Baydhaba (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya dagaal culus oo maanta ka dhacay duleedka magaalada Baydhaba ee xarunta gobolka Baay.

Dagaalka oo u dhexeeyay ciidamada dowladda iyo Al-Shabaab ayaa si gaar ah uga dhacay deegaanka Maaya Fuulka ee gobolka Baay, kadib markii ay soo weerareen Al-Shabaab.

Weerarka ayaa waxaa lagu ekeeyay xero ay daganaayeen ciidamada, waxaana kadib xigay dagaal aanba waxba la’isku reebay kaas oo dhaliyay khasaare xoogan.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in ay maqlayeen dhawaqa hubka ay is waydaarsanayeen labada dhinac balse aysan cadeyn karin inta uu la’egyahay khasaaraha.

Saraakiisha milatariga Soomaaliya oo ka hadlay dagaalkan waxa ay sheegeen inay iska caabiyeen Al-Shabaabkii weerarka soo qaaday, dibna ay u celiyeen.

Al-Shabaab ayaa dhankeeda guul ka sheegatay dagaalka, waxaana ay shaacisay in khasaare isugu jiro dhimasho iyo dhaawac ay gaarsiisay ciidamadii ku sugnaa halkaasi.

Xaaladda ayaa haatan ah mid deggan, waxaana ciidamada dowladda iyo kuwa Koonfur Galbeed ay howlgal ka sameeyeen duleedka Baydhaba, iyaga oo gacanta kusoo dhigay shaqsiyaad lagu tuhmayo inay gacan saar la leeyihiin kooxda Al-Shabaab.

Baydhaba iyo naxaawigeeda ayaa waxaa badanaa ka dhaca weeraro kala duwan oo gaysta khasaarooyin isugu jiro dhimasho iyo dhaawac.

Muqdisho (Caasimada Online) – Habeen Arbaco ah, 22-kii bisha Febarury ayaa koox hubaysani waxay wadada ku joojiyeen Abubakar Axmed oo ah nin dallinyaro ah oo maalmo ka hor maydkiisa laga helay duleedka Muqdisho.

Qiyaastii 11-kii fiidnimo ee xiliga Soomaaliya, ayaa waxaa wada ku taalla degmada Huriwaa ee gobolka Banaadir waxaa istaajiyay ciidamo ku la bisan dharka booliska Soomaaliya, sida uu qoyska la wadaagay nin dhallinyaro ah oo la socday Abubakar.

“Rag hubaysan oo dharka booliska wata oo jidka taagan ayaa waxa ay u istaajiyaan sida qolo amniga sugaysa oo kale,..labada dhinac ayaa laga kala istaagay, labadaba waa la dajiyay waxaan dareemeynaa bartilmaameedku inuu ahaa yarkaan walaalkeey ah oo dhiman doona,” ayuu yiri Maxamed Axmed oo ah walaalka ka wayn Abubakar oo la hadlay BBC.

Abubakar ayaa ahaa sida uu noo sheegay walaalkiisa ganacsade ka shaqaysta lacagaha danabaysan iyo sarifka.

Wuxuu intaa ku daray intaas isaga oo soo xiganaya ninkii dhallinyarada ahaa ee joogay goobta, in gaari uu watay Abubakar oo ahaa Toyota Surf iyo isagabii ay ka xaysteen ragii ciidanka ahaa.

“Gaarigii sidaas ayay ku wateen, [iyo] wiilka dhiman doona ee walaalkeey ah oo jeebeysan oo indhaha ka xiran,” ayuu yiri.

Booliska Soomaaliya waxay sheegeen in ay baaritaan wali ku wadaan dhacdadaan.

Subaxii xigay habeenkii la afduubtay ayaa qoysku sheegeen in maydka Abubakar laga helay dulledka magaalada Muqdisho isaga iyo gaarigii uu watay intaba.

“Meel walba ayaan ka raadinay”

Maxamed ayaa sheegay habeenka la afduubtay walaalkiis uu isagu ku sugnaa magaalada Nairobi ee dalka Kenya, balse maadaama ay shirko ku ahaayeen ganacsiga lacagaha isaga iyo walaalkii Abubakr, oo ay si aad u dhaw isaga war hayeen uu markiiba ka war helay dhacdada qabsatay walaalkii.

