Dhuusamareeb (Caaasimada Online) – Madaxweynaha maamulka Galmudug, Axmed Cabdi Kaariye (Qoor Qoor) ayaa galabta soo gaaray magaalada Muqdisho, iyada oo si ballaaran loogu soo dhaweeyay garoonka Aadan Cadde.

Soo dhaweynta ayaa waxaa kasoo muuqday xubno saameyn leh sida, Musharrax JSP ee Galmudug, Liibaan Axmed Xasan (Shuluq), Taliyaha NISA Mahad Salaad, xildhibaanno, wasiirro iyo qaybaha kala duwan ee bulshada.

Qoo Qoor oo si weyn ugu farxay soo dhaweynta ballaaran ee loo sameeyay ayaa isaga oo qoslaya salaan la dhex-maray mas’uuliyiinta, waxaana dhex-maray wax xoogaa kaftan ah , sida uu muujinayo muuqaal laga helay garoonka.

Hadal kooban oo uu Axmed Qoor Qoor siiyay warbaahinta ayuu waxa uu ku xaqiijiyay in ay si nabad ah kusoo dhammaatay arrinta Galmudug, isla markaana la galayo doorasho heshiis lagu yahay. “Ciyaartii waa soo dhamaatay ee caadi iska dhiga, Odaytinimo ayaa la igu ogyahay,” ayuu yiri.

Intaas kadib Madaxweynaha Galmudug ayaa loo galbiyay hoygiisa Muqdisho, waxaana la filayaa in maalmaha soo socda uu kulamo la yeesho madaxa sare ee dalka. Axmed Qoor Qoor ayaa dhawaan heshiis la gaaray Villa Somalia, kaas oo ku aadan doorashooyinka qof iyo codka ah ee ka dhacaya Galmudug.

Sidoo kale Madaxweyne Qoor Qoor ayaa dhawaan caddeeyay innu gebi ahaan ka tanaasulay u tartamidda xilka madaxweynaha Galmudug kadib wada-hadalladii uu la yeeshay mas’uuliyiinta Dowladda Federaalka Soomaaliya oo ay ugu horreeyaan Taliye Mahad Salaad iyo Ra’iisul wasaare Xamza oo dhawaan ka tegay gudaha magaalada Dhuusamareeb ee xarunta Gobolka Galgaduud.

Go’aanka Qoor-Qoor iyo imaashihiisa Muqdisho ayaa soo afjaraya doodihii siyaasadeed ee muddooyinkii dambe ka dhex taagnaa Dowladda Federaalka iyo Galmudug ee la xiriiray hannaanka loo wajahayo doorashooyinkadalka.

Waxaa kale oo la filayaa in deegaannada Maamul-goboleedka Soomaaliyeed ee Galmudug ay ka dhacaan doorashooyin dadweyne, sida uu horay u shaaciyay Guddiga Madaxbannaan ee Doorashooyinka Qaranka iyo Sohdimaha.

Baydhaba (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha weerar culus oo saaka ciidamada taabacsan Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed Cabdicasiis Lafta-gareen ay ku qaadeen duleedka magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Baay, waxaana xigay dagaal culus.

Ciidamada Lafta-gareen ayaa beegsaday barkoontarool oo ay ku sugnaayeen ciidamada dowladda, isla markaana laga ilaaliyo amniga Baydhabo, halkaasna waxaa ka dhacay iska hor imaad dhex-maray ciidanka dowladda iyo ragga weerarka soo qaaday.

Ilo deegaanka ah ayaa innoo sheegay in dhawaqa rasaasta laga maqlayay gudaha magaalada, isla markaana dhinacyadu ay is waydaarsadeen hubka noocyadiisa, taas oo keentay in cabsi ay dareemaan shacabka Baydhaba.

Illaa iyo hadda ma cadda khasaaraha rasmiga ah ee ka dhashay dagaalkaas, mana jiro weli wax war ah oo kasoo baxay maamulka Koonfur Galbeed.

Ciidamada weerarka qaaday oo horay looga saaray gudaha Baydhaba ayaa muddooyinkan isku uruursanayay deegaannada hoos yimaada magaalada, halkaas oo marar badan ay kasoo duubeen muuqaallo hanjabaad ah oo ku aadan xaaladda Koonfur Galbeed, gaar ahaan isbeddelkii ka dhacay Baydhaba.

Xaaladda guud ee magaalada ayaa hadda deggan, inkastoo la hadal hayo dagaallada soo noq-noqday ee u dhexeeya labada dhinac.

Dagaalkan ayaa kusoo aaday, iyadoo haatan Baydhaba ay ka socoto qaban qaabada xafladda caleema saarka Madaxweynaha cusub ee Koonfur Galbeed Sheekh Aadan Madoobe, iyadoo la filayo inuu ka qayb-galayo Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo ku wajahan magaaladaasi.

Si kastaba, dagaalka tooska ah ee u dhexeeya labada garab ee isku haya Koonfur Galbeed, waxaa barbar socda mid kale oo Digital ah, kaas oo uu Lafta-gareen kula wareegay bogga rasmiga ah ee Madaxtooyada maamulkaas.

Muqdisho (Caasimada Online) – Warbaahinta Al Mayadeen ee fadhigeedu yahay dalka Lubnaan ayaa sheegtay in shixnad militari oo ka timid Israel la geeyay Soomaaliya, iyadoo lagu diiwaan-geliyay magaca xafiis ka tirsan Qaramada Midoobay.

Al Mayadeen, oo soo xiganeysa ilo ay ku tilmaantay “ilo sare oo istiraatiiji ah oo gobolka ah”, ayaa sheegtay in shixnaddan oo culeyskeedu ahaa 1,000 kiiloogaraam ay ka soo baxday magaalada Tel Aviv, kadibna ay soo martay Nairobi, ka hor inta aysan gaarin Muqdisho 21-kii June.

Caasimada Online si madax-bannaan uma xaqiijin karto sheegashadan.

Sidoo kale illaa hadda ma jiro war rasmi ah oo ka soo baxay dowladda federaalka Soomaaliya, Israel ama Qaramada Midoobay oo ku saabsan warbixinta Al Mayadeen.

Warbaahinta Al Mayadeen ma aysan magacaabin xafiiska Qaramada Midoobay ee ay sheegtay in shixnadda lagu diiwaangeliyay, balse waxay sheegtay in qalabka la keenay uu ahaa nidaam isgaarsiin casri ah oo loogu talagalay adeegsi ciidan iyo sirdoon.

Waxay sidoo kale sheegtay in qalabkaas ay soo dirtay shirkadda Mer Security and Communications, oo xarunteedu ku taallo Or Yehuda, Israel.

