Brussels (Caasimada Online) – Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa maanta si buuxda ugu biirtay waddamada qeybta ka ah heshiis iskaashi wadaag oo dhex-mara xubnaha ururka Africa oo qeyb ka ah Midowga Yurub (EU).

Munaasabad ka dhacday xarunta ururka Africa ee Brussels ayaa waxaa heshiiskaasi ku saxiixay Danjiraha Soomaaliya ee dalalka la isku yeraado Benelux iyo Midowga Yurub, Ambassador Yoonis Yaasiin Xaashi (Ooga-Cadde).

Heshiiskan ayaa dejin doonaa qaab-dhismeed sharci oo dhamaystiran ee u dhaxeeya Africa iyo Midowga Yurub.

Labada dhinac ayaa waxay isaga kaashan doonaan nabadda iyo amniga, hormarka bulshada, kobaca dhaqaale, xuquuqul insaanka iyo horumar waara oo loo dhan yahay.

Heshiiskan ayaa waxaa loo yaqaan “The Samoa Agreement” wuxuuna dejin doonaa qaab-dhismeed sharci oo dhamaystiran ee u dhaxeeya (OACPS) iyo Midowga Yurub, waxaana uu kusoo aadayaa xilli Soomaaliya ku dhowaad $5 bilyan laga cafiyay.

Soomaaliya ayaa sanadkan dhamaadka ah daba-yaaqadiisa gaartay guullo waaweyn oo wax ku ool ah, taasi oo ay ugu dambeysay deyn cafinta oo lagu dhawaaqay 13-kii bishaan, taasi oo Soomaaliya ku dareysa liiska dalalka aan lagu laheyn wax deyn ah.

Jabuuti (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaaraha xukuumadda federaalka Soomaaliya Xamza Cabdi Barre oo haatan ku sugan dalka Jabuuti ayaa kulan gara ah la yeeshay dhiggiisa dalkaasi Cabdulqaadir Kaamil Maxamed oo ka wada-hadleen arrimo dhowr ah.

Kulankan ayaa waxaa labada ra’iisul wasaare ku wehlinayo wasiiro ka kala tirsan xukuumadaha Soomaaliya iyo Jabuuti oo iyaguna yeeshay kulamo doceeyo.

Qoraal kooban kasoo baxay xafiiska ra’iisul wasaare Xamza ayaa lagu faahfaahiyay kulankaas iyo waxyaabaha ay uga wada-hadleen labada dhinac.

“Labada Ra’iisul Wasaare ayaa kulankooda uga wada hadlay xoojinta xiriirka iyo iskaashiga u dhaxeeya labada waddan ee walaalaha ah Ee Soomaaliya iyo Jabuuti” ayaa lagu yiri qoraalka.

Dhinaca kale ra’iisul wasaaraha Soomaaliya oo shirarkiisa sii wada ayaa xalay la kulmay Aqoonyahanno Soomaaliyeed oo ku hawlan cilmibaaris ku saabsan dib u heshiisiinta shacabka Soomaaliyeed.

Aqoonyahannada ayaa ra’iisul wasaaruhu kala hadlay doorka muhiimka ee ay ku leeyihiin baarista iyo xal u helidda mashaakilaadka ka dhashay dagaalladii sokeeye ee dalkeenna.

Ugu dambeyn Xamza Cabdi Barre ayaa  sheegay in dib u heshiin dhab ah ay saldhig u tahay xoojinta dowladnimada, isla markaana Xukuumadda DanQaran ay xoogga saareyso ka mirodhallinta aragtida Madaxweynaha ee “Soomaali heshiis ah, dunidana heshiis la ah”.

Ra’iisul wasaaraha Soomaaliya ayaa dalka Jamhuuriyadda Jabuuti u tegay u furitaanka madasha Heritage, kaas oo uu shalay ka daah-furay dalkaasi, isaga oo khudbad ka jeediyay ku sheegay in nabaddu ay fure u tahay albaabada naga xiran ee horumar la taaban karo kaga gaari karno dhinacyada amniga, dhaqaalaha, bulshada iyo siyaasadda.

Ruun-Nirgood (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa howlgallo qorsheysan oo ay maanta ciidamada dowladda Soomaaliya ka sameeyeen duleedka degmada Ruun-Nirgood ee gobolka Shabeelaha Dhexe, kuwaas oo lagu beegsaday xubno ka tirsan Al-Shabaab.

Howlgalladan oo ahaa kuwa qorsheysan ayaa waxaa qaaday ciidamada Xoogga dalka, gaar ahaan guutada 24-aad ee Khaalid Binu Waliid, kuwaas oo isku fidiyay dhulka howdka ah ee kala qaybiya gobollada Shabeellada Dhexe iyo Galgaduud.

Saraakiisha howlgalka hoggaamineysa oo la hadlay warbaahinta ayaa shaaca ka qaaday inay burburiyeen fariisimo ay kooxda ku lahayd halkaasi, isla markaana ay gaarsiiyeen khasaare culus.

Sidoo kale saraakiisha ayaa sheegay in goobayha la burburiyay ay isku uruursanayeen xubnaha kooxda, isla markaana laga hortagay dhagar ay kasoo maleegayeen halkaasi.