“Waxaan isla markiiba ku dadaalay inana la xariiro dad asxaab ah oo aan ku lahaa laamaha amniga qaybahooda kala duwan…waa la baxay meeshii wax ka dhaceenaa la tagay, gacamada kala duwan ee ciidamada qalabkaa sidaa la galiyay…laakiin qadartoo qorneed awgeed iyo cidda wax fulisay oo ahyd cid abaabulan ayaa ilaahey wuxuu qadaray [inaan la qaban kooxdii afduubka gaysatay].

Gaariga in laga furay taarikada ayuu raaciyay hadalkiisa Maxamed.

Dhanka kale waxa uu sheegay in lacago ku jiray akoonada uu maamulayay Maxamed qaarkood lala baxay. Ma uusan cadda sida loola baxay lacagahaas, balse qoysku waxay tuhmayaan in afduubayaashu ay ku qasbeen Abubakar in uu lacagta soo saaro.

Waxa kale oo uu sheegay in akoonada qaar ee ay uu hayay lambarkooda sirta uu markiiba ka bixiyay lacagihii ku jiray.

Sidee ku badbaaday wiilka la socday Abubakar?

Sida ay sheegeen Qoyska oo soo xiganayay wiilka, waxaa isaga iyo Abubakarba laga amray in ay ka soo dagaan gaarigii ay wateen, ka dibna waxaa lagu amray in ay jilbaha dhulka dhigtaan indhaha ayaana laga xiray.

Muddo kadib ayaa labadoodiiba la soo waday loona soo ka xeeyay gaarigii la saari lahaa, balse inta aan wiilkan yar la sari gaariga ayuu u sheegay ninkii hubaysnaa ee gacanta ku hayay ‘inuu baxo dib dambana gadaal u soo fiirin’.

Sidaas ayuu ku helay fursad uu qoyska kula wadaago shilka ku dhacay Abubakar.

Wiilkaan ayaa sidoo kale qaraabo la ahaa Abubakar.

Boolisku maxay yiraahdeen?

Sid aay sheegeen booliska Soomaaliya ilaa iyo todoba qof ayaa loo soo qabtay kiiska afduubka iyo dila ee Abubakar Axmed. Waxaa ka mid ah dadkaas taliyihii saldhiga Booliska ee degmada Huriwaa oo ah halka uu falku dhacay.

Sidoo kale waxa ay boolisku sheegeen in la qabtay ciidan la socday taliyaha saldhigaas oo ka mid ahaa booliska oo tiradoodu ahayd shan askari iyo laba ruux oo kale oo shacab ah, dhamaantoodna la horgeyn doono cadaalada.

Waxa uu sheegay in dhamaan saraakiishana ciidamada ay yihiin eedeysanayaal, ayna gacanta ku hayaan kiiskooda guddi ka socota xeer-ilaalinta.

Maalmihii la soo dhaafay ayaa waxaa magaalada Muqdisho ka dhacayay falal la xiriira dilal, kuwaas oo intooda badan hafalhayn ka abuuray baraha bulshada.

Isha: BBC

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya howlgal qorsheysan oo ay maanta ciidamada Xoogga dalka Soomaaliya oo kaashanayaa saaxibada caalamiga ah ee ka sameeyeen duleedka degmada Ceeldheer ee gobolka Galgaduud.

Howlgalkan oo ahaa mid qorsheysan ayaa lagu beegsaday goob ay isku uruursanayeen xubno ka tirsan Al-Shabaab oo ku taalla deegaanka Cali Yabaal ee gobolkaasi.

Warsaxaafadeed kasoo baxay dowladda federaalka ayaa looga hadlay howlgalkan, waxaana lagu sheegay inuu u dhacay sidii loo qorsheeyay, laguna dilay Shabaab badan.

Dowladda ayaa shaaca ka qaaday in xubnaha lagu laayay weerarkan ay isugu jiraan saraakiil iyo maleeshiyaad ku sugnaa deegaanka uu howlgalka ka dhacay.

“Ciidanka Xoogga Dalka oo kaashanaya Saxiibada Caalamka Ayaa howlgal Ka sameeyey Deegaanka Cali Yabaal oo hoostaga Degmada Ceeldheer iyo deegaano kale oo ka tirsan à Gobolka Galgaduud. Ciidanka Kumaandooska Ayaa Heley Xogta in Khawaariijta ay isku aruursanayaan Deegaanadaas Howlgalka ayaana lagu laayey horjoogayaal iyo maleeshiyaad” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka kasoo baxay dowladda Soomaaliya.

