Kismaayo (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud weli ku sugan magaallo xeebeedka Kismaayo ayaa ka hadlay arrin ay shalay oo Jimco ah sameeyeen ciidamada Xoogga iyo kuwa Daraawiishta Jubbaland ee ku sugan halkaasi, kadib markii ay qaadeen howlgal ka dhan ah Al-Shabaab.

Madaxweynaha ayaa marka hore boggaadiyay guusha ay ciidamada huwanta kasoo hoyeen howlgalkaasi oo ay kula wareegeen deegaano horleh.

“Waan boggaadinayaa Ayada oo Jimco tahay howlgalladii ay galeen iyo guulihii ay kasoo gaareen iyo dhulkii ay shalay tageen,” ayuu yiri madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Sidoo kale waxa uu ku amaanay dadka deegaanka sida ay ugu diyaar garoobeen howlgallada Al-Shabaab looga saaro deegaanadaas, isaga oo ugu hambalyeeyay,.

“Deegaankan dib u xoreynta si fiican ayey uga socotaa runtii waa deegaan ay dadkiisa isugu tashadeen inay horay u socdaan waan bogaadinayaa, waana hambalyeynayaa” ayuu sii raaciyay.

Ugu dambeyn wuxuu hoosta ka xariiqay in dowladda Soomaaliyeed ay kordhineyso dadaalkeeda ku aadan sidii loo xoojin lahaa howlgallada ka socda Jubbaland.

“Dowlada federaalka Soomaaliya dadaalka ka socda deegaankan way sii xoojineysaa wayna sii kordhineysaa, haddii uu Alle yiraahdom” ayuu markale yiri madaxweyne Xasan Sheekh.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo shalay ciidamada huwanta ay howlgal ay ku beesadeen Al-Shabaab ka sameeyeen  ku teedsan jiinka Wabiga Jubba, kaas oo lagu dilay in ka badan 10 xubnood oo ka tirsanaa Al-Shabaab, isla-markaana uu ku jiray sarkaal sare.

Si kastana, Jubbaland la qorsheynayo in dhowaan uu ka bullowdo wajiga labaad ee dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, si Al-Shabaab looga saaro gobollada Jubbooyinka.

Kismaayo (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa howlgal qorsheysan oo ay si wadajir ah maanta ciidamada Xoogga dalka iyo kuwa Nabad Sugidda uga sameeyeen deegaanno ka tirsan gobolka Jubbada Hoose ee Jubbaland.

Howlgalkan oo ay iska kaashadeen ciidamada Danab iyo kuwa Jubbaland ayaa si gaar ah loogu bartilmaameedsaday goobo ay ku sugnaayeen xubno ka tirsan kooxda Al-Shabaab.

Taliye Carab Dheeg Axmed oo kamid ah saraakiisha howlgalka horkaceysay ayaa shaaca ka qaaday inay tageen deegaanka Turdho iyo deegaano kale ku teedsan jiinka Wabiga Jubba, isla-markaana ay khasaare culus gaarsiiyeen xoogaga Al-Shabaab.

Dheeg ayaa xaqiijiyay inay howlgalkan ku dilay 13 xubnood oo ka tirsanaa Shabaab, isla-markaana uu ku jiro sarkaal sare oo uu magaciisa ku sheegan Aruuriyow Maxamed Cumar oo magaciisa afgarashadu yahay (Axmed Sahal), kaas oo kamid ahaa saraakiisha Shabaab.

Sidoo kale wuxuu intaasi kusii daray inay sii wadi doonaan dhaq-dhaqaaqyada ay ka wadaan dhanka jiinka wabiga, si ay Al-Shabaab uga saaraan halkaasi.

Dhanka kale ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay kooxda Al-Shabaab oo ku aadan howlgalkaasi ee ay guulaha ka sheegteen ciidamada huwanta Soomaaliya.

Xaaladda ayaa haatan ah mid aad u kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayaa duleedka magaallo xeebeedka Kismaayo ee gobolka Jubbada Hoose.

Howlgalkan ayaa ku soo aadayo, ayadoo haatan la qorsheynayo wajiga labaad ee dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab uu ka billowdo gobollada Jubbooyinka ee koonfurta Somalia.

Si kastab, madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa haatan ku sugan Kismaayo, waxaana qorshaha uu u tegay kamid ah dardargelinta dagaalka Al-Shabaab.

Kismaayo (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo safar ku jooga dowlad-goboleedka Jubaland ayaa shalay booqday deegaanka Malleeyleey oo hoos taga degmada Jamaame ee gobolka Jubbada Hoose.