Waxaa kale oo ay intaasi ku dareen in howlgalladu ay guulaysteen, isla markaana ay u dhaceen sida ay qorsheeyeen, ayna sii wadi doonaan.

Dhanka kale ma jiro weli wax hadal ah oo kasoo baxay Al-Shabaab oo ku aadan howlgalladaasi ee ay guulaha ka sheegteen ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed.

Xaaladda ayaa haatan ah mid aad u kacsan, waxaana weli dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeeda laga dareemayaa xadka u dhexeeya gobollada Shabeelaha Dhexe iyo Galgaduud.

Aagga Ruun-Nirgood ayaa waxaa weli ka socda howlgallo xoreyn ah, waxaana inta badan ka dhaca dagaallo u dhexeeya Al-Shabaab iyo ciidamada huwanta ee howlgallada ka wada halkaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta magaalada Muqdisho ee caasimada dalka soo gaaray wafdi culus oo ka socda Bangiga Adduunka.

Wafdigaan ayaa waxaa garoonka magaalada Muqdisho ee Aadan Cadde kusoo dhaweeyay masuuliyiin ka tirsan dowladda federaalka, oo ay kamid yihiin wasiiru-owlaha wasaaradda maaaliyadda Marwo Raaxo Maxamuud Janaqoow iyo agaasimaha guud ee wasaaradda Suleymaan Sh Cumar.

Wafdigaan ka socda Bangiga Adduunka oo uu hoggaaminayay Dr. Floribert Ngaruko oo ah agaasimaha fulinta xafiiska loo yaqaano (Africa Group 1) oo ay ku mideysan yihiin 22 dal oo Afrika ah, Soomaaliya-na ay ka mid tahay, ayaa kulamo la qaatay masuuliyiinta dowladda iyo ganacsatada Soomaaliyeed.

Dr. Ngaruko iyo Madaxda Wasaaradda Maaliyadda ayaa shir gaar ah la qaatay ganacsatada Soomaaliyeed iyo Rugta ganacsiga, halkaasi oo ay ku soo bandhigeen ganacsatada qeybaha muhiim ka ah ee u baahan in la maalgaliyo.

Sidoo kale Dr. Floribert Ngaruko ayaa kulan gaar ah waxa uu xarunta Wasaaradda Maaliyadda kula qaatay Wasiirka Maaliyadda XFS Mudane Biixi Imaan Cigae iyo Gudoomiyaha Bangiga dhexe ee Soomaaliya Mudane Cabdiraxmaan Cabdullaahi.

Kulamadan ayaa waxaa looga wada-hadlay qorshayaasha dpwladda iyo fursadaha maal-galineed ee Bangiga Adduunka uu ka fulin karo gudaha Soomaaliya, maadaama dowladdu ay ku guuleysatay hannaankii deyn cafinta.

Dhinaca kale, Ku-simaha Ra’iisul Wasaaraha ahna Ra’iisul Wasaare ku-xigeenka XFS Mudane Saalax Axmed Jaamac ayaa isna xafiiskiisa ku qaabilay Dr. Floribert Ngaruko, Agaasimaha Bangiga Adduunka ee Afrika (Group 1).

Agaasimaha ayaa ku ammaanay dowladda Soomaaliya dadaalkii ay muujisay si ay usoo gaarto barta dhammaadka hannaanka deyn cafiska oo soo gaba-gaboobay 13-ka bishaan December ee aynu ku jirno.

Mudane Saalax ayaa kala hadlay masuulkan sidii Bangigu uga taageeri lahaa Soomaaliya qorshaha deyn cafiska kadib, isaga oo uga mahad-celiyay agaasimaha doorkii uu bangiga ka qaatay dhammaystirka hannaanka deyn cafiska.

Sidoo kale waxa uu xusay inay ka dawlad ahaan ballan qaadayaan inay sii xoojin doonaan sii wadista dib-u-habaynta dhaqaalaha, koboca dakhliga gudaha, la dagaallanka musuqa iyo ka miraa-dhalinta hiigsiga xukuumadda Dan-Qaran ee isku filnaansho dhaqaale.

13-kii December ayaa Soomaaliya si rasmi ah looga cafiyay guud ahaan deyntii uu caalamka ku lahaa. Soomaaliya ayaa waxaa laga cafiyay ku dhowaad deyn 5-bilyan oo dollar, taasi oo ay badankeed ku lahaayeen Mareykanka, Faransiiska, Ruushka, IMF, World Bank iyo Paris Club.

Barnaamijka geediga deyn cafinta Soomaaliya ayaa soo billowday sannadkii 2012 inkasta oo si rasmi ah uu u dhaqaaqay sanadkii 2016, waxaana ay tallaabadaasi ka dhigan tahay guushii 3-aad ee Soomaaliya ka gaartay caqabadihii ku hor-gudbanaa dowlad-dhiska iyo madax-bannaanida.

Muqdisho (Caasimada Online) – Saraakiil sare oo ka socota booliska dalalka Jabuuti iyo Itoobiya ayaa maanta soo saaray Muqdisho, si ay kaga qeyb galaan 80-sano guuradii ka soo wareegtay markii la aas-aasay ciidanka booliska Soomaaliyeed oo ku beegan sanadkii 1943-kii.

