeshay shir deg-deg ah oo uu guddoomiyey Madaxweyne Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe), kaas oo diiradda lagu saaray arrimaha doorashooyinka dalka.

Shirka oo ahaa mid xasaasi ah ayaa waxaa ugu horreyn lagu dhaariyey Wasiirka Wasaaradda Qorsheynta Ismaaciil Xasan Nuur iyo Wasiir ku-xigeenka Wasaaradda Arrimaha Guddaha Axmed Bariise Xeydar.

Intaas kadib, golaha ayaa waxbixinno ka dhageystay Wasaaraddaha Arrimaha Guddaha, Amniga, Gargaarka, Beeraha, Diinta, Isgaarsiinta kuwaas oo faahfaahiyey arrimihii ugu dambeeyay.

Wasaaradda Gargaarka iyo Maareynta Masiibooyinka ayaa Golaha Wasiirrada Dowladda Hirshabeelle la wadaagtay digniin ku aadan roob iyo fatahaad.

Madaxweynaha Hirshabeelle oo kulanka ka hadlay ayaa faray Golihiisa Wasiirrada in loo diyaar-garoobo abaabul xooggan iyo doorasho qof iyo cod, taas oo caddeyneysa in HirShabelle ay diyaar u tahay fulinta qorshaha Villa Soomaaliya.

“Doorasho waa qof iyo cod, xisbigana waa JSP.” Madaxweynaha Dowladda Hirshabeelle ayaa Golaha Wasiirrada ka hor yiri.

Ugu dambeyn Madaxweyne Cali Guudlaawe ayaa ugu baaqay shacabka inay wacdaro ka dhigaan hannaanka doorasho ee dalka uu galay, ayna garab siiyaan laamaha amniga, si loo xaqiijiyo nabad-gelyo guud ee deegaannada HirShabelle.

Soomaaliya ayaa haatan ku jirto marxalad xasaasi ah, waxaana doorashooyin galaya Koonfur Galbeed, Galmudug iyo HirShabelle, maadaama madaxda saddexdaan maamul uu ka dhamaaday muddo xileedka, kadibna waxaa ku xigi doono doorashooyinka heer federaal.

Jowhar (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa saacadihii lasoo dhaafay ciidamo dheeraad ah gaysay magaalada Jowhar xilli la filayo in doorashooyin ay ka bilowdaan Dowlad-goboleedka HirShabelle, maadaama uu dhammaaday muddo xileedka madaxda maamulkaasi.

Ciidamadan oo wata gaadiidka dagaalka ayaa ka tirsan Kumaandooska Gorgor ee Xoogga Dalka, waxayna ku biirayaan ciidamadii dowladda ee horay u joogay halkaasi.

Wasiirka Amniga HirShabelle, Mudane Maxamed Cabdiraxmaan Khayre oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa beeniyay in dhaq-dhaqaaqan uu la xiriiro siyaasad, waxaase uu xaqiijiyay in ciidamadu ay sugi doonaan ammaanka Jowhar, isla markaana ay ka qayb qaadan doonaan howlgallada socda.

“Wararka lagu faafiyay baraha bulshada waa waxba kama jiraan. Ciidamada maanta tagay Jowhar waxay u tageen howlgallo lagu xaqiijinayo amniga laguna ciribtirayo kooxaha Khawaarijta ah”. ayuu yiri Wasiirka Amniga.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in HirShabelle iyo Dowladda Dhexe ay ka mideysan yihiin qorshaha amniga, isla markaana ay si wadajir ah uga shaqeyn doonaan xasilinta caasimada Jowhar iyo guud ahaan deegaanada HirShabelle.

“Dowladda Hirshabelle iyo Dowladda Federaalka Soomaaliya labaduba way ka mideysan yihiin qorshaha lagu adkeynayo amniga, waxayna si wadajir ah uga shaqeynayaan xasilloonida dalka”. ayuu sii raaciyay qoraalkiisa.

Tallaabadan ciidan ee ay dowladda u qaaday dhanka HirShabelle ayaa kusoo aadeyso, iyada oo dhawan sidaan oo kale ciidamo loogu daabulay Koonfur Galbeed, kadibna meesha laga saaray madaxweyne Cabdicasiis Lafta-gareen.