Warbixintan ayaa ku soo beegmeysa xilli gobolka Geeska Afrika iyo marin-biyoodka Badda Cas ay noqdeen meel ay isku sii dhaafayaan danaha amni, milatari iyo siyaasadeed ee dalal kala duwan.

Walaaca Badda Cas

Arrintan ayaa sidoo kale imaneysa maalmo kadib markii hoggaamiyaha Xuutiyiinta Yemen, Cabdul-Malik Al-Houthi, uu ka digay waxa uu ku sheegay dhaqdhaqaaqyo Israel ay ka waddo gudaha Soomaaliya iyo agagaarka Gacanka Cadmeed.

Al-Houthi ayaa 25-kii June sheegay in dhaqdhaqaaqiisa uu si dhow ula socdo xaaladda Soomaaliya, isaga oo ku eedeeyay Israel inay dooneyso inay raad ku yeelato Gacanka Cadmeed iyo marin-biyoodka Bab al-Mandab. Arrintan ayaa ka dambeysay warbixino sheegay in Israel ay saldhig militari ka raadineyso Somaliland, gaar ahaan Berbera.

“Waxaan si weyn uga walaacsannahay waxa ka socda dhulka Soomaaliya iyo waxa cadowga Israel uu sameynayo si uu gacanta ugu dhigo Gacanka Cadmeed iyo Bab al-Mandab,” ayuu yiri Al-Houthi.

Waxa uu sidoo kale ku hanjabay in Xuutiyiintu aysan ka aamusi doonin waxa uu ugu yeeray dhaqdhaqaaq kasta oo Israel ay ka sameyso gudaha Soomaaliya.

“Waqti kasta waxaan qaadi doonnaa tallaabo lagu beegsanayo dhaqdhaqaaq kasta oo Israel ka sameyso dhulka Soomaaliya,” ayuu yiri.

Bab al-Mandab ayaa ah marin-biyood istiraatiiji ah oo isku xira Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed, waxaana mara qeyb muhiim ah oo ka mid ah ganacsiga caalamka.

Tan iyo markii uu billowday dagaalka Gaza, Xuutiyiinta Yemen ayaa weeraro ka fuliyay Badda Cas, iyaga oo sheegay inay beegsanayaan maraakiib lala xiriirinayo Israel ama u socda dekedaha Israel.

Dalalka reer galbeedka iyo shirkadaha maraakiibta ayaa sheegay in weerarradaasi ay saameyn weyn ku yeesheen ganacsiga caalamka, islamarkaana ay maraakiib badan ku qasbeen inay adeegsadaan waddooyin dheer oo kharash badan.

Xiriirka Somaliland iyo Israel

Warbixinta Al Mayadeen ayaa sidoo kale timid xilli xiriirka Israel iyo Somaliland uu noqday arrin si weyn looga hadal hayo gobolka.

Israel ayaa bishii December aqoonsatay maamulka Somaliland, tallaabo ay dowladda Soomaaliya si adag uga hortimid, kuna tilmaantay mid xadgudub ku ah madaxbannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya.

Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi Cirro ayaa bishii June booqasho ku tegay Israel, halkaas oo uu kula kulmay ra’iisul wasaare Benjamin Netanyahu iyo mas’uuliyiin kale.

Somaliland ayaa beenisay in Israel ay saldhig milatari ku leedahay dhulkeeda, balse mas’uuliyiinteedu waxay qireen inuu jiro iskaashi amni.

Wasiirka difaaca Somaliland Maxamed Yuusuf Cali ayaa bishii June sheegay in aysan jirin saldhigyo milatari oo Israel ku leedahay Somaliland, balse waxa uu sheegay in Israel ay gacan ka geysaneyso tababarro la siinayo ciidamo ka tirsan booliska iyo milatariga Somaliland.

Hadalladaas ayaa kordhiyay walaaca Muqdisho iyo dalal kale oo gobolka ah, kuwaas oo ka cabsi qaba in Soomaaliya lagu jiido loollan ballaaran oo ka jira Badda Cas, Gacanka Cadmeed iyo Bariga Dhexe.

Muqdisho (Caasimada Online) — Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa si adag uga hadlay xiriirka sii xoogeysanaya ee u dhaxeeya maamulka Somaliland iyo Israel, isagoo sheegay in dhaqanka, diinta iyo taariikhda Soomaalida midna uusan ogoleyn in dhul Soomaaliyeed lagu xiro Israel.

Madaxweyne Xasan Sheekh, oo ka hadlayay munaasabadda Kowda Luulyo, ayaa sheegay in Soomaalida ay ab ka ab iska ilaalin jirtay xiriir ay la yeelato Israel, wuxuuna si gaar ah uga digay qorshe kasta oo Israel loogu ogolaanayo inay saldhig ama saameyn ku yeelato dhul Soomaaliyeed.

“Annaga iyo Israel waxba nagama dhexeeyaan. Israel laguma aqoon geyiga Soomaaliyeed, mana joogeyso haddii Alle yiraahdo,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweynaha ayaa hadalkiisa si toos ah ugu jeediyay Somaliland, oo muddooyinkii dambe qaaday tallaabooyin diblomaasiyadeed oo ay ku xoojinayso xiriirka ay la leedahay Israel, waxaana ugu dambeysay furitaanka xafiis diblomaasiyadeed oo Somaliland ay ka sameysatay magaalada Qudus.

Xasan Sheekh ayaa sheegay in dowladda federaalka aysan aqbali doonin in Israel ay cag soo dhigato dhul Soomaaliyeed, isagoo ku celiyay in arrintaas ay ka hor imaaneyso dareenka shacabka Soomaaliyeed iyo mowqifka guud ee dunida Islaamka.

“Walaalayaal, xoogaa is-qabasho ah ayaa dhankiinna naga jirta. Wallaahi wax aysan Israel idinkaga dhexeyn ayaa naga dhexeeya. Waxa Israel jira wax ka fiican ayaan haysannaa,” ayuu yiri madaxweynaha.

Wuxuu intaas ku daray in dadka Somaliland aysan ahayn dad ka duwan Soomaalida kale, balse ay yihiin walaalo ay tahay in la wada hadlo oo xal siyaasadeed lagu dhameeyo khilaafka muddada dheer taagan.