Taliyaha booliska dalka Jabuuti ayaa Muqdisho soo gaaray maanta duhurkii, halka taliye ku xigeenka ciidanka booliska dalka Itoobiya uu Muqdisho yimid galabta, waxaana garoonka Aadan Cadde ku soo dhaweeyey saraakiil Soomaaliyeed oo taliye ku xigeenka booliska Soomaaliya Cismaan Kaniif uu horkacayo.

Saraakiisha oo garoonka kula hadlay warbaahinta ayaa sheegay inay Muqdisho u yimaadeen ka qeyb galka munaasabadda weyn ee sanad guurada ciidanka booliska Soomaaliyeed oo ku beegan berri 20-ka December.

“Maanta uma heysto in aan imid dalka kale, Soomaaliya waa dalkeyga, waxaa iigu dambeysay 1987-kii aadbaan ugu faraxsanahay soo kabashada Jamhuuriyadda Soomaaliya,” ayuu yiri Ciidanka Boliiska ee dalka Jabuuti G/Sare Cabdiraxmaan Cali Kaahin.

Dhankiisa, Taliye Xigeenka Boliiska Itoobiya Mr. Musfin Abebe Badeye oo isna warbaahinta kula hadlay garoonka Aadan Cadde ayaa sheegay inay lagama maarmaan tahay iskaashiga dhamaan hay’adaha Amaanka Gobolka, si loo xaqiijiyo Amniga iyo Xasiloonida Geeska Afrika.

Taliye Kaniif ayaa soo dhaweyntii labada Taliye ka sheegay in booliska Soomaaliya uu ka shaqeynayo sidii ay iskaashi buuxa ula sameysa lahaayeen booliska wadamada deriska ah oo Jabuuti iyo Kenya ay ugu horeeyaan.

“Booliska Jabuuti iyo kan Soomaaliya waa iskugu kaana mid, waqti aad u fog ayaa igu dambeysay Soomaaliya, sharaf ayey ii tahay in maanta aan Muqdisho ka soo dhaadhaco, markaan soo baxayey saraakiil badan oo ka tirsan booliska Jabuuti ayaa iga codsaday inaan Muqdisho keeno, laakiin waxaa ii saamixi weysay duruufta,” ayuu yiri Ciidanka Boliiska ee dalka Jabuuti G/Sare Cabdiraxmaan Cali Kaahin.

Taliyaha ayaa intaas ku sii daray, “Taliyaha booliska Jabuuti wuxuu sheegay in taageerada ay siinayaan Soomaaliya ay tahay abaal ay horay ugu gashay Soomaaliya dalkooda, Jabuuti idinka ayaa cagaha u taagay, abaalka dadka Soomaaliyeed ma gudi karno.”

Qorshaha ay saraakiishaan ka kala socota Jabuuti iyo Itoobiya ay Muqdisho u yimaadeen ayaa ah inay ka qeyb galaan munaasabad weyn oo berri ka dhaceysa Muqdisho, taas oo ciidanka booliska Soomaaliyeed ay ugu dabaal-degayaan sanad-guuradioda 80-aad, boolisku waa hey’adda ugu faca-weyn dowladda Soomaaliya.

Hargeysa (Caasimada Online) – Wasiirka arrimaha gudaha Somaliland, Mudane Maxamed Kaahin Axmed oo maanta hadal siiyay Wariyeyaasha ayaa shaaca ka qaaday in ciidamooda badda ay gacanta kusoo dhigeen hub fara badan oo loo waday burcad-badeeda.

Kaahin ayaa sheegay inay u maleynayaan in hubkaas la doonayay in lagaga howl-galo xeebaha Somaliland, ayna leeyihiin kooxaha burcad-badeeda, sida uu hadalka u dhigay.

“Ciidankeennu waxa uu ku dadaalaa xeebaheenna inta masuuliyadeennu tahay in uu ilaaliyo hub fara badana waa la qabtay, laashash loogu talay in Xeebaha Somaliland lagaga hawl-galo oo laba ahna waala qabtay, oo loo malaynayo in dadka loo soo dhiibay ay yihiin budhcad badeed ama argagixiso,” ayuu yiri wasiirka arrimaha gudaha Somaliland.

Sidoo kale wuxuu wasiirku ka hadlay arrimo ku aadan xiisadda kasoo cusboonaatay Badda Cas, gaar ahaan weerarada burcad-badeedda oo maalmihii lasoo dhaafay la dareemay.

Wasiirka ayaa xusay in Somaliland ay qaybteeda ka qaadanayso ilaalinta xeebaha  oo baryahan  ay ka dhaceen falal amni daro oo la xiriira budhcad badeednimo.

Maxamed Axmed Kaahin ayaa xusay in arrintan ay Somaliland kala macaamili doono caalamka, isaga oo tilmaamay  in laga soo gudbay xiligii ay dowlada Soomaaliya sheegan jirtay xuduudaha iyo xeebaha Somaliland, sida u hadalka u dhigay.