Si kastaba, qorshaha Dowladda Federaalka ayaa haatan ah in doorashooyin ay ka qabato Maamul-goboleedyada Koonfur Galbeed, Galmudug iyo HirShabelle, maadaama madaxdooda uu mar hore ka dhammaaday muddo xileedka.

Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumadda Somaliland ayaa jawaab deg-deg ah ka bixisay diidmada ay kala kulantay Danjiraha ay Israa’iil usoo magacowday magaalada Hargeysa, iyada oo sheegtay in dalalka ka horyimid tallaabadaas aysan wax u dhimeyn xiriirka diblomaasiyadeed ee kala dhexeeya Tel Aviv.

Bayaan kasoo baxay wasaaradda arrimaha dibadda xukuumada Madaxweyne Cirro ayaa waxaa lagu sheegay in Somaliland ay tahay dal madaxbanaan, isla markaana aysan qeyb ka ahayn Soomaaliya.

Israa’iil ayaa Arbacadii ku dhawaaqday in diblomaasiga lagu magacaabo Michael Lotem uu noqon doono safiirkeedii ugu horreeyay ee maamulka Somaliland, balse ah mid aan halkaasi fadhiisan dooni (non-resident ambassador), waxayna taas keentay in dowlado waa wayn ay ka horyimaadaan go’aanka Israa’iil.

Tallaabadaas waxaa ka horreysay in bishii Febraayo ee sanadkan, Israa’iil ay iyana dhankeeda si rasmi ah u guddoontay waraaqaha aqoonsiga danjirenimo ee safiirkii ugu horreeyay ee Somaliland u magacawday Tel Aviv, Maxamed Xaaji, taas oo calaamad u ahayd in magacaabis laba-geesood ah ay xigi doonto.

Jawaabta Somaliland ayaa timid saacado uun kadib warsaxaafadeed ay goor sii horreysay soo saareen wasiirrada arrimaha Dibadda ee 17 dal ay ku  xaqiijiyeen in go’aanka Israa’iil uu yahay xadgudub cad oo ka dhan ah qaranimada iyo nabadgelyada dhulka Soomaaliya.

Dalalka soo saaray bayaanka ayaa kala ah; Soomaaliya, Boqortooyada Sacuudi Carabiya, Qadar, Masar, Suudaan, Liibiya, Bangaladhesh, Aljeeriya, Falastiin, Turkey, Indonesia, Pakistan, Kuweyt, Mauritania, Urdun, Cumaan, iyo Yemen, waxayna si buuxda u diideen tallaabo kasta oo hal dhinac ah oo wiiqaysa midnimada iyo madax-bannaanida dowladaha.

Waxaa kale oo ay  muujiyeen taageeradooda adag ee aan ruxmin ee ay la garab taagan yihiin midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya. Waxay sidoo kale bogaadiyeen hay’adaha sharciga ah ee dowladda Soomaaliya, iyagoo ku sifeeyay inay yihiin kuwa keliya ee matala, kana turjuma rabitaanka dhabta ah ee shacabka Soomaaliyeed.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Maamulka Puntland Mudane Saciid Cabdullaahi Deni ayaa xalay soo saaray xeer Madaxweyne oo uu ku dhisay Maxkamadda Sarre iyo Maxkamadda Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus.

Tani ayaa ka dhigan in Puntland ay markii ugu horreysay yeelatay Maxkamad Ciidan oo laba heer ah, si lamid ah Dowladda Federaalka Soomaaliya.

Dhismaha Maxkamadda Sare ee Ciidamada

Waxaa xubnaha hoos ku xusan loo magacaabay Maxkamadda Sare Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus

1. G/Sare Maxamuud Cabdiqaadir Xasan Guddomiyaha Maxkamadda Sare Ciidamada Qalabka sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland.
2. G/Sare Maxamed Faarax Maxamed Guddoomiye Ku-xigeenka Maxkamadda Sare Ciidamada Qalabka sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland
3. Dhamme Abshir Cabdi Jaamac Garsoore Maxkamadda Sare Ciidamada Qalabka sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland
4. Dhamme Cabdiqafaar Cabdirashiid Maxamuud Garsoore Maxkamadda Sare Ciidamada Qalabka sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland
5. Dhamme Maxamed Siciid Cali (Oday) Garsoore Maxkamadda Sare Ciidamada Qalabka sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland
6. Dhamme Cabdiqani Daahir Jaamac Garsoore Maxkamadda Sare Ciidamada Qalabka sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland
7. G/le Jaamac Xirsi Faarax Xeerilaaliyaha Maxkamadda Sare Ciidamada Qalabka sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland
8. L/X/le Maxamed Axmed Maxamed Kaaliye Maxkamadda Sare Ciidamada Qalabka sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland

Dhismaha Maxkamadda Darajada 1-aad ee Ciidamada

Waxaa xubnaha hoos ku xusan loo magacaabay Maxkamadda Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland

1. G/Dhexe Cabdixakiin Maxamed Siciid Guddomiyaha Maxkamada Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida iyo Debiyada Culus ee Dowladda Puntland
2. G/le Jaaamc Siciid Maxamed Garsoore Maxkamada Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland
3. Dhamme Cabdifataax Cabdi Daahir Garsoore Maxkamada Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland
4. Dhamme Maxamed Cabdiraxmaan Yuusuf Garsoore Maxkamada Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland

4 . Dhamme Cabdirisaaq Siciid Cumar Garsoore Maxkamada Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland

5. G/Dhexe Maxamed Xuseen Axmed Xeerilaaliyaha Maxkamada Darajada 1-aad d ee Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland
6. L/X/le Faadumo Cabdulaahi Yuusuf Kaaliye Maxkamada Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland
7. L/X/le Mukhtaar Cali Xuseen Kaaliye Maxkamada Darajada 1-aad ee Ciidamada Qalabka Sida iyo Dambiyada Culus ee Dowladda Puntland.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynaha Maamulka Puntland Mudane Saciid Cabdullaahi Deni oo wareegto soo saaray ayaa isbeddel ballaaran ku sameeyay hoggaanka taliska ciidanka Booliska maamulkaas, isaga oo soo magacaabay taliyeyaal iyo ku xigeenno cusub.

Deni ayaa Sarreeye Guuto Cabdulqaadir Jaamac Dirir u magacaabay inuu noqdo taliye ku-xigeenka 2-aad  Booliska Puntland, waxaana la faray inuu dardargeliyo shaqada hortaalla.

Sidoo kale, wuxuu magacaabay taliye qaybeedyo iyo ku xigeenno cusub oo ka howlgalaya deegaannada Dowlad-Goboleedka Puntland.

Hoos ka akhriso wareegtada oo dhammaystiran;-

Garoowe : 18 April 2026 : Madaxweynaha Dowladda Puntland Mudane Siciid Cabdullaahi Deni, ayaa soo saaray Xeer Madaxweyne Lr.11 iyo Lr. 12 oo ku saabsan Taliye-ku-xigeenka 2-aad Ciidanka Booliska, Taliyeyaasha Qeybaha Ciidanka Booliska iyo Hoggaamada Ciidanka Booliska Dowladda Puntland.

Madaxweynaha Dowladda Puntland

Markuu arkay: Dastuurka Dowladda Puntland Qodobkiisa 80-aad.

Markuu arkay: Aqoontooda, kartidooda iyo waayo aragnimadooda Ciidanimo.

Markuu arkay: Baahida loo qabo isbedel lagu sameeyo Hogaamadda iyo Saraakiish Sare ee Ciidanka Booliska.

Wuxuu xeeriyey: –

Qodobka 1-aad
(Magacaabid Taliye ku xigeen iyo Hogaamo)