Madaxweynaha ayaa u kuur galay xaaladaha nololeed ee bulshada deegaankaas Maleyley, waxaana Madaxweynaha iyo wafdigiisa deegaankaas loogu sameeyey qado sharaf.

Safarkaas waxaa Madaxweyne Xasan Sheekh ku wehliyey Madaxweynaha dowlad-goboleedka Jubaland Axmed Madoobe, labada Madaxweyne ayaa dhagax-dhigay waddo laami ah oo isku xirta degmooyinka Kismaayo iyo Afmadoow ee gobolka Jubada Hoose.

Wadadaan ayaa dhan masaafo ahaan 120 Kiilo-mitir, waxaana lagu wadaa in deg deg loo hir-geliyo mashruuca dhismaha wadadaas, sida ay Caasimada Online u xaqiijiyeen masuuliyiin ka tirsan Jubbaland.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ka dalbaday ganacsatada, qurbajoogta iyo guud ahaan bulshada ree Jubbaland in ay ka qayb qaataan dhismaha wadadaan oo kaalin mug leh ka qaadaneysa fududeynta isku socodka ganacsiga, dadweynaha iyo horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha dowlad-goboleedka Jubbaland, gaar ahaan gobolka Jubbada Hoose.

Madaxweyne Xasan Sheekh oo shalay salaadii Jimcaha wax uga tukaday masjid ku yaalla Madaxtooyada Jubbaland ee Kismaayo ayaa dadka reer Jubbaland ugu baaqay inay u diyaar garoobaan sidii ay isaga xoreyn lahaayeen kooxda Al-shabaab, sidoo kale xiisadda maamul ee ka taagan gobolka Gedo ayuu sheegay madaxweynuhu inuu dadaal kasta ku bixi doono, sidii xal buuxa looga gaari lahaa.

“Marka hore soo dhaweyntiina waan idinkaga mahad celineynaa reer Jubbaland, walaalayaal waa la socotiin xaaladaha dalkaana ka jira, waxaa naga go’an in xaaladahaas aan wax ka bedelno, dadka reer Jubbaland waxaan kula dardaarmayaa inay is aqbalaan oo midoobaan,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweynaha oo sii hadlaayey ayaa yiri, “Is aqbala walaalayaal, kuma rabo waxay leedahay kuma rabo, taasna looma baahna, waxaan diyaar u nahay in Jubbaland aan wax kasta la qabano, laakiin in howlaha ay madaxda Jubbaland qaba karaan in aan faraha la galno diyaar uma nihin. Mashruuca gobolka Gedo waan xalineynaa, waan tegaa Gedo, tabashada ay dadkaasi qabaan waan dhageysanayaa, waxaana xalineynaa, ogaada in aan heshiino waa muhiim.”

Hoos ka eeg booqashadii Madaxweynaha ee Malaayley

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoonka xildhibaanada labada Aqal ee baarlamaanka Soomaaliya ayaa soo magacaabay guddiyo kasoo talobixin doona soo jeedin ka timid xildhibaanada qaar, sida lagu shaaciyey warqado kasoo kala baxay xafiisyada guddoomiye ku-xigeenada koowaad ee labada gole.

Waajibaadka loo magacaabay guddiyadan waa inay ka soo talobixiyaan muddo kororsi hal sano ah oo Baarlamaanka iyo Madaxweynaha loo sameynayo, taas oo u baahan in wax laga beddelo qodob kamid ah dastuurka KMG ah ee dalka.

Ugu horeyn guddoomiye ku xigeenka koowaad ee Golaha shacabka Sacdiyo Yaasiin Samatar ayaa soo magacaawday guddi ka kooban 10 Xildhibaan oo warbixin ama mooshin kasoo diyaarinaya in wax ka beddel lagu sameeyo qodobka dastuuriga ah ee muddo xileedka golayaasha dowladda federaalka.

Warqadda ka soo baxday golaha shacabka waxaa lagu caddeeyey in muddo kordhintaan ay soo jeediyeen 97 xildhibaan, isla markaana ay lagama maarmaan noqotay in soo jeedinta xildhibaanadaas guddi loo xil-saaro.

Dhinaca kale, Guddoomiye ku xigeenka koowaad ee Golaha Aqalka Sare Senator  Cali Shacbaan Ibraahim ayaa soo magacaabay guddi ka kooban 10 Senator oo warbixin kasoo diyaarin doona soo jeedin ama Mooshin ku saabsan wax ka bedal Dastuurka ku meel gaarka ah.

