Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib-u-heshiisiinta Axmed Macallim Fiqi ayaa maanta nagaalada Muqdisho kula kulmay Salaadiin, Ugaasyo, Cuqaal ka soo jeeda gobolka Awdal, kuwaasi oo ka tirsan 135 iyo qaar kale oo ka soo jeedo gobolka Awdal.

Kulanka ayaa sidoo kale waxaa goobjoog ka ahaa Senator Deeqa Xasan Xuseen oo ah guddoomiyaha guddiga arrimaha gudaha ee Aqalka sare iyo Senator Bilaal Idiris Cabdullaahi.

Kulanka ayaa odayaasha beelaha Samaroon iyo Ciise waxa ay ku soo bandhigeen xaaladda gobolka iyo dareenka shacabka ee kadib go’aankii Muuse Biixi uu Itoobiya ku siiyay badda Saylac.

Qaar ka tirsan odayaasha oo goobta ka hadlay ayaa sheegay in Muuse Biixi oo aan sharci ku joogin uu ictiraaf ku raadinayo dhiiga umadda iyo qaddiyadda Awdal in ay u baahantahay difaac, ayna diyaar u yihiin dagaal iyo iska dhiciyaan cadowga.

Senator Deeqa Xasan Xuseen ayaa sidoo kale sheegtay ahmiyadda ay leeyihiin kulamadan oo kale, iyada oo ammaantay kaalinta odayaasha dhaqananka ee ku aadan ka hortagga damaca Itoobiya ee ku aaddan dhul boobka.

Senator Bilaal Idiris isna kulanka ka hadlay ayaa sheegay in aannu war dhinneyn, oo la doonayo ficil iyo ka hortagga damaca Itoobiya iyo difaaca dhulkan dhaxalka u ah umadda Soomaaliyeed.

Wasiir Axmed Fiqi oo ugu dambeyntii ka hadlay kulanka ayaa sharaxay mowqifka dowladda federaalka ee soo jireenka ah ee ilaalinta bedqabka midnimada dhuleed iyo dad ee Soomaaliya.

Wasiirka ayaa intaas raaciyay “in kulankan uu qeyb ka yahay dhaqanka wasaaradda ee ah in odeyaasha dhaqanka ee gobollada dalka lagala tashto, talo laga weydiiyo arrimaha kusoo kordha deegaankooda, si dhinac walba ay qeyb uga noqdaan go’aannada,” waxaa uuna bogaadiyay sida shacabka Awdal ay diyaar ugu yihiin difaaca qarannimada Soomaaliya.

Sidoo kale waxa uu ku dheeraaday damaca Itooboya iyo sida ay weligeed ugu hangal taagaysay Saylac ilaa Isticmaarkii, isaga oo hoosta ka xariiqay in shacabka Soomaaliyeed ay weligood difaaci jireen dhulkooda, welina ay diyaar u yihiin.

Gobolka Awdal, gaar ahaan magaalooyinka Boorama iyo Lughaya ayaa waxaa dhawaan ka dhacay dibad-baxyo ballaaran oo looga soo horjeedo heshiiskii uu Muuse Biixi ugu saxiixay Itoobiya qeybo kamid ah badda Soomaaliya, ayada oo sidoo kale kacdoon hubeysan oo ka dhan ah damaca Itoobiya looga dhawaaqay Lughaya.

Istanbul (Caasimada Online) – Maxkamad Turkish ah ayaa maanta ku ganaaxday wiilka madaxweynaha Soomaaliya lacag dhan $900, sababo la xiriira inuu si aan ku talo-gal aheyn ugu dhacay islamarkaana dilay muwaadin Turkish ah oo ku socday mooto, waxaa sidaas maanta weriyey warbaahinta gudaha.

Maxkamadda ayaa ku heshay Maxamed Xasan Sheekh Maxamuud dambi ah inuu sababay dil ka dhashay dayacaad kadib markii gaariga uu watay uu ku dhacay nin mooto guryaha ku geeya dalabyada, 30-kii bishii November 2023.

Yunus Emre Gocer, oo ahaa aabaha laba caruur ah, ayaa isbitaalka ku geeriyooday lix maalin kadib.

Dacwad-oogayaasha Turkiga ayaa soo saaray amar xiritaan oo caalami ah kadib markii booliska ay ogaadeen in wiilka madaxweynaha uu dalka ka baxay.

Bixitaankiisa ayaa caro ka dhaliyey warbaahinta mucaaradka Turkiga, kuwaas oo ku eedeeyey dowladda inay Maxamed u ogolaatay inuu dalka ka baxsado, si ay u ilaaliso xiriirka wanaagsan ee kala dhaxeeya Soomaaliya.