“Walaalahey waxaan leeyahay, carada iyo caadifadda soo gaabiya wax yar, aan is-wareysanno. Walaalaheen meel aan ku kala tagno ha na soo gaarsiinina. Idinka ayaa ahaa dadkii xigmadda laga yaqaanay,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Hadalka madaxweynaha ayaa imanaya xilli maamulka Somaliland uu ku adkeysanayo go’aankiisa ku aaddan xiriirka uu la yeelanayo Israel, inkastoo tallaabooyinkaasi ay dhalinayaan dood xooggan oo gudaha Soomaalida iyo dalalka Islaamka ah.

Somaliland ayaa dhowaan xafiis diblomaasiyadeed ka furatay magaalada Qudus, tallaabadaas oo ay cambaareeyeen dunisa Islaamka iyo dad badan oo Soomaaliyeed, kuwaas oo ku tilmaamay mid dhaawaceysa midnimada ummadda Soomaaliyeed iyo mowqifka soo jireenka ah ee Soomaalida ee ku aaddan qadiyadda Falastiin.

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa horey u caddeysay in aysan aqoonsaneyn wax xiriir diblomaasiyadeed ah oo Somaliland la gasho dal kale, maadaama ay u aragto Somaliland qeyb ka mid ah Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Hadalkan cusub ee Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa muujinaya in Muqdisho ay si dhow ula socoto dhaq-dhaqaaqyada Somaliland ee ku wajahan Israel, isla markaana aysan aqbali doonin tallaabo kasta oo ay u aragto mid dhaawaceysa madaxbannaanida, midnimada iyo mowqifka siyaasadeed ee Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) –  Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si kulul u cambaareysay qarax argagixiso oo ka dhacay gudaha dalka Suuriya, kaas oo lala beegsaday maqaaxi ku taalla magaalada caasimadda ah ee Dimishiq oo ay ku sugnaayeen dad badan oo shacab ah.

Qaraxa oo ka dhashay bambo la dhigay gudaha maqaayadda ayaa waxaa la xaqiijiyay inay ku dhinteen ugu yaraan 4 qof, ayna ku dhaawacmeen 11 kale, sida ay sheegtay Wakaaladda Wararka Dowladda Suuriya ee SNA.

Bayaan kasoo baxay xafiiska Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya, Mudane Cabdisalaan Cabdi Cali (Dhaay) ayaa lagu sheegay in dowladdu ay ka xun tahay weerarkaas oo ay ku dhinteen dad rayid ah, kuna dhaawacmeen kuwa kale oo aan waxba galabsan.

Soomaaliya ayaa tacsi tiraanyo leh u dirtay dowladda Suuriya iyo shacabkeeda, gaar ahaan qoysaska ay dadkoodii ku dhinteen qaraxa, iyada oo kuwa dhaawaca ah u rajeysay caafimaad deg-deg ah.

“Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay si kulul u cambaareyneysaa qaraxii argagixisanimo ee lala beegsaday maqaaxi ku taalla magaalada Dimishiq ee Jamhuuriyadda Carabta Suuriya, kaas oo sababay dhimashada dad rayid ah oo aan waxba galabsan iyo dhaawaca tiro kale oo badan,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka.

Sidoo kale wuxuu bayaanka intaas ku daray “Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay tacsi tiiraanyo leh la wadaagaysaa Dowladda iyo shacabka Jamhuuriyadda Carabta Suuriya, gaar ahaan qoysaska iyo ehelada dadkii ku geeriyooday weerarkaas, waxayna u rajaynaysaa dhammaan dadka dhaawacmay in uu Alle siiyo caafimaad degdeg ah”.

Dhanka kale Dowladda Federaalka ayaa shaacisay in xilligan adag ay garab taagan tahay dowladda Suuriya, iyada oo mar kale xaqiijisay taageeradeeda ku aadan amniga iyo xasiloonida dalkaasi.

“Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxay garab istaag buuxa la garab taagan tahay Jamhuuriyadda Carabta Suuriya xilligaan adag, waxayna mar kale xaqiijinaysaa taageeradeeda ku aaddan amniga, xasilloonida iyo badbaadada shacabka Suuriya,” ayaa mar kale lagu yiri bayaanka Wasaaradda Arrimaha Dibadda.

Ma jirto illaa iyo hadda cid sheegatay mas’uuliyadda qaraxa ka dhacay magaalada Dimishiq ee caasimadda dalka Suuriya, waxaana weli socdo baaritaanno ay wadaan laamaha amniga oo lagu ogaanayo cidda ka dambeysay.

Suuriya ayaa tan iyo markii isbeddelka wayn ka dhacay ka caaganayd weerarada noocaan oo kale ah, waxaana amniga si buuxda u sugaya ciidamada amniga ee dalkaasi.

Jowhar (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya Gobolka Shabeellaha Dhexe ayaa sheegaya in xalay diyaarado dagaal ay duqeymo ka fuliyeen aagga deegaanka Masaajid Cali Gauduud ee gobolkaasi, iyada oo lala eegtay maleeshiyaad ka tirsan kooxda Al-Shabaab oo ku sugan halkaasi.

Duqeynta oo bartilmaameed ahayd ayaa lagu garaacay goob ay isku uruursanayeen maleeshiyaad ka tirsan kooxda oo ku sugnaa halka loo yaqaano Quraca Nayle, waxaana lagu gaarsiiyay khasaare culus.

Saraakiisha amniga ayaa ku warramay in ay heleen xogta dhaq-dhaqaaqa maleeshiyaadka, kadibna la duqeeyyay, iyada oo cagta la mariyay goobo ay gabaad ka dhigayaeen xubnah khawaarijta, gaar ahaan maleeshiyaad iyo horjoogayaal sar sare, sida ay hadalka u dhigeen.

Qaar kamid ah dadka deegaanka ayaa innoo sheegay inay maqlayeen jugta gantaallada, balse aysan caddeyn karin inta uu gaarsiisan yahay khasaaraha.

Shabeellaha Dhexe ayaa kamid ah meelaha ay weli ka socdaan howlgallada, waxaana badanaa ka dhaca howlgallo iyo duqeymo ka dhan ah Al-Shabaab.

Xaaladda ayaa weli kacsan, waxaana haatan dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayaa qaybo kamid ah gobolka oo ay ku xoogan tahay kooxda

Muddooyinkii ugu dambeeyay dowladda Soomaaliya iyo saaxibada caalamiga ah gaar ahaan Mareykanka iyo Turkiga ayaa kordhiyay duqeymaha ka dhanka ah argagixisada, iyada oo meela kala duwan oo dalka ah lagu beegsaday laguna gaystay khasaare xooggan.

Riyaad (Caasimada Online) – Safaaradda Soomaaliya ee Boqortooyada Sacuudiga ayaa lagu qabtay munaasabad si heer sare ah loogu maamuusayay 66-guuradii ka soo wareegtay markii gobollada koonfureed ay xornimada ka qaateen gumeystihii Talyaaniga iyo midowgii labada gobol.

