Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihi hore ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo) oo warsaxaafadeed soo saaray ayaa ka hadlay xarig loo gaystay dhalinyaro kasoo horjeestay qorshaha madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ee la xiriira hanaanka doorashooyinka dalka.

Farmaajo ayaa tilmaamay in xarigga dhalinyarada iyo wariyeyaasha oo soo noq noqday looga gol-leeyahay in looga hortago kacdoonka bulshada, sida uu hadalka u dhigay.

“Xarigga iyo caburinta isdabajoogga ah ee nidaamka Madaxweyne Xasan Sheekh uu kula kacayo dhallinyarada iyo haldoorka Muqdisho, si uu u xakameeyo kacdoonka bulshada ee diiddan eexda, musuqa iyo barakaca, waa mid dhaawacaya dowladnimada, siina hurinaya guuxa iyo gadoodka shacabka,” ayuu yiri madaxweynihii hore ee dalka.

Sidoo kale, wuxuu farriin culus u diray hay’adaha amiga, gaar ahaan Booliska oo uu ku adkeeyay inay ka fogaadaan dhibaateynta shacabka, gaar ahaan dhulboobka iyo caburinta lagu hayo.

“Ciidanka Soomaaliyeed waxaa loo aas-aasay ilaalinta shacabka, difaaca karaamada muwaadiniinta, sugidda amniga iyo dhowrista xuquuqda dadka Soomaaliyeed. Sidaas darteed, waxaan adkaynayaa in hay’adaha amniga ay ka fogaadaan fal kasta oo shacabka ku abuuraya cabsi, barakac iyo kalsooni darro, ayna ka taxadaraan in loo adeegsado dano shakhsi ah iyo xukun maroorsi,” ayuu mar kale yiri Maxamed Farmaajo.

Waxaa kale oo uu raaciyay “Marar badan ayaan ka dignay falalkan dhaawacaya dowladnimada, sumcadda qarannimada iyo kalsoonida shacabka, kuwaas oo dhulboobka, caburinta iyo ku tagri-falka awoodda ay saldhig u yihiin. Maanta waxaa taagan natiijada laga dhaxlay oo ay ugu horreyso isku dhacyo ciidan iyo shacab caraysan oo jidadka u taagan difaaca karaamadooda iyo nolashooda”.

Farmaajo oo maalmahan qoraallo soo saarayay ayaa horay u sheegay in Jimcaha soo socda oo ku beegan 15 May 2026 ay tahay maalintii ugu dambeysay ee muddo xileedka sharciga ah ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, isaga oo u ugu baaqay in muddada yar ee u hartay uu xoogga saaro dhismaha hannaan doorasho oo loo dhan yahay oo ay ku wada qancaan dhammaan dhinacyada siyaasadda, si looga hortago qalalaase siyaasadeed iyo kala qeybsanaan hor leh.

Dalabka Farmaajo ayaa kusoo aadaya, xilli mucaaradku isku diyaarinayo qabashada dibadbax weyn oo ka dhan ah dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kaas oo 10-ka bishan ka dhici doona magaalada Muqdisho.vMucaaradka ayaa raba in dibadbaxa ay qeyb weyn ka noqdaan shacabka laga burburiyay guryihii ay deganaayeen, kuwaas oo maalmihii dambe cabasho marinayay warbaahinta.

Baydhaba (Caasimada Online) – Ciidamo taageersan maamulkii Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen ayaa digniin u diray shacabka Koonfur Galbeed, gaar ahaan dadka ku nool magaalada Baydhaba, iyagoo ka dalbaday in aysan u dhowaan goobaha loo qorsheeyay in lagu qabto doorashada ay ku tilmaameen “Salbalaar”.

War-saxaafadeed ka soo baxay koox sheegatay in ay tahay Taliska Ciidanka Booliska Gaarka ah ee Koonfur Galbeed, oo ku taariikheysnaa 9-ka May 2026, ayaa lagu sheegay in shacabka looga digayo inay u dhowaadaan goobaha ay ku sugan yihiin ciidamada loogu yeeray “Salbalaar 2” iyo meelaha loo asteeyay qabashada doorashadaas.

Qoraalka ayaa lagu sheegay in goobahaas ay yihiin “bartilmaameedyo ciidan”, sidaas darteedna shacabka looga baahan yahay inay muujiyaan feejignaan sare, kana fogaadaan isu-socodka iyo joogitaanka meelahaas ilaa amar dambe oo ka soo baxa hay’adaha amniga.

“Shacabka waxaa laga codsanayaa inay muujiyaan feejignaan sare, kana fogaadaan isu-socodka ama joogitaanka goobahaas ilaa amar dambe oo ay hay’adaha amniga ee ay khuseyso ka soo saarayaan,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Digniintan ayaa timid xilli magaalada Baydhaba ay ku jirto xaalad siyaasadeed oo kacsan, kadib isbeddelkii ka dhacay Koonfur Galbeed iyo bixitaankii Laftagareen ee magaalada.

Ciidamada dowladda federaalka ayaa dhammaadkii Maarso la wareegay qeybo muhiim ah oo ka mid ah Baydhaba, taas oo keentay in Laftagareen uu ka baxo magaalada, maalmo kadib doorasho muran dhalisay oo lagu sheegay in mar kale loogu doortay xilka madaxweynaha Koonfur Galbeed.

Laftagareen ayaa markii hore la sheegay inuu iska casilay xilka madaxweynaha maamulka Koonfur Galbeed, balse markii dambe ayuu ku adkeystay inuu weli yahay madaxweynaha sharciga ah ee maamulkaas. Isagoo ku sugan Nairobi, wuxuu sheegay in ka bixitaankiisa Baydhaba uu la xiriiray rabitaan uu ku sheegay inuu kaga hortagayo dagaal ka dhaca magaalada iyo khasaaro soo gaara shacabka.