Si kastaba, wiilka madaxweynaha ayaa maalmo kahor ku laabtay dalka, si uu maxkamadda uga hor marqaati furo.

Maxkamadda Istanbul ayaa maanta Talaado ah ku xukuntay Maxamed laba sano iyo lix bil oo xabsi ah, taasi oo loo beddelay ganaax lacageed oo dhan 27,300 lira ($900), sida uu weriyey taleefishinka gaarka loo leeyahay ee NTV.

Dacwad-oogayaasha Turkey ayaa doonayey lix sano oo xabsi ah. In xukunada xabsi loo beddelo ganaax waa wax si joogto ah uga dhaca hanaanka garsoorka ee Turkey.

Maxamed ayaa sidoo kale lagala noqday shatiga gaari wadista ee Turkey muddo lix bil ah. Xukunka ayaa dhacay ayada oo Maxamed uu ka maqnaa maxkamadda.

Turkey ayaa xiriir wanaagsan la laheyd Soomaaliya, 10-kii sano ee lasoo dhaafay, waana dalka ugu weyn ee xiriirka dhaqaale uu kala dhaxeeyo Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada dhismaha waxbarashada iyo caafimaadka. Labada dal ayaa sidoo kale leh xiriir militari oo dhow.

AFP, REUTERS

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Booliska Soomaaliyeed ayaa war kasoo saaray qarax is-miidaamin ah oo maanta ka dhacay magaalada Muqdisho, wuxuuna shaaciyay khasaaraha ka dhashay qaraxaasi.

Booliska ayaa shaaciyay in qaraxaas ay ku dhinteen saddex ruux, halka ay ku dhaawacmeen laba qof oo goobta ka agdhawaa, sida lagu yiri qoraal kooban oo kasoo baxay Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed.

“Qof naftii haliga ahaa ayaa isku qarxiyay bannaanka hore ee maqaayada Al-Hindi oo ku taala degmada Xamarweyne xilli ay eryanayeen ciidamada ammaanka,” ayaa lagu yiri qoraalka kasoo baxay Booliska.

Sidoo kale waxaa qoraalka Booliska lagu sheegay in goobta ay wax ka dhacayn uu hadda ka socdo baaritaan oo dhawaana la bixin doono faah-faahin dhammeystiran.

Maqaayadda uu qaraxa ka dhacay ayaa ku taalla dhabarka dambe ee darbiga xarunta Dowladda Hoose ee Xamar. Sidoo kale waxaa halkaasi ka agdhaw wasaaradda maaliyadda Soomaaliya.

Halka uu qaraxa ka dhacay ee naftii haligaha uu isku qarxiyay ayaa ah halkii sanadkii hore 2023-ka ay dabley hubeysan oo ka tirsan kooxda Al-Shabaab ay ka galeen markii ay weerarayeen xarunta gobolka Banaadir.

Si kastaba, Magaalada Muqdisho ee caasimada dalka ayaa dhowrkii billood ee lasoo dhaafay si weyn uga reysatay qaraxyada iyo falalka amniga ka dhan ah, wallow ay mararka qaar ay ka dhacaan qaraxyada loo adeegsado jaakadaha.

Muqdisho (Caasimada Online) – Safiirka Dowladda Imaaraadka Carabta u fadhiya Soomaaliya ayaa booqday xafiiska ra’iisul wasaaraha, xilli uu Imaaraadka weli ka aamusan yahay xiisadda Soomaaliya iyo Itoobiya, ayna dalalka saaxiibka la ah Soomaaliya inta badan caddeeyeen mowqifkooda.

Ra’iisul Wasaare Xamza Cabdi Barre ayaa xafiiskiisa ku qaabilay Danjiraha Dowladda Isku-tagga Imaaraadka Carabta u fadhiya Soomaaliya Axmed Juma Al Rumaithi, iyaga oo ka wada-hadlay xoojinta xiriirka iyo iskaashiga ka dhaxeeya labada dal ee Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta.

Xafiiska Ra’iisul Wasaaraha oo kulankaan kasoo saaray qoraal kooban, laguma soo hadal qaadin in labada masuul ka wada-hadleen damaca Itoobiya, taasi oo ka dhigan in Imaaraadka uu weli ku adkeysanayo ka aamusnaanta arrintaan xasaasiga ah.