1. S/Guuto Cabdulqaadir Jaamac Dirir Taliye Ku-xigeenka 2-aad ee Ciidanka Booliska Dowladda Puntland

2. G/Sare Yuusuf Axmed Ciise Taliyaha Kuliyada Tababarka Booliska ee Carmo.

3. G/Sare Maxamuud Cabdixakiin Yuusuf Taliyaha Hoggaanka Baarista Dambiyada (CID) Dowladda Puntland

4. G/le Samiiro Cabdullaahi Maxamed Taliye Ku-xigeenka Hoggaanka Dambiyada (CID) Dowladda Puntland

5. G/Sare Faarax Nuur Maxamed Taliyaha Hoggaanka Kormeerka Ciidanka Booliska Dowladda Puntland

6. G/le Cabdirisaaq Axmed Jaamac Taliye Ku-xigeenka Hoggaanka Kormeerka Ciidanka Booliska Dowladda Puntland

7. G/Sare Sekeriye Cabdiraxmaan Maxamed Taliyaha Hoggaanka Tababarada iyo Qorshaynta Ciidanka Booliska Dowladda Puntland

8. G/Sare Cabdirisaaq Ismaaciil Xasan (Darwiish) Taliyaha Hoggaanka Hawlaha Ciidanka Booliska Dowladda Puntland

9. G/Dhexe Faadumo Cabdulqaadir Cali Taliyaha Hoggaanka Ilaalinta Deegaanka Ciidanka Booliska Dowladda Puntland

10. G/Sare Xuseen Cali Maxamuud Taliyaha Hoggaanka Xiriirka Bulshada Dowladda Puntland

11. G/le Cabdikhadar Maxamuud Axmed Taliye Ku-xigeenka Hogaanka Xiriirka Bulshda Dowladda Puntland

Qodobka 2-aad

(Magacaabid Taliyayaasha Qaybaha)

1. G/Sare Maxamuud Muuse Bille Taliyaha Qaybta Booliska Gobolka Mudug

2. G/le Ayuub Siciid Cali (Dheeg) Taliye Ku-xigeenka Qaybta Booliska Gobolka Mudug

3. G/sare Fu’aad Maxamuud Xuseen Taliyaha Qaybta Booliska Gobolka Nugaal

4. G/Dhexe Ayax Jamaal Axmed Taliye Ku-xigeenka Qaybta Booliska Gobolka Nugaal

5. G/Sare Siciid Aadan Siciid Taliyaha Qaybta Booliska Gobolka Bari

6. G/dhexe Maxamed Bashiir Ismaaciil Taliye Ku-xigeenka Qaybta Ciidanka Booliska Gobolka Bari

7. G/Sare Bashiir Maxamed Maxamuud Taliyaha Qaybta Booliska Gobolka Karkaar

8. G/le Xudayfi Xuseen Cismaan Taliye Ku-xigeenka Qaybta Ciidanka Booliska Gobolka Karkaar

9. G/Sare Siciid Ducaale Faarax Taliyaha Qaybta Booliska Gobolka Haylaan

10. G/sare Cabdinaasir Maxamed Muuse (Shaati) Taliyaha Qaybta Booliska Gobolka Sanaag

11. G/le Siciid Faarax Ibraahin Taliye Ku-xigeenka Qaybta Booliska Gobolka Sanaag

12. G/Sare Maxamuud Maxamed Cabdulle (Shoox) Taliyaha Qaybta Booliska Gobolka Raas Casayr

Xeerkani wuxuu dhaqan gelayaa markuu Madaxweynuhu saxiixo, waana saxiixay.

-DHAMMAAD-

-XAFIISKA WARFAAAFINTA MADAXTOOYADA DOWLADDA PUNTLAND-

Nairobi (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, Mudane Cabdicasiis Xasan Maxamed (Lafta-gareen) oo haatan ku sugan magaalada Nairobi ee caasimada dalka Kenya ayaa bilaabay kulamo-siyaasadeed oo ku aadan xaaladda maamulkaasi.

Lafta-gareen ayaa markii ugu horreysay tan iyo markii ay ka adkaatay dowladda Soomaaliya kasoo muuqday warbaahinta, isaga oo kulan la yeeshay xildhibaannada labada gole ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya.

Kulanka oo ahaa qado sharaf ayaa waxaa diiradda lagu saaray xaaladda guud ee Koonfur Galbeed iyo caqabadaha haatan taagan, sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay xafiiska Cabdicasiis Lafta-gareen.

Labada dhinac ayaa ku ballamay in si wadajir ah in si wadajir ah looga wada shaqeeyo howlaha maamulka, loona faa’iideysto fursadaha jira.