Sidoo kale waxaa qoraalka lagu sheegay in ciidamada ay gacanta ku dhigeen goobaha howlgalka laga sameeyay, isla markaana la burburiyey xarumihii Al-Shabaab.

“Degaanada howlgalku ka dhacay ayaa ciidanku la wareegay waxaana la burburiyey saldhigyadii Khawaarijta” ayaa mar kale lagu yiri warsaxaafadeedka.

Dhinaca kale ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay kooxda Al-Shabaab oo ku aadan howlgalkan ee ay guusha ka sheegtay dowladda federaalka Soomaaliya.

Xaaladda ayaa haatan ah mid kacsan, waxaana weli dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayaa aagga degmada Ceeldheer ee gobolka Galgaduud.

Gobollada dhexe ee dalka ayaa waxaa muddooyinkii u dambeeyay ka socday howlgalo culus oo iska kaashanayaan ciidanka Xoogga, kuwa deegaanka iyo saaxibada caalamiga ah.

Ceerigaabo (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Sanaag ee waqooyiga Soomaaliya ayaa sheegaya in xalay askari ka tirsan ciidamada Somaliland uu aabihiis ku dilay gudaha magaalada Ceerigaabo ee xarunta gobolkaasi.

Dilka ayaa yimid kadib markii uu muran soo kala dhex-galay askariga iyo aabihiisa, kadibna uu sidaas toogasho ugu dilay.

Ilo wareedyo lagu kalsoon yahay ayaa innoo sheegay in aabaha ay rasaasta kaga dhacday qaybaha sare ee jirkiisa, isla markaana uu goobta ku geeriyooday.

Qaar kamid ah dadka deegaanka ayaa sheegay in askariga falkan gaystay uu goobta isaga baxsaday, bals waxaa deegaan kale kasoo qabtay ciidanka ammaanka ee Somaliland.

Mas’uuliyiinta gobolka oo ka hadlay dhacdadan argagaxa leh ayaa sheegay in haatan ay socdaan baaritaano dheeraad ah oo ku aadan falkaasi dilka ahl

Sidoo kale waxa ay tilmameen in eedeysanaha uu haatan ku jiro gacanta Somaliland, isla markaana dhowaan la horgeyn doono maxkamadda ciidamada si looga qaado tallabo adag.

Dhacdadan ayaa argagax ku reebtay dadka deegaanka, waxaana sidoo kale si aad ah looga hadal hayaa baraha bulshada ee Internet-ka.

Muddooyinkii lasoo dhaafay ayaa waxaa gudaha dalka ka dhacayay dhacdooyin argagax leh oo kasoo cusboonaaday magaalooyinka ee waa weyn ee Soomaaliya, kuwaas oo saameyn ku yeeshay bulshada qaybaheeda kala duwan.

Dhacdooyinkan ayaa dhammaantood salka ku haya arrimo qoys, waxaana dhacay kiisas waa weyn oo illaa iyo hadda aan laga sal gaarin iyo kuwa kale oo yaalla maxkamadaha.

Antalya (Caasimada Online) –Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo ka qeyb-galay Madasha Diblumaasiyadda Antalya ee dalka Turkiga ayaa ka hadlay mustaqbalka wanaagsan ee Soomaaliya.

Sidoo kale Xasan Sheekh ayaa khudbadiisa uga hadlay muhiimadda ay leedahay xasilloonida marinnada muhiimka ah ee ay ka mid tahay Badda Cas.

Madaxweynaha ayaa soo bandhigay aragtida Dowladda Federaalka Soomaaliya ee daris-wanaagga iyo iskaashiga ku saleysan is-ixtiraamka iyo dheef-wadaagga.

Sidoo kale Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa sheegay in xasilloonida dalalka dhaca Badda Cas ay aas-aas u tahay nabadda iyo ganacsiga caalamiga ah, sidaas awgeed dowladda Soomaaliya ay mudnaan siinayso iskaashiga iyo xasillooni gobolka.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa tilmaamay in xadgudubka Xukuumadda Itoobiya ay ku sameynayso midnimada iyo madaxbannanida Soomaaliya ay wiiqayso dadaallada caalamiga ah ee xasilinta marinnada muhiimka ah ee ay ka mid tahay Badda Cas.

Xasan Sheekh ayaa beeniyey dhammaan qodobbada mala-awaalka ah ee ay ku marmarsiyoonaysay Xukuumadda Itoobiya, kuwaas oo ay ku doonayaan in ay ku xalaashadaan Baddeena.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa xusay caqabadaha hortaagnaa dowladnimada Soomaaliya iyo dhabar adaygga ay ku wajahayaan dadka Soomaaliyeed.