Dowladda federaalka ayaa tallaabadii ciidamada lagu geeyay Baydhaba ku tilmaantay mid lagu xasilinayay magaalada, balse garabka Laftagareen ayaa u arkay faragelin siyaasadeed oo lagu beddelayo maamulka Koonfur Galbeed.  

Warar soo baxay ayaa sheegaya in ciidamo taabacsan Laftagareen ay dhaqdhaqaaqyo ka wadaan deegaanno ka tirsan gobolka Baay, xilli ay si cad uga soo horjeedaan doorashada la qorsheeyay in lagu qabto Baydhaba, Axadda. 

Doorashada la hadal hayo ayaa la sheegay inay ku bilaabaneyso xulista xubnaha Golaha Wakiillada Koonfur Galbeed iyo golayaasha deegaanka, ka hor inta aan loo gudbin doorashada hoggaanka sare ee maamulka.  

Qoraalka ka soo baxay Taliska Ciidanka Booliska Gaarka ah ee garabka taageersan Laftagareen ayaa sidoo kale lagu sheegay in badqabka iyo nabadgelyada shacabka ay yihiin mudnaanta koowaad ee hay’adaha amniga, iyadoo dadka lagu wargeliyay inay la socdaan war-saxaafadeedyada rasmiga ah ee taliska.

“Badqabka iyo nabadgelyada shacabka ayaa ah mudnaanta koowaad ee hay’adaha amniga,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Ankara (Caasimada Online) – Baarlamaanka dalka Turkiga ayaa Khamiistii si rasmi ah u ansixiyay heshiis deeq taageero ah oo la siinayo dowladda Soomaaliya, xilli xildhibaanada dalkaas ay si weyn u bogaadiyeen iskaashiga sii ballaaranaya ee dhinacyada dhaqaalaha, amniga iyo horumarinta ee kala dhexeeya xukuumadda Muqdisho. 

Heshiiskan ayaa waxaa Soomaaliya lagu siinayaa deeq maaliyadeed oo gaaraysa 30 milyan oo doolar. Go’aankan ayaa ku soo baxay digreeto madaxweyne oo tirsigeedu yahay 11262, kaddib markii uu Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan saxiixay ansixinta heshiiskan 30-kii bishii Abriil. 

Sida ku cad qoraalka rasmiga ah ee heshiiska, dokumiintiga ayaa 1-dii bishii Abriil lagu kala saxiixday caasimadda Muqdisho, waxaana dhanka Turkiga u matalayay Safiirka u fadhiya Soomaaliya Alper Aktaş, halka dhanka dowladda Soomaaliyana uu u saxiixay Wasiirka Maaliyadda, Biixi Iimaan Cige.

Heshiiska ayaa dhigaya in Turkigu uu Soomaaliya siiyo deeq lacageed oo gaaraysa illaa 30 milyan oo doolar, taas oo la bixin doono qaab qaybo bille ah oo aan ka badnayn 2.5 milyan oo doolar bishiiba. Qoraalka ayaa intaas ku daray in dhaqaalahan loo weecin doono taageerada “kabka miisaaniyadda iyo dhisidda awoodda hay’adaha dowladda.”

Baarlamanka ayaa sidoo kale ansixiyey in Turkiga uu bixiyo qarashka iyo dhulka safaarad cusub oo ay Soomaaliya ka dhisaneyso Ankara, oo ay ku baxeyso 6 milyan oo dollar.

Intii ay socotay dooda baarlamaanka, mudanayaal ka kala socday xisbiyada siyaasadda ayaa falanqeeyay kaalinta sii xoogeysaneysa ee Ankara ay ku leedahay Soomaaliya, halkaas oo ay tobankii sano ee la soo dhaafay ka noqotay maalgeliyaha iyo saaxiibka istaraatiijiyadeed ee ugu weyn.

Cemalettin Kani Torun, oo ah xildhibaan laga soo doorto magaalada Bursa kana tirsan xisbiga New Path Party, ayaa sheegay in dhoofinta badeecadaha Turkiga ee Soomaaliya ay gaartay 273 milyan oo doolar, halka maalgelinta tooska ah ee shirkadaha Turkish-ka ay kor u dhaaftay 100 milyan oo doolar.

“Tirooyinkan iskama ay imaanin si iskeed ah,” ayuu yiri xildhibaan Torun. “Waa miro-dhalkii ka dhashay dadaal muddo dheer soo socday oo ay dhinacyo badan iska kaashadeen.”

Wuxuu sidoo kale gaashaanka u daruuray eedeymaha sheegaya in joogitaanka Turkiga ee Soomaaliya uu yahay gumeysi ama in dalka la maamulo, isagoo caddeeyay in xiriirka Ankara uu ku dhisan yahay is-ixtiraam, is-dhaafsi faa’iido iyo siyaasad ah ‘is-biirsi iyo guul wadaag’.

Xildhibaanka ayaa carabka ku adkeeyay muhiimadda xasaasiga ah ee juquraafi-siyaasadeed ee Geeska Afrika, isagoo xusay in dhaqdhaqaaqyada Turkiga ee Soomaaliya, oo isugu jira ganacsi ilaa sahamin tamar, ay si weyn uga qayb qaadanayaan xasiloonida gobolka, isla markaana ay ka hortagayaan faragelinta shisheeye.

Dhinaca kale, xildhibaan Kamil Aydın oo ka tirsan xisbiga dhaqdhaqaaqa waddaniyiinta ee MHP, ayaa xusay in xasilooni-darradii iyo burcad-badeednimadii ka jirtay Soomaaliya iyo Gacanka Cadmeed ay muddo dheer halis weyn ku ahaayeen jidadka ganacsiga badda ee caalamiga ah.