“Waxaan maanta magaalada Nairobi ee dalka Kenya Casuumaad qado sharaf ah oo aan ugu sameeyey mudanayaasha labada Aqal ee BJFS iyo Siyaasinyiinta deegaanada Koonfur Galbeed. Kulanka ayaa waxaa ugu doodnay xaaladda guud ee Koonfur Galbeed Soomaaliya, caqabadaha jira, iyo fursadaha horumarineed ee u baahan in si wadajir ah looga shaqeeyo” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Kulankan waxaa ka qayb-galay inta badan siyaasiyiinta iyo xildhibaannada mucaaradka ee horay ula safnaa ee madaxweyne Lafta-gareen, kuwaas oo siyaasad ahaan looga adkaaday loolankii soo socday ee Koonfur Galbeed.

Dowladda Federaalka ayaa haatan doorasho ka qaban qaabineyso magaalada Baydhaba, taas oo lagu soo dooran doono Baarlamaan iyo Madaxweyne cusub.

Sanca (Caasimada Online) — Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee maamulka Xuutiyiinta Yemen ayaa Jimcaihii si adag uga digtay waxa ay ku tilmaantay doorka sii kordhaya ee Israa’iil ay ka waddo Soomaaliya, iyagoo sheegay in magacaabista safiirka cusub ee Hargeysa ay tahay xadgudub ka dhan ah qaranimada Soomaaliya, isla markaana ay halis gelin karto xasilloonida marin-biyoodka Badda Cas.

Bayaan lagu baahiyay wakaaladda wararka ee Saba, oo uu maamulo maamulka Xuutiyiinta ee fadhigiisu yahay caasimadda Sanca, ayaa wasaaraddu ku sheegtay in joogitaan kasta oo Israa’iil ay ku yeelato Somaliland uu yahay “xarriiq cas” oo aan la aqbali karin. Maamulka ayaa ku eedeeyay dowladda Israa’iil inay doonayso in maamulkan gooni-goosadka ah ay u adeegsato saldhig laga soo abaabulo falal ka dhan ah Soomaaliya iyo dalalka kale ee gobolka.

Wasaaradda ayaa carrabka ku adkaysay in tallaabadani ay tahay xadgudub “qaawan” oo ka dhan ah sharciga caalamiga ah iyo madax-bannaanida, xornimada iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.

Sidoo kale, waxay ka digtay in joogitaanka Israa’iil ee Somaliland uu wiiqi doono amniga Geeska Afrika, wuxuuna khatar toos ah ku yahay Badda Cas, Gacanka Cadmeed, isku-socodka maraakiibta caalamiga ah iyo guud ahaan ganacsiga adduunka.

Bayaanka Xuutiyiinta ayaa baaq degdeg ah u diray waddamada dhaca xeebaha Badda Cas, iyo sidoo kale dalalka Carabta iyo kuwa Islaamka, si ay u qaadaan tallaabooyin dhab ah oo looga hortagayo qorsheyaasha Israa’iil ee Soomaaliya.

Digniintan xasaasiga ah ayaa soo baxeysa maalmo uun kadib markii Israa’iil ay ku dhawaaqday in diblomaasiga lagu magacaabo Michael Lotem uu noqon doono safiirkeedii ugu horreeyay ee aan fadhigiisu ahayn Somaliland (non-resident ambassador). Tallaabadan oo sii qoto-dheeraynaysa xiriirka Tel Aviv iyo maamulka is-magacaabay, ayaa si weyn uga careysiisay dowladda Muqdisho, waxayna soo jiidatay indhaha dalalka gobolka.

Israa’iil ayaa si rasmi ah u aqoonsatay Somaliland bishii Diseembar ee sanadkii hore, iyadoo noqotay waddankii ugu horreeyay ee tillaabadaas qaada. Dowladda Soomaaliya ayaa markiiba si kulul u cambaaraysay go’aankaas, iyadoo adkaysay in Somaliland ay tahay qayb ma-guuraan ah oo ka mid ah dhulka Soomaaliya, isla markaana xiriir kasta oo shisheeye oo lala yeesho Hargeysa oggolaansho la’aan uu yahay mid sharci-darro ah.

Khilaafkan diblomaasiyadeed ayaa cirka isku shareeray bilihii la soo dhaafay. Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil, Gideon Saar, oo bishii Janaayo booqasho ku tagay Hargeysa, ayaa ballan-qaaday in Israa’iil ay xoojin doonto xiriirka, furi doonto safaarad, isla markaana ay magacaabi doonto safiir. Hadalkaas ayaa dhaliyay dhaleeceyn xooggan oo ka timid dowladda Soomaaliya iyo cambaareyn ay soo saareen dhowr urur goboleed.