Munaasabadda waxaa ka soo qeyb-galay Safiirka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya ee Boqortooyada Sacuudiga, Maxamed Amiin Sheekh Cusmaan iyo xubno ka tirsan Safaaradda Soomaaliya ee Riyaad.

Sidoo kale, waxaa munaasabadda si rasmi ah ugu soo dhoweeyey Wakiilka Boqortooyada Sacuudiga, ahna Duqa Magaalada Riyaad, Amiir Faysal bin Cabdulcasiis bin Cayaaf.

Waxaa sidoo kale ka soo qeyb-galay Agaasimaha Guud ee Waaxda Diblomaasiyiinta ee Wasaaradda Arrimaha Dibadda Boqortooyada Sacuudiga iyo masuuliyiin kale oo ka tirsan dowladda Sacuudiga.

Safiirka Soomaaliya, Maxamed Amiin Sheekh Cusmaan ayaa sheegay in 1-da Luulyo ay tahay astaan muhiim ah oo muujinaysa xorriyadda, midnimada iyo dowladnimada Soomaaliya.

Wuxuu xusay in Soomaaliya ay haatan ku tallaabsaneyso horumar muuqda oo dhinacyada amniga, dib-u-dhiska hay’adaha dowladda iyo kobaca dhaqaalaha.

Wakiilka Boqortooyada Sacuudiga, Amiir Faysal bin Cabdulcasiis bin Cayaaf ayaa dhankiisa hambalyo u diray dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed munaasabadda 66-guurada maalinta qarannimada Soomaaliya, isagoo u rajeeyay nabad, xasillooni iyo horumar.

Istanbul (Caasimada Online) – Wasiirka Wasaaradda Dekadaha iyo Gaadiidka Badda ee Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur ayaa maanta si rasmi ah u saxiixay laba heshiis oo taariikhi ah, kuwaas oo la xiriira iskaashiga tacliinta sare iyo horumarinta sharciga baddaha.

Heshiisyadan ayaa lala galay Jaamacadda caanka ah ee Piri Reis iyo xarunta cilmi-baarista sharciga baddaha ee DEHUKAM oo laga leeyahay dalka Turkiga.

Heshiisyadan saameynta weyn leh ayaa u kala baxa laba qaybood oo muhiim u ah mustaqbalka baddaha Soomaaliya:

1. Horumarinta tacliinta iyo tababarrada baddaha (Jaamacadda Piri Reis): Ujeeddada ugu weyn ee heshiiskan iskaashi ayaa ah in la xoojiyo tayada tacliinta sare ee la xiriirta culuumta baddaha Soomaaliya.

Sidoo kale heshiiskani wuxuu siinayaa shaqaalaha wasaaradda dekadaha iyo howl-wadeennada kala duwan ee dekadaha dalka fursad ay ku helaan waxbarasho iyo tababarro heer sare ah oo ay bixiso Jaamacadda Piri Reis oo ku xeeldheer arrimaha baddaha.

2. Xoojinta sharciga iyo nidaamka maamulka baddaha (xarunta DEHUKAM): Wasaaradda ayaa sidoo kale heshiis weyn la gashay xarunta qaanuunka baddaha ee DEHUKAM, kaas oo diiradda lagu saarayo dhanka sharciga iyo talo-bixinta oggolaanshaha baddaha.

Xarunta DEHUKAM waxay wasaaradda ka taageeri doontaa dib-u-eegista, horumarinta, iyo talo-bixinta dhanka sharciyada khuseeya arrimaha baddaha Soomaaliya.

Heshiisyadan maanta la saxiixay ayay wasaaraddu sheegtay inay bud-dhig u yihiin dhisidda aqoonta iyo sharciga baddaha Soomaaliya, isla markaana ay dhabaha u xaarayaan inaan yeelanno shaqaale xirfad leh iyo nidaam sharciyeed oo adag oo ilaalinaya khayraadka iyo maamulka baddayada.”

Si kastaba, labada heshiis ee maanta la saxiixay ayaa calaamad u ah xiriirka qotada dheer ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga, gaar ahaan dhinaca horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha iyo dhisidda awoodda hay’addaha dowladda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Midowga Afrika ayaa kulan degdeg ah isugu yeeray la-taliyeyaasha militariga iyo difaaca ee dalalka xubnaha ka ah Golaha Nabadda iyo Ammaanka (PSC) kadib markii Mareykanka uu ku dhawaaqay inuu joojinayo kaalmada amni ee Soomaaliya.

Qoraal rasmi ah oo kasoo baxay Guddiga Midowga Afrika ayaa lagu sheegay in ergada Mareykanka ee Midowga Afrika ay 1-da Luulyo 2026 gudbisay qoraal diblomaasiyadeed (Note Verbale 118-26), kaas oo lagu caddeeyay go’aanka Washington ee ah in aan la taageeri doonin sii wadista UNSOS wixii ka dambeeya dhammaadka sanadkan.

Guddiga Midowga Afrika ayaa sheegay in go’aanka Mareykanka uu yeelanayo saameyn weyn oo ku saabsan saadka, maalgelinta iyo awoodda howlgal ee hawlgalka taageerada iyo xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), maadaama xafiiska taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS) uu door muhiim ah ku leeyahay taageerada ciidamada howlgalka.

Sida lagu sheegay warqadda, Midowga Afrika wuxuu bilaabay qorshe-hawleed degdeg ah oo lagu qiimeynayo cawaaqibka ka dhalan kara go’aanka Mareykanka, isla markaana lagu dejinayo tallaabooyin lagu xaqiijinayo sii socoshada howlgalka AUSSOM iyo ka hortagga carqalad kasta oo amni.

Kulanka degdegga ah oo ka dhacaya xarunta Julius Nyerere ee magaalada Addis Ababa ayaa looga tashanaya saameynta go’aanka Mareykanka, tallaabooyinka xiga iyo jadwalka fulinta qorshayaasha.

Midowga Afrika ayaa sidoo kale farriin u diray safaaradaha dalalka xubnaha ka ah Golaha Nabadda iyo Ammaanka oo ay Soomaaliya ku jirto iyo Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Itoobiya, isagoo adkeeyay muhiimadda iskaashi iyo wadatashi degdeg ah oo ku aaddan mustaqbalka howlgalka AUSSOM.

