28.1 C
Mogadishu
Friday, May 8, 2026

Battle for LasAnod: Rival forces reignite regional strife

LASANOD, Somalia (Caasimada Online) – Eyewitnesses have reported renewed fighting on the outskirts of LasAnod, a troubled city in northern Somalia.

The conflict, now in its second month without resolution, threatens to exacerbate the humanitarian situation in the region, according to experts and the United Nations.

Over the past two months, rival groups have been engaged in combat, resulting in at least 200 fatalities and over 600 critically injured individuals, as reported by medical professionals.

Furthermore, the conflict has displaced over 200,000 people from the border town.

Differing accounts of the conflict

Accounts of the conflict differ. The Somaliland government claims it held a defensive position during an alleged attack and has “maintained the ceasefire announced by our government.”

Somaliland authorities have also alleged that forces led by the Puntland administration attacked their troops in East LasAnod; however, no concrete evidence has been provided to support these claims.

In contrast, the media office of Khaatumo State reported that Somaliland forces “initiated a major assault on the outskirts of LasAnod city, with “Khaatumo forces stationed in the city defending against secessionist Somaliland forces.”

The renewed fighting may prompt further efforts from the international community to advocate for mediation between the two parties to achieve peace and stability in Somalia.

President Hassan Sheikh Mohamud of Somalia has previously urged both parties to find a peaceful solution.

Reconciliation efforts 

Reconciliation efforts between Somaliland and the SSC-Khatumo have been attempted but have ultimately proven unsuccessful.

The fighting resumes just days after a local committee of 33 Dhulbahante clan elders declared that they would agree to a ceasefire and engage in direct talks with the Somaliland government only if it withdraws its troops from the Sool region.

Opposition members in Somaliland allege that the violence in LasAnod is orchestrated by President Muse Bihi Abdi, whom they accuse of delaying regional elections.

Bihi was expected to facilitate presidential elections in November 2022 but extended his term by two years.

Background of the Conflict

The ongoing conflict was triggered by the assassination of Abdifatah Abdullahi Abdi (Hadrawi), the local chairman of Wadani, Somaliland’s opposition party, and the subsequent murder of local entrepreneur Mohamed Ali Saadle.

On February 5, local leaders, clan elders, and notable figures convened in LasAnod to discuss a resolution to the conflict.

They issued a 13-point declaration reinstating the rule of the SSC-Khatumo regions, denouncing Somaliland as a separatist state, and reaffirming their commitment to being part of federal Somalia.

This declaration led to violent clashes, with both sides accusing the other of aggression.

Somaliland declared independence from Somalia in 1991 but has not been recognized internationally.

The unresolved status has further complicated the situation in the region as the various parties continue to vie for power and influence.

Sawirro: Xildhibaan Saadaq Joon oo maanta loo doortay gudoomiyaha guddi muhiima

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddiga saaxiibtinimada Labada Aqal ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya iyo Baarlamaanka Turkiga ayaa maanta magaalada Muqdisho ku doortay guddoon cusub.

Doorashada oo ka dhacday xarunta Villa Hargeysa ayaa waxay u dhacday qaab gacan taag ah, waxaana guddoomiyaha guddigaan loo doortay Xildhibaan Jeneraal Saadaq Cumar Xasan (Sadaq Joon).

Sidoo kale waxay xubnaha guddiga saaxiibtinimada labada Aqal ee Baarlamaanada Soomaaliya iyo Turkiga u doorteen guddoomiye ku-xigeen Senator Cabdirisaaq Maxamed Cismaan, halka ay xoghaye u doorteen Xildhibaan Cabdulqaadir Cumar Macalin.

Xubnaha la doortay ayaa balan-qaaday in ay ku dadaali doonaan sii xoojinta xiriirka soo jireenka ah ee ka dhaxeeya labada shacab ee walaalaha ah.

Guddiga saaxiibtinimada labada Aqal ee Baarlamaanada Soomaaliya iyo Turkiga ayaa horraantii sanadkaan magacaabay guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Madoobe.

Guddigan ayaa waxay ka shaqeyn doonaan xiriirka iskaashi iyo saaxiibtinimada labada Baarlamaan, waxaana guddigaan uu ka kooban yahay 15 xubnood oo isugu jira labada Aqal ee Baarlamaanka Soomaaliya.

Madaxweyne Xasan Sheekh: Indhaha lagama qarsan karo waxa ka socda Laascaanood

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa markale ka hadlay dagaalka magaalada Laascaanood ka socda muddo ka badan hal bil.

Xasan Sheekh ayaa sheegay in aan indhaha laga qarsan karin dagaalka socda, oo u dhaxeeya ciidamada Somaliland iyo kuwa deegaanka ee SSC, kaasi oo uu ka dhashay khasaare xooggan.

“Waxa socda raali kama nihin, way na gubayaan oo aan raali ka aheyn, kuna faraxsaneyn oo ku qanacsaneyn. Dadka dhimashadiisa iyo dhiigiisa daadanaya waa na quseeyaan,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweynaha ayaa waxa kale oo uu tilmaamay in qaddiyada meesha taalla ay tahay wax guud ahaan quseyso Soomaalida, islamarkaana loo baahan yahay in loo wada istaago wax ka qabashadeeda.

“Arrimaha meesha yaallo waxba igama gelin ma dhihin karno waa na quseeyaan qaddiyadaha meesha taagana waa na quseeyaan. Ha la wada fadhiisto oo ha la wada hadlo.”

Waxa uu sii raaciyay hadalkiisa “Dadka dhintay ee Soomaaliyeed oo qaaliga ahaa waxaa caddeynaynaa in aan aad iyo aad uga xunahay, ugana xanuunsaneyno in badana aan ku baaqnay nabadda”.

Madaxweynaha ayaa ugu dambeyntiina sheegay in mushkilada ka taagan magaalada Laascaanood ay tahay mid siyaasadeed oo u baahan in miiska wada-hadalka lagu xaliyo.

“Dadka deegaankaas jooga siyaasad ayay isku haystaan, wax kale oo ka dhaxeeya inay jiraan ma qabo. Sida taariikhdii hore noo soo martay dadka Soomaaliyeed wax ka dhexeeyay ee siyaasad qaloocatay qoorta isku-galisay.”

Hadalka madaxweynaha ayaa imanaya xilli uu maanta markale dagaal dib uga qarxay magaalada Laascaanood ee gobolka Sool, kaasi oo si gaar ah uga dhacay aagga xerada Goojacadde ee duleedka magaaladaasi.

Si kastaba, Dagaalka Laascaanood oo socda muddo ka badan hal bil ayaa waxaa illaa hadda muuqan ifafaalo ay ku qaboobi karto shaqaaqadaasi, kadib markii ay burbureen waan-waan iyo dhexdhexaadin laga dhex waday labada dhinac ee isku haya halkaasi.

Somaliland oo sheegasho yaab leh kasoo saartay dagaalka Laascaanood + Video

Hargeysa (Caasimada Online) – Wasiirka Gaashaandhigga Somaliland, Cabdiqani Maxamuud Caateeye oo shir jaraa’id u qabtay wariyeyaasha ayaa ka hadlay dagaalkii cuslaa ee maanta ka dhacay duleedka Laascaanood, gaar ahaan aagga xerada Goojacadde

Caateeye ayaa sheegasho la yaableh ka soo saaray dagaalkaasi, wuxuuna shaaciyay in ciidamada Somaliland ay ka hortageen weerar laba jiho ah oo lagu soo qaaday.

Wasiirka ayaa ku eedeeyay dagaalka maanta ka dhacay duleedka Laascaanood in ay soo qaadeen ciidamada Puntland oo kaashanaya koox argagixiso ah iyo kuwo nabad diid ah.