Somaliland ayaa ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991-kii kaddib burburkii dowladdii dhexe. Tan iyo xilligaas, waxay dhisatay dowlad, hay’ado ammaan iyo lacag u gaar ah, balse Soomaaliya iyo inta badan beesha caalamka ayaa weli u aqoonsan inay tahay qayb ka mid ah jamhuuriyadda Soomaaliya.

Meesha istaraatiijiga ah ee ay Somaliland kaga taallo Gacanka Cadmeed, oo ku dhow mid ka mid ah marinnada badda ee ugu mashquulka badan adduunka, kana soo horjeedda qaybaha ay Xuutiyiintu ka maamulaan dalka Yemen, ayaa xiriirka Israa’iil iyo Hargeysa ka dhigtay mid leh saameyn ka baxsan xuduudaha Geeska Afrika.

Kooxda Xuutiyiinta, oo gacanta ku haysa inta badan waqooyiga Yemen oo ay ku jirto caasimadda Sanca, ayaa muddo bilo ah qalalaasaha amniga ee Badda Cas ku xirayay iska-hor-imaadkooda ballaaran ee ay kula jiraan Israa’iil. Hadalkoodan dambe ayaa si cad u muujinaya inay hadda u arkaan dhaqdhaqaaqa diblomaasiyadeed ee Israa’iil ee Somaliland inuu qayb ka yahay isla loollankaas gobolka ka socda.

 Baydhaba (Caasimada Online) – Ciidanka Booliska gaarka ah ee Haramcad ayaa lagu soo warramayaa inay si buuxda ula wareegeen ammaanka guud ee magaalada Baydhaba, kadib banaanbaxyo Jimcihii shalay ka dhacay gudaha magaladaasi, kuwaas oo looga soo horjeeday diidmada shilinka Soomaaliga.

Ciidamada Haramcad ayaa ku baxay xaaladda soo korortay, waxayna howlgal ka sameeyeen gudaha magaalada, iyaga oo sidoo kale la hadlay ganacsatada iyo dadka deegaanka, si loo dajiyo xaaladda.

Taliyaha ururka labaad ee guutada Haramcad Saxnuuni Cabdulqaadir Axmed oo hoggaaminayay howlgalka ayaa ganacsatada amray inay furaan goobahooda ganacsiga, ayna qaataan lacagta shilinka Soomaaliga ah.

Sidoo kale, wuxuu tilmaamay in aan la aqbali karin in la diido shilinka Soomaaliga ah, ayna tallaabo ka qaadi doonaan cid kasta oo ka hor imaata amarka dowladda, maadaama ganacsatada la faray in ay qaataan.

La wareegidda ciidanka Haramcad ee amniga Baydhaba ayaa kusoo aadayo, xilli haatan magaaladaas ay ka socdaan dhaq-dhaqaaqyo ku aadan doorashooyinka maamulkaas oo isugu jiro Goleyaasha Deegaanka, Baarlamaanka iyo mida Madaxweynaha, maadaama uu isbeddel dhacay.

Dowladda Federaalka ayaa si guud u farogelisay Koonfur Galbeed, iyada oo meesha ka saartay madaxweynihii maamulkaas Cabdicasiis Laftagareen, kadib markii uu ka horyimid qorshaha dowladda dhexe ee doorashooyinka dalka.

Xaaladda guud ee magaalada ayaa ah mid deggan, waxaase soconayo kulamo siyaasadeed oo loogu diyaar garoobayo doorashooyinka, maadaama lasoo dooranayo Xildhibaanno iyo Madaxweyne ay yeelan doonto Koonfur Galbeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xaaladda degmada Dayniile ee gobolka Banaadir ayaa weli kacsan, iyada oo lasoo warinayo in saaka xaafadda Warlaliska laga dareemayo xiisad xooggan iyo dhaq-dhaqaaqyo ciidan.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in saaka ay degmada gudaha u galeen ciidamo ka tirsan kuwa Booliska oo wata gaadiidka dagaalka iyo Cagaf-Cagafyo, waxaana kusoo baxay dadka deegaanka oo diidan in la burburiyo guryahooda, taas oo keentay in la dareemayo xaalad adag oo kacsanaan ah.