Wuxuu tilmaamay in Turkigu uu door firfircoon ka qaatay heshiisyada caalamiga ah si loo taageero nabadda, amniga iyo kobaca dhaqaalaha Soomaaliya. “Kalsoonida iyo iskaashiga la kasbaday darteed, Turkigu wuxuu ku guuleystay inuu tallaabooyin wax-ku-ool ah oo heer laba geesood ah, heer gobol iyo mid caalamiba uu la qaado Soomaaliya,” ayuu raaciyay xildhibaan Aydın.

Si kastaba ha ahaatee, intii ay doodu socotay xildhibaanada mucaaradka ayaa dhaleeceeyay qaybo ka mid ah siyaasadda arrimaha dibadda ee Ankara iyo kharashaadka ku baxa gargaarka shisheeye. Ayyüce Türkeş oo ka tirsan xisbiga Good Party (IP) ayaa su’aal gelisay deeqaha baaxadda leh ee Turkigu ku bixiyo dibadda, xilli dalku uu wajahayo caqabado dhaqaale oo gudaha ah.

Taas beddelkeeda, xildhibaan Leyla Şahin Usta oo ah guddoomiye ku-xigeenka garabka xisbiga talada haya ee AK Party ee baarlamaanka, ayaa si adag u difaacday siyaasadda Turkiga ee qaaradda Afrika, iyadoo ku sifeysay mid salka ku haysa “saaxiibtinimo iyo walaaltinimo.”

“Turkigu wuxuu Afrika u joogaa inuu wax dhiso oo uu dayactiro,” ayay tiri Usta, iyadoo raacisay in iskaashiga Soomaaliya uu gacan ka geystay dhiirigelinta lahaanshaha maxalliga ah iyo horumarka guud ee qaaradda.

Ugu dambeyn, baarlamaanka ayaa si aqlabiyad ah ku ansixiyay heshiiskan deeqda ah kadib doodo dhaadheer oo halkaas ka dhacay. Fadhiga baarlamaanka ee go’aankan lagu meelmariyay ayaa waxaa sidoo kale goobjoog ahaa Danjiraha Soomaaliya u fadhiya magaalada Ankara, Danjire Fathudiin Cali Maxamed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii 9-aad ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa war ka soo saaray xaaladda siyaasadeed ee cakiran ee dalka ka taagan.

Farmaajo ayaa xusay in Jimcaha soo socda oo ku beegan 15 May 2026 ay tahay maalintii ugu dambeysay ee muddo xileedka sharciga ah ee Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynihii hore ayaa sheegay in toddobaadka ka haray muddo xileedka Madaxweynaha ay tahay in xoogga la saaro dhismaha hannaan doorasho oo loo dhan yahay oo ay ku wada qancaan dhammaan dhinacyada siyaasadda, si looga hortago qalalaase siyaasadeed iyo kala qeybsanaan hor leh.

Sidoo kale, Farmaajo waxa uu ugu baaqay dowladda in si degdeg ah loo sii daayo wariyeyaasha iyo dadka u istaagay difaaca bulshada la dhibaateeyey xilligan adag, taas oo khilaafsan dastuurka iyo xeerarka dalka, muujinaysana jihada xukun-boobka ah ee uu aaday nidaamka Madaxweyne Xasan Sheekh.

Ugu dambayn, Madaxweynihii 9-aad ee dalka waxa uu tilmaamay in warka dawladdu ay ku sheegtay in ay guryo u dhisayso tiro yar oo ka mid ah qoysaskii la barakiciyay, sanadihii la soo dhaafay uu yahay hadal ay dawladdu ku wajahayso cadaadiska iyo kacdoonka bulshada.

“Ma jiro qooondo horey loo qorsheeyey oo arrinkaas loogu daray miisaaniyadda dowladda, ayna u harsan yihiin nidaamka barakiciyey maalmo kooban,” ayuu yiri Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Maxamed Cabdullaahi Farmaajo.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa dhankeeda sheegtay inay dib u dejin u sameynayso shacabkii ku barakacay baneynta dhulka danta guud ee caasimadda, xilli ay sheegtay in la joojiyay sii wadista qorshaha burburinta.

Si kastaba, arrimahan ayaa imanaya xilli mucaaradku isku diyaarinayo qabashada dibadbax weyn oo ka dhan ah dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kaas oo 10-ka bishan ka dhici doona magaalada Muqdisho.

Mucaaradka ayaa raba in dibadbaxa ay qeyb weyn ka noqdaan shacabka laga burburiyay guryihii ay deganaayeen, kuwaas oo maalmihii dambe cabasho marinayay warbaahinta.

Ankara (Caasimada Online) – Dowladda Turkiga ayaa si adag u beenisay eedeymo sheegaya inay tahay “gumeystaha cusub” ee Soomaaliya, iyadoo ku adkeysatay in xiriirka kala dhexeeya Soomaaliya uu ku dhisan yahay iskaashi, dan wadaag iyo taageero saaxiibtinimo.

Cemalettin Kani Torun oo ah mudane ka tirsan Baarlamaanka Turkiga ayaa sheegay in Ankara ay mar walba ixtiraamto midnimada, madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.

Xildhibaanka ayaa tilmaamay in Turkiga uu Soomaaliya kala shaqeeyo arrimaha horumarinta, amniga, waxbarashada iyo kaabeyaasha dhaqaalaha, isaga oo xusay in taageerada Ankara aysan ku saleysneyn dano gumeysi ama faragelin siyaasadeed.

Hadalkan ayaa imanaya xilli ay isa soo tarayaan doodaha la xiriira doorka sii kordhaya ee Turkiga ku leeyahay Soomaaliya, gaar ahaan dhinacyada amniga, dhaqaalaha iyo mashaariicda horumarineed ee ay ka fuliso gudaha dalka.