Go’aanka Mareykanka ayaa imanaya xilli Soomaaliya iyo Midowga Afrika ay dadaal ugu jiraan sii wadista howlgalka AUSSOM iyo taageerada caalamiga ah ee lagu xoojinayo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, iyadoo tallaabada Washington ay abuurtay walaac ku saabsan maalgelinta iyo joogteynta howlgalka ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Allaha u naxariistee Imaam Maxamed Yuusuf Cali oo ka mid ahaa dhaqanka Soomaliyeed kuwooda ugu waaweyn ayaa ku geeriyooday dalka Hindiya, halkaas oo muddooyinkii dambe lagu dabiibayay xaaladdiisa caafimaad.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa tacsi tiiraanyo leh u diray qoyska, ehelada iyo guud ahaan ummadda Soomaaliyeed, geerida naxdinta leh ee ku timid Imaam Maxamed Yuusuf Cali oo ahaa Imaamkii beesha Mudulood.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sheegay in geerida Imaamka ay tahay mid murugo leh, isla markaana si weyn u taabatay bulshada Soomaaliyeed.

Sidoo kale, waxa uu ku tilmaamay Imaamka haldoor qaran oo door muuqda ka soo qaatay geeddi-socodkii nabadeynta dalka, isagoo sheegay in Imaamku kaalin muhiim ah ka qaatay dadaalladii dib-u-heshiisiinta bulshada Soomaaliyeed.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa xusay in Marxuumku uu si weyn uga shaqeeyay xoojinta midnimada iyo wadajirka shacabka Soomaaliyeed.

“Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa Alle SWT uga baryay Marxuumka in uu hoygiisa ka yeelo Jannatul Firdowsa,” ayaa lagu yiri dhambaalka tacsida oo lagu baahiyay bogga Villa Somalia.

Sidoo kale, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa Eebbe uga baryay in uu siiyo samir iyo iimaan qoyska, ehelada iyo guud ahaan shacabka Soomaaliyeed ee uu ka baxay Marxuumku.

Allaha u naxariistee, Imaam Maxamed Yuusuf oo kamid ahaa dhaqanka Soomaliyeed ayaa muddo ka shaqeynayey nabadeynta bulshada iyo xoojinta midnimada, oo si weyn loogu yaqaanay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta Xarunta Madaxtooyada ku qaabilay wafdi heer sare ah oo ka socda dowladda Talyaaniga, kaas oo uu hoggaaminayey Wasiirka Arrimaha Gudaha Talyaaniga, Matteo Piantedosi.

Kulanka Madaxweynaha iyo wafdiga Talyaaniga ayaa diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka taariikhiga ah ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Talyaaniga, kaas oo soo jiray muddo dheer.

Sidoo kale, labada dhinac ayaa ka wada-hadlay iskaashiga dhinacyada amniga, horumarinta hay’adaha dowladda, maareynta socdaalka iyo xuduudaha, iyo sidii loo sii xoojin lahaa wada-shaqeynta labada dal.

Intii uu kulanku socday, waxaa sidoo kale la isla soo qaaday sidii Soomaaliya iyo Talyaanigu ay u sii ambaqaadi lahaayeen iskaashi istaraatiiji ah oo ku dhisan danaha guud ee labada dal.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa adkeeyey muhiimadda ay Soomaaliya siinayso xiriirka qotada dheer ee kala dhexeeya dowladda Talyaaniga, isaga oo tilmaamay inuu yahay xiriir taariikhi ah oo muhiim u ah labada dal.

Madaxweynaha ayaa xusay in iskaashiga Soomaaliya iyo Talyaanigu uu laf-dhabar u yahay dadaallada dib-u-dhiska hay’adaha dowladda, xasilloonida dalka iyo horumarka guud ee Soomaaliya.

Soomaaliya iyo Talyaaniga ayaa leh xiriir soo jireen ah, iyadoo labada dowladood ay muddooyinkii u dambeeyey sii xoojinayeen wada-shaqeynta dhinacyada amniga, horumarinta hay’adaha dowladda iyo arrimaha kale ee mudnaanta u leh labada dal.

Muqdisho (Caasimada Online) – Duqa Magaalada St. Louis Park ee gobolka Minnesota ee dalka Mareykanka, Naadiya Maxamed ayaa maanta soo gaartay magaalada Muqdisho, halkaas oo si diirran loogu soo dhaweeyay.

Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Aadan Cadde waxaa ku soo dhaweeyay mas’uuliyiin ka tirsan dowladda iyo xubno kale, kuwaas oo muujiyay sida ay ugu faraxsan yihiin booqashadeeda Soomaaliya.

Naadiya Maxamed ayaa hadal kooban oo ay siisay warbaahinta markii ay soo gaartay garoonka Muqdisho ku sheegtay inay aad ugu faraxsan tahay dib ugu soo laabashada dalkeeda hooyo, kaddib muddo ku dhow toban sano.

Waxay sheegtay in booqashadeedii ugu dambeysay ee Soomaaliya ay ahayd sannadkii 2016, iyadoo xustay in isbeddel muuqda uu ka dhacay magaalada Muqdisho tan iyo xilligaas.

“Waan ku faraxsanahay inaan maanta joogo dalkeyga hooyo ee Soomaaliya. Sannadkii 2016 ayay iigu dambeysay inaan Soomaaliya imaado,” ayay tiri Naadiya Maxamed.

Duqa Magaalada St. Louis Park ayaa sidoo kale bogaadisay horumarka ay ku talaabsatay magaalada Muqdisho, waxayna ku baaqday in la sii xoojiyo dadaallada lagu horumarinayo dalka iyo adeegyada bulshada.

Naadiya Maxamed ayaa caan ka noqotay siyaasadda Mareykanka kadib markii bishii November 2023 loo doortay Duqa Magaalada St. Louis Park, iyadoo heshay 58.4% codadkii la dhiibtay, taasoo ka dhigtay duqii ugu da’da yaraa ee loo doorto xilkaas magaaladaas.

Booqashada Naadiya Maxamed ee Muqdisho ayaa ku soo beegmeysa xilli xubno badan oo ka tirsan qurba-joogta Soomaaliyeed ay kordhinayaan booqashooyinka ay ku tagayaan dalka, si ay uga qeyb qaataan horumarka, maalgashiga iyo xoojinta xiriirka ay la leeyihiin bulshada Soomaaliyeed.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) — Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa markii ugu horreysay ka hadlay khilaafka siyaasadeed ee u dhexeeya dowladda federaalka iyo maamulka Puntland. Madaxweynaha ayaa si qodob-qodob ah uga hadlay khilaafkaas, isagoo iftiimiyay arrimo muhiim ah oo uu sheegay in Saciid Deni uu ka hor istaagay shacabka Puntland.