“Somaliland waxa ay leedahay xeeb dherarkeedu yahay 850 kilo mitir, mana oglin wax dhaqdhaqaaqa oo xeebteeda laga fuliyo ilaa nalala soo xidhiidho” ayuu hadalkiisa sii raaciyay wasiirka.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo kooxaha burcad-badeeda Soomaaliya ay mar kale dib usoo cusboonaaday, kuwaas oo maalmo kahor meel u dhow xeebaha Boosaaso ee gobolka Bari ku afduubtay markab oo uu ka dul babanayay calanka Malta.

Xarardheere (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Mudug ayaa sheegaya in maanta ciidamada Xoogga dalka, kuwa Daraawiishta Galmudug oo kaashanaya dadka deegaanka ay howlgallo ka sameeyeen deegaano ka dhacay koonfurta gobolkaasi.

Howlgalladan ayaa waxa barbar socday hoobiyeyaal ay ciidamada huwanta ku garaaceen goobo ay ku sugnaayeen Al-Shabaab oo ku yaalla agagaarka deegaanka Caad ee Mudug.

Ilo dadka deegaanka ayaa innoo sheegay innoo sheegay in madaafiicdaas oo aad kuwa xoogan khasaare uu kasoo gaaray kooxda Al-Shabaab, ayna ka carareen halkaasi.

Sidoo kale waxa ay intaasi ku dareen inta ay baxsad ku jireen xubnaha Al-Shabaab uu la rogmaday gaari, isla markaana uu halkaasi kasoo gaaray khasaare kale oo xoogan.

Deegaanada ay ka baxeen dagaalyahanada Al-Shabaab ayaa waxaa kamid ah Dhagax-dheer iyo Dahar-Cali xayloow, kuwaasi oo dhammaan hoostaga magaalada Caad ee gobolka Mudug, waxaana la wareegay ciidamada dowladda iyo kuwa dadka deegaanka.

Saraakiisha ciidamada oo la hadlay warbaahinta dowladda ayaa sheegay in weli uu socdo howl-galka, isla markaana Shabaab-ka lagu baacsanayo dhulka howdka ah.

Maalin kahor ayay aheyd markii ciidamada xoogga dalka, gaar ahaan Guutada 24-aad ee Khalid Binu-waliid ay howl-galo lagu guuleytay ka fuliyeen goobo kooxda si dhumaleysi ah ku joogtay, lana wareegeen deegaano cusub.

Degaanada kala ah Gacal-ugaas iyo Murcudka oo hoostaga degmada Ruun-nirgood ee Shabeellada Dhexe ayaa kooxda Al-Shabaab laga saaray.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxda sare ee maamul goboleedka Puntland ayaa xalay heshiis rasmi ah ka gaaray khilaafkii ka taagnaa doorashada maamulkaasi, kadib kulan ay isugu yimaadeen Madaxweyne Saciid Deni, ku-xigeenkiisa Axmed Karaash iyo Gudddoomiyaha Baarlamanka Puntland Mudane Cabdirashiid Yuusuf Jibriil Cawl.

Saddexda mas’uul ayaa si wadajir ah u qaabilay guddiga xallinta khilaafaadka iyo ansixinta xildhibaanada oo uu dhowaan magacaabay Saciid Deni, waxayna isku raaciyeen in sidiisa loo daayo, si loo guda galo xulista xildhibaanada cusub iyo arrimaha kale ee doorashada.

Sidoo kale waxay ku heshiiyeen in baarlamaanka imanaaya ee 6-aad uu ku yimaado habraacii uu ku yimid Baarlamaankii 5-aad, oo mudo xileedkiisa ku eg yahay 31 December.

Haddaba sidee looga falceliyay heshiiska ay doorashada ka gaareen madaxda Puntland?

Qaar kamid ah shacabka Soomaaliyeed ee isticmaala baraha bulshada ayaa ka falceliyay xalka laga gaaray doorashada, ayaga oo soo dhoweeyay heshiiska madaxda Puntland.

Cabdiraxmaan Cabdirashiid Gurxan oo kamid ah dadka ka hadlay heshiiskan ayaa soo dhoweeyay wuxuuna yiri “Waa arrin la wada sugayay saan camal inay dhacdo”.

Jibriil Cabdullaahi ayaa falcelintiisa ku yiri “Awalba waxiina filim annaga noo jileysaan ayey ahaayeen”.

Cabdulqaadir Cali ayaa isuguna yiri “Masha Allah dalku doorasha xasiloon buu u jihaystay. Xadaarad!”.

Seynab Maxamed Cali oo kamid ah gabdhaha ka falceliyay xalka la gaaray ayaa tiri “Biyo meel godan bay isugu yimaadaan”.

Maxamed Cabdi ayaa ku jawaabay “Heshiis waa wax wanaagsan, waana ku mahadsan tihiin in khilaafkii halkaas kusoo dhamaaday, deegaankuna doorasho laysla ogol yahay u jihaystay”.

Garaad Xirsi ayaa dhankiisa yiri “Abwaanka markii hool kii laga soo qufushay miyuu wadahadal door-biday?”