Turkiga ayaa dhawaan sidan oo kale u beeniyay in uu si hal dhinac ah uga faa’iideysanayo kheyraadka dabiiciga ah iyo tamarta Soomaaliya, gaar ahaan shidaalka.

Ankara ayaa sheegtay in faafinta wararka been-abuurka ah looga dan leeyahay “leexinta xaqiiqda” iyo wiiqidda iskaashiga wadajirka ah ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga.

“Doodaha baraha bulshada ee isku dayaya in Turkiga loo sawiro sidii dal kaliya ka faa’iideysanaya sahminta saliidda Soomaaliya waa warar aan sal lahayn, ujeedkooduna yahay in lagu dhaawaco iskaashiga labada dal,” ayaa lagu yiri bayaan ka soo baxay Agaasimaha Isgaarsiinta ee Madaxtooyada Turkiga.

Sidoo kale, bayaanka Turkiga ayaa lagu yiri: “Heshiiska ay wada saxiixdeen TPAO iyo Hay’adda Batroolka Soomaaliya wuxuu si cad u qeexayaa in kheyraadka dabiiciga ah ay leeyihiin shacabka Soomaaliyeed.”

Ankara ayaa sidoo kale tilmaamtay in xiriirka Turkiga iyo Soomaaliya uu ku dhisan yahay iskaashi wadajir ah oo u dhexeeya laba dal oo madax-bannaan.

“Sidaas darteed, waxaan si gaar ah u boorrineynaa inaan la rumeysan wararka been-abuurka ah iyo macluumaadka marin-habaabinta ah ee lagu bartilmaameedsanayo iskaashiga sii xoogeysanaya ee labada dal.”

Si kastaba, Turkiga ayaa haatan howlaha shidaal qodista ka bilaabay Soomaaliya, iyadoo la beegsanayo keydadka ku jira badda gunteeda hoose, kuwaas oo horey loo aqoonsaday kadib sahan dhameystiran oo uu sameeyay markabka cilmi-baarista ee Oruç Reis sanadkii 2025.

Jabuuti (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa galabta gaaray magaalada Jabuuti ee caasimadda dalka Jabuuti, halkaasi oo caawa uu ku hooyanayo

Madaxweynaha iyo wafdigiisa ayaa si diiran loogu soo dhoweeyay garoonka diyaaradaha magaalada Jabuuti, waxaana halkaasi ku qaabilay Ra’iisul Wasaaraha Jabuuti, Cabdulqaadir Kaamil Maxamed, iyo mas’uuliyiin kale oo ka tirsan dowladda dalkaasi.

Mas’uuliyiinta soo dhoweysay wafdiga Soomaaliya ayaa muujiyay xiriirka walaaltinimo, iskaashi iyo deris wanaagga ka dhexeeya labada dal ee Soomaaliya iyo Jabuuti, kuwaas oo leh xiriir taariikhi ah oo soo jireen ah.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ka mid ah madaxda dalalka Geeska Afrika iyo mas’uuliyiinta kale ee lagu casuumay inay ka qeyb-galaan munaasabadda caleemo-saarka Madaxweynaha dib loo doortay ee dalkaasi, Ismaaciil Cumar Geelle.

Munaasabaddan ayaa la filayaa inay kasoo qeyb-galaan hoggaamiyeyaal kala duwan oo ka socda qaaradda Afrika iyo dibaddeeda, kuwaas oo u tegaya Jabuuti taageerada dowladda iyo shacabka dalkaasi.

Inta uu ku sugan yahay magaalada Jabuuti, Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa la filayaa inuu kulamo gaar gaar ah la yeesho madaxda sare ee dowladda Jabuuti iyo mas’uuliyiin kale oo ka qeyb-galaya munaasabadda caleemo-saarka.

Kulamadaas ayaa la filayaa inay diiradda saaraan xoojinta xiriirka labada dal, iskaashiga amniga, arrimaha gobolka iyo dardar-gelinta wada shaqeynta u dhexeysa Soomaaliya iyo Jabuuti.

Baydhabo (Caasimada Online) – Xisbiga siyaasadeed ee Sinnaanta iyo Caddaaladda (Sincad) ayaa ku hanjabay inuu ka bixi doono doorashada maamulka Koonfur Galbeed, haddii aan wax laga qaban cabashooyin la xiriira hannaanka doorashada oo uu ku tilmaamay mid ay hareeyeen musuq-maasuq iyo cadaalad-darro.

Xisbiga ayaa sheegay in geeddi-socodka doorashada uu wajahayo faragelin siyaasadeed iyo ku-takrifal awoodeed, taas oo uu sheegay inay dhaawici karto kalsoonida lagu qabo doorashada qof iyo cod ee la filayo inay ka dhacdo maamulkaasi.

Xoghayaha guud ee xisbiga Sincad, Cabdifitaax Xasan Afrax oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Baydhabo ayaa sheegay in xisbigiisu uu weli aaminsan yahay muhiimadda doorasho xor iyo xalaal ah oo shacabka ay codkooda si toos ah ugu dhiibanayaan.

“Waxaan ka mid nahay dadkii ku qancay in Soomaaliya ay ka dhici karto doorasho qof iyo cod ah,” ayuu yiri Afrax, isaga oo tilmaamay in xisbigiisu doonayo inuu taageerada shacabka ku kasbado si musharraxiintiisu uga qeyb galaan heerarka kala duwan ee dowladnimada.

Sidoo kale, wuxuu sheegay in xisbiga Sincad laga hor istaagay qabanqaabooyin siyaasadeed oo ay ka wadeen magaalada Baydhabo, halka, xisbiga talada haya ee JSP uu si xor ah u adeegsanayo awoodaha dowladda iyo ololaha doorashada, sida uu sheegay.