Sidoo kale Maxaxweynaha ayaa sheegay in xoreynta deegaannada dalka Soomaaliya ee ku jira gacanta argagixisada ay barbar socdaan qorsheyaal lagu adkeynayo dowladnimada, laguna xoojinayo iskaashiga iyo doorka Soomaaliya ee Gobolka.

Madaxweynaha ayaa ka warbixiyey sida ay Soomaaliya ugu guuleysatay hirgelinta qorshayaal ay ka mid yihiin, ku biirista Dallada Bulshada Bariga Afrika, qaadista cunaqabateynta hubka iyo dhammeystirka deyn cafinta.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Hay’adda Maaraynta Musiibooyinka (SODMA) Maxamuud Macallin Cabdulle ayaa maanta kulan muhiim ah la qaatay Safiirka Dowladda Imaaraadka Carabta Amb. Axmed Al-Rumaithi.

Kulankaan ayaa waxaa diiradda lagu saaray qodobbo kala duwan oo la xariira arrimaha gargaarka iyo taageerada mashaariicda adkeysiga, sida lagu shaaciyay bayaan kooban oo kasoo baxay kulanka.

Labada masuul ayaa isla meel dhigay in ka hor curashada bisha Ramadaan gargaar deg-deg ah la gaarsiiyo dadka nugul ee fatahaadihii El-nino saameeyeen iyo in la hagaajiyo biya xireennada muhiimka ah si loo yareeyo qatarta fatahaado ka dhalan kara roobka gu’ga.

Safiirka ayaa wuxuu sidoo kale la wadaagay guddoomiyaha xogta la xariirta ceelal laga hirgalinayo deegaanno baahi biyood qaba, isagoo xusay in la soo gaba-gabeeyay wejiga 1-aad, lana guda-galayo wejiga labaad.

Guddoomiyaha SODMA ayaa ugu dambeyntiina uga mahad-celiyay dowladda Imaaraadka taageerada hagar la’aaneed ee ay la garab taagan tahay dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed.

Imaaraadka ayaa kamid ah dowladaha Carbeed ee xiriirka wanaagsan la leh Soomaaliya, wuxuuna ka fuliyaa mashaariic kala duwan, isaga oo sidoo kale taageeta ciidamada.

Sidoo kale Imaaraadka ayaa Soomaaliya ka taageera dhismaha ciidanka iyo tayeyntiisa, ayada oo labada dhinac ay hore u gaareen heshiis iskaashi oo si gaar ah u quseeya dhinacyada iskaashiga militeriga, amniga iyo la-dagaalanka argagaxisada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ayaa goordhoweyd shaaciyay in gacanta lagu soo dhigay haweenay maanta seygeeda ku gubtay gudaha magaalada Muqdisho.

Bayaan kasoo baxay Taliska ayaa lagu sheegay in ciidanka Booliska ay gar-gaar u fidiyeen dhibanaha oo hadda xaaladdiisa caafimaad lagula tacaalayo mid kamid ah isbitaallada magaalada Muqdisho.

Haweenayda ku eedeysan kiiskan ayaa lagu magacaaba Naley Maxamuud Saney, waxaana da’deeda lagu sheegay 26 jir.

“Maantay oo taariikhdu tahay Ciidanka Boliiska Soomaaliyeed gaar ahaan Saldhigga Boliiska Yaaqshiid waxa ay soo qabteen Edeysane Naley Maxamuud Saney 26 jir ah oo gubtay Saygeeda,” ayaa lagu yiri qoraalka Booliska.

Naley ayaa la horgeyn doona maxkamadda awoodda u leh qaadista kiiska loo soo xiray, sida uu sheegay Taliska Qeybta Guud ee Booliska Gobolka Banaadir.

“Muwaadin hadii aad la kulanto falal ammaanka lidi ku ah la xariir ciidammada ammaanka ee kugu dhaw, ama la xariir xafiiska gurmad ee ciidanka Boliiska Soomaaliyeed,” ayaa ugu dambeyntiina lagu yiri qoraalka Booliska oo farriin loogu diray dadka degan magaalada Muqdisho ee caasimada dalka.