Ciidamada ayaa fulinaya amar kasoo baxay dowladda oo ku aadan burburinta dhulkaasi, halka shacabkana ay diidan yihiin, waxaana haatan ay isku horfadhiyaan xaafadda Warlaliska oo ah halka ay ka taagan tahay xiisadda.

Xiisadda oo saameynteeda si weyn looga dareemay Dayniile ayaa horay u sababtay gacan ka hadal dhex-maray labada dhinac, waxaana ka dhashay khasaare kala duwan oo u badan dhaawac iyo burbur hantiyeed, iyadoo sidoo kale ay waxyeeello gaartay ciidamada.

Ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay saraakiisha amniga iyo maamulka degmada Dayniile oo ku aadan xiisaddan oo u muuqato mid kasii dareyso.

Xaaladda ayaa sii cakirmeysa, waxaana socda dhaq-dhaqaaqyo ciidan iyo abaabul ay wadaan dadka deegaanka oo adeegsanayo dhagaxyo iyo waxyaabaha kale ee ay heli karaan, si ay uga hortaan ciidamada ammaanka.

Si kastaba, Dowladda Soomaaliya ayaa meelo badan oo kamid ah caasimada waxay ka sameysay burburin iyadoo maalmihii u dambeeyay cagta la mariyay xaafado ka tirsan degmooyinka Kaaraan iyo Heliwaa ee gobolka Banaadir.

Raaga Ceelle (Caasimada Online) – Ciidamada Gorgor ee Xoogga Dalka Soomaaliyeed ayaa maanta sameeyay arrin cajiib ah, iyaga oo muujiyey doorkooda muhiimka ah ee isku dhafan sugidda amniga iyo garab istaagga bulshada.

Ciidamada ayaa maanta howlgal gurmad ah ka fuliyay agagaarka degmada Raaga Ceelle ee gobolka Shabeellaha Dhexe, iyaga oo gargaar bani’aadanimo u fidiyay shacab ku tabaaleysan degmadaasi, xilli ay wajahayaan abaaro daran.

Ururka 195-aad ee Guutada 19-aad ee Kumaandooska Gorgor ayaa fuliyay howlgalka gurmadka ah, iyadoo la raacayo amarka Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Waxay ciidamadu shacabka deegaanka gaarsiiyeen deeq ka kooban qeybaha kala duwan ee raashinka, si loo yareeyo saameynta abaaraha baahsan ee ka jira halkaas, loona taageero qoysaska nugul inta lagu guda jiro bisha Ramadaan.

Tallaabadan ayaa kusoo aadeysa xilli ay bulshada Soomaaliyeed si weyn u dareemayso qiimaha nabadda iyo is-caawinta, gaar ahaan bilahan barakeysan.

Sidoo kale, waxay muujinaysaa in howl-gallada Xoogga Daka aysan ku ekeyn oo keliya dhinaca milatariga, balse ay barbar socdaan dadaallo lagu xoojinayo nolosha iyo rajada bulshada deegaannada laga xoreeyey cadowga.

Deeqdan la gaarsiiyey shacabka Raaga Ceee ayaa astaan u ah isku xirka amniga iyo samafalka, taasoo sare u qaadaysa kalsoonida bulshada iyo rajada mustaqbalka. Waa fariin cad oo muujinaysa in marka dhul la xoreeyo ay la socoto dib u soo nooleyn nololeed iyo garab istaag dhab ah oo loo fidinayo dadka deegaanka.

Horay ayay sidoo kale ciidamadan howla gargaar uga sameeyeen deegaanno laga xoreeyay kooxda Al-Shabaab oo ku yaala koonfurta iyo bartamaha dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maamulka Gobolka Banaadir oo uu horkacayo guddoomiye Xasan Maxamed Xuseen (Muungaab) ayaa maanta qaaday tallaabo deg-deg ah oo la xiriirta Warta Siigaale, kadib markii roobkii ka da’ay caasimada uu burburiyay qayb kamid ah warta oo isku xirto illaa todobo degmo oo ka tirsan gobolka.