“Ciidanka Qaranka Jamhuuriyadda Somaliland, ayaga oo ku sugan aagga bari fariisimaha Goojacadde waxaa kusoo weeraray ciidamada maamul goboleedka Puntland ee Soomaaliya, ayaga oo kasoo weeraray laba jiho,” ayuu yiri Wasiir Cabdiqani Caateeye.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in ciidanka Somaliland ay dagaalkan ku qabsadeen 15 qoray, laba gaari oo dagaalka ah, sidoo kalena ay gacanta ku dhigeen 20-tameeyo maxaabiis ah.

“Sida caadada aheyd ciidamada Somaliland waa ay ka guuleysteen cadowga, waxaana ay ka qabsadeen saanad milatari, laba gaadiid oo dagaalka ah, waxay qabsadeen 15 qoray iyo maxaabiis ka badan labaatameeyo” ayuu markale yiri wasiirka gaashaandhigga Somaliland.

Ugu dambeyntii waxa uu hambalyo u diray ciidamada milatariga Somaliland ee haatan ku sugan jiidda hore ee dagaalka weli ka socda magaalada Laascaanood ee gobolka Sool.

“Waxaan halkan uga hambalyeynayaa dhammaan ciidanka Qaranka Jamhuuriyadda Somaliland oon u rajeynayo mar welba inay codowga ka guuleystaan,” ayuu raaciyay.

Dhanka kale saraakiil u hadashay SSC ayaa shaaciyay inay qabsadeen gaadiid dagaal, sidoo kalena ay la wareegeen fariisimo ay ku sugnaayeen ciidanka milatariga Somaliland.

Si kastaba, Laascaanood ayaa mudo ka badan bil waxaa ka socda dagaallo qaraar, waxaana lagu guul dareystay in la sameeyo xabad joojin, kadibna ay wada-hadlaan labada dhinac.

Koox ciyaal weero ah oo SHEEKH caan ahaa si arxan daro ah ugu dilay Kaaraan

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa ka soo baxaya dil arxan darro ahaa oo ay xalay koox ciyaal weero ah ka geysatay degmada Kaaraan ee gobolka Banaadir.

Kooxda ciyaal weerada ah oo ku hubeysanaa mindiyo ayaa wadadaad lagu magacaabi jiray Sheekh Mowliid Sheekh Cabdullahi waxa ay ku dileen xaafadda Burka Tiikow.

Sheekha oo caanka ahaa degmada Kaaraan ayaa la dilay inta u dhexeyso salaaddii Maqrib iyo Cishaha, sida ay innoo sheegeen qaar kamid ah dadka deegaanka ah.

Wararka ayaa intaasi kusii daraya in kooxda ciyaal weerada ee dilka fulisay ay goobta isaga carartay, waxaana dhacdadaan walaac ay ku abuurtay dadka shacabka ee ku nool halkaasi.

Mid kamid ah dadka deegaanka oo la hadlay Idaacadda Kulmiye ayaa sheegay in wadaadka lagu dhuftay illaa 4 mindi, kadibna uu u geeriyooday dhiig bax, inta loo waay isbitaalka.

“Afar mindi oo kala dar-daran ayaa lagu dhuftay hal bowlaha ayaa looga dhuftay, wuxuuna ku dhintay isbitaalka,” ayuu yiri qor ka mid ah dadka deegaanka.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daraya kooxda dilka geysatay aysan agabkii uu sitay, gaar ahaan taleefanada aysan ka qaadan, balse iska dileen, kadibna ay goobta ka carareem.

“Laba taleefan ayuu watay mid weyn iyo mid yar waxna kama qaadan,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Dhanka kale ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay saraakiisha laamaha ammaanka iyo maamulka degmada oo ku aadan dhacdadaasi.

Kaaraan ayaa kamid ah degmooyinka ay ku badan yihiin kooxaha ciyaal weerada ee haatan dhibaatada ku haya shacabka ku dhaqan magaalada caasimada ah ee Muqdisho.

Dilkan ayaa kusoo aadayo, xilli Al-Shabaab ay dhowaan Muqdisho ka billowday howlgal nooc cusub oo ay ku beegsaneyso kooxaha ciyaal weerada, kadib cabasho ay sheegteen inay uga timid dadka shacabka, waxayna fartay dagaalyahanadeeda inay beegsadaaan.

Ciyaal weerada ayaa haatan u muuqda inay markale kusoo laba kacleeyee Muqdisho, waxaana dhibaatooyinka ugu badan hadda laga soo warinayaa waqooyiga caasimada.

PUNTLAND oo shaacisay sababta ay ku diiday shirka Golaha Wadatashiga Qaran

Baydhaba (Caasimada Online) – Magaalada Baydhaba waxaa xalay lagu soo geba-gebeeyey shirka Golaha Wadatashiga Qaran ee Soomaaliya, halkaasi oo laga soo saaray war-murtiyeed.

Madaxweynayaasha afar dawlad goboleed oo uu san ku jirin kan Puntland iyo madaxweynaha Dawladda Federaalka ayaa ka qeyb-galay shirka.

Waxaa la is waydiinayaa, maxay Puntland ku saluugtay shirkaa?

Maxamuud Caydiid, wasiirka warfaafinta ee Puntland oo la hadlay BBC da ayaa sheegay in sababta ay u maqan yihiin ay tahay, wadatashi la’aan ay dawladda fedraalka ah ku samaysay dhamaan heshiisyada lagu saxiixo shirarka golha.

Tusaale wuxuu u soo qaatay shirkii ugu dambeeyay ee Puntland ay qaadacday qaar kamid ah qodobadii ka soo baxay, madaxweyne Saciid Deni na uu diiday in uu qalinka ku duugo.

Fedaraaleynta dastuurka iyo xadeynta awoodaha dawladda iyo dawlad goboleedyada ayaa ahaa labadii qodob ee ay walaaca ka muujiyeen.

“[Dawladdu] waxba nagama waydiin labadaa qodob, iyadaa hawsheeda iska wadata…waa wax lala cararayo, meel marin hadaad maqasho waa wax aan wadatashi galayn,” ayuu yiri wasiir Caydiid.

Maxay ka mid ah qodobada la isku hayo?

Mid ka mid ah qodabada xasaasiga ah ee Puntland walaaco ka qabto ah kala xadeynta awoodaha. Wasiir caydiid intii uu noo waramayay wuxuu gooni uga dhawaajiyay qodobka ah, wadaagga qayraadka.

“Qeyraadka waa la wada leeyahay waa in laga wadatashado, oo badka dhulka, iyo tirada dadka ku nool goobta intaba lagu wada xisaabtamo,” ayuu yiri wasiir Caydiid.

Shuruucda Shidaalka ayuu sidoo kale sheegay in dawladdu aysan kala tashan dawlad goboleedyada, iyada oo gashay heshiisyo caalami ah. Wuxuu kale oo dhaliilay hay’adaha Soomaaliya u qaablisan shidaalka, isaga oo ku tilmaamay inaysan awood u lahayn shaqada loo igmaday.

Qodabado kale oo ay kamid yihiin heshiisyo isgaarsiineed oo ay dawladdu gashay iyo shuruucda amniga oo uu ka mid ayahy kan la dagaalanka argagixisada ayuu sidoo kale tilmaamay Caydiid in aan wax talo ah laga waydiin dawlad goboleedka Puntland.

Mar uu ka hadlayay amniga ayuu tilmaamay in aan xogaha amni ee la xariira ammaanka Puntland aysan dawladdu la wadaagin hay’adaha amniga ee Puntland.

Caydiid ayaa yiri: “Ciidamadii ammaanka ee Puntland qaybo kamid ah waxay ka dagaalamayaan ilaa Ceeldheer iyo Xarardheere si ay al-Shabaab dalka uga xoreeyaan. Dawladda dhexena in ay xog xitaa nasiiso oo ay tiraahdo kuwii baxsadka ahaa halkaas ayay marayaan, xataa ma oran karto”.

Wararkii ugu dambeeyay dagaal culus oo dib uga qarxay magaalada Laascaanood

Laascaanood (Caasimada Online) – Faahino dheeraad ah ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay dagaal markale saaka dib uga qarxay magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool, kaas oo u dhexeeyo ciidamada Somaliland iyo kuwa deegaanka ah.