Xaawo Deggan ayaa iyaduna tiri “Maasha allah guul iyo gobonimo Alle hanoo daayo madaxdeenna”.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Hay’adda Maareynka Musiibooyinka  (SODMA) ee dowladda federaalka Soomaaliya ayaa maanta lacag dhan 1,000,000 oo dollar kala wareegay dowladda Shiinaha, kadib munaasabad ballaaran oo ka dhacday Muqdisho.

SODMA ayaa horey u shaacisay in ay soo food-saartay dhaqaale la’aan xooggan, islamarkaan aysan hayn lacagtii ay u isticmaali laheyd daabulida gargaarka, si loo gaarsiiyo dadka gurmadka u baahan.

“Waxaa inoo soo socda raashino badan, runtii beesha caalamka indhahooda waa nagu soo jeesteen oo gargaar badan ayay noo fidinayaan, laakiin waxaa meesha ka maqan dhaqaalihii ama miisaaniyadii lagu maareyn lahaa howlahaas oo dhan,” ayuu dhawaan yiri agaasimaha xarunta howl-gallada gurmadka deg-degga ee hay’adda SODMA.

Haddaba, Deeqdan lacagta ah ayaa waxaa maanta Hay’adda Maareynta Musiiboyinka Qaranka toos ugu wareejiyey safiirka dowladda Shiinaha u fadhiya Soomaliya, Mudane SaH.E Fei Shengchao.

Lacagtani ayaa waxaa loogu talagalay gurmadka loo sameenayo dadka ay samaayeen xalaadaha adag ee ay sababtay El-Niño, sida uu sheegay Guddoomiye Maxamuud Macallin.

Sidoo kale wuxuu in sheegay in deeqdaan lacageed ay dowladda Shiinaha ugu talagashay in lagu daabulo raashin ay dhawaan dalka keeni doonto si dadka tabaalaysan loo gaarsiiyo.

“Safiirka Shiinaha oo noogu yimid xarunta SoDMA wuxuu na guddoonsiiyay lacag gaareyso hal milyan oo dollar oo loogu talagalay arrimaha fatahaadaha ee Elnino ay sababtay, taas oo ku bixi doonto raashin ay iyaga soo wadaan” ayuu yiri guddoomiyaha Hay’adda SoDMA.

Guddoomiye Maxamuud Macallin oo shir jaraa’id qabtay ayaa sidoo kale u mahadceliyay dowladda Shiinaha iyo shacabkeeda, maadaama ay garab istaageen dadka dhibaateysan.

“Waxaan runtii aad iyo aad ugu mahadcelinayaa dowladda Shiinaha iyo shacabkeeda garab istaagga aan markii koowaad ahayn” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Waxaa kale oo uu yiri “Dowladda Shiinaha waxay uga duwan tahay dowladaha kale, iyadu toos ayay u caawisaa dadka Soomaaliyeed waxooda waxay toos u taabtaan dadka”.

Shiinaha ayaa horay deeq lacageed oo gargaar ah ugu deeqay dowladda federaalka, taas oo wax looga qabtay xaaladaha bani’aadanimo ee ka jira deegaanada Jubbaland.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa waxaa haatan ka taagan xaalad adag oo ka dhalatay fatahaado iyo daadad is wata oo ku dhuftay qaybo badan oo ka mid ah dalka.

Boosaaso (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya shil gaari oo ka dhacay inta u dhaxeysa Boosaaso iyo Qardho, kaasi oo uu ku geeriyooday mid kamid ah musharaxiinta madaxtinimada Puntland.

Suldaan Cabdicasiis Maxamuud Yuusuf (Afguduud) oo kamid ahaa siyaasiyiinta u sharaxnaa xilka madaxweynaha maamulka Puntland, ayaa maanta ku geeriyooday shilkaasi gaari.

Laamaha ammaanka maamulka ayaa xaqiijiyay geerida musharaxa, ayada oo la sheegay in gaari uu la socday oo ahaa Land Cruiser oo xawaare saa’id ah ku socday uu kula rogmaday  deegaanka Qayaadsame ee gobolka Bari.

Musharaxa iyo taageerayaal badan oo la socday ayaa ku wajahnaa magaalada Qardho, halkaasi oo looga diyaar garoobayay soo dhawayn in loogu sameeyo.

Allaha u naxariiste, marxuumka ayaa maalmo kahor kasoo dagay magaalada Boosaaso, halkaasi oo uga dhawaaqay inuu yahay musharax u taagan xilka madaxweynaha maamulka Puntland.

Suldaan Afguduud ayaa markaas sheegay inuu isku soo taagay sidii uu maamulka isbeddel dhab ah uga hirgalin lahaa, balse waxaa kasoo hormartay qadarta rabbi.

Markii laga tago inuu ahaa musharax madaxweyne, sidoo kale wuxuu ahaa caaqil kamid ahaa dadkii kasoo qeyb qaatay dhismihii maamulka Puntland.

Muqdisho (Caasimada Online) – War-saxaafadeed uu soo saarey Taliska Ciidamada Mareykanka ee AFRICOM ayaa looga warbixiyey duqeyn cirka ah, 17-kii Bishan December fuliyeen diyaaradaha dagaalka ee dalkaas.

Duqeyntaas ayaa lala beegsadey kooxda Al-Shabaab, waxayna ka dhacday meel u dhow magaalada Jilib ee gobolka Jubbada Dhexe.