Si kastaba, dilalka argagax leh ee lamanayaasha is-qaba ayaa asbuucyadii u dambeeyay kusoo badanayay dalka, gaar ahaan caasimada, ayada oo si weyn isu soo tareen tan iyo markii uu soo baxay kiiska ninka xaaskiisa ku gubay magaalada Muqdisho.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo oo maanta dib ugu soo laabtay magaalada Muqdisho ayaa shaaca ka qaaday qorshaha uu u yimid caasimadda dalka.

Farmaajo ayaa sheegay in socdaalkiisa Muqdisho u daaran yahay arrinta sida weyn isugu hayaan xubnaha mucaaradka iyo madaxweyne Xasan Sheekh, ee wax ka beddelka iyo dhameystirka dastuurka, oo haatan doodiisa ka socoto baarlamaanka.

Waxa uu sheegay in uu ka shaqeynayo xal u helista xiisadda taagan ee dastuurka, “Waxaa laga doonayaa muwaadin kasta Soomaaliyeed oo ugu horreeyo madaxweynaha federaalka Soomaaliya, baarlamaanka labadiisa gole, dowlad-goboleedyada madaxdooda iyo shacabka Soomaaliyeed inay iyagu laftigooda noqdaan xalka.”

Madaxweynihii hore ee dalka ayaa sidoo kale waxa uu sheegay in ujeedka dadaallada xal u raadinta xiisadda dastuurka ay tahay “in la gaarsiiyo wada ogol iyo ilaalinta wada-jirka Soomaaliya.”

“Waxaa kuligeen dan noogu wada jirtaa in la isku soo wada dhaweeyo dadka Soomaaliyeed iyo dowladooda, waxaan doonayaa intaan in ka faah-faahsan in aan sheego mustaqbalka waana idinla wadaagi doona hadduu Ilaahay yiraahdo,” ayuu sii raaciyay hadalkiisa Farmaajo.

Farmaajo ayaa la filayaa in maalmaha soo aadan uu Muqdisho kulamo kula qaato siyaasiyiinta ay isku aragtida yihiin oo ugu horreeyo madaxweynihii hore ee dalka Shariif Sheekh Axmed iyo siyaasiyiintii kale ee diidanaa wax ka beddelka dastuurka iyo dhinacyada kale ee siyaasadda.

Qodobbada ay diidan yihiin mucaaradka ee qeybta ka ah wax ka beddelka dastuurka ayaa waxaa kamid in dalka ay ku tartamaan doorashada soo socota laba xisbi oo keliya iyo in laga guuro hanaanka ra’iisul wasaaraha, loona guuro nidaamka madaxweyne iyo madaxweyne ku-xigeen, labadaasi qodob ayaa ahaa kuwii ay diidanayeen garabka mucaaradka.

Si kastaba, Xiisadda dastuurka ayaa meel sare gaartay, ayada oo weli dowladda madaxweyne Xasan Sheekh ay ku adkeysaneyso wax ka beddelka ay rabto, ayada oo maalmihii u dambeeyay ay doodda wax ka beddelka dastuurka ka socoto baarlamaanka.

Hoos ka daawo

Antalya (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Dr Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminaayo ayaa xalay gaaray magaalada Antalya ee dalka Turkiga.

Madaxweynaha iyo wafdigiisa ayaa si ballaaran loogu soo dhaweeyay magaalada Antalya ee dalka Turkiga, halkaasi oo uga qeyb-gali doono shir muhiim ah.

Madaxweyne Xasan ayaa ka qeyb-galaya Madasha Diblomaasiyadda Antalya, wuxuuna mudada uu joogo halkaasi uu kulamo muhiim la yeelan doonaa hoggaanka dalka Turkiga, sida ay shaacisay Villa Soomaaliya.

Madaxweynaha ayaa horay uga qeyb-galay meertada 6-aad ee shirka Qaramada Midoobay oo ka dhacay magaalada Nirobi ee dalka Kenya, kaasi oo diirada lagu saaray isbaddalka cimilada adduunka ee xilligaan.

Socdaalka madaxweyne Xasan ayaa imanaya xilli ay dhawaan Soomaaliya iyo Turkiga ay kala saxiixdeen heshiis difaac oo xasaasi ah, kaasi oo ku qotoma ammaanka badda Soomaaliya.

Heshiiskaasi ayaa sidoo kale dhaqan-gal noqday kadib markii ay meel-mariyeen Golaha Wasiirrada Soomaaliya iyo labada Aqal ee Baarlamaanka Soomaaliya.