Dagaalka oo ah mid xoogan ayaa waxaa lagu soo warramayaa inuu ka dhacay dhor jiho oo duleedka magaalada ah, waxaana la’isku adeegsaday hubka noocyadiisa kala duwan.

Saraakiil u hadashay SSC ayaa shaaca ka qaaday inay qabsadeen gaadiid dagaal, sidoo kalena ay la wareegeen fariisimo ay ku sugnaayeen ciidanka milatariga Somaliland.

Dhanka kale warsaxaafadeed kasoo baxay wasaaradda gaashaandhigga ee maamulka Somaliland ayaa waxaa looga hadlay dagaalkaasi, waxaana Somaliland ay ku eedeysay inay soo qaaday Puntland oo kaashaneyso koox argagixiso ah iyo kuwa nabad diid ah.

“kooxaha huwanta ah ee isugu jira Ciidanka Maanulka Putland-Somaliya, Argagixisada iyo kuwa nabadiidka ah Ee ku sugan Laascaanood ayaa saaka 4:30 subaxnimo weerar ku soo qaaday fadhiisimada ciidamada Qaranka, Jamhuuriyadda Somaliland ee Magaalada Laascaanoodm” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka kasoo baxay maamulka Somaliland

Wasaaradda ayaa sidoo kale xustay in ciidamada Somaliland ay iska difaaceen weerarka lagu soo qaaday, isla-markaana ay khasaare gaarsiisay dhinacyada soo weeraray.

“Waxaanay Ciidamada Qaranka Jamhuuriyadda Somaliland si adag isaga difaaceen weerarka ay soo qaadeen kooxaha huwanta ahi ee ay hogaaminayso Puntland, iyadoo marnaba Ciidanka Qaranku aanu weerar ahayn, ilaalinayo xabad joojintii Xukuumaddu ku dhawaaqday, tiraba dhawr jeer,” ayaa markale lagu yiri warsaxaafadeedka Somaliland.

Waxaa kale intaas la raaciyay “Masuuliyadda weerarkan waxaa qaadaysa Maamulka Puntland-Soomaliya iyo kooxaha huwanta ah ee ay hogaaminayso ayna ka mid yihiin kooxaha Argagixisada ahi”.

Laascaanood ayaa muddo ka badan bil waxaa ka socda dagaallo qaraar, waxaana lagu guul dareystay in la sameeyo xabad joojin, kadibna ay wada-hadlaan labada dhinac.

Xildhibaan ka tirsanaa BF oo ku geeriyooday Muqdisho

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Allaha u nxariistee waxaa xalay magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya ku geeriyooday Xildhibaan Maxamed Maxamuud Seeyseey oo ka tirsanaa Baaralamaanka Soomaaliya, kaas oo 14 sano ka shaqeynayay dowladnimada.

Xildhibaanka oo waayadii dambe xanuusanaa ayaa xalay saq-dhexe ku geeriyooday magaalada caasimada ah ee Muqdisho, sida ay xaqiijiyeen qaar kamid ah ehelladiisa.

Sidoo kale waxaa geerida ku timid marxuumka ka tacsiyeeyay guddoomiyaha Golaha Shacabka Soomaaliya, Sheekh Maxamed Nuur (Madoobe) oo war qoraal ah soo saaray.

Aadan Madoobe ayaa tacsi tiiraanyo leh u diray ehelka iyo dhammaan ummada Soomaaliyeed geerida ku timid Alle ha u naxariistee Xildhibaan Maxamed Maxamuud Seeyseey oo xalay goor dambe ku geeriyooday gudaha magalada Muqdisho.

Sidoo kale guddoomiyaha ayaa sheegay in marxuumka uu ahaa halyey waqti badan geliyay dowladnimadda isaga oo  Alle uga baryey inuu Jannadiisa Firdowsa ka waraabiyo samir iyo iimaan ka siiyo qoyskiisa, xildhibaannadda Golaha Shacabka iyo guud ahaan shacabka.

“Waxaan murugada iyo xanuunka la qaybsanayaa qoyska, ehelada iyo dhammaan ummadda Soomaaliyeed geerida ku timid Alle ha u naxariistee Xildhibaan Maxamuud Maxamed Seey Seey oo xalay goor dambe ku geeriyooday magaalada Muqdisho,” ayuu yiri.

Dhankeeda taliye ku xigeenka ciidanka Booliska Soomaaliyeed, Zakiya Xuseen Axmed oo ka hadashay geerida xildhibaanka ayaa sheegtay inuu dalkiisa usoo shaqeeyay 14 sano.

Waxay sidoo kale ugu duceysay inuu ka waraabiyo Jannadii Firdowso, samir iyo iimaana uu ka siiyo dhamaan ehelkii iyo asxaabta uu ka baxay.

Muddo 14 sano ayuu dalkiisa u soo khidmeeyay xalay Alle ayaa naga jeclaaday. Allow u naxariiso marti la jecelyahay ka dhig siduu dalkiisa iyo dadkiisa ugu khidmeyn jiray malaa’iktaada ha u khidmeeyso. Qoyskii, ehelkii iyo asxaabta uu ka baxay dhamman samir iyo imaan Allow sii” ayay ku tiri qoraal kooban oo ay soo saartay Generaal Zakiya Xuseen.

Fanaanad Aamina C/llaahi oo ku geeriyootay Boorama

Boorama (Caasimada Online) – Fanaanadii weynayd ee Aamina Cabdullaahi Xirsi ayaa maanta ku geeriyootay magaalada Boorama ee gobolka Awdal, sida ay xaqiijisay wasaaradda warfaafinta Somaliland.

Aamina Cabdullaahi Xirsi AUN ayaa kamid ahayd Fanaaniinta ugu caansanaa Soomaalida xilligii barisamaadkii, waxayna u geeriyootay xanuun ay muddo dhul yaal u aheyd.

Wasiir ku-xigeenka Wasaaradda Warfaafinta Somaliland oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Hargeysa ayaa sheegay in maalinta berri ah marxuumad lagu aasi doono magaalada Boorama.

“Waxaa maanta tacsi tiiraanyo leh u dirayna oo halkan bulshada kala wadaagayna qoyskii, qaraabadii, wasaaradda warfaafinta & dhaqanka wacyi-gelinta iyo guud ahaan Qaranka oo ay ka baxday Fanaanadii weynayd Aamina Cabdullaahi oo aad wada garaneysa oo door weyn ku laheyd fanka iyo dhaqanka bulshada Soomaaliyeed,” ayuu yiri.

“Bulshada waxaa loo sheegaya intii soo gaari karta inay kasoo qeyb-gasho aaska oo dhigi doona maalinta berri ah ee Subaxa Axada. Halkaas ayaa la wada maraya waxaa Ilaahay ugu baryayna in Jannooyinkiisa ku casuumo.”

Hoos ka aqriso sooyaalkeeda oo kooban;

Aamina Cabdullaahi Xirsi ayaa ku dhalatay deegaanka Kala-baydh ee u dhaxeeya magaalooyinka  Boorama iyo Wajaale. Waxay kusoo barbaartay fankana kasoo gashay dalka Jabuuti, horraanta sannadkii 1966-kii.

Allaha unaxariiste Aamina oo kamid ahayd Hoballada Waaberi ayaa xaas u noqotay ubadna u dhashay Abwaan Cabdi Aadan Xaad (Qays) iyo fannaankii Cabdiraxmaan Cismaan Maxabe (Cabdiraxmaan-dheere) oo ah aabaha dhalay fannaanadda caanka ah ee Hodan Cabdiraxmaan oo kamid ah fanaaniinta hadda.

Waxa ay la heestay fanaaniin ay kamid ahaayeen Maxamed Axmed Kuluc, Cabdinaasir Macalin Siciid, Axmed Gacayte Yuusuf iyo rag kale oo caan ahaa.