Lama oga sababta Xamza uu arrintaan ugala hadli waayay safiirka Imaaraadka, ayada oo maalmo kahor uu Danjireyaasha dalalka UK iyo Talyaaniga oo uu xafiiskiisa ku qaabilay uu kala hadlay is-garab taagga ilaalinta madax-banaannida, gobannimada iyo midnimada dhuleed iyo shacab ee Soomaaliya.

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa si adag uga hortimid heshiiskii is-afgarad ee Addis Ababa, ayada oo Soomaaliya ay garab istaag u muujiyeen ururro iyo dalal saaxiib la ah, halka kuwa kalena ay ka aamuuseen.

Imaaraadka Carabta ayaa kamid ah dalalka ka aamusay xiisadda taagan, xilli uu si weyn u daneeyo Soomaaliya, waxaana la is weydiinaya sababta dalkaan saaxiibka la ah Soomaaliya uusan uga hadlin xiisaddan, iyada oo soo baxayaan warar sheegaya in uu heshiiskan uga aamusan yahay isaga oo eeganaya danahiisa dhaqaale ee Somaliland.

Marka laga imaado aamusnaanta Imaaraadka, waxaa Soomaaliya si weyn ugu muujiyay garab istaagay dalal uu kamid yahay Mareykanka oo ah dowladda casrigan ugu quwada weyn adduunka, ayada oo laaday heshiiskii ka dhacay Addis Ababa, islamarkaana xoojisay ixtiraamka madax-banaanida Soomaaliya.

Si kastaba, Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa dagaalka diblumaasiyadda kaga adkaatay Itoobiya, iyada oo taageero caalami ah u heshay difaaca dhulkeeda, kadib markii ay dhawaan burisay heshiiskii Muuse Biixi uu Addis Ababa kula gaaray Abiy Ahmed.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Dowladda Itoobiya ayaa war cusub kasoo saartay heshiiskii Addis Ababa ee Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi iyo Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed.

Itoobiya ayaa sheegtay in dowladaha gobolka, gaar ahaan kuwa Bariga Afrika ay ka warqabeen is-fahamka ay la gashay Somaliland, kahor intaan 1-dii bishaan lagu saxeexin magaalada Addis Ababa.

Redwan Hussein oo ah La-taliyaha Ammaanka ee Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed ayaa sidoo kale waxa uu sheegay in dhowr bil kahor ay diblumaasiyiin u direen waddamada Bariga Afrika, islamarkaana lala wadaagay qorshaha is-fahamka Somaliland.

“Ka hor intii aan heshiiska la gaarin ayaa waxaa bishii October diblumaasiyiin u dirnay waddamada Bariga Afrika, si loola wadaago is-fahamka Somaliland iyo Itoobiya ka hor intii aan la saxeexin,” ayuu yiri Redwan Hussein, sida ay qortay Addis Standard.

Waxa uu intaas kusii daray “Waxa keliya ee waddamada gobolku aanay ka warhayn waxa uu ahaa aqoonsiga Somaliland, saamiga diyaarada ee aanu bixinayno, iyo marka uu Madaxweyne Biixi iman doono.”

Heshiiskii Addis Ababa ee Somaliland iyo Itoobiya ayaa waxaa Itoobiya loogu saxiixay dhul badeed dhan 20 KM, si ay saldhig uga dhigtaan Ciidanka Badda Itoobiya.

Somaliland ayaa markaas in weli la isla qaadan goobta laga siinayo dhul badeedka, laakiin Itoobiya ayaa dhankeeda shaacisay in ay doorteen dhanka Lughaya, 20KM ay ka badan karto dhulka ay rabaan, sida uu telefishanka Dowladda Itoobiya u sheegay La-taliyaha amniga Qaranka ee Itoobiya, Redwan Hussein.

Si kastaba, Heshiiskaasi ayaa waxaa si adag uga hortimid dowladda Soomaaliya, taasi oo ay kula safteen waddamo badan oo Mareykanka ugu horreeyo, oo iyagu gaashaanka u daruuray damaca Itoobiya ee helitaanka qeybo kamid ah badda Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xiisadda xooggan ee ka dhex aloosan Hay’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugida Qaranka ee NISA iyo Shirkadda Isgaarsiinta ee Hormuud, ayaa gaartay Baarlamaanka.

Xildhibaanno ka tirsan Baarlamaanka federaalka Soomaaliya oo ka hadlay xiisaddan, ayaa shaaciyay in ay mooshin ka gudbin doonaan wasaaradda amniga iyo madaxda NISA.

Xildhibaan Cabdalle Maalik oo kamid ah xubnaha baarlamaanka geynaya mooshinkan, ayaa waxa uu sheegay in sida ugu dhakhsaha badan ay usoo diyaarin doonaan mooshinkaas oo loogu yeerayo saraakiisha sare ee hay’adda.