Afrax ayaa ku eedeeyay guddiga doorashada inay ku lug leeyihiin marin-habaabinta shacabka, isaga oo sheegay in magaalada Baydhabo laga abaabulayo munaasabado lagu taageerayo musharraxiin ka tirsan JSP, kuwaas oo shacabka loo tusayo inay durba ku guuleysteen kuraasta doorashada.

Waxa uu sheegay in arrimahaasi ay dhaawacayaan hufnaanta iyo dheellitirka loo baahan yahay inta lagu guda jiro ololaha doorashada, islamarkaana ay abuuri karaan tabasho siyaasadeed oo hor leh.

Xoghayaha guud ee xisbiga Sincad ayaa ugu baaqay Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud inuu si degdeg ah u soo farageliyo xaaladda ka taagan Baydhabo, si loo helo jawi doorasho oo loo siman yahay.

Wuxuu sidoo kale dalbaday in la keeno kormeerayaal caalami ah oo la socda geeddi-socodka doorashada Koonfur Galbeed, si loo xaqiijiyo daahfurnaan iyo kalsooni ay qabaan dhinacyada siyaasadda ku tartamaya.

Inkasta oo uu sheegay in xisbigiisu aanu dooneyn inuu qaadaco doorashada, ayuu Cabdifitaax Xasan Afrax caddeeyay in haddii aan wax laga beddelin xaaladda hadda jirta, xisbiga Sincad uu dib uga fiirsan doono sii wadista ka qeybgalka doorashada maamulka Koonfur Galbeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Siyaasiyiinta mucaaradka Soomaaliya ayaa ka hadlay qorshaha Dowladda Federaalka ay ku wajahayso xiisadda ka taagan burburinta dhulka danta guud, taas oo si weyn u saameysay shacabka reer Muqdisho.

Siyaasi Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame oo arrintan ka hadlay ayaa sheegay in Madaxweyne Xasan Sheekh uu ku jiro xukunkiisa, ayna iskugu darsameen cabsi, welwel iyo jahawareer.

“Shalay waxaa la sheegay in la joojiyey dhul-boobkii iyo barakicintii, balse isla habeenkii cagaftu waxay dumisay xaafado dhan. Wasiirka Hawlaha Guud oo ay wasaaraddiisu ku guri kiro ah ku jirto , inta badan dhulkii ay lahaydna la xaraashay, ayaa lagu amray inuu ku dhawaaqo in 10 kun oo guri loo dhisayo shacabka,” ayuu yiri Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur.

Sidoo kale, wuxuu su’aal geliyay sida hoggaankii ka burburiyay guryahooda uu haatan mid kale ugu dhisayo. “Soomaalidu waxay tiraahdaa: Nin ku dilay har kuguma jiido,” ayuu yiri.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay inay dib u dejin u sameynayso shacabkii ku barakacay baneynta dhulka danta guud ee caasimadda, xilli ay sheegtay in la joojiyay sii wadista qorshaha burburinta.

Arrimahan ayaa imanaya xilli mucaaradku isku diyaarinayo qabashada dibadbax weyn oo ka dhan ah dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kaas oo 10-ka bishan ka dhici doona magaalada Muqdisho. Mucaaradka ayaa raba in dibadbaxa ay qeyb weyn ka noqdaan shacabka laga burburiyay guryihii ay deganaayeen, kuwaas oo maalmihii dambe cabasho marinayay warbaahinta.

Hoos ka aqriso qoraalka oo dhameystiran:

Taliska Madaxweyne Xasan wuxuu ku jiraa maalmihii ugu dambeeyey ee xukunkiisa, cabsi, welwel iyo jahawareerna ayaa iskugu darsamay. Halkii uu xaqiiqda ka wajihi lahaa, ayuu isku dayayaa in uu dacaayad iyo borobagaando jaban shacabka lagu marin habaabiyo.

Shalay waxaa la sheegay in la joojiyey dhul-boobkii iyo barakicintii, balse isla habeenkii cagaftu waxay dumisay xaafado dhan. Wasiirka Hawlaha Guud oo ay wasaaraddiisu ku guri kiro ah ku jirto , inta badan dhulkii ay lahaydna la xaraashay, ayaa lagu amray inuu ku dhawaaqo in 10 kun oo guri loo dhisayo shacabka.

Soomaalidu waxay tiraahdaa: “Nin ku dilay har kuguma jiido.” Sidee nin hoygaagii kaa dumiyey mid kale kuugu dhisayaa

“Xirfad maaha beentuye
Afku yaanu kaa xadin!
Xaqiiqada ha gees marin
Xaqa adiga oo garan
Xaggaad eegtay haw deyin!

Abwaan Af-gudhiye (AUN)

Addis Ababa (Caasimada Online) – Wafuud ka kala socotay Somaliland iyo ganacsato Israa’iili ah ayaa kulan ku yeeshay magaalada Addis Ababa ee dalka Itoobiya, kaas oo diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga ganacsi iyo maalgashi ee labada dhinac.

Kulanka ayaa waxaa hoggaaminayay Wasiirka Ganacsiga iyo Dalxiiska Somaliland, Cabdiraxmaan Xasan Nuur, halka dhinaca Israa’iil ay ka qeyb-galeen wakiillo ganacsi iyo diblomaasiyiin ka socday dowladda Israa’iil.

War-saxaafadeed kasoo baxay Wasaaradda Ganacsiga Somaliland ayaa lagu sheegay in wada-hadallada ay diiradda saareen fursadaha iskaashi ee dhinacyada dhaqaalaha, ganacsiga iyo maalgashiga, iyadoo labada dhinac ay muujiyeen daneyn ku aaddan xoojinta xiriirka dhaqaale.