Heesihii ay qaaday kuwa ugu caansan waxaa kamid ah heesta “Waligeed adduunyada” oo erayadeeda uu sameeyay Xaasan Xaaji Cabdullaahi (Xasan Ganey), heestaana ayaa ku jirtay Riwaayaddii Dab Jeceyl kari waayay oo la dhigay 1974-kii

Soddan sanno ku dhawaad oo shumaca Fanka ee Soomaalidu u baxaayey, Aamina Cabdullaahi ayaa ka mid ahayd fanaaniinta aad loo jeclaa, iyada oo aad loo xiiseyn jiray jilidda majaajilada.

Aamina ayaa la xasuusta inay ka qayb qaadatay jilitaanka riwaayado badakooda ay sameyeen Xasan Ganay iyo Cabdi Aadan Xaad Cabdi-Qays.

Shanta qodob ee heshiiska DF iyo dowlad goboleedyada ee qaab dhismeedka amniga

0

Baydhaba (Caasimada Online) – Waxaa la soo gabagabeeyey shirkii Golaha Wadatashiga Qaran ee ka socday magaalada Baydhaba, kaas oo qodob ka mid ah looga heshiiyey amniga qaranka iyo sida loo kala qaadanayo mas’uuliyadaha heer federaal iyo heer dowlad.

Qodobka 3-aad ee heshiiska lagu gaaray Baydhaba ayaa dul istaagaya “DHAMAYSTIRKA HESHIISKA QAAB-DHISMEEDKA AMNIGA QARANKA” sidoo kale dardar gelinta dagaalka kooxda Al-Shabaab ayaa looga hadlay qodobkaan.

Shan arrimood ayaa tiirar u ah qodobkaan, “Goluhu waxa uu isku raacay meelmarinta iyo ansixinta dhammeystirka dib-u-eegista lagu sameeyay Heshiiska Qaabdhismeedka Amniga Qaranka ee April 2017, kaas oo mar labaad dib loogu heshiiyay October 2022, waxa uuna saldhig u noqonayaa.”

1-Dib u habeynata laamaha amniga;
2-Tirada ciidamada;
3-Waajibaadka hay’adaha amniga;
4-Amarka iyo kala danbeynta; iyo
5-Maareynta baahiyaha dhaqaale ee laamaha amniga.

Shirka waxaa lagu go’miyey in dowlad goboleedyada ay soo dhameystiraan maamul u sameynta degmooyinka iyo deegaannada laga xoreeyay kooxda Al-Shabaab iyo kuwa laga 4 xoreyn doono.

Qorshahaan dib u habeynta maamul ayaa la doonayaa inuu la jaanqaado holwgalka dib u xoreynta dalka, barnaamijka xasilinta iyo daadajinta adeegga dowladnimada.

“Golaha Wada-tashiga Qaran waxaa uu mar kale bogaadiyay guulaha isdaba joogga ah ee ay gaarayaan ciidanka qalabka-sida oo kaashanaya Shacabka Soomaaliyeed oo guud ahaan dalka lagaga ciribtirayo khawaarijta,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Sidoo kale bayaanka qodobkiisaan waxaa lagu sheegay in goluhu isla qaatay in la dardargeliyo dagaalka dalka looga xoreynayo kooxaha argagixisada, sida Al-Shabaab iyo Daacish.

Golaha wadatashiga qaranka ayaa bogaadiyey Baarlamaanka iyo Xukuumada Federaalka dadaal deg deg ku bixiyey meelmarinta shuruucyo laf-dhabar u ah dhamaystirka dowlad dhiska dalka, inta badan shuruucda la ansixiyey maalmihii lasoo dhaafay ayaa muhiim u ahaa dagaalka lagula jiro kooxaha argagixisada.

“Goluhu wuxuu si gaar ah u amaanayaa ciidamada qalabka sida ee geesiyiinta ah, dowlad goboleedyada iyo bulshada Soomaaliyeed halganka iyo doorka ay ka qaateen la-dagaalanka joogtada ah iyo ciribtirka khawaarijta shabaab oo dhibaato ba’an ku ah dadka iyo dalka, ” ayaa lagu yiri bayaan.

Golaha wadatashiga qaranka ayaa sigaar ah u bogaaiyey shacabka iyo dowlad goboleedyada Galmudug iyo Hirshabeelle,  kuwaas oo guulo waaweyn ka gaaray dagaalka Al-Shabaab, isla markaana ka xoreystay deegaano iyo degmooyin ay sanado badan maamulayeen.

ERDOGAN oo ka laabtay go’aankii Finland ee NATO

Ankara (Caasimada Online) – Madaxweynaha dalka Turkiga Recep Tayyip Erdogan ayaa shaaciyay inay dowladdiisu ay taageeri doonto ansixinta xubinimada Finland ee Isbahaysiga NATO.

Go’aanka cusub ee madaxweyne Erdogan ayaa waxa uu Finland u fududayn doona qorshihii muddooyinkii dambe ay waday ee ku rabto in xubin buuxda ka noqoto Isbahaysiga NATO.

Hadalkan ayaa waxa uu ku soo beegmay iyada oo uu dalka Turkiga ku sugan yahay madaxweynaha Finland Sauli Niinisto, isaga oo la kulmay madaxweyne Erdogan.

Sweden iyo Finland ayaa hore u codsaday ka mid noqoshada isbahaysiga NATO, muddo haatan laga joogo toban bilood, iyaga oo tobanaan sano ku soo dhaqmayey siyaasado dhex-dhexaad ah.

Xubnaha cusub ee ku biiraya NATO ayaa looga baahan yahay inay ansixiyaan dhammaan 30-ka dal ee xubnaha ka ah, waxaana codsigooda ka horyimi dalalka Hungary iyo Turkey, iyada oo dalalka kale ay ogolaadeen.

Turkiga ayaa labadan dal ku eedeeyey inay gabbaad siiyaan ururo uu Turkigu u arko inay argagixiso yihiin, isaga oo si gaar ah farta ugu sii fiiqay dalka Sweden.

Ogolaanshaha xukuumadda Turkiga kadib haatan waxaa la filayaa in baarlamaanka dalka Turkigu inuu ansixiyo arjiga Finland, waxaana la filayaa in tallaabadani ay dhammaato ka hor doorashada madaxtinimada ee dalka Turkiga ee dhacaysa bisha May 14-keeda.

Madaxweyne Erdogan ayaa sheegay in ogolaanshaha Turkiga ee arjiga Sweden inay ku xidhan tahay, tallaabooyinka ay qaaddo xukuumadda dalkaasi.

Madaxweyne Xasan Sheekh oo XOG cusub ka bixiyay DAGAALKA Laascaanood

Laascaanood (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo warbaahinta kula hadlay magaalada Baydhabo ee xarunta KMG ah ee Koonfur Galbeed ayaa markale ka hadlay dagaalka Laascaanood.

Xasan Sheekh ayaa ku celiyay baaqiisa nabadda ee ku aadan in dagaalkaas la joojiyay, wuxuuna tilmaamay in ka dowlad ahaan ay dhibeyso dhiiga ku daadanayo halkaas.

“Beryahan dhammaan waad la socotaan dhibaato ayaa ka taagan magaalada Laascaanood & deegaanka ku wareegeysan agagaarkeeda in badan oo horana waan ka hadalnay waxaas inay na gubayaan oo ay ina dhibayaan aanan raalli ka aheyn,” ayuu yiri madaxwenuhu.

Sidoo kale wuxuu madaxweynuhu xog cusub ka bixiyay waxa uu salka ku hayo dagaalka Laascaanood, isaga oo tilmaamay in arrimo gaar ah la’isku hayo, kuwaas oo sababay inay dagaalamaan labada dhinac, gaar ahaan ciidamada Somaliland iyo kuwa dadka deegaanka.

“Meesha arrimaa yaallo oo keenay in la’isku dilo waxaan leenahay war marka koowaad aan xabadda joojino marka labaad waxaan leenahay aan isku imaano oo aan is wareysano oo aan kala gar qaadano ” ayuu markale  yiri madaxweynaha dowlada federaalka Soomaaliya.