Madaxweyne Xasan, oo ka hadlayay xiritaanka munaasabadda maalmaha Xorriyadda, ayaa sheegay in maamulka Puntland iyo hoggaankiisu ay xilligan hor istaageen horumarka iyo waxbarashada deegaannada Puntland.

Xasan Sheekh ayaa shaaciyay in maamulka Puntland uu hor istaagay mushaharka ilaa 800 macallin oo loogu talagalay inay horumariyaan waxbarashada ardayda Puntland. Wuxuu maamulka ku eedeeyay inuu carqaladeeyay wax kasta oo horumar ah.

“Dowlad-goboleedka Puntland ayaa diiday in 700 ilaa 800 macallin oo loogu talagalay inay ka noqdaan macallimiin dugsiyada hoose/dhexe laga qoro deegaankaas. Waxaa sidoo kale loogu talagalay in machad lagu tababaro macallimiintaas si ay uga shaqeeyaan dugsiyada ku yaalla deegaannadaas,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan, isagoo sheegay in aanay sii qarin karin arrintaas ay Puntland diidday.

“Ma sii qarin karo in maamulka uu hoggaamiyo Saciid Deni uu diiday oo hor istaagay horumarinta waxbarashada iyo qorista macallimiinta iskuullada. Dowlad-goboleedyada kale waa laga qoray macallimiinta, tababarkana way qaateen. Manhajkii dowladda sameysay ee lagu tababaray ayay dhigaan,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan, oo sheegay in markii ugu horreysay dalka Soomaaliya ay ka dhaqan gashay shahaado mideysan oo caalamku aqoonsan yahay.

Madaxweynaha ayaa sheegay in deegaannada kale ee dowlad-goboleedyada laga qoray macallimiinta, isla markaana dhaqaalihii loogu talagalay ay bixiso dowladda federaalka. Wuxuu sidoo kale sheegay in dugsiyada deegaannadaas lagu dhigto manhajkii ay qorsheysay dowladda dhexe.

Madaxweyne Xasan ayaa sheegay in qof kasta oo hor istaaga nidaamka dowladeed iyo nidaamka waxbarasho, isla markaana siyaasad ka dhigta, uu diidan yahay horumarka guud ee dalka iyo mustaqbalka dhalinyarada Soomaaliyeed.

Xasan Sheekh ayaa farriintiisa ku sheegay in aysan jirin xumaan ay Puntland u qabaan, isla markaana dalka iyo dadka Soomaaliyeed ay u siman yihiin, ayna u dhaarteen ilaalinta danahooda. Wuxuu tilmaamay in la federaaleeyay nidaamka iyo adeegga dadka loo fidinayo, balse aan la federaaleyn shacabka Soomaaliyeed, maadaama aysan kala qeybsami karin oo ay yihiin hal shacab.

Madaxweynuhu wuxuu sheegay in nidaamka federaalka loo keenay in adeegga dadka loogu dhoweeyo, iyo in shacabka Soomaaliyeed ay wakiillo ku yeeshaan talada dalka halka ay ka go’do. Hase yeeshee, wuxuu sheegay in markii wakiilladii laga keenay dacallada dalka la tashaday, ay jireen shaqsiyaad gaar ah oo diiday taladii la isla qaatay.

“Walaalaha Soomaaliyeed ee Puntland, waan sheegayaa aniga. Iyagu way og yihiin, annaguna waan ognahay, Allena waa og yahay in hoggaanka meeshaas jooga uu Soomaaliya ka gooyay dhinac walba. Afka marka laga reebo in ay Jamhuuriyadda ka mid yihiin, maanta dowladda federaalka iyo Puntland wax ka dhexeeya ma jiraan. Wax walba waa la jaray oo waa la joojiyay,” ayuu si kulul u yiri Madaxweyne Xasan, oo ka hadlay siyaasadda adag ee Madaxweynaha Puntland, Saciid Cabdullaahi Deni.

Madaxweyne Xasan ayaa sheegay in aysan jirin wada-shaqeyn ka dhexeysa dowladda federaalka iyo maamulka Puntland, halka maamul-goboleedyada kale ay si guud ula shaqeeyaan dowladda federaalka. Wuxuu intaas ku daray in maamulka Puntland uu Muqdisho dad u soo diro marka laga hadlayo arrimaha siyaasadda.

Mar uu ka hadlayay wararkii maalmihii u dambeeyay la isla dhexmarayay ee sheegayay in dad Muqdisho laga soo diray ay qalqal gelinayeen amniga iyo siyaasadda Puntland, Madaxweyne Xasan wuxuu ku tilmaamay eedeymahaas kuwo been abuur ah oo la doonayo in dadka lagu kiciyo.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale soo hadal qaaday ciidamada iyo shaqaalaha dowladda ee Puntland oo uu sheegay in muddo siddeed bilood ah aysan helin xuquuqdooda mushahar. Wuxuu sheegay in haddii ay cabasho muujiyaan aan lagu tilmaami karin inay fidno iyo qalalaase kicinayaan. Wuxuu caddeeyay in dowladda Soomaaliya ay u taagan tahay midnimada iyo xasilloonida guud ahaan dalka.

Madaxweynaha ayaa carabka ku adkeeyay in magaalada Muqdisho, oo ah caasimadda ummadda Soomaaliyeed, looga shaqeeyo wanaagga iyo difaaca danaha ummadda Soomaaliyeed, balse aan looga shaqeyn kala geynta iyo kala dhantaalidda bulshada.

“Adeer, adiga haddii aad muraadkaaga sidii aad rabtay ku weyday, qaab kale oo lagu heli karo u raadso. Haddii aad dood qabto, miiska soo saar. Imaaw, waan diyaar u nahay inaan kula doodno. Inaan kuu nimaadno diyaar ayaan u nahay. Haddii aad noo timidna waan ku soo dhoweynay oo waan ku sharafnay. Welina diyaar ayaan u nahay inaan kula fariisanno oo kula doodno,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan, oo si toos ah ula hadlay Saciid Deni.

Madaxweyne Xasan ayaa sheegay in uusan keliya la hadlayn Saciid Deni, balse sidoo kale kooxaha mucaaradka ah aysan haysan ajande cad oo ay si toos ah u soo bandhigeen, marka laga reebo inay ku doodaan kala tag iyo wax uu ku tilmaamay wax aan jirin.

Madaxweynaha ayaa carabka ku adkeeyay in dalka uu u socdo meel ka wanaagsan halkii uu shalay joogay, isla markaana loo baahan yahay in lala yimaado siyaasad ka duwan tii hore.