Labada dhinac ayaa si gaar ah uga wada hadlay horumarinta iskaashiga qaybaha beeraha, tamarta, tiknoolajiyadda, kaabeyaasha dhaqaalaha, adeegyada maaliyadda iyo caafimaadka, kuwaasi oo loo arko meelaha ugu muhiimsan ee iskaashiga laga sameyn karo.

Wafdiga Somaliland waxaa sidoo kale kamid ahaa Guddoomiyaha Bangiga Dhexe, Cabdinasiir Axmed Xirsi, Agaasimaha Guud ee Hay’adda Caymiska, Cabdisalaan Maxamed Maxamuud (Buusi) iyo xubno kale oo ka socday ganacsatada Somaliland.

Ganacsatada Somaliland ee kulanka ka qeyb galay waxaa hoggaaminayay Guddoomiyaha Rugta Ganacsiga Somaliland, Jamaal Aydiid Ibraahim, kaas oo door muuqda ku lahaa wada-hadallada la xiriira iskaashiga ganacsi.

Kulankan ayaa waxaa qabanqaabadiisa lahaa Safiirka Somaliland u fadhiya Israa’iil, Dr. Maxamed Xaaji, iyadoo la sheegay in ujeeddadiisu ahayd in la abuuro xiriir ganacsi iyo maalgashi oo muddo dheer ah oo dhex mara Somaliland iyo shirkadaha Israa’iiliyiinta ah.

Dhinaca Israa’iil waxaa kulanka ka qeyb galay Ku-xigeenka Safiirka Israa’iil u fadhiya Itoobiya iyo diblomaasiyiin kale, halka Safiirka Israa’iil ee Somaliland, Michael Lotem, uu si muuqaal fog ah uga qeyb galay shirkaasi.

Wasaaradda Ganacsiga iyo Dalxiiska Somaliland ayaa sheegtay in wada-hadalladani ay qeyb ka yihiin dadaallada Somaliland ay ku dooneyso inay kusoo jiidato maalgashi shisheeye iyo iskaashi dhaqaale oo caalami ah, iyadoo la filayo in kulamadan ay horseedaan heshiisyo ganacsi iyo maalgashi oo la hirgeliyo mustaqbalka dhow.

Hargeysa (Caasimada Online) – Xukuumadda Somaliland ayaa si degdeg ah ugu baaqday in la joojiyo dagaal beeleed khasaare culus sababay oo ka dhacay deegaanka Carmale ee hoostaga degmada Ceerigaabo ee gobolka Sanaag, kadib markii halkaasi ay ku dhinteen dad badan oo kasoo kala jeeda labada dhinac ee dirirtu dhexmartay.

Wararka laga helayo deegaanka ayaa sheegaya in ugu yaraan 23 qof oo ku geeriyooday dagaalka loo sameeyay xabaal wadareed deegaanka Carmale, halka tiro kalena ay ku dhaawacmeen iska horimaadkaasi oo maalmahanba ka taagnaa gobolka Sanaag.

Ilo deegaanka ah ayaa Caasimada Online u sheegay in colaaddan ay salka ku hayso muran la xiriira dhul daaqsimeed iyo aanooyin hore oo u dhexeeyay labada beelood ee dirirtu dhexmartay, kuwaasi oo marar kala duwan isku dhacay sanadihii lasoo dhaafay.

Xukuumadda Somaliland ayaa si weyn uga hadashay xaaladda deegaanka, iyada oo sheegtay in dagaalkaasi uu sababay khasaare naf iyo maalba leh, isla markaana loo baahan yahay in si degdeg ah loo joojiyo colaadda sii laba kacleyn karta.

Wasiirka Arrimaha Gudaha Somaliland, Cabdalle Maxamed Sandheere ayaa sheegay in xukuumaddu ay shir degdeg ah ka yeelatay dagaalka, si xal loogu helo colaadda soo noqnoqotay ee ka aloosan deegaanka Carmale.

Wasiirka ayaa tilmaamay in ciidamada kala duwan ee ku sugan jiidda hore lagu amray inay si degdeg ah uga qeyb qaataan daminta colaadda, isla markaana ay kala dhexgalaan labada dhinac ee dagaallamaya.

Sidoo kale waxa uu ugu baaqay shacabka deegaanka inay la shaqeeyaan ciidamada iyo masuuliyiinta ku howlan qaboojinta xaaladda, isaga oo ku adkeeyay in laga hortago dhiig kale oo ku daata deegaanka.

“Waxaan ugu baaqeynaa shacabka iyo waxgaradka deegaanka inay ka qeyb qaataan nabadeynta, si loo badbaadiyo dadka walaalaha ah ee dagaalku saameeyay,” ayuu yiri wasiir Sandheere.

Dhankiisa, guddoomiyaha gobolka Sanaag, Maxamuud Raage Ibraahin, ayaa muujiyay sida uu uga xun yahay khasaaraha ka dhashay dagaalka, isaga oo sheegay in dhimashada iyo dhaawacyada dhacay ay yihiin kuwo murugo leh.

Guddoomiyaha ayaa sheegay in dagaalkaasi uu saameyn weyn ku yeeshay bulshada deegaanka, isla markaana loo baahan yahay in si wadajir ah loogu istaago daminta colaadda.

“Aad iyo aad ayaan uga xunnahay dagaalkan. Waa wax laga murugoodo in dad walaalo ah oo ehel ahi ay si foolxun isku dilaan. Dadku waxay ku dhinteen arrimo aan mudneyn in naf loo waayo,” ayuu yiri guddoomiyaha gobolka Sanaag.

Waxa uu intaas ku daray in maamulka gobolka, waxgaradka iyo odayaasha dhaqanka ay wadaan dadaallo nabadeed oo lagu doonayo in lagu kala qaado maleeshiyaadka dagaallamaya, isla markaana xal waara looga gaaro colaadda deegaanka.