“Anaga oo ka duulayna ilaalinta dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya qodobka 10-aad waxaan soo diyaarin doona mooshin loogu yeerayo saraakiisha hay’adda (NISA),” ayuu yiri Xildhibaan Cabdalle Maalik.

Xiisaddan ayaa sidoo kale waxay gaartay madaxweyne Xasan Sheekh oo isagu soo gaabiyay safarkii Dhuusamareeb, islamarkaana shalay galab deg deg ugu soo laabtay magaalada Muqdisho.

Maxay salka ku haysa xiisadda NISA iyo Hormuud?

Xiisadda ka dhex aloosan Hay’adda NISA iyo Shirkadda Hormuud ayaa salka ku haysa dhaq-dhaaqa Koontooyin Bangi iyo Adeegga EVC Plus oo ay bixiso shirkadda.

Maamulka shirkadda Hormuud ayaa shalay hay’adda NISA ku eedeeyay ku tagri-fal awoodeed iyo weerar ka dhan ah, inkasta oo NISA iska fogeysay inay xad-gudub kula kacday Hormuud.

“Nasiib-darro, ciidankii soo galay xaruntaas (Hormuud-Tareebiyaano) waxay geysteen khalkhalgelin iyo ku takrifal awoodeed, waxayna xabsiga dhigeen seddax (3) ka mid ah maamulkii Shirkadda, iyaga oo aanan wadanin fasax maxkamadeed,” ayaa lagu yiri qoraal ay shalay soo saareen maamulka Hormuud.

Hormuud ayaa sheegtay in aysan bixinayn xogta macaamiisha oo ay u aragto sharci darro, halka NISA ay sheegtay in baaris ay sameysay ku ogaatay in qaar ka tirsan shaqaalaha Hormuud ay wada shaqayn iyo xiriir la leeyihiin argagaxisada, islamarkaana ay soo xirtay qaar ka mid ah howl-wadeennada shirkada oo is hortaag ku sameeyay shaqada hay’adda.

“Halkii shirkadda laga sugayay in ay Hay’adda ku gacansiiso gudashada waajibkeeda Qaran, waxa ay diiday wadashaqayntii iyo ka jawaabista codsiyadii loo diray, waxayna fakisay eedeysanayaashii ka tirsanaa howlwadeennadeeda,” ayaa lagu yiri qoraalka NISA.

Ciidamada NISA ayaa sidoo kale shalay saacado kooban xirtay xarunta weyn ee shirkadda Hormuud iyo sidoo kale xarunta Salaam Bank ee suuqa Bakaaraha.

Xariirro kala duwan oo aan la sameynay saraakiisha sare ee NISA iyo Hormuud nooma suurta-galin in aan ka helno faah-faahin intaas ka badan.

Hormuud ayaa bilihii u dambeeyay wajaheysa weeraro aysan jirin illaa hadda cid sheegatay, kuwaasi oo lagu qarxiyay xarumo dhowr ah oo shirkaddu ku lahayd Muqdisho iyo daafaheeda, iyo sidoo kale gaadiid ay laheyd shirkadda.

Shirkadda ayaa horey u xaqiijisay in weeraradaas looga dilay tiro ka mid ah shaqaalaheeda, halka kuwo kalena la dhawaacay, waxaana loo badinaya in ay ka dambeyso kooxda Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa ka hadlay xiisadda ka dhex taagan Hay’adda Nabad-sugidda iyo Sirdoonka Qaranka ee NISA iyo shirkadda Hormuud. 

NISA ayaa shalay xirtay xarunta ugu weyn ee Hormuud iyo Salaam Bank ee Muqdisho, saacado kadib markii labada dhinac ay is-weydaarsadeen eedo ka dhashay markii NISA ay xirtay shaqaale ka tirsan Hormuud, Axaddii. 

Hormuud ayaa sheegtay in xariggaasi ka dambeeyey markii ciidamada NISA ay ka codsadeen in loo daabaco dhaqdhaqaaqa adeegga lagu diro lacagaha telefoonnada ee EVC Plus, taas oo shirkaddu sheegtay inay ka horimanayso shuruucda dalka. Shirkadda ayaa sheegtay inaysan xogta macaamiisha la wadaagi karin hay’adda nabadsugidda. 

Dhinaca kale, Hay’adda NISA ayaa war saxaafadeedka ay soo saartay ku eedaysay shirkadda Hormuud in qaar ka mid ah shaqaalahadeedu ay xiriir iyo wada shaqayan la leeyihiin argagixisada, eeddaasi oo ay NISA sheegtay inay ku ogaatay baaritaan ay samaysay inkatsoo aysan soo bandhigin.