Heshiiska difaac ee Soomaaliya ay la saxiixatay Turkiga ayuu madaxweynaha Soomaaliya ku tilmaamay mid Soomaaliya gaarsiin doona inay dhisato ciidan badeed ku filnaada difaaca baddeenna, xilli ay taagan tahay xiisadda badda ee Soomaaliya iyo Itoobiya.

“Dowladda aan walaalaha nahay ee Turkiga oo heshiiskani inaga dhexeeyo waa dal iyo dad aan naqaanno, marar badan hiil inoo muujiyay. Waa waddan saaxiib iyo walaal ah oo aan ku aamini karno iskaashigan muhiimka u ah difaaca qarannimadeeenna iyo midnimadeenna dhuleed,” ayuu yiri madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirada Maaliyadda, Beeraha, Qorsheynta, Xanaanada Xoolaha ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya oo ay wehliyaan masuuliyiin kale ayaa kulan muhiim ah la qaatay Wakiilka Soomaaliya ee Sanduuqa IFAD.

Kulanka Wasiirrada Soomaaliya iyo Wakiilka Soomaaliya ee Sanduuqa Horumarinta Beeraha Caalamka (IFAD) ayaa waxaa lagu gorfeeyay heshiis lagu maal-gelinayo horumarinta beeraha Soomaaliya.

Heshiiskan oo uu maal-galinayo Sanduuqa Caalamiga ah ee Horumarinta Beeraha ee magaciisa loo soo gaabiyo IFAD, ayaa diirada lagu saaray kulanka, oo ugu dambeyntiina lagu saxiixay.

Kulanka kadib, Wasiirka Maaliyadda Xukuumadda Soomaaliya Biixi Imaan Cige ayaa saxiixay heshiiska mashruuca maal-galinta horumarineed ee beeraha Soomaaliya.

Mashruucan ayaa taageeri doona wax soo saarka beeraha dalkeenna, oo hadii ay helaan maal-galin rasmi ah qeyb weyn ka qaadan doona sare u qaadidda dakhliga dowladda.

Heshiiskan maal-galinta horumarineed ee beeraha Soomaaliya ayaa xilligaan muhiimad gaar ah u leh kor u qaadista wax soo saarka dalagyada kasoo go’a beeraha, si looga baaqsado masiibooyinka ay abaartu ka mid tahay, oo dhowr jeer kusoo laab-laabtay dalkeenna.

Hargeysa (Caasimada Online) – Safiirka boqortooyada UK u fadhiya Soomaaliya ayaa shalay booqasho ku tegay magaalada Hargeysa, halkaasi oo uu kula kulmay madaxweynaha maamulka Somaliland Muuse Biixi Cabdi.

Mike Nithavriankis ayaa sheegay in Muuse Biixi uu kala hadlay muhiimadda ay leedahay in doorashada madaxtinimo inay dhacdo bisha November, iyadoo laga fogaanayo dib u dhac kale.

Wuxuu sheegay safiirka in Muuse Biixi ay ka wada hadleen xoriyadda saxaafadda oo mudooyinkaan danbe Somaliland beegsaneysay suxufiyiinta ayada oo xabsiyada u dhigeysay si ka baxsan qaanuunka dowliga iyo bini’aadannimada.

Dhinaca kale Ambassador Mike ayaa tilmaamay in ay isla soo qaadeen arrimaha gobolka ka taagan, iyadoo ay meel sare mareyso khilaafka dowladdaha Soomaaliya iyo Itoobiya ee ka dhashay heshiiska Muuse Biixi u saxiixay Abiy Ahmed.

Warar ay heshay Caasimada Online ayaa xaqiijinaya in safiirka UK ee Soomaaliya uu Muuse Biixi kala dooday cawaaqibka ka dhalan karo heshiiskaasi sharci darrada ah.

Ambassador Mike Nithavrianakis ayaa u sheegay Muuse Biixi in heshiiskaasi uu baal marsan yahay qaanuunka caalamiga ah iyo kan gobolka, sidaasi darteedna xadgudub ku yahay Jamhuuriyadda Soomaaliya, isagoona si cad ugu ugu sheegay in dowladda UK aysan taageersaneyn ku xadgudubka qaranimada Soomaaliya.

Dowladda Ingiriiska ayaa horay mowqifkeeda ku caddeysay qoraal ay kasoo saartay heshiiskaasi sharci darrada ah, iyadoo taageertay qaranimada iyo midnimada Soomaaliya.

Heshiiska Itoobiya iyo Somaliland ee kowdii Janaayo kala sixiideen Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed iyo Muuse Biixi ayaa Itoobiya u ogolaanayo in Somaliland ka kireysato 20 km oo xeebta gobolka Seylac si ay ugu sameysato saldhig ciidan iyo dekad.