Waxa kale oo uu intaasi ku daray in qaddiyada meesha taallo ay tahay wax ay quseyso guud ahaan Soomaalida, loona baahan yahay in loo wada istaago.

“Arrimaha meesha yaallo waxba igama gelin ma dhihin karno waa na quseeyaan qaddiyadaha meesha taagana waa na quseeyaan,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.”

Ugu dambeyn madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ka hadlay khasaaraha daalkaas, isaga oo tilmaamay inay ku xun yihiin dadkii lagu dilay halkaasi.

“Dadka dhintay oo Soomaaliyeed oo qaaliga ahaa inaan aad iyo aad uga xunahay, ugana xanuunsaneyno in badana aan ku baaqnay nabadda”. ayuu kusoo gabagabeeyay.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo maanta uu dib u qarxay dagaalka magaalada Laascaanood, kaas oo saaka ka billowday duleedka magaaladaas ee waqooyiga Somalia

Mucaaradka Kenya oo ku dhawaaqay tallaabo kale oo ka dhan ah William Ruto

Nairobi (Caasimada Online) – Hoggaamiyaha Mucaaridka Kenya Raila Odinga ayaa ku dhawaaqay fasax dadweyne oo maalinta Isniinta ah ee 20-ka bishan ka dhaqan-galaya dalka Kenya.

Odinga oo hadalkaan uu jeediyay xilli uu la hadlayay taageerayaashiisa, ayaa sidoo kale wuxuu ugu baaqay in laga horyimaado dowladda uu hoggaamiyo William Ruto.

Dalka Kenya ayaa wali waxaa kasii socda dibadbaxyada ay dhigayaan masuulyiinta xisbiga Azimio iyo taageerayaashiisa, kaasi oo doorashadii sanadkii hore looga adkaaday.

Balse dhowaan ayuu shaaciyay inay qaaddaceen natiijada doorashada oo aysan Madaxweyne Ruto u aqoonsanayn Madaxweyne.

Wasiirka Difaaca Kenya Aadan Barre oo ka hadlay qorshaha mucaaridka ayaa sheegay in Raila uu doonayo in laga qeyb-galiyo dowladda Madaxweyne Ruto, taasi oo ay iyagu diidan yihiin, sida uu hadalka u dhigay.

“Waraabe la-tagis bartay ka ridis waa ku ceeb. Duqan Uhurru luguhu u garaacay dowladdu nus ka qaatay qeyladaan waxa waaye bariiska ku rafaadnay ayuu leeyahay gacanta gashanaa,” ayuu yiri Aadan Barre.

Waxa uu intaas sii raaciyay “Gacanta ma galinaayo ee kabaha kaga dhamaan ma ogiye. Dastuurka shaqada ay siisay waxa waaye in uu anaga na saxo. Waddankan laasim waaye in uu yeesho mucaarid.”

Hase yeeshe hadalladaasi waxaa beeniyay Rail Oding oo sheegay in uusan dooneyn heshiis gacan qaadka salaanta oo ah heshiis uu Raila iyo isbahaygiisa uu hore ugula heshiiyay dowladihii hore.

“Waxaa rabnaa in aan sameyno mudaharaadyo kadib markii la iska dhago tiray digniinteeni, marka xigta tani waxay noqon doonta banaanbax nabdoon, oo ma dooneyno in nala gacan qaadno oo kaliya ee waxaa sidaas u yeelaya in xaqeena dib u helno,” ayuu yiri Raila Odinga.

Raila Odinga oo ah nin saameyntiisa leh, haystana taageerayaal daacad u ah ayaa sii xoojineysa walaaca laga qabo saameynta ka dhalan karta banaanbaxyada uu iclaamiyay, taasi oo ay kasoo horjeedo dowladda.

Banking milestone: Somalia’s Premier Bank acquires FCB

Nairobi, Kenya (Caasimada Online) – The Central Bank of Kenya (CBK) announced on Friday that Premier Bank Limited, Somalia (PBLS) had acquired 62.5% of shares in First Community Bank Limited (FCB), following approval under section 13(4) of the Banking Act and endorsement by the Cabinet Secretary for the National Treasury. 

CBK expressed its support for the acquisition, stating, “CBK welcomes this transaction that will diversify and strengthen the resilience of the Kenyan banking sector. The acquisition will strengthen the trade and investment ties between Kenya and Somalia.” 

First Community Bank’s challenges and background

First Community Bank, a CBK-licensed institution conducting Sharia-compliant banking business since April 2008, encountered difficulties last year when a bank run occurred, fueled by concerns of potential bankruptcy. The bank attributed the incident to a “system hitch.” 

Operating for nearly 15 years, FCB maintains a network of 18 branches nationwide. According to CBK, the bank is classified as a small bank, with a market share of 0.3% as of December 31, 2022. 

Central Bank of Somalia welcomes the acquisition 

The Central Bank of Somalia praised the acquisition, stating, “Central Bank of Somalia is pleased to welcome the recent 62.5% acquisition of First Community Bank by Premier Bank Limited Somalia. This is a significant achievement demonstrating our banking industry’s growth and innovation.” 

The Somali banking authority also acknowledged the dedication and effort involved in completing the acquisition and expressed optimism for its impact on the sector. 

“We believe that this acquisition will contribute to the stability and growth of our financial system, facilitate trade between Somalia and Kenya, and ultimately benefit the customers and communities that you serve,” the Bank said in statement. 

Premier Bank Limited, Somalia’s profile 

PBLS, now the largest shareholder of First Community Bank, was licensed in 2014 by the Central Bank of Somalia.  

The privately-owned, Shariah-compliant commercial bank operates a network of 20 branches. It provides retail banking services catering to small and medium-sized enterprises (SMEs) and corporates.

This acquisition is poised to bolster the trade and investment ties between Kenya and Somalia, foster stability and growth in the financial sector, and enhance the resilience of the Kenyan banking industry.

Erdogan’s NATO decision: Finland celebrates, Sweden hopes

ANKARA, Turkey (Caasimada Online) – President Tayyip Erdogan announced on Friday that Turkey’s parliament would commence the ratification of Finland’s accession to NATO.  

This move lifts the most significant obstacle to enlarging the Western defense alliance, particularly as conflict persists in Ukraine. 

However, Erdogan delayed approving Sweden’s bid.  

While speaking in Ankara with Finnish President Sauli Niinisto, Erdogan revealed that Helsinki had secured Turkey’s support by taking concrete measures to address Ankara’s concerns regarding counter-terrorism and defense exports. 

Background: NATO expansion

Last year, the three countries signed an agreement in Madrid outlining the steps required to address Turkey’s concerns over accession. 

However, Ankara has maintained that Sweden has not yet met these requirements.  

Erdogan had a conversation with NATO Secretary-General Jens Stoltenberg, during which he stated Turkey’s determination to continue discussions with Sweden, with progress contingent upon the concrete steps taken by the Scandinavian nation.  

All 30 NATO member parliaments must ratify their accession for a newcomer to join. Finland’s membership would signify the first enlargement of the trans-Atlantic pact since North Macedonia’s induction in 2020.

“We have decided to initiate the ratification of Finland’s accession process to NATO in our parliament,” Erdogan informed reporters following his meeting with Niinisto.  

He hoped the parliament would endorse Finland’s bid before the May 14 elections.

Niinisto welcomed this decision, describing it as “very important” for Finland, which shares an extensive and remote border with Russia.  

He also emphasized the significance of Sweden joining the Alliance. 

Sweden’s bid and the road ahead 

Swedish Foreign Minister Tobias Billstrom expressed hope that Sweden would gain acceptance into NATO before the Alliance’s meeting in Vilnius, slated for July.  

“Our partners support us, both in making sure that we can become members of NATO as soon as possible and in ensuring our security until such time as we become a full member,” he said, adding, “It is a question of when Sweden becomes a member, not if.”

In reaction to Russia’s invasion of Ukraine, Sweden and Finland applied to join NATO last year. However, they encountered unexpected objections from Turkey, which became a member in 1952.  