Maamulka Somaliland ayaa ugu dambeyn sheegay in dadaallo xooggan lagu bixinayo sidii loo dejin lahaa xaaladda deegaanka Carmale, xilli laga cabsi qabo in dagaalkaasi uu sii fido haddii aan si degdeg ah loo xakameyn.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxtooyada Soomaaliya ayaa isbeddel ku sameysay saraakiisha iyo ciidamada ku sugan baraha koontaroolka ee laga soo galo magaalada Muqdisho, iyadoo ciidamadii iyo taliyeyaashii hore lagu beddelay kuwo cusub.

Tallaabadan, oo muddooyinkii u dambeeyay si tartiib ah u socotay, ayaa lagu sheegay qorshe lagu adkeynayo ammaanka caasimadda, gaar ahaan baraha laga soo galo Muqdisho iyo goobaha lagu hubiyo gaadiidka. Hase yeeshee, ilo xog-ogaal ah ayaa sheegaya in arrintu sidoo kale leedahay miisaan siyaasadeed oo la xiriira marxaladda kala guurka iyo loolanka doorashada.

Taliyeyaal iyo ku-xigeennadoodii hore ugu sugnaa baraha koontaroolka Muqdisho ayaa loo beddelay gobollada dalka, kadib markii Villa Somalia ay u aragtay in aysan si buuxda ula jaanqaadi karin qorshaha siyaasadeed ee madaxtooyada xilligan xasaasiga ah.

Sida ay Caasimada Online u xaqiijiyeen ilo lagu kalsoon yahay, Villa Somalia ayaa xoojisay awoodda ciidamada iyo saraakiisha ay ku kalsoon tahay, kuwaas oo loo kala qeybiyay gudaha magaalada Muqdisho iyo baraha koontaroolka ee laga soo galo caasimadda.

Isbeddelka ugu weyn ayaa laga dareemay dhinaca waqooyi ee Muqdisho, gaar ahaan waddooyinka ka yimaada duleedka degmada Kaaraan illaa Suuqa Xoolaha. Ciidamo xooggan oo halkaas muddo ku sugnaa ayaa la beddelay, iyadoo madaxtooyadu ay u aragtay inay yihiin cudud amni oo xiriir dhow la leh dhinacyada mucaaradka, gaar ahaan madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed, sida ay sheegeen ilo amni.

Saraakiishii hoggaaminaysay ciidankaas ayaa lagu beddelay saraakiil cusub oo ay soo xulatay Madaxtooyada, taas oo qeyb ka ah dadaal ay Villa Somalia ku dooneyso inay si dhow u maamusho amniga caasimadda iyo dhaqdhaqaaqa ciidamada xilli dalka uu galay marxalad doorasho oo muran badan dhalisay.

Arrintan ayaa imaaneysa xilli siyaasadda dalka ay mareyso meel adag, islamarkaana ay sii xoogeysaneyso doodda ku saabsan qaabka, waqtiga iyo maamulka doorashooyinka soo socda. Guddiga Doorashooyinka Qaranka ayaa shaaciyay jadwal la xiriira doorashooyinka heer dowlad-goboleed, balse weli waxaa muran ka taagan yahay hannaanka doorashada heer federaal iyo sida lagu gaari karo heshiis siyaasadeed oo loo dhan yahay.

Mucaaradka ku mideysan Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa sheegay inay diyaar u yihiin wadahadal siyaasadeed, balse waxay ku xireen shuruudo ay ka mid yihiin in la joojiyo tallaabooyinka doorasho ee ay ku tilmaameen kuwo hal dhinac ah, lana abuuro hannaan dhexdhexaadin ah oo ay dhinacyadu ku wada kalsoonaan karaan.

Xiisadda siyaasadeed waxaa sii xoojiyay muranka ka dhashay wax ka beddelka dastuurka iyo walaaca mucaaradka ee ku saabsan in geeddi-socodka doorashada loo adeegsan karo qaab muddo-kororsi ama dib u dhac siyaasadeed horseedi kara.

Xilliyada kala guurka siyaasadeed ee Soomaaliya waxaa horey loogu bartay in ciidamada ammaanka ay saameyn ku yeeshaan loolanka siyaasadeed, mararka qaarna ay u kala janjeeraan dhinacyada tartamaya. Ka hor doorashadii 2022, Muqdisho waxay 2021 wajahday xiisado amni iyo dhaqdhaqaaqyo ciidan oo salka ku hayay murankii doorashada iyo khilaafkii ka dhashay muddo-kororsigii xilligaas.

Mucaaradkii xilligaas ayaa ku eedeeyay dowladdii madaxweyne Maxamed Cabdullaahi Farmaajo inay ciidanka dowladda u adeegsatay caburinta siyaasiyiinta ka soo horjeeday, gaar ahaan madaxweynayaashii hore Xasan Sheekh Maxamuud iyo Shariif Sheekh Axmed. Dowladda xilligaas ayaa dhankeeda ku adkeysan jirtay in tallaabooyinkeeda ay la xiriireen amniga caasimadda.

Isbeddelka haatan lagu sameeyay saraakiisha iyo ciidamada ku sugan baraha koontaroolka Muqdisho ayaa loo arkaa tallaabo amni oo leh farriin siyaasadeed, maadaama ay ku soo beegantay xilli Villa Somalia iyo mucaaradku isku hayaan jihada uu qaadanayo hannaanka doorashada dalka.

Springfield (Caasimada Online) — Maxkamad federaal ah oo ku taalla dalka Mareykanka ayaa xukun adag ku ridday muwaadin Soomaali ah, kadib markii lagu helay dambi ah inuu geystay afduub sababay dhimasho.