Waxaase heshiiskaasi ka dhashay caro xoogan oo dowladda Soomaaliya ay ku diiday, iyadoo xiriirkii labada dal uu xumaaday, dhalisayna in Somalia ay dadaalkeeda ku bixisay sidii duulaankaasi isaga difaaci laheyd, waxayna heshiisyo difaac iyo iskaashi la soo gashay Turkiga, Masar iyo Eritrea oo isbaheysi gaashaan buursi la sameysatay.  

Nairobi (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya ayaa billowday ololaha ay ku dooneyso in wasiirkii hore arrimaha dibada Fowziya Yuusuf Xaaji Aadan ku noqoto murashaxa u tartama guddoomiyaha guddiga Midowga Afrika ee muddo xileedkiisu yahay 2025-2028.

Soomaaliya iyo murashaxeeda ayaa caqabad ku noqon kara hoggaamiyaha mucaaradka Kenya Raila Odinga horayna usoo noqday ra’iisul wasaarihii hore ee Kenya oo isna ku dhawaaqay 15-kii bishaan in xilkaan uu u tartamayo, isagoo taageera ka filaayo dalalka Bariga iyo Bartamaha ee EAC oo dhawaan Soomaaliya ay ku biirtay.

Fowziyaoo hadda ah xildhibaan ayaa sheegtay in iyadoo kaashaneysa awooda dowladeeda iyo dadaalka madaxweynaheeda Xasan Sheekh ay dooneyso inay kor u qaado cododka Afrika iyo horumarinta ajandeyaasha qaarada.

Waxay sheegtay Fowziyo Yuusuf in ay jaceyl qoto dheer ah u hayso Afrika iyo inay ka qeyb qaadato horumarka qaarada.

“Anigoo u tartamaya guddoomiyaha Midowga Afrika, waxaan hiigsanayaa inaan xoojiyo xiriirka ka dhaxeeya Afrika oo aan ka shaqeeyo sidii loo heli lahaa qaarad mideysan oo isku dhafan iskuna filan,” ayey tiri Fowziya oo Khamiistii Muqdisho ugu dhawaaqday si rasmi ah ololaheeda.

Waxay kaloo sheegtay in ay awoodeeda isugu geyn doonto toddobada qodob ee ku aadan midnimada Pan-Afrika ee kala ah, Horumar waara, nabadda iyo amniga, awood siinta dhalinyarada iyo sinnaanta jinsiga, sidoo kale isbadalka cimilada iyo maamul wanaaga.

Daud Aweys oo ah afhayeenka xukuumadda Soomaaliya ahna wasiirka warfaafinta ayaa mar sii horreysay tilmaamay in dowladdu ay taageereyso musharrax Fowsia, maadaama uu waddankiisa u soo jeestay marxaladda caalamiga ah.

“Kadib guulo diblumaasiyadeed oo muhiim ah sida qaadista cunaqabateynta hubka, cafinta deymaha, iyo ku biirista EAC, Soomaaliya hadda waxay meel fiican u mareysaa inay kaalin weyn ku yeelato caalamka,” ayuu yiri Daa’uud Aweus goor sii horeysay oo xanta ay bilaabatay.

Tartanka Fowziya ayaa caqabad ku ah hamiga hogaamiyaha mucaaradka Kenya Raila Odinga isagoo u ololeynayay inuu noqdo musharaxa dalalka Bariga iyo Bartamaha ee EAC ay taageerto. 

Fowziya Aadan waxay noqon doontaa marka ay guuleysato haweeneydii labaad oo madax ka noqoto Midowga Afrika, kadib Nkosazana Dlamini-Zuma ee Koonfur Afrika.

Sida ku cad xeerarka wareegtada ee la sameeyay sanadkii 2018, gobolka Bariga Afrika waa inuu noqdaa kan ku xiga ee soo saaraya Guddoomiyaha AUC. Laakiin xeerarka doorashada ayaa ogolaanaya in tiro badan oo musharraxiin ah ay ka yimaadaan gobolka, taasoo sii hurinaysa tartan degdeg ah oo loogu jiro doorashada sanadka soo socda ee Febraayo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Booliska Soomaaliya ayaa warbixin ka soo saaray dhacdooyinkii toddobaadlaha ah ee dalka ka dhacay oo ay ku jiraan dembiyo culus oo dhacay maalmihii lasoo dhaafay.