Warqadda Aqalka Sare waxaa lagu cadeeyey in 15 Senator ay soo jeediyeen in wax laga bedelo mudo xileedka golayaasha dastuuriga ah ee dowladda federaalka Soomaaliya.

Guddoomiye Shacbaan ayaa qoraalkiisa ku sheegay go’aankaan ay qaateen markii ay eegeen xaaladda amni ee dalka ka jirta iyo sida ay muhiim u tahay in aysan joogsan howlgallada dalka looga xoreynayo kooxda Al-Shabaab.

Magacaabista guddiyadaan ayaa kusoo aadaysa, iyadoo dhawaan ay in ka badan 100 xildhibaan saxiixeen soo jeedin ah in wax ka bedel lagu sameeyo dastuurka KMG ah ee dalka, gaar ahaan qodobka khuseeya mudada xil-heynta golayaasha dowladda oo hadda ah afar sano, waxayna soo jeediyeen in laga dhigo shan sano.

Durbadiiba arrintaan waxay abuurtay guux iyo diidmo ay kala horyimaadeen siyaasiyiinta qaar, siyaasiyiinta sida weyn uga soo horjeeda qorshahaan waxaa ka mid ah madaxweynihii hore ee dalka Shariif Sheekh Axmed iyo Cabdiraxmaan Cabdishakuur oo labaduba ka tirsan Xildhibaanada Golaha Shacabka ee baarlamaanka Soomaaliya.

Hoos ka eeg warqadaha lagu magacaabay guddiyada labada gole

Muqdisho (Caasimada Online) –Guddoomiye ku xigeenka dhinaca amniga iyo siyaasadda ee maamulka gobolka Banaadir Maxamed Diiriye Yabooh iyo Taliyaha qeybta guud ee booliska gobolka Banaadir Macalin Mahdi ayaa maanta qaabilay dhalinyaro guddi ah oo wadayaasha Mooto Bajaaj-ta ay iska soo dhex-xuleen.

Guddigaan oo ka koobnaa ku dhawaad 10 dhalinyaro ah ayaa wakiil ka ahaa Bajaaj-leyda reer Muqdisho, waxaana kulankii ay la yeesheen masuuliyiintaan u xilsaaran amniga Muqdisho looga hadlay seddax qodob oo kala ah:

1-Banaan-bixii ay iclaamiyeen Bajaajleyda Muqdisho.
2-Dilalka ay ciidamada dowladdu u geystaan wadayaasha mooto Bajaaj-ta ee sida joogtada ah Muqdisho uga dhaca.
3-Iyo Bandowga saaran socodka Mooto Bajaaj-ta markii la gaaro saqda dhexe ee habeenkii.

Kulankaan kadib guddiga iyo masuuliyiinta ayaa qabtay shir jaraa’id, waxayna warbaahinta u sheeheen in xal laga gaaray 3-daas qodob ee diiradda lagu saaray shirkii ay isugu yimaadeen maanta oo Jimco ah.

Ugu horeyn dhinacyada ayaa isku raacay in la joojiyo banaanbixii ay iclaamiyeen inuu berri oo Sabti ah Muqdisho ka dhacay dhalinyarada ku shaqeysata Mooto Bajaaj-ta.

Sidoo kale waxaa la isku raacay in la joojiyo oo ciidanka lagu khasbo in aysan geysan dilalka darawalada Mooto Bajaajta, isla markaana deg deg maxkamad loo hor geeyo askarigii dil geysta.

Ugu dambeyntiina qodobka 3-aad ee heshiiska looga gaaray kulankii maanta ayaa ahaa Bandowga saaran socodka mooto Bajaaj-ta, markii la gaaro saqda dhexe ee habeenkii, waxaana lagu daray mudo hal saac ah.

Mootooyinka magaalada Muqdisho ka shaqeeya ayaa xarooda habeen kasta 12:00 ee saqda dhexe, balse hadda waxaa loo ogolaaday inay gaari karaan 1:00 habeenimo.

Qaar ka mid ah wadayaasha mooto Bajaaj-ta ayaa la hadlay warbaahinta waxayna xaqiijiyeen in xal hordhac ah laga gaaray tabashooyinkii ah qabeen, sidoo kale guddoomiye Yabooh ayaa isna sheegay inay is fahmeen maamulka gobolka Banaadir iyo Bajaajleyda Muqdisho.

Sidoo kale Guddigii u hadlay Bajaajleyda waxay sheegeen in markii la gaaro bisha Ramadaan laga balan qaaday in loo fasixi doono inay toos u shaqeystaan 24-ka saac, iyadoo inta ka horeysana laga sii shaqeyn doono sidii ay taasi u suurta-geli laheyd.