Sida lagu sheegay qoraalka AFRICOM, waxaa weerarka lagu dilay mid ka mid ah xubnaha Al-Shabaab ee degmadaas ku sugnaa.

AFRICOM waxay intaas ku sii dareen in duqeyntaas aysan wax khasaare ah oo kale uusan ka soo gaarin dad shacab ah.

Howlgalkaasi duqeynta ah ayaa la sheegay inay iska kaashadeen Dowladda Federalka ee Soomaaliya iyo tan Mareykannka.

Mareykanka ayaa sheegay in weerarka uu ahaa tallaabo kale oo lagu wiiqayo awooda kooxda Al-Shabaab ee carqaladda ku ah nabadda iyo horumarka Soomaaliya.

Kooxda Al-Shabaab ayaa ku badan degmada Jilib, waxayna sheegaan inay tahay caasimadda kooxda, maadaama uu gacanta ugu wadajiro gobolka Jubbada Dhexe.

Dowladda Soomaaliya ayaa horay warbixin uga soo saartay duqeyntaan, waxayna shaacisay geerida sarkaal weyn oo ka tirsanaa kooxda Al-Shabaab, sidoo kale dowladda ayaa warbixinteeda horay ugu cadeysay in diyaaradaha Mareykanka ay fuliyeen duqeyntaas.

Istanbul (Caasimada Online) – Baaritaan ku saabsan shilkii uu ku lugta lahaa wiilka uu dhalay madaxweynaha Soomaaliya oo maalmihii lasoo dhaafay ay wadeen khubarrada dambiga iyo Machadka foreensigga dalka Turkiga ayaa soo saaray warbixin cusub.

Warbixinta ayaa lagu sheegay in shilka gaari ee ka dhacay magaalada Istanbul 30-kii bishii Novembar ee uu ku dhintay Yunus Emre Göçer oo ah wade mooto uu khaladka lahaa Maxamed Xasan Sheekh Maxmuud sida lagu sheegay natiijada baaritaanka Machadka iyo Khuburrada.

Natiijada baaritaanka ayaa lagu sheegay in Maxamed Xasan Sheekh oo si xawli ah ku socday uu ku dhacay mootada, isagoo u leexiyay dhanka midig, halka darawalka mootada Göçer uu yareeyay xawaarihiisa oo u leexday dhanka saxda ah.

Warbixinta baaritaanka waxaa kale oo lagu sheegay Maxamed Xasan Sheekh uusan tixgalin xaaladda, oo uusan qaban bareegga, sidaasna uu khaladka ku lahaa.

Darawalkii mootada Yunus Emre Göçer, oo ku dhintay shilka, ayaa sidoo kale natiijada lagu shegay in uu lahaa khadka labada.

Waxa la sheegay in Göçer uu sameeyay khaladka ah in uusan si fiican u fiirin muraayadda gadaale ee laga fiiriyo baabuurta kaa dambeeysa, isla markaan uu leexday dhanka midig yareeyna xawaare sare oo uu ku socday taas oo keentay in shilku dhaco.

Warkii ay hore dowladda Turkiga uga soo saartay wiilka madaxweynaha Soomaaliya

Wasiirka caddaaladda Turkiga, Yılmaz Tunç, ayaa dhowaan sheegay in Maxamed Xasan Sheekh Maxmuud oo ah wiil uu dhalay madaxweynaha Soomaaliya oo lagu eedeeyay in uu sabab u ahaa shil gaari oo uu ku dhintay nin mootoole ah oo ka dhacay magaalada Istanbul uu dib ugu soo laaban doono dalka Turkiga.

Wasiirka oo ka hadlayay munaasabad ka dhacday magaalada Ankara ayaa sheegay in kulamo uu la qaatay hay’adaha garsoorka Soomaaliya, wuxuuna yiri “Maalmaha soo socda waxaa suurtagal ah in eedaysanaha uu yimaado Turkiga oo uu ka qeyb galo dacwadda arrintaasi ku saabsan”.

Wiilka uu dhalay Madaxweynaha Soomaaliya ayaa lagu eedeeyay in uu galay shilka dhimashada keenay, kaas oo ka dhacay waddada Aksaray Kennedy ee magaalada Istanbul waxaan ku geeriyooday Yunus Emre Göçer oo 36 jir ah.

Baabuurka uu watay Maxamed Xasan Sheekh Maxmuud ayaa ku dhacay mooto uu watay ninka geeriyooday, sida laga arkay muuqaal ay duubeen kaamirooyinka qarsoon taas oo bartiisa X uu soo dhigay duqa magaalada Istanabul, waxaana xilligaas ninka soo gaaray dhaawac, basle lixdii bishaan ayuu geeriyooday.

Warbixinta hordhac ah ayaa lagu sheegay in wax khalad uusan lahayn Maxamed Xasan Sheekh Maxamuud sidaas darteedna eedaysanaha loo sii daayay, basle wasiirka Cadaaladda Turkiga wuxuu sheegay in warbixinta labaad ay daaha ka qaadday inuu khalad leeyahay.