Maxamuud Tooxoow Maxamed oo 44 jir ah, ayaa waxaa 30 sano oo xabsi ah ku xukuntay Garsooraha Maxkamadda Federaalka ee Mareykanka, Megan B. Benton. Xukunkan ayaa yimid kadib markii lagu caddadeeyay inuu afduubtay haweeney magaceeda qoraallada maxkamadda loogu soo gaabiyay J.M, taas oo ugu dambeyn la dilay.

Sida ku cad dokumiintiyada maxkamadda, maydka haweeneydan ayaa la helay 29-kii Luulyo ee sanadkii 2019-kii, meel u dhow waddada weyn ee Missouri Highway 59. Helitaanka maydka ayaa timid kadib markii qof waddada marayay uu arkay shandad leh midabka basaliga ah oo hareeraha waddada lagu dhex tuuray, taas oo ay lugo kasoo muuqdeen.

Ciidamada amniga oo goobta gaaray ayaa helay maydka J.M oo aad u burburay, kana ag dhowaa shandadda. Baaritaano xasaasi ah oo lagu sameeyay dheecaanka hiddesidaha (DNA) ayaa xaqiijiyay in dhiigga dhibanaha laga helay agab dhowr ah oo saarnaa gaari ay wada isticmaali jireen iyada iyo eedeysane Maxamuud.

Dhibanaha ayaa markii ugu dambeysay iyadoo nool la arkay 16-kii Luulyo 2019-kii, xilligaas oo ciidamada boolisku ay ka jawaabeen wicitaan degdeg ah oo ka yimid gurigeeda.

Haweeneyda ayaa khadka gurmadka ee 911 u sheegtay in Maxamuud uu mindi ku qabtay, isku dayayna inuu si awood ah ugu tago. Sidoo kale, waxay si isdaba joog ah ugu celcelisay shaqaalaha gurmadka inay aad uga walwalsan tahay in Maxamuud uu waxyeelo gaarsiiyo saddexdeeda carruur ah oo xilligaas la joogay.

Maalin kadib, oo ku beegneyd 17-kii Luulyo 2019-kii, ayaa laamaha amniga lagu wargeliyay in J.M iyo carruurteeda la la’ yahay, kadib markii lagu guuldareystay in telefoonka ama si toos ah loola xiriiro. Ugu dambeyn, carruurta ayaa 8-dii Agoosto 2019 laga dhex helay guri ku yaalla magaalada Des Moines ee gobolka Iowa.

Kadib markii uu carruurta uga dhex tagay gobolka Iowa, Maxamuud wuxuu isaga baxsaday dalka Mareykanka, isagoo muddo dhuumaaleysi kaga maqnaa caddaaladda. Ugu dambeyn, laamaha sirdoonka ayaa helay xogtiisa, waxaana laga soo tarxiilay dalka Guatemala 27-kii Luulyo 2021-kii, isagoo loo gacan geliyay dowladda Mareykanka.

Kiiskan maxkamadeed ayaa waxaa dacwaddiisa wadday Kaaliyaha Xeer-ilaaliyaha Mareykanka Ami Harshad Miller.

Baaritaanka kiiskan oo ahaa mid ballaaran ayaa waxaa iska kaashaday Hay’adda Dembi-baarista Federaalka ee FBI, Waaxda Booliska ee McDonald County ee gobolka Missouri, Booliska Rochester ee Minnesota, iyo Booliska magaalada Des Moines ee gobolka Iowa.

Muqdisho (Caasimada Online) – Cabdullaahi Maxamed Nuur oo dhawaan iska casilay xilkii la-taliyaha sare ee Madaxweynaha Soomaaliya ayaa caawa ku biiray shirka siyaasiyiinta mucaaradka uga socda magaalada Muqdisho.

Cabdullaahi ayaa caawa ka mid ahaa xubno siyaasiyiin ah oo ka baxay garabka Villa Soomaaliya kuna biiray mucaaradka, isagoo wareysi kooban oo uu bixiyay ku sheegay in isaga iyo Madaxweyne Xasan Sheekh ay isku seegeen hanaanka uu u wajahayo xaaladda kala guurka.

“Madaxweyne Xasan Sheekh saaxiibo ayaan ahaan jirnay, laakiin saaxiibtinimadu waa dano shakhsiyadeed, waxaa ka muhiimsan danta caamka, waxaana ku kala tagnay danta guud,” ayuu yiri Cabdullaahi Maxamed Nuur.

Cabdullaahi ayaa ka gaabsaday in arrimaha ay isku seegeen Madaxweynaha ay qeyb ka tahay doorashada HirShabelle, oo dowladda federaalka ay ku leedahay galaangal xooggan.

Maalmo ka hor, sidan oo kale waxaa shirka mucaaradka ugu biiray xildhibaan Cabdiraxmaan Odowaa oo dhawaan isaga baxay xisbiga JSP, iskana casilay xilkii uu ka hayay. Odowaa ayaa markaas hoolka shirka kala soo muuqday saaxiibadiis Cabdullaahi Sanbaloolshe iyo Cabdikariin Xuseen Guuleed oo iyaguna horay uga baxay garabka Xasan Sheekh.

Mucaaradka ayaa maalmahan waday shirar isdaba joog ah oo looga arrinsanayo xaaladda kala guurka iyo xiisadda taagan, iyadoo mucaaradku isku diyaarinayo qabashada dibadbax weyn oo ka dhan ah dowladda Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, kaas oo 10-ka bishan ka dhici doona magaalada Muqdisho.

Si kastaba, siyaasiyiinta mucaaradka ayaa rejo-xumo ka muujinaya gogosha uu fidiyay Madaxweyne Xasan Sheekh, maadaama ay horay u fashilmeen dhammaan wada-hadalladii horay loola galay Madaxweyne Xasan Sheekh ee ka qabsoomay Villa Soomaaliya, waana sababta ay u qaadayaan tallaabooyin cadaadiska ku sii kordhinaya madaxweynaha.

Hoos ka daawo muuqaalka