Hoos ka aqriso qoraalka Farmaajo

Xanibaadda xarumaha iyo joojinta shaqada Shirkadda Isgaarsiinta Hormuud iyo Bangiga Salaam Soomaali, waa mid dhaawac ku ah sumcadda dhaqaale ee dalka, walwalna ku abuuraysa ganacsatada Soomaaliyeed.

Dalkeennu waxa uu ka soo kabanayaa duruufo naafeeyey dhaqaalaheenna, sidaas awgeed waxaa muhiim ah in la dhiirri-geliyo ganacsatada u soo dhabar adaygay xaaladihii adkaa ee dalkeenna soo maray, lagana fogaado in la wiiqo ganacsiga xorta ah ama la dhaawaco kalsoonidooda.

Dowladda waxaa waajib ka saaran yahay ilaalinta amniga maalgashadeyaasha, ganacsatada iyo goobaha ganacsiga, kuwaas oo door weyn ku leh shaqo abuurka dhallinyarada, horumarka iyo dhaqaalaha dalka, sidaas awgeed waxaan ku baaqayaa in degdeg loo xalliyo tacaddiga iyo dhibaatada ay shirkadaha Hormuud iyo Salaam Soomaali Bank ay ka tabanayaan Dowladda.

Shuruucda iyo xeerarka dalka ayaa hagaya ganacsiga xorta ah iyo shirkadaha waddaniga ah, wuxuuna siinaya xuquuq iyo dhiirrigalin buuxda si ay qayb uga noqdaan horumarka dalka guud ahaan.

Majirto waqti uu waddanku uga baahi badan yahay wadajir iyo isku duubnaan, si aan uga hortagno khataraha ummadeed ee nagu wajahan. 

Brussels (Caasimada Online) – Danjiraha Soomaaliya u fadhiya Midowga Yurub iyo Jaaliyadda Soomaaliyeed ee ku nool Yurub ayaa ka wada hadlay sidii dalalka Yurub looga dhiga lahaa banaanbax looga soo horjeedo damaca gurracan ee Ethiopia.

Ethiopia ayaa isku dayeysa inay qaadato qeyb ka mid ah dhulka iyo badda Soomaaliya ayada oo adeegsaneysa heshiis sharci-darro ah oo ay la gashay maamulka Somaliland.

Danjire Yoonis Yaasiin Xaashi oo ah safiirka Soomaaliya u fadhiya dalalka Benelux iyo Midowga Yurub ayaa kulan isugu yeeray xubno ka socday Jaaliyadda Soomaaliyeed ee ku nool dalalka Belgium, Holland iyo Luxembourg ee la isku yirahdo Benelux, iyadoo laga jawaabayo baaqii uu madaxweynaha Soomaaliya Mudane Dr. Xasan Sheekh Maxamuud uga dalbaday qurbajoogta Soomaaliyeed in ay gutaan doorka kaga aadan xadgudubka ay Ethiopia kula kacday haybadda dawladannimo iyo madax-bannaanida dhuleed ee Soomaaliya.

Ujeeddada kulanka ayaa ahaa in qurbajoogta ku nool wadamada Benelux iyo dhammaan Midowga Yurub in ay is abaabulaan si ay banaanbaxyo waa weyn oo ka dhan ah Ethiopia uga dhigaan wadamada Benelux iyo Yurub, islamarkaana si nabad ah ugu muujiyaan in ay ka soo horjeedaan daandaansiga Dowladda Ethiopia.

Qorshahan ayaa qeyb ka ah dadaal dhan walba ah oo dowladda Soomaaliya ay isaga caabineyso damaca Ethiopia ay ku dooneyso inay ku boobto dhulka iy badda Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Qarax xooggan ayaa goordhoweyd ka dhacay magaalada Muqdisho, wuxuuna si gaar ah uga dhacay dhabarka danbe ee xarunta naamulka gobolka Banaadir.

Qof walxaha qarxa isku soo xiray ayaa isku qarxiyay maqaayad ku taalla dhabarka dambe ee darbiga xarunta Dowladda Hoose ee Xamar.

Illaa hadda si rasmi ah looma oga khasaaraha ka dhashay qaraxan ee dhimashada iyo dhaawaca, laakiin sida ay inoo xaqiijiyeen dad goobjoog ah waxaa jira dhaawacyo badan, waxaana goobta gaaray gawaarida Ambulance-ka oo halkaasi kasoo qaadaya dhaawacyada.