Afhayeenka Booliska Soomaaliya oo galabta shir jaraa’id qabtay ayaa sheegay in garoonka Aadan Cadde lagu qabtay dad badan oo loo tahriibinayey dalka Sacuudiga, kuwaas oo cabsiga loo taxaabay.

Sidoo kale, Afhayeenka ayaa sheegay in la qabtay labo nin oo dadkaas u tahriibinayey dalka Sacuudiga, howlgalkaan waxaa iska kaashaday booliska iyo hey’adda socdaalka iyo jinsiyadda.

“30 qof oo loo tahriibinayey dalka Sacuudiga iyo 2 qof oo waday ayaa lagu qabtay garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde, saakay afar saac ayaa dadkaas la qabtay iyagoo raacaya diyaaradda Daalo oo u socda Sacuudiga, dhamaantood waxay ku jiraan xabsiga,” ayuu yiri Afhayeenka Booliska Korneyl Qaasin Axmed Rooble.

Dhinaca kale, Afhayeenka ayaa faahfaahin ka bixiyey dilal maalmihii lasoo dhaafay ka dhacay Muqdisho, kuwaas oo dad loo soo qabtay, waxaana ragga la qabtay ka mid ah koox Shabaab ah oo dil ka geystay deegaanka Garasbaaley.

“Waxaan gacanta ku haynaa Shabakad Khawaarij ah oo dilal geysatay, ragaas oo gaaraya labo nin waxaa la hayaa labo bistooladood oo dil ay ku geysteen iyo mooto ay wateen, waxaana la horgeynayaa cadaaladda,” ayuu yiri.

Afhayeenka ayaa shaaciyey ugu yaraan seddax qof oo kale loo soo qabtay dilal ay siyaabo kala duwan uga geysteen degmooyinka Kaaraan iyo Wadajir, kuwaas oo ku jira gacanta hey’adaha amniga.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa maanta soo gaaray magaalada Muqdisho ee caasimada dalka.

Farmaajo ayaa laba sano kadib saaka kasoo degay garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde ee magaalada Muqdisho, ayada oo tan iyo markii uu xilka ka degay aan lagu arag gudaha Soomaaliya, isaga oo ku noola magaalada Dooxa ee dalka Qatar.

Madaxweynihii hore ee Soomaaliya ayaa waxaa garoonka Aadan Cadde kusoo dhaweeyay xildhibaanno iyo masuuliyiin kale oo ka tirsan dowladda federaalka Soomaaliya.

Soomaaliya ayaa muddooyinkii u dambeeyey waxaa ka taagna xaalado siyaasadeed oo ay ku kala duwanayeen mucaaradka iyo muxaafidka, ayada oo arrinta wax ka beddelka dastuurka ay ugu weyn tahay qodobadda ugu adag ee isku hayaan siyaasiyiinta mucaaradka iyo madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Socdaalka Farmaajo ayaa kusoo aadaya, iyada oo xaalad siyaasadeed ka taagan tahay dalka, islamarkaana ay siyaasiyiinta intooda badan diideen in wax laga beddelo dastuurka ama in la meel-mariyo qodobbada ay wadato Villa Somalia.

Waxyaabaha ay diidan yihiin mucaaradka ayaa waxaa kamid in dalka ay ku tartamaan doorashada soo socota laba xisbi oo keliya iyo in laga guuro hanaanka ra’iisul wasaaraha, loona guuro nidaamka madaxweyne iyo madaxweyne ku-xigeen, labadaasi qodob ayaa ahaa kuwii ay diidanayeen garabka mucaaradka.

Madaxweynihii hore ee Farmaajo ayaa la filayaa in maalmaha soo aadan uu Muqdisho kulamo kula qaato siyaasiyiinta ay isku aragtida yihiin oo ay kamid yihiin madaxweynihii hore ee dalka Shariif Sheekh Axmed iyo siyaasiyiintii kale ee diidanaa wax ka beddelka dastuurka oo ay kamid yihiin Cabdiraxmaan Cabdishakuur iyo Xasan Cali Kheyre.

Si kastaba, Xiisadda dastuurka ayaa meel xasaasi ah mareysa, ayada oo weli dowladda madaxweyne Xasan Sheekh ay ku adkeysaneyso wax ka beddelka ay rabto, ayada oo maalmihii u dambeeyay ay doodda wax ka beddelka dastuurka ka socoto baarlamaanka.