Ugu dambeyn, Madaxweyne Xasan ayaa kula taliyay kooxaha mucaaradka ah iyo kuwa diidan dowladnimada inay la yimaadaan fikir iyo siyaasad aragti leh.

Madaxweyne Xasan ayaa sidoo kale ka digay gurbaan u tumidda qabyaaladda iyo in qabiil ama koox gaar ah loo adeegsado burburinta nidaamka dowladeed. Wuxuu ku baaqay in aan cidna loo oggolaan inay hor istaagto nidaamka dowladeed, isagoo sheegay in ciddii hami siyaasadeed leh ay bulshada ka dalbato kalsooni, codka shacabkana ay ku timaaddo.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Mareykanka ayaa sheegtay inay joojin doonto taageerada ay Qaramada Midoobay siiso howlgalka nabad-ilaalinta Midowga Afrika ee Soomaaliya laga bilaabo bilowga sanadka soo socda, sida ay muujinayaan laba dukumenti oo ay aragtay Caasimada Online.

Tallaabadan ayaa saraakiil xog-ogaal ah ku tilmaameen mid halis gelin karta sii jiritaanka howlgalka AUSSOM, oo kaalin muhiim ah ka qaata taageerada dowladda federaalka Soomaaliya iyo dagaalka lagula jiro kooxda Al-Shabaab.

Howlgalka AUSSOM, oo ay ku sugan yihiin ku dhowaad 12,000 oo askari, ayaa dowladda Soomaaliya ka caawiya difaaca xarumaha muhiimka ah, taageerada ciidamada qaranka iyo xakameynta weerarada Al-Shabaab, oo weli gacanta ku haysa qeybo ballaaran oo ka tirsan gobollada koonfurta iyo bartamaha dalka.

Laakiin howlgalka ayaa si weyn ugu tiirsan xafiiska taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya, UNSOS, kaas oo bixiya adeegyo muhiim ah oo ay ka mid yihiin raashin, biyo, shidaal, adeeg caafimaad iyo gaadiidka ciidamada.

Sida lagu sheegay qoraal diblomaasiyadeed oo ku taariikheysnaa 1 July, Washington ayaa Midowga Afrika ku wargelisay inaysan taageeri doonin sii wadista taageerada UNSOS wixii ka dambeeya dhammaadka sanadkan. Miisaaniyadda UNSOS ayaa lagu sheegay ku dhowaad 500 milyan oo dollar.

Mareykanka ayaa sheegay inuusan diidi doonin in Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay uu cusbooneysiiyo muddo xileedka AUSSOM, balse uu ka hor imaan doono wax kasta oo kordhin ah oo ay ku jirto taageero sahay, hawlgal ama adeegyo farsamo oo Qaramada Midoobay bixiso.

Saameyn ballaaran

Miisaaniyadda AUSSOM ee sanadkii hore ayaa lagu sheegay 190 milyan oo dollar, balse maalgelinta howlgalka ayaa muddooyinkii dambe noqotay mid aan degganeyn. Waxaa sidoo kale jiray gaabis iyo muran ku saabsan qaabka lagu dabooli karo kharashaadka ciidanka.

Washington ayaa sanadkii hore hor istaagtay qorshe la doonayay in lagu beddelo qaabka maalgelinta, kaas oo dhigayay in Qaramada Midoobay ay bixiso saddex meelood meel afar meelood, ama 75%, kharashaadka howlgalka.

Khamiistii, Guddiga Midowga Afrika ayaa xubnaha Golaha Nabadda iyo Ammaanka ee AU ku wargeliyay go’aanka Mareykanka, isaga oo ka digay inuu yeelan karo “saameyn weyn oo ku saabsan sahayda, joogitaanka hawlgalka iyo maalgelinta howlgalka”.

Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya, Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka, Qaramada Midoobay iyo Guddiga Midowga Afrika ayaan si degdeg ah uga jawaabin codsiyo loo diray.

Ahmed Koshin, oo horey u ahaa agaasimaha guud ee Wasaaradda Gaashaandhigga Soomaaliya, haddana ah xildhibaan ka tirsan baarlamaanka federaalka, ayaa sheegay in go’aanka Mareykanka uu Soomaaliya u yeelan karo cawaaqib culus.

“Tani waxay Soomaaliya ku yeelan doontaa saameyn aad u weyn,” ayuu Koshin u sheegay Reuters.

“Howlgalka nabad-ilaalinta wuxuu galay khatar, sababtoo ah ugu dambeyn waxaad u baahan tahay inaad taageerto oo aad sii waddo ciidamadan,” ayuu raaciyay.

Laba diblomaasi oo si toos ah ula socda howlgalka Midowga Afrika ayaa Reuters u sheegay in AUSSOM aysan sii shaqeyn karin haddii aan hay’ad kale buuxin kaalinta taageerada Qaramada Midoobay.

Dhaliil loo jeediyay Muqdisho

Qoraalka Mareykanka ee loo diray Midowga Afrika ayaa sidoo kale xambaarsanaa dhaliil adag oo loo jeediyay dowladda Soomaaliya, gaar ahaan dadaallada lagu xasilinayo dalka iyo dib-u-habeynta hay’adaha amniga.

“In ka badan toban sano oo taageero caalami ah kaddib, Soomaaliya ma awoodin inay joogteyso horumar ka dhan ah Al-Shabaab, inay la wareegto mas’uuliyadda amnigeeda, ama inay sameyso dib-u-habeyn dhab ah oo lagu sameeyo waaxda amniga,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Qoraalka ayaa intaas ku daray in khilaafaadka gudaha iyo loolanka siyaasadeed ay wiiqayaan dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo Daacish.

“Faa’iidada taageerada caalamiga ah waxay sii ahaan doontaa mid xaddidan ilaa madaxda Soomaaliya ay u midoobaan wax ka qabashada caqabadaha amniga iyo dowladnimada,” ayuu qoraalku sheegay.

Go’aankan ayaa imaanaya xilli dowladda federaalka ay weli ku tiirsan tahay taageerada caalamiga ah ee dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo tababarka ciidamada, inkastoo ay sheegto inay kordhisay awoodda ciidanka qaranka iyo howlgallada ka dhanka ah Al-Shabaab.

AUSSOM ayaa billowday shaqadeeda 1 January 2025, kadib markii ay beddeshay howlgalka ATMIS. Waxaa loo sameeyay inay taageerto dowladda Soomaaliya xilli dalka uu ku jiro marxalad kala-guur ah oo la doonayo in mas’uuliyadda amniga si tartiib ah loogu wareejiyo ciidamada Soomaaliya.