Yılmaz Tunç wasiirka caddaaladda Turkiga waxaa kale oo uu sheegay in baaritaanka dambe ee la saameeyay iyo kii hore uu farqi weyn u dhaxeeyo ayada oo kan dambe uu qeyb ka ahaa shaybaarka.

Wasiirka ayaa horey u sheegay in “Baaritaan maxkamadeed lagu bilaabay askartii booliska ahayd ee tagtay goobta fal dambiyeedka isla markaana keenay qiimeynta khaladka ah billowgeedii shilka”.

Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa wareysi uu siiyay wakaaladda wararka ee AP ku sheegay in “wiilkiisa uusan baxsan ee uu howlo shaqo u aaday dalka dibaddiisa, waxaa kale oo uu xusay in uu la hadlay uuna u sheegay in dalka dib ugu laabto oo maxkamadda uu wajaho,” ayuu yiri madaxweynaha Soomaaliya .

Xafiiska Xeer Ilaaliyaha Guud ee Istanbul wuxuu sheegay in warbixinta shilka ee la diyaariyay isla markiiba ka dib dhacdada ay mujinaysay in darawalka mootada uu xadgudbay sharciga, ayada oo sidaasi lagu sii daayay Maxamed Xasan Sheekh Maxamuud .

Ka dib dhimashadii Göcer 6-dii Disembar goobta shilku uu dhacay waxaa loo diray guddi khabiirro ciidanka taraafikada ee wadooyinka ah.

Kooxo khabiirro ah oo sameeyanayay baaritaan ayaa warbixinta ay soo saareen la wadaagay warbahinta DHA ee dalka Turkiga.

Maxamed Xasan Sheekh Maxamuud waxaa uu sheegay in mootada ay si lama filaan ah dhinac midig ugu leexatay isaga oo aan shidin wax calaamad ah, darawalku ma uusan wadan koofiyad.

Sidoo kale waxaa uu sheegay in inkasta oo uu bareegga qabtay, haddana uu ku dhacay mootada, laakiin Khabiirradu waxay shaaciyeen in wadaha mootada dhinac u leexaday, balse Maxamed Xassan uu ku dhacy oo gaariga uusan tartiib u wadin.

Iyaz Çimen, oo ah qareenka qoyska Göçer oo la hadlayay wakaaladaha ayaa yiri: “Darawalkii gaariga, oo boqolkiiba 100 khaladka lahaa waxaan filayaa in lagu ciqaabi doono arrintan”.

Sidoo kale waxaa uu sheegay inay walaac ka qabaan in eedaysanaha uu soo laabto ama lasoo qabto maddaama hadda arrinta ay kasoo wareegtay toddobaad oo aan wax tallaabo ah la qaadan.

Wasiirka caddaaladda Turkiga waxa uu sheegay in baaritanka arrinta ku saabsan uu sii socon doono isla markaana qof kasta uu sharciga u hoggaansami doono.

Isha: BBC

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Faah-faahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya howl-gallo culus oo saaka ciidamada xoogga dalka iyo kuwa Daraawiishta Galmudug ay saaka ka fuliyeen gobolka Mudug.

Ciidamada Xoogga Dalka iyo kuwa Daraawiishta Galmudug ayaa saaka waxay kooxda Al-Shabaab ka xoreeyeen deegaano muhiim ah oo dhaca Koonfurta Gobolka Mudug.

Deegaanada ay ciidamadu la wareegeen ayaa kala ah Dhagax-dheer iyo Dahar-Cali xayloow, kuwaasi oo dhammaan hoostaga magaalada Caad ee gobolka Mudug.

Saraakiisha Ciidamada oo la hadlay warbaahinta dowladda ayaa sheegay in weli uu socdo howl-galka, islmarkaana Shabaab-ka lagu baacsanayo dhulka howdka ah.

Maalin kahor ayay aheyd markii ciidamada xoogga dalka, gaar ahaan Guutada 24-aad ee Khalid Binu-waliid ay howl-galo lagu guuleytay ka fuliyeen goobo kooxda si dhumaleysi ah ku joogtay, lana wareegeen deegaano cusub.

Degaanada kala ah Gacal-ugaas iyo Murcudka oo hoostaga degmada Ruun-nirgood ee Shabeellada Dhexe ayaa kooxda Al-Shabaab laga saaray.

Howl-gallada ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab ayaa dardar xooggan ku billowday mar kale, ayada oo dhawaan la filayo in madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud uu tego furimaha dagaalka, si loo bilaabo wejiga labaad ee dagaalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maxkamadda gobolka Banaadir ayaa shalay la hor geeyey gabar caan ka ah baraha bulshada, gaar ahaan TikTok, taas oo lagu magacaabo Bishaaro Idiris.

Gabadhaan ayaa caan ku ah magaca Bishaaro Balaayo, waxaana loo heystaa muuqaalo anshax-xumo ah oo barteeda TikTok ay ku baahisay.

Xafiiska xeer ilaaliyaha guud ee qaran oo war ka soo saaray kiiska gabadhaas ayaa shaaciyey in maanta la hor geeyey maxkamadda gobolka Banaadir.