Ankara claims that Stockholm shelters members of what Turkey considers terrorist organizations, particularly the Kurdish militant group PKK, an accusation Sweden denies.  

Turkey demands the extradition of several individuals it considers terrorists, but some of these applications have been rejected. 

Billstrom explained that the courts make decisions and that outcomes may be positive and negative from Turkey’s perspective.

Apart from Hungary, which has delayed formal steps to approve the two Nordic bids despite supporting them, Turkey is the only NATO member yet to greenlight Finland and Sweden’s membership.  

Ankara suspended talks in January after a far-right politician in Stockholm burned a copy of the Muslim holy book, the Quran.  

However, lower-level discussions resumed in Brussels last week. In January, amid strained relations with Sweden, Erdogan indicated that Turkey might endorse Helsinki before Stockholm.  

Washington and other NATO members hoped that both Nordic countries would join the Alliance during the NATO summit scheduled for July 11 in Vilnius. 

Implications for Turkey’s domestic politics 

Erdogan’s endorsement of Finnish membership comes nearly a year after his surprising threat to veto the bids and two months before Turkey’s most consequential election to date.  

Turkey’s parliament is expected to ratify Finland’s membership before it adjourns in mid-April, ahead of the May 14 parliamentary and presidential elections. 

Western diplomats and investors may welcome the anticipated approval of one of the two Nordic bidders. Blaise Antin, head of EM sovereign research at asset manager TCW in Los Angeles, said, “Investors would like to see a Turkish pivot back towards closer relations with its traditional Western allies.”  

He further elaborated, “Headlines about vetoing NATO enlargement or helping Russia evade sanctions are unnerving to Turkey’s traditional economic and investment partners in the United States and Europe.” 

US urges approval of Sweden’s bid

The United States expressed approval of Turkish President Tayyip Erdogan’s announcement regarding the initiation of Finland’s NATO accession ratification.  

The US also encouraged Turkey to expedite the ratification of Sweden’s entry into the military alliance.  

White House national security adviser Jake Sullivan stated, “Sweden and Finland are both strong, capable partners that share NATO’s values and will strengthen the Alliance and contribute to European security. The United States believes that both countries should become members of NATO as soon as possible.” 

As tensions in Ukraine continue to escalate, the approval of Finland’s NATO accession and the potential inclusion of Sweden in the Alliance highlights the growing importance of the trans-Atlantic defense pact. 

The coming months will be crucial for both Nordic countries as they strive to secure their positions within NATO and bolster European security.  

The United States, Turkey, and other NATO members will play pivotal roles in shaping the Alliance’s future and addressing the region’s ongoing challenges.

Golaha wadatashiga qaranka oo ergo u diray Deni oo diiday shirkii Baydhaba

0

Muqdisho (Caasimada Online) – Qeyb ka mid ah bayaankii ka soo baxay shirkii golaha wadatashiga qaranka waxaa lagu cadeeyey in Puntland aysan qeyb ka aheyn heshiiska lagu gaaray shirkii Baydhaba, isla markaana loo dirayo ergo gaar ah.

Golaha ayaa go’aamiyey in Puntland loo diro seddax madaxweyne goboleed oo kala soo xaajooda tabashada uu qabo madaxweyne Saciid Deni.

“Goluhu wuxuu isla gartay in guddi ka kooban Xubno ka mid ah Golaha Wadatashiga Qaran oo kala ah Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen), Axmed Cabdi Kaariye (Qoorqoor) iyo Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe) loo diro Dowladda Puntland, si ay doorkooda uga qaataan wada-hadalada masiiriga u ah dhameystirka dowlad dhiska dalka,” ayaa lagu nuqul ka mid ah heshiiska.

Madaxweynaha Puntland Saciid Deni ayaa ka baaqday shirkii Baydhaba, taas oo sababtay in Puntland aysan wax metelaad ah ku yeelan heshiiska lagu gaaray shirkii labada maalmood Baydhaba uga socday golaha wadatashiga qaranka.

Madaxweynaha Puntland ayaa horay u diiday inuu saxiixo qodobadii laga soo saaray shirkii kan ka horeeyey ee 4-aad ee golaha wadatashiga qaranka ay ku yeesheen magaalada Muqdisho.

Madaxweynayaasha loo dirayo Puntland ayaa loo xil-saaray inay Saciid Deni kala soo xaajoodaan waxyaabaha uu tabanayo, iyagoo golaha ku soo celi doona wixii ka soo baxa waan-waanta.

Shirkii Golaha ayaa looga heshiiyey ‘Federaalaynta Maaliyadda dalka, Dimuqraadiyaynta iyo heshiiska Doorashooyinka labada heer ee Federaalka iyo dowlad goboleedyada iyo Dhameystirka Heshiiska Qaab-dhismeedka Amniga Qaranka ee April 2017. Sidoo kale, Golaha ayaa iska xog wareystay xaaladda amni ee dalka, saameynta abaaraha iyo qodobo kale.

Maxkamadda ICC oo soo saartay amar lagu soo xirayo madaxweyne Vladimir Putin

Hague (Caasimada Online) – Maxkamadda Caalamiga ah ee Dambiyada (ICC) ayaa maanta ku dhowaaqday inay soo saartay amar soo xiritaan oo ka dhan ah madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin, sababo la xiriira inuu “si sharci darro ah u masaafuriyey” caruur reer Ukraine ah. 

Maxkamadda fadhigeedu yahay Hague ee ICC ayaa sheegtay insidoo kale ay soo saartay amar soo xiritaan oo ka dhan ah Maria Lvova-Belova, oo ah wakiilka madaxweynaha Ruushka ee xuquuqda caruurta, oo Iyana loo haysto eedyemo la mid ah kuwa Putin. 

Russia xubin kama ahan ICC. Ma cadda sida ay ICC u qorsheyneyso inay u dhaqan-geliso amarka.

“Maanta, Maxkamadda Caalamiga ah ee Dambiyada waxay soo saartay waaran lagu soo xirayo laba qof oo la xiriirta xaaladda Ukraine: Mr Vladimir Vladimirovich Putin iyo Ms Maria Alekseyevna Lvova-Belova,” ayay ICC ku tiri bayaan ay soo saartay.

Putin “waxaa la tuhunsan yahay inuu mas’uul ka yahay dembiga dagaal ee masaafurinta sharci-darrada ah ee carruurta) oo laga wareejiyey dhulka la haysto ee Ukraine lana geeyey Federaalka Ruushka.”

ICC ayaa sheegtay in dambiyada ay soo billowdeen 24-kii Febraayo 2022, markaasi oo Ruushka uu ku duulay Ukraine. 

“Waxaa jira sababo macquul ah oo lagu aamino in Mr Putin uu qaadayo mas’uuliyadda shakhsi ahaaneed ee dambiyada aan xusnay,” ayaa lagu yiri bayaanka ICC.

Putin ayaa la tuhunsan yahay inuu si toos ah mas’uul uga ahaa ficilladan iyo “inuu ku guul dareystay inuu si sax ah uga xakameeyo dadka rayidka ah iyo kuwa milatariga ah ee ka hooseeya dambiyada ay gaysteen ama oggolaaday inay gaystaan.”

Moscow ayaa ku gacan sayrtay go’aanada ICC, kuna tilmaamtay “inaysan wax macno ah la hayn.”

“Go’aanada Maxkamadda Caalamiga ah ee Dambiyada (ICC) wax macno ah kama lahan dalkeena, oo ay ku jirto marka laga eego dhanka sharciga,” waxaa sidaas tiri afhayeenka wasaaradda arrimaha dibedda Ruushka Maria Zakharova.

“Russia qeyb ka ahan Axdiga Rome ee Maxkamadda Caalamiga ah ee Dambiyada, mana jiraan wax waajibaad ah oo saaran,” ayey ku dartay.

“Ruushka lama shaqeeyo hay’addan, islamarkaana amar kasta oo xarig oo ka yimaada maxkamadda caalamiga wuxuu sharci ahaan noqon doonaa mid aan ka jirin dhankeena,” ayey tiri ayada oo aan xusin magaca Putin.