Haddii taageerada UNSOS meesha ka baxdo, waxay taasi abuuri kartaa cadaadis cusub oo saaran dowladda Soomaaliya, Midowga Afrika iyo dalalka ciidamada ku biiriya howlgalka, kuwaas oo horey uga cabanayay maalgelin aan joogto ahayn iyo kharashaad sii kordhaya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka ka imanaya duleedka magaalada Muqdisho ayaa sheegaya in xubno ka tirsan kooxda Al-Shabaab lagu arkay habeenkii deegaannada Ceelasha Biyaha iyo Macaane, halkaas oo ay ka sameeyaan roondo iyo dhaqdhaqaaqyo amni-darro abuuray.

Dadka deegaanka ayaa sheegay in xubnaha Al-Shabaab ay kusoo dhowaadeen xaafado ka tirsan Ceelasha Biyaha iyo Macaane, iyaga oo dadka shacabka ah ku qasba inay bixiyaan xog la xiriirta dhaqdhaqaaqa maalinlaha ah ee deegaanka iyo cid kasta oo xiriir la sameysa ciidamada dowladda.

Ceelasha Biyaha, gaar ahaan xaafadda Al-Nasri 3, waxaa saldhigyo ku leh ciidamo ka tirsan Nabad-sugidda iyo Booliska Milateriga, kuwaas oo loogu talagalay inay sugaan amniga guud ee deegaanka iyo koontaroolka waddooyinka muhiimka ah ee gala magaalada Muqdisho.

Hase yeeshee, dadka deegaanka ayaa sheegay in marka ay qorraxdu dhacdo ay xaafadaha qaar soo galaan maleeshiyaad ka tirsan Al-Shabaab, kuwaas oo mararka qaar la wareega dhaqdhaqaaqa xaafadaha, xilli ciidamada dowladda ay inta badan dib ugu laabtaan saldhigyadooda.

Wararka ayaa intaas ku daraya in gaadiid nooca Toyota Noah ah, oo ay saaran yihiin rag hubeysan, habeenno badan lagu arkay xaafado ka tirsan Ceelasha Biyaha iyo Macaane. Xaafadaha Qoor Suul iyo Macaane ayaa ka mid ah meelaha ugu badan ee lagu arkay gaadiidka iyo xubnaha kooxda.

Dadka deegaanka ayaa sidoo kale sheegay in marka ay laamaha ammaanka ku wargeliyaan in xubno ka tirsan Al-Shabaab ay soo galeen xaafadaha, aysan helin jawaab degdeg ah ama gurmad muuqda, taas oo keentay in qaar badan oo shacabka ka mid ah ay ka gaabsadaan gudbinta xogta amni ee ay hayaan.

Dhanka kale, deegaannada Ceelasha Biyaha iyo Macaane, oo ka mid ah xaafadaha si degdeg ah u koraya ee duleedka Muqdisho, ayaa sidoo kale wajahaya dhibaatooyin ka dhasha kooxaha loo yaqaan Ciyaal Weero iyo burcad hubeysan oo dadka ku dhibaateeya waddooyinka xaafadaha.

Dadka deegaanka ayaa sheegay in kooxahan ay dadka dhacaan marka ay habeenkii ka soo degaan waddooyinka waaweyn ama ay ku socdaan xaafadaha gudaha, iyadoo mararka qaar ay dadka u geystaan jirdil iyo dhaawacyo haddii ay ka waayaan lacag ama taleefanno ay ka qaataan.

Toddobaadyadii la soo dhaafay, waddada cusub ee marta xaafadda Macaane waxaa ka dhacay qaraxyo iyo weeraro lala beegsaday ciidamo ka tirsan dowladda. Miinadii ugu dambeysay ayaa lagu aasay agagaarka Isbitaalka Bilaal oo ku yaalla xaafadda Macaane, sida ay sheegeen dadka deegaanka.

Dowladda ayaa dhowaan ciidamo isugu jira Nabad-sugid iyo Milateri geysay xaafadda Macaane, maadaama deegaankaas loo arko marin muhiim ah oo isku xira gobollada Shabeellaha Dhexe iyo Shabeellaha Hoose, isla markaana ay adeegsan karaan kooxaha hubeysan.

Illaa hadda ma jiro war rasmi ah oo kasoo baxay laamaha ammaanka dowladda oo ku saabsan cabashada dadka deegaanka iyo dhaqdhaqaaqyada lagu sheegay in Al-Shabaab ay ka waddo Ceelasha Biyaha iyo Macaane.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hay’adda Qaxootiga iyo Barakacyaasha Qaranka ayaa gurmad u fidisay muwaadiniin Soomaaliyeed oo laga soo celiyey dalka Liibiya, kuwaas oo muddo ku xirnaa xabsiyo ku yaalla dalkaas, isla markaana la kulmay dhibaatooyin kala duwan.

Muwaadiniinta la soo celiyey oo tiradoodu gaareyso ku dhawaad 130 ruux ayaa isugu jira dhallinyaro iyo waayeel. Dib-u-celintooda ayaa qeyb ka ah dadaallada lagu soo badbaadinayo muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku dhibaateysan waddamada ay u tahriibaan.

Markii ay soo gaareen magaalada Muqdisho, waxaa si toos ah loo geeyey xarunta Hay’adda Qaxootiga iyo Barakacyaasha Qaranka, halkaas oo loogu sameeyey diiwaangelin iyo soo dhoweyn.

Guddoomiyaha Hay’adda Qaxootiga iyo Barakacyaasha Qaranka, Liibaan Cabdi oo la hadlay muwaadiniinta dib loogu soo celiyey dalka ayaa sheegay in hay’addu u diyaarisay adeegyo kala duwan oo lagu taageerayo.

Waxa uu sheegay in muwaadiniinta loo sameyn doono baaritaanno caafimaad oo lacag la’aan ah, si loo ogaado xaaladdooda caafimaad loona siiyo daryeelka ay u baahan yihiin.

Sidoo kale, guddoomiyaha ayaa xusay in muwaadiniinta la diiwaangelin doono Adeegga Aqoonsiga Qaranka (NIRA), isla markaana hay’addu ka taageeri doonto sidii ay ula midoobi lahaayeen ehelladooda iyo qoysaskooda.

Guddoomiyaha ayaa sidoo kale u ballan-qaaday muwaadiniinta in hay’addu ka caawin doonto helitaanka fursado shaqo iyo waxbarasho, isaga oo xusay inay garab taagan tahay dib-u-dhiskooda nololeed iyo dib ula qabsigooda bulshada.