Is-miidaamiyaha ayaa beegsaday oo isku qarxiyay maqaayad saxmad ah oo ku taalla dhabarka dambe ee dowladda hoose ee Xamar. Sidoo kale waxaa halkaasi ka agdhaw wasaaradda maaliyadda Soomaaliya.

Halka uu qaraxa ka dhacay ee naftii haligaha uu isku qarxiyay ayaa ah halkii sanadkii hore 2023-ka ay dabley hubeysan oo ka tirsan kooxda Al-Shabaab ay ka galeen markii ay weerarayeen xarunta gobolka Banaadir.

Wixii kasoo kordha qaraxaan isha ku hay Caasimada Online, oo waxaa idinkula wadaagi doona wararkayaga dambe Insha Allah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xiriirka Kubadda Cagta Soomaaliya ayaa sheegay inaan la sii wadi karin tartanka ciyaaraha ee dowlad-goboleedyada iyo gobolka Banaadir, inta xal rasmi ah laga gaarayo tabashada Kooxda Kubadda cagta ee Koonfur Galbeed.

Sidoo kale war-saxaafadeed dheer oo ka soo baxay xiriirka iyo ururrada kubadda cagta ee maamul goboleedyada ayaa lagu shaaciyey muhiimadda ay leedahay in la helo cid qaadda masuuliyadda amni ee kooxaha ka soo qeyb gelaya tartanka ciyaaraha.

Sidoo kale qoraalkaan waxaa lagu canbaareeyey weerarkii lagu qaaday baskii ay la socdeen cayaartoydii K/Galbeed oo hadda ka carooday falkaas kana haray ciyaaraha ka socda Muqdisho.

“Xiriirka Soomaaliyeed ee kubadda cagta wuxuu soo jeedinayaa in ciyaaraha aan lasii wadi karin, hadii aan la helin cid si gaar ah loogula xisaabtamo masuuliyada amniga ciyaartoyda iyo taageerayaasha,” ayaa lagu yiri bayaanka.

Sidoo kale qoraalkaan waxaa farriin loogu diray shacabka Soomaaliyeed ee jecel ciyaaraha iyo is dhexgalka bulshada, waxaana laga codsaday inay ka fogaadaan wax kasta oo dhibaato ku ah habsami u socodka ciyaaraha.

”Xiriirka Soomaaliyeed ee kubadda cagta wuxuu soo jeedinayaa in wasaaradda dhalinyarada iyo cayaaraha uu ka helo kharashaadka laga qaado taageerayaasha imaanaya garoonka, sida ay horay u balan qaaday wasaaradda dhalinyarada,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Qodobka ugu dambeeya bayaankaan waxaa lagu yiri “Xiriirka cayaaraha Soomaaliyeed wuxuu soo jeedinayaan in berri aan la cayaari karin tartankii loo balansanaa ilaa laga helo cid qaada masuuliyadda amni ee tartanka.”

Hoos ka akhriso bayaanka

Muqdisho (Caasimaada Online) – Guddiga arrimaha dibadda golaha Aqalka Sare ee baarlamaanka Soomaaliya ayaa maanta su’aalo adag xiosadda Soomaaliya iyo Itoobiya ka weydiiyey ku simaha wasiirka, ahna wasiiru dowlaha wasaaradda arrimaha dibadda ee XFS Cali Balcad.

Guddiga ayaa wasiirka weydiiyey su’aalo adag oo ku saabsan xiisadda labada dal, gaar ahaan sababta ka dambeysa dagaalka diblomaaaiyadeed ee Soomaalida oo aad u gaaban.

Guddiga ayaa sidoo kale wasiirka ku canaanteen sababta ay dowladda Soomaaliya diblomaasiyad adag u adeegsa la’dahay, iyagoo u dulmaray sababta loo qaadi la’yahay tallaabooyinkaan:

1 – Sababta aan dalka looga raacdeyn safiirka Itoobiya?

2 – Sababta dalka looga jooji waayey waxa ay u soo dhoofiso Itoobiya oo Qaadku ugu horeeyo?

3 – Sababta aan dalka looga joojin duulimaadka diyaaradda Ethiopian Airlines?

4 – In safiirka Soomaaliya u joogay Addis Ababa uu wax ka ogaa heshiiskii badda oo ay kala saxiixdeen Muuse Biixi iyo Abiy Axmed?