Dacwad-oogaha ICC Karim Khan ayaa maalmlo un kadib dullaankii Ruushka, wuxuubaaritaan ku billaabay dambiyada dagaal iyo dambiyada ka dhanka ah bani’aadannimada ee la tuhusan yahay inay ka dhaceen Ukraine.

AFP, VOA

War-murtiyieed ay ku jiraan qodobo xasaasi ah oo laga soo saaray shirkii Baydhaba

0

Muqdisho (Caasimada Online) – War-saxaafadeed ayaa laga soo saaray shirkii magaalada Baydhaba uga socday madaxda golaha wadatashiga qaranka, shirkaas oo Baydhaba ka socday labadii maalmood ee lasoo dhaafay waxaa shir guddoominayey madaxweyne Xasan Sheekh.

Hoos ka akhriso war-saxaafadeed oo dhameystiran 

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Dr. Xasan Sheekh Maxamuud ayaa guddoomiyey shirka 5aad ee Golaha Wadatashiga Qaran (GWQ) kaas oo lagu qabtay Baydhabo 15–17 Maarso, 2023. Shirka waxaa ka soo qaybgalay Ra’iisul Wasaaraha XJFS Mudane Xamza Cabdi Barre, Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka XJFS Mudane Saalax Axmed Jaamac, Madaxweynaha Jubbaland Mudane Axmed Maxamed Islaan, Madaxweynaha Koonfur Galbeed Mudane Cabdicasiis Xasan Maxamed (Lafta-gareen), Madaxweynaha Galmudug Mudane Axmed Cabdi Kaariye (Qoorqoor), Madaxweynaha Hirshabeelle Mudane Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe) iyo Guddoomiyaha Gobolka Banaadir ahna duqa Muqdishu Mudane Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale). Golaha Wadatashiga Qaran ayaa kulankooda uga doodey ajandeyaashii lagu balansanaa ee Federaalaynta Maaliyadda dalka, Dimuqraadiyaynta iyo heshiiska Doorashooyinka labada heer ee Federaalka iyo DXDF, iyo Dhameystirka Heshiiska Qaab-dhismeedka Amniga Qaranka ee April 2017. Sidoo kale, Golaha ayaa iska xog wareystay xaaladda amni ee dalka, saameynta abaaraha iyo qodobo kale.

QODOBADA HESHIISKA EE SHIRKA KA SOO BAXAY

Iyada oo la tixraacayo heshiisyadii iyo warmurtiyeedyadii ka soo baxay shirarkii hore ee Golaha Wadatashiga Qaran, Goluhu marka laga reebo Puntland, wuxuu ka wada hadley kuna heshiiyey qodobada soo socda iyo lifaaqyada qodob kasta oo la socda war-murtiyeedkan:

1. FEDERAALAYNTA MAALIYADDA DALKA

• Iyadoo la tixgelinayo heshiiskii Astaynta Awoodaha ee Golohu ku heshiiyay December 2022, Golaha wuxuu isku raacay in la qaato mabaadi’da Federaaleynta Maaliyadda oo ka kooban; (1) Astaynta iyo cayimidda ilaha dakhliga, (2) Wadaagga Dakhliga. Sidoo kale, Goluhu wuxuu ku heshiiyay in la unko laba hey’adood oo kala madaxbannaan oo aan looga maarmin hannaanka federaalaynta maaliyadda oo kala 3 noqonaya; (1) Hay’adda Dakhliga Qaranka, (2) Guddiga Qoondeynta iyo Dardar-gelinta Dakhliga.

• Golaha wuxuu isla qaatay jadwal qeexaya sida mas’uuliyadda dejinta siyaasadda canshuuraha u kala leeyihiin Dowladda Federaalka iyo DXDF.

• Goluhu wuxuu isla gartay in deymaha dalka uu mustaqbalka qaadanayo ay noqdaan deymo u adeegayo horumarinta dhaqaalaha dalka oo la gelinaayo mashaariic is bixin kara, loona qoondeeyo si isku dheelitiran, loona maamulo si hufan, isla markaasna aan culeys deymo saari doonin jiilalka Soomaaliyeed ee mustaqbalka.

• Goluhu waxa uu isku raacay in lagu sii dhaqmo heshiiyadii iyo isafgardyadii hore ee daadajinta maaliyadda dalka inta laga hawl-galinayo dhisidda labada hay’dood ee kor ku xusan.

2. DIMUQRAADIYAYNTA IYO DOORASHOOYINKA

Goluhu wuxuu ka dooday arrimaha doorashooyinka gaar ahaan in dalka la gaarsiiyo doorasho qof iyo cod ah. Dood iyo falanqayn dheer ka dib, Goluhu wuxuu isku raacay in gorfaynta arrimaha doorashooyinka lagu dhameystiro kulanka xiga ee Golaha oo dhici doona May 2023.

3. DHAMAYSTIRKA HESHIISKA QAAB-DHISMEEDKA AMNIGA QARANKA

• Goluha waxa uu isku raacay meelmarinta iyo ansixinta dhammeystirka dib-u-eegista lagu sameeyay Heshiiska Qaabdhismeedka Amniga Qaranka ee April 2017, kaas oo mar labaad dib loogu heshiiyay October 2022, waxa uuna saldhig u noqonayaa:

-Dib u habeynata laamaha amniga;
-Tirada ciidamada;
-Waajibaadka hay’adaha amniga;
-Amarka iyo kala danbeynta; iyo
-Maareynta baahiyaha dhaqaale ee laamaha amniga.

• Goluhu wuxuu u soo jeedinayaa DXDF in ay soo dhameystiraan maamul u sameynta degmooyinka iyo deegaannada la xoreeyay iyo kuwa laga 4 xoreyn doono cadowga si ay iskula jaanqaadaan holwgalka dib u xoreynta dalka, barnaamijka xasilinta iyo daadajinta adeegga dowladnimada. • Golaha Wada-tashiga Qaran waxaa uu mar kale bogaadiyay guulaha isdaba joogga ah ee ay gaarayaan ciidanka qalabka-sida oo kaashanaya Shacabka Soomaaliyeed oo guud ahaan dalka lagaga ciribtirayo khawaarijta. Sidoo kale, Goluhu wuxuu mar kale isla qaatay in ciribtirka kooxaha khawaarijta la dardargeliyo, la iskuna dubarido dadaallada kala duwan ee ka socda qaybaha kala duwan ee dalka.

4. QODOBO KALE

• Goluhu wuxuu isla gartay in guddi ka kooban Xubno ka mid ah Golaha Wadatashiga Qaran oo kala ah Cabdiaziz Xasan Maxamed (Laftagareen), Axmed Cabdi Kaariye (Qoorqoor) iyo Cali Cabdullaahi Xuseen (Cali Guudlaawe) loo diro Dowladda Puntland, si ay doorkooda uga qaataan wada-hadalada masiiriga u ah dhameystirka dowlad dhiska dalka.

• Goluhu wuxuu soo dhoweynayaa wadajir ka iyo isku-duubnida ay muujiyeen Culimada Soomaaliyeed. Goluhu wuxuu bogaadinayaa dedaalka hagar la’aanta oo ay Culimadu ka sameeyeen la dagaalanka Xag-jirka iyo Fatwadii sida wada jirka ah ay uga soo saareen Shirweynihii Qaran ee Culimada Soomaaliyeed oo taarikhiga ahaa.

• Goluhu wuxuu bogaadinayaa Baarlamaanka Federaalka iyo Xukuumada JFS xilkasnimadoodii iyo dedaaladoodii ku aadanaa meelmarinta shuruucyo laf-dhabar u ah dhamaystirka dowlad dhiska dalka muddo aad u kooban gudaheeda.

• Goluhu wuxuu si gaar ah u amaanayaa Ciidamada Qalabka sida ee geesiyiinta ah, DXDF iyo bulshada Soomaaliyeed halganka iyo doorka ay ka qaateen la-dagaalanka joogtada ah iyo ciribtirka khawaarijta shabaab oo dhibaato ba’an ku ah dadka iyo dalka.