Guddoomiye ku-xigeenka Howlaha Guud ee Maamulka Gobolka Banaadir oo kormeer ku teegay Warta Siigaale ayaa sheegay in dib loo amba-qaaday dhismaha warta, isla markaana la guda galay wajigii labaad si loo dhammaystiro.

Sidoo kale wuxuu hoosta ka xariiqay in wax lacag ah aan lagu soo dalici doonin maamulka gobolka, ayna shaqada qaban doonto shirkaddii dhistay wajiga koowaad ee Warta Siigaale ee degmada Hodan.

“Waxaan joognaa Warta Siigaale oo ah biyo qabad wayn oo isku xira 7 degmo oo ka tirsan magaalada Muqdisho roobabkii xalay da’ay waxay saameeyeen meelo yaryar sida aan wada ognahay wartan waxay mareysay laba waji waxaa soo dhammaaday qaybtii koowaad oo duqa magaalada uu xarig jaray hadda waxaan ku guda jirnaa dhismaha wajiga labaad oo ah qayb adag biyaha waxay kamid yihiin musiibooyinka dabiiciga ah oo aadka u qatarta badan ka magaalo ahaa iyo maamul ahaana waa u diyaarsanahay” ayuu yiri gudoomiye ku xigeenku.

Waxaa kale oo uu kusii daray “Ma jirto wax lacag ah oo lagu soo dalacayo dowladda Hoose, waxaana si sdegdeg ah dib loogu ambaqaaday hawlihii dhismaha”.

Wartan ayaa loo dhisay in lagu xakameeyo biyaha roobka iyo fatahaadaha, si looga hortego waxyeelo soo gaarta shacabka iyo hantidooda.

Dhanka kale, waxa uu xusay in ay soo kormeereen laamiyadii la dhisay iyo biyo qabadyada kale, isla markaana aysan jirin wax cilad ah oo soo laabtay.

“Duqa magaalada inta uu joogay waxaan sameynay biyo qabadyo waa wayn iyo dhismayaal laamiyo oo si casri ah loo dhisay midna wax dhaawac ah kuma imaan”. ayuu mar kale yiri ayuu yiri Guddoomiye ku-xigeenka Howlaha Guud.

Antaaliya (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo ku sugan dalka Turkiga ayaa maanta kulan doceed la yeeshay Ra’iisul Wasaaraha dalka  Serbia, Prof. Dr. Đuro Macut, oo ay isku arkeen Madasha 5-aad ee Diblomaasiyadda Antaaliya (ADF2026).

Kulanka dhex-maray labada mas’uul ayaa waxaa diiradda lagu saaray xiriirka taariikhiga ah ee Soomaaliya iyo Serbia, kaas oo soo bilowday 1960-kii xilligii la aasaasay Dhaqdhaqaaqa Dalalka Dhexdhexaadka ah (Non-Aligned Movement), iyaga oo isla gartay muhiimadda uu leeyahay in lasii xoojiyo.

Sidoo kale, intii uu kulanku socday labada dhinac waxay isla garteen inay jiraan fursado ballaaran oo lagu horumarin karo iskaashiga dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo kheyraadka dabiiciga ah, gaar ahaan shidaalka iyo gaaska.

Ra’iisul Wasaaraha Serbia oo madasha ka hadlay ayaa carrabka ku adkeeyay in dalkiisu uu taageersan yahay madaxbannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, uuna tixgelinayo mabda’a faragelin la’aanta arrimaha gudaha.

Si kastaba,  Serbia ayaa kamid ah Dowladaha Soomaaliya ka taageera dhinaca tababarka Ciidamada Qalabka, gaar ahaan ilaalada madaxda Qaranka, maadaama dhowr cutub oo hadda shaqeeya lagu soo tababaray dalkaasi.

Inta badan ciidamadaas ayaa lagu tababaraa Kulliyadda milatariga ee Marshal Tito ee loo garan ogyahay Kula Training Center.

Madaxweynaha Soomaaliya ayaa weli sii wada kulamada gaar gaarka ah ee uu la yeelayana madaxda caalamka ee isugu tegay magaalada Antaaliya ee dalka Turkiga oo lagu qabtay Madasha 5-aad ee Diblomaasiyadda Antaaliya (ADF2026)