“Su’aalahaan inta iga quseysa markaan ka jawaabo, safiirka Itoobiya hadda dalka ma joogo isaga ayaa iska baxay, waana soo laaba karaa markii uu doono, anaga weli ma aanaan gaarin go’aan aan dalka uga saareyno diblomaasiyiinta Itoobiya,” ayuu yiri wasiir Cali Balcad.

Sidoo kale wasiir Cali Balcad ayaa sheegay in dowladda Soomaaliya ay u qorsheysan yihiin inay qaado tallaabooyin kale, “Arrimaha ciidamada waxaa loo xilsaaray dad kale oo ku howlan, sidoo kale arrimaha ganacsiga ayaa miiska u saaran dowladda, waxayna qaadi doontaa tallaabooyin kale,” ayuu yiri wasiir Cali Balcad oo ka jawaabayey su’aalihii la weydiiyey maanta.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaarihii hore ee Soomaaliya Xasan Cali Kheyre ayaa qoraal xasaasi ah ka soo saaray khilaafka ka dhex qarxay hey’adda NISA iyo shirkadda Hormuud, isagoo qormadiisa ku cadeeyey in Hormuud aysan u qalmin in loo adeegsado awooda ciidamada dowladda.

Kheyre ayaa sheegay in mudadii uu joogay xafiiska uu xog ogaal u ahaa sida Hormuud ay muhiim ugu tahay dalka, isla markaana ay tahay canshuur bixiye xaq u lahaa in la ilaaliyo badqabka ganacsiga iyo muwaadiniinta iska leh.

Sidoo kale, Kheyre ayaa NISA ku dhaliilay sida ay awoodeeda ugu adeegsatay inay xirto xarumihii shirkadda, taas oo sida uu sheegay ugub ku ah dowladnimada Soomaaliya.

Hoos ka akhriso qoraalka Xasan Cali Kheyre:

Waxaan ka xumahay falalka ay Hay’adda Nabadsugidda iyo Sirdoonka Qaranku ku xirtay qaar ka mid ah xarumaha Shirkadda Hormuud Telecom.

Waa arrin ugub ku ah Dowladnimada Soomaaliya in ay hay’ad dowli ahi weerar toos ah iyo mid warbaahineed ku qaaddo Shirkad Soomaaliyeed, magaca Dowladdana lagu dhibaateeyo shirkad canshuur-bixiye ah, oo Hay’adda Nabadsugidda iyo dowladdaba waajib qaran ka saaran yahay ilaalinta amnigeeda.

Waxaan xogogaal u ahay kaalinta hoggaamineed ee Shirkadda Hormuud ka qaadatay horumarinta dhaqaalaha Dalka, samatabixinta ummadda, iyo dib-u-dhiska Dalka iyo dowladnimada Soomaaliya, oo aan si dhow uga soo wada shaqeynay muddadii aan ka mid ahaa hoggaanka Dalka.

Hormuud waa shirkad iyo hanti Soomaaliyeed, oo lafdhabar u ah dhaqaalaha Dalka, ayna waajib nagu tahay in aan wada ilaashanno. Dhibaatada soo gaarta Hormuud waxay wax u dhimaysaa dhaqaalaha dalka.  Waxaan sidaas daraadeed ku baaqayaa in si degdeg ah oo shuruud la’aan ah loo furo xarumaha Shirkadda, Hay’adaha Dowladda iyo Shirkadduna u wada shaqeeyaan si waafaqsan shuruucda Dalka, oo ay ku dheehan tahay xilkasnimo, hufnaan, daacadnimo, iyo biseyl dowladnimo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa galabta deg deg ah uga safray magaalada Dhuusamareeb oo qorshihiisu uu ahaa in ilaa 17-ka bishaan uu joogo, waxayna Caasimada Online heshay xogta sababta soo dedejisay safarka madaxweynaha.

Safarka Madaxweynaha ee Muqdisho ayaa ku saabsan xiisadda ka dhex qaraxday hey’adda NISA iyo Shirkadda Hormuud oo xubno ka tirsan maamulka laga xiray.

Maanta hey’adda NISA iyo maamulka Shirkadda Hormuud waxay soo saareen labo war-saxaafadeed oo dhinac kasta uu ku faah-faahinayo waxa ay isku hayaan.

Maamulka Hormuud Telecom waxay sheegeen in NISA ay soo weydiisatay xogta muwaadiniin isticmaala adeegga shirkadda, isla markaana sharcigu uusan qabin in la bixiyo xogta muwaadinka.

Intaas kadib, Hormuud waxay sheegtay in ciidamada NISA ay u awood sheegteen shirkadda, isla markaana ay xireen xarumo iyo xubno sare oo ka tirsan maamulka shirkadda Hormuud iyo Bangiga Salaam oo hoos taga Hormuud.