• Goluhu wuxuu baaq nabadeed u dirayaa dhinacyada ku dagaalamaya magaalada Laascaanood, wuxuuna cambaareynayaa cid kasta oo qayb ka ah hurinta dagaalka iyo sii socoshada colaadda. Goluhu wuxuu soo 5 jeedinayaa wadada keliya ee xalka mushkiladda taagan inay tahay wadahadal. Dawladda Federaalku waxay diyaar u tahay inay mar walba kaalinteeda ka qaadato nabadeynta.

• Goluhu wuxuu si gaar ah u bogaadinayaa shacabka iyo dowladaha Galmudug iyo Hirshabeelle guulaha waaweyn ay ka gaareen la dagaalanka Khawaarijta iyo dib u xoreynta deegaanada Galmudug.iyo Hirshabeelle.

• Goluhu wuxuu u mahadcelinayaa Madaxweynaha Dawladda Koonfur Galbeed Mudane Cabdicasiis Xasan Maxamed (Laftagareen), xukuumadiisa iyo shacabka Koonfur Galbeed Soomaaliya sida sharafta leh oo ay u soo dhoweyeen wafdigii balaarnaa ee labada heer dowladeed una martigaliyeen Shirka Golaha Wadatashiga Qaran. Lifaaqyo: Heshiisyada ay Golaha ku heshiiyeen: 1. Heshiiska Dhameystirka Qaab-dhismeedka Amniga Qaranka ee April 2017. 2. Federaalaynta Maaliyadda dalka.

–Dhammaad-

Wareysi: Hadaan Al-Shabaab deg deg looga xoreyn Ceelbuur qof nool loogu tegi maayo

0

Muqdisho (Caasimada Online) –Guddoomiyaha degmada Ceelbuur ee gobolka Galgaduud Nuur Xasan Guutaale ayaa ka hadlay diyaar garowga dagaal ee kooxda Al-Shabaab looga xoreynayo degmadaas iyo guud ahaan Galmudug.

Guddoomiye Guutaale wuxuu sheegay in dhulka ay Al-Shabaab joogaan ay ka jirto xaalad aad u adag, isla markaana uu laba jibaarmay cadaadiska ay kooxdu ku geyso shacabka.

Sidoo kale Guddoomiyaha ayaa sheegay inay ku jiraan diyaargarow maalmaha soo socda Al-Shabaab looga saaro Galgaduud iyo Mudug, waxaana xusid mudan in Ceelbuur ay tahay halka degmo ee Al-Shabaab ay ka maamulaan Galmudug.

Guddoomiye Nuur oo wareysigaan siiyey Idaacadda Risaala ayaa sheegay in howlgalka la qorsheynayo uu abaabulkiisu ka socdo Aadan-yabaal, Ceeldheer iyo Maxaas oo ka kala tirsan Galgaduud, Hiiraan iyo Sh/Dhexe.

Guddoomiyaha degmada Ceelbuur ayaa ka mid ahaa masuuliyiintii hoggaamineysay ciidankii xoreeyey degaanka Wabxo oo hoos taga degmada Ceelbuur, inkastoo ciidankaasi ay dib ugu laabteen degmada Maxaas ee gobalka Hiiraan.

“Hadda waan diyaar garownay howlgalkana waan bilaabeynaa, dhowr jiho ayaan ka soo qaadi doonaa duulaankaan, waana loo diyaar garoobay,” ayuu yiri Guddoomiye Nuur Xasan Guutaale.

Guddoomiyaha ayaa qiray inuu gaabis ku yimid howgalkii lagu xoreyn lahaa degmada Ceelbuur, balse wuxuu sheegay in hadda ay dib isku soo abaabuleen oo qorshaha duulaankaan uu hoggaaminayo madaxweyne Xasan Sheekh iyo Taliyaha xoogga dalka.

“Aagga Ceelbuur aad ayey u buux dhaafiyeen Al-Shabaab, Ariga iyo ayaga waa isla egyihiin, dadkii ayey xoolaha la cunaayaan, kumanaan qoys ayey isku keeneen, si ay gabaad uga dhigtaan dadka,” ayuu yiri.

Guddoomiyaha ayaa codsaday in deg deg loo xoreeyo Ceelbuur, “Hadii aan deg deg loo xoreyn dadkaas nolol looguma tegi doono,” ayuu hadalkiisa ku sii daray Nuur Xasan Guutaale.

Hoos ka dhageyso wareysiga

Study: East London’s Somali families hit hard by COVID-19

LONDON, UK (Caasimada Online) – A new study has revealed that Somali families residing in East London experienced “acutely high” infection and mortality rates throughout the Covid-19 pandemic. 

The research attributes these heightened figures to a late lockdown and a “community-insensitive” public health approach that exacerbated the community’s vulnerability during the first wave of the pandemic in March 2020.  

Furthermore, the persistence of elevated illness rates was fueled by the “legacy of historical poverty, housing density, and institutional racism.” 

Ethnic minority disparities  

Ethnic minority communities in London, including the Somali population, suffered disproportionate fatalities during the pandemic.  

As a result, campaigners have urged authorities to place race at the forefront of the official Covid inquiry.  

The study was conducted by Dr. Farah Bede, a Somali general practitioner in East London, and Prof. Joanna Lewis, a history professor at the London School of Economics (LSE).  

Their objective was to create a “snapshot” of how the pandemic unfolded in the Somali community in the borough of Tower Hamlets. 

The researchers gathered data from anonymized primary care patient records, in-depth interviews with residents, general practitioner testimony, and feedback from preliminary findings given by a group of 100 local council health workers in the area. 

The study revealed that Somali men, particularly those employed as Uber drivers, hospital porters, and street cleaners, were initially the hardest hit by the virus. 

Experiences of illness and loss 

Mohammed, a taxi driver in his fifties, contracted the virus in early April. He lamented the lack of community testing then, which could have prevented further spread to his family. 

Muna, a community leader, reported that during the pandemic’s peak, “there were five deaths a day of people known to us… We know families that got wiped out.”

The high hospitalization rates among men led the wider local community to delay reporting symptoms or severe breathing problems due to “a massive fear of going to hospitals and dying alone.” 

Limited English proficiency exacerbated the situation, as patients struggled to seek treatment without assistance from children, friends, or neighbors. 

The study found that over half of the respondents faced difficulties dealing with receptionists at general practitioner surgeries and experienced a perceived lack of “Somali-focused community health initiatives.” 

Socioeconomic factors  

The research highlighted the influence of “fragile incomes” on community members who continued working in frontline jobs during the lockdown, despite the risk of infection. These roles became a “vector of transmission.”  

Zamzam, an interviewee, shared her experience working as a carer for elderly Covid-19 patients discharged from the hospital without proper testing to confirm they were no longer contagious. 

Additionally, the study emphasized the role of “poor housing and overcrowding” in East London as factors that increased virus transmission.  

The authors noted that a “disproportionate number of deaths from Covid-19 in BAME communities can be partly explained by the conditions in which people live,” suggesting further research into the intersection of multi-generational living and overcrowded accommodation in perpetuating health inequity.

The report criticized the government’s inconsistent public health messaging and communication with patients, leading to a “lack of trust.”  

The authors highlighted the interlinked nature of vulnerability to Covid-19, mental health, and economic inequity, which affected employment opportunities and well-being for individuals in the community. 

Recommendations for the future

In conclusion, the authors described the impact of Covid-19 on the Somali community as a “perfect storm” that “severely tested and sometimes shattered their coping mechanisms and halted the masking of their underlying precarious health.”  

They observed that high infection and death rates persisted due to the “intersection of historical socioeconomic and health inequalities that include racism.” 

The researchers called for more trained Somali health experts, community-sensitive data collection, and a more significant number of local networks to help reduce inequalities.  

They also emphasized the need for a “culturally sensitive” approach to bolster “future resilience” for the Somali community.