“Xafiiska Xeer Ilaaliyaha guud ee Qaranka oo gudanaya waajibkiisa ka saaran ilaalinta sharuucda dalka ayaa soo xeray Bishaaro Idiris Maxamed oo maalmahii lasoo dhaafay baraha Bulshada ku baahineysay muuqaalo anshax xumo ah oo aay aad u dhibsadeen bulshada Soomaaliyeed,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Qoraalka ayaa intaas ku sii daray, “Xafiiska Xeer Ilaaliyaha guud ee Qaranka ayaa maanta horgeeyay Maxkamadda gobolka Banaadir eedeysane Bishaaro Idiris oo ay soo xereen Ciidanka Booliska Soomaaliyeed waxaana lagu soo eedeeyay In ay ku xadgudubtay anshaxa iyo dhaqanka.”

Xafiiska Xeer ilaaliyaha Guud ee Qaranka ayaa sheegay in uu talaabo sharciga waafaqsan ka qaadi doono cid walba oo lagu helo ayada oo sameyneysa wax lid ku ah dhaqanka iyo anshaxa.

Go’aankaan waxaa la sheegay inay wada qaateen hey’adaha garsoorka iyo wasaaradda diinta, waxaana la beegsanayaa xubnaha baahiya muuqaalada anshaxa ka hor imaanaya, iyadoo laga bilaabay Bishaaro Idiris.

Gabadhaan ayaa lagu maxkamadeyn doonaa eedeymaha loo heysto, wuxuuna kiiskeedu noqonayaa mid ku cusub maxkamadaha dalka, dad badan ayaa dowladda uga mahadceliyey go’aankaan lagu dhowrayo dhaqanka.

Washington (Caasimada Online) – Mareykanka ayaa waxaa lagu cadaadinaya in uu wax ka beddel ku sameeyo duqeymaha cirka ee uu ka geysto gudaha Soomaaliya, kadib kororka khasaaraha rayidka ah.

In ka badan 20 hay’adaha xuquuqul insaanka ee Soomaaliya iyo kuwa caalamiga kamid ah ayaa ka dalbaday wasaaradda gaashaandhigga ee dowladda Mareykanka in ay qaado tallaabooyin deg deg ah oo wax looga qabanayo dhibanayaasha duqeymaha cirka ee Soomaaliya.

Hay’addahan ayaa weydiistay wasaaradda gaashaandhiga Mareykanka in ay il gaar ah ku eegto codsiyada qoysaska ehelladooda lagu dilay ama lagu dhaawacay duqeymaha Maraykanka uu ka geysto gudaha Soomaaliya.

Sidoo kale waxay hay’addahan xuseen in saraakiisha Mareykanka ay iska indho tireen baaqa kasoo yeeray dhibanayaasha duqeymaha Mareykanka.

Warqad loo diray Xoghayaha Difaaca Lloyd Austin ayaa waxaa lagu muujiyay kiisas badan oo waxyeelo rayid ah, kuwaasi oo ka dhacay Soomaaliya, oo ay xaqiijisay dowladda Mareykanka.

Kiisaskan ayaa ka kooban dhibanayaasha rayidka ah, kuwa badbaaday iyo qoysaskooda aysan wali helin jawaabo la taaban karo.

Warqadda ayaa muujineysa dhibanayaal ay kamid tahay Luul Daahir Maxamed, oo ahayd 22-jir Soomaali ah oo lala dilay gabadheeda Maryan Shilow Muuse oo 4-jir ahayd, kaddib markii bishii April ee 2018-kii uu Mareykanku duqayn ka geystay magaaalada Ceel-buur.

Luul walaalkeed Abuubakar Daahir ayaa sheegay in dhibanayaasha qoyskiisu ahaayeen dad rayid ah, haddana milatariga Mareykanka aysan weli reerkiisa siinin wax jawaab ah oo ay ku qanci karaan .

“In ka badan 5 sano ayaa laga joogaa tan iyo markii ay dhacday duqayntaas, laakiin ma aanan awoodin inaan helno cadaalad. Mareykanku xitaa ma uusan aqoonsan jiritaankeenna,” ayuu Abuubakar Daahir ku yiri warbixin wargeyska The Continent.

Sidoo kale waxaa lagu xusay warqadda in wasaaradda difaaca ay gacanta ku hayso saddex milyan oo doollar oo maaliyad sannadle ah oo uu bixiyo Koongareeska Mareykanka.

Lacagtan ayaa la sheegay in loogu tal-galay si loogu abaal-mariyo dhibbanayaasha rayidka ah iyo kuwa ka badbaaday howl-gallada Mareykanka.

Pentagon-ka ayaa sannadkii hore shaaciyay qorshe howleedka ka-hortagga iyo ka-jawaabista dhibaatada rayidka, oo ay ku jiraan ballan-qaadyo lagu horumarinayo maaraynta xogta iyo kor u qaadida awoodda milatari, balse taasi waxba kama tarin waxyeellada rayidka ee ay geystaan weerarrada Mareykanka.

Si kastaba, Duqeymaha Mareykanka ee gudaha Soomaaliya ayaa waxaa mararka qaar uu galaafta nolosha rayid badan oo Soomaali ah, iyada oo weli maamulka Biden uu si aamusnaan ah u sii wado waxa loogu yeero la-dagaalanka argagaxisada.