Hey’adda NISA ayaa soo saartay war-saxaafadeed ay kaga jawaabeyso warka Hormuud Telecom, waxayna faahfaahisay sababta ay u xirtay xarumaha iyo xubnaha ka tirsan shaqaalaha Hormuud.

NISA waxay meesha ka saartay inay raadineyso xogta muwaadiniin gaar ah, balse waxay cadeysay inay beegsaneyso dhaq-dhaqaaqa argagixisada, gaar ahaan xubno la tuhmayo inay ka qeyb qaadan jireen weeraradii loo geystay xarumaha shirkadda Hormuud, kuwaas oo ka tirsanaa shaqaalaha shirkadda, balse hadda baxsaday.

Sidoo kale NISA, waxay maamulka shirkadda ku eedeysay inay diideen in la tuso hey’adda dhaqdhaqaaqa xubnaha looga shakiyey weeraradii loo geysa jiray shirkadda, isla markaana la fakiyey xubnihii laga shakisanaa, sidoo kale NISA waxay qoraalka ku cadeysay in dhamaadkii bishii 12-aad ay Hormuud ka codsatay NISA in la baaro qolada weerartay xarumaha, shaqaalaha iyo gaadiidka shirkadda.

Maanta xildhibaano ka tirsan golaha shacabka ayaa ka hadlay xiisadda ka dhex qaraxday Hormuud iyo NISA, waxayna madaxweynaha ka dalbadeen inuu soo farogeliyo arrintaan, maadaama shirkadaan ay muhiim u tahay dadka Soomaaliyeed.

Madaxweynaha ayaa arrintaan darteed u soo gaabiyey safarkiisii Dhuusamareeb, wuxuuna caawa horay ka galay xal u helidda dooda NISA iyo dacwada Hormuud, xalka xiisadaan ayaana laga sugayaa, sida ay ogaatay Caasimada Online.

Nairobi (Caasimada Online) – Wasiirkii hore ee amniga maamul goboleedka Jubbaland Cabdirashiid Janan ayaa maalmihii lasoo dhaafay la sheegaya in nolol iyo geeri lagu weysan yahay.

Janan ayaa la sheegay in dad markii ugu war dambeysay uu ku sugnaa magaalada Nairobi ee dalka Kenya, tan iyo Arbacadii waa la waayay meel uu jaan iyo cidhib dhigay, ayada oo ay soo baxayaan warar aan la xaqiijin oo sheegaya in la dilay.

Yuusuf Dhuumaal oo hadda ah wasiirka amniga Jubbaland oo arrintaan ka hadlay, ayaa waxa uu ka dalbaday dowladda Kenya in xaaladda Wasiir Janan ay meel ku sheegaan nolol iyo geeri mid uun.

“Dowladda aan walaalaha nahay ee Kenya, gaar ahaan laamaha amaanka waxan ka codsanaya in Wasiir Janan oo lagu la’yahay gudaha magaalada Nairobi mudo lix cisho ah in meel lagu cadeeyo haddii dambiyo jiran oo lagu tuhmayo qof dambi wuu gali kara lakin waa in la ogaada mesha uu ku sugan yahay,” ayuu yiri Wasiir Dhuumaal.

Waxa uu intaas kusii daray “Dadka Soomaaliyeed ee ku nool Kenya, gaar ahaan Nairobi waa inay xil iska saaraan baadi-goobka Cabdirashiid Janan nolol iyo geeri intaba.”

Ugaaska beesha uu ka dhashay Cabdirashiid Janan oo warbaahinta la hadlay ayaa dhankiisa xaqiijiyay in la weysan yahay wasiirkii hore ee amniga Jubbaland, isaga oo muujiyay sida uu uga wal-walsan yahay war la’aanta Janan ee nolol iyo geeri.

Ugaaska Maxamed Ugaas Ahmed ayaa sidoo kale baaq u diray xukuumadda Nairobi “Waxaan xasuusinaynaa dowladda Kenya in ay mas’uuliyad ka saaran tahay ilaalinta nafta iyo hantida dadka Soomaaliyeed ee ku sugan geyigeeda, Waxaana ugu baaqaynaa in ay qaaddo talaabo rasmi ah oo lagu badbaadinayo Cabdirashiid.”

Si kastaba, Cabdirashiid Janan, oo horey usoo noqday wasiirkii amniga ee dowlad-goboleedka Jubbaland ayaa kamid ahaa siyaasiyiinta sida weyn uga soo horjeeday madaxweynaha Jubbaland Axmed Madoobe.