Hoos ka daawo

Kismaayo (Caasimada Online) – Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud oo salaadii Jimcaha ee maanta wax uga tukaday Masjidka Madaxtooyada Jubaland ee Magaalada Kismaayo ayaa ka hadlay qorshihiisa safarka uu ku joogo Jubbaland.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa cadeeyey inay ka go’antahay inuu xaliyo xiisadda ka dhaxeysa Kismaayo iyo Garbahaarey, isagoo aad ula dardaarmay bulshada reer Jubbaland.

Madaxweynaha oo khudbadaan u jeediyay jamaacada Masjidka ayaa ugu baaqay hoggaanka dhaqanka iyo siyaasiyiinta deegaanada Jubbaland inay doorkooda ka qaataan qorsheyaasha dib u heshiisiinta, dib u xoreynta iyo horumarinta deegaanada dowlad-goboleedka Jubbaland.

“Marka hore soo dhaweyntiina waan idinkaga mahad celineynaa reer Jubbaland, walaalayaal waa la socotiin xaaladaha dalkeena ka jira, waxaa naga go’an in xaaladahaas aan wax ka bedelno, dadka reer Jubbaland waxaan kula dardaarmayaa inay is aqbalaan oo midoobaan,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa xaqiijiyey inuu tegayo gobolka Gedo, oo dadaal kasta uu ku bixi doono xal u helidda tabashooyinka reer Gedo ay ka tirsanayaan maamulka Jubbaland ee Axmed Madoobe uu hoggaamiyo.

“Is aqbala walaalayaal, kuma rabo waxay leedahay kuma rabo, taasna looma baahna, waxaan diyaar u nahay in Jubbaland aan wax kasta la qabano, laakiin in howlaha ay madaxda Jubbaland qaba karaan in aan faraha la galno diyaar uma nihin,” ayuu hadalkiisa ku sii daray madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweynaha oo sii hadlaayey ayaa yiri, “Mashruuca gobolka Gedo waan xalineynaa, waan tegaa Gedo, waxaan dhex fariisanaa dadka, tabashada ay qabaan waan dhageysanayaa, waxaana xalineynaa, ogaada in aan heshiino waa muhiim walaalayaal reer Jubbalanow,” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Madaxweynaha Soomaaliya ayaa habeenkii labaad ku hoyanaya magaalada Kismaayo, waxaana lagu wadaa in magaalada Garbahaarey ee gobolka Gedo uu uga sii gudbo, halkaas oo khilaaf maamul uu ka jiro muddo ku dhow 3 sano.

Hoos ka daawo khudbadii Madaxweynaha

Kismaayo (Caasimada Online) – Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya Cabdulqaadir Maxamed Nuur Jaamac oo ku sugan furimaha hore dagaalka ee maamulka Jubbaland ayaa sheegay inay sii xoogeysteen howl-galada ka dhanka ah Al-Shabaab ee ka socda deegaannada maamulkaasi.

Wasiirka ayaa sidoo kale waxa uu sheegay in dagaalka Al-Shabaab ee ka bilawday gobollada dalka gaar ahaan dowlad-goboleedyada HirShabelle iyo Galmudug laga gaaray guullo muhiim ah laguna qabtay magaalooyin kala duwan.

“Sida aad la socotaan dalka guud ahaan waxaa ka socda howl-gallo ballaaran, markii aan halkaan ku kala tageynay deegaanno badan oo aan xor ahayn oo Khawaariijtu dadka Soomaaliyeed ku dhibaateyneysay ayaa xor ah, waxaa la rabaa in la dardar-geliyo howl-gallada,” ayuu yiri.

Sidoo kale waxa uu shaaciyay in ciidamada federaalka iyo Daraawiishta Jubbaland ay ku ballameen fulinta howl-gallo xooggan, si la isugu xiro guud ahaan howl-gallada ka socda dowlad-goboleedyada hoostaga dowladda federaalka.

“Saaxiibadiina HirShabelle iyo Galmudug waxa ay qabteen shaqo muhiim ah oo cadawga uga xorreeyeen meelo muhiim ah, sidaas oo kale ayaa la rabaa in guud ahaan dalka looga cirib-tiro Al-Shabaab.”

Ugu dambeyntiina waxa uu ciidamada dowladda federaalka iyo Daraawiishta dowlad-goboleedka Jubbaland kula dardaarmay in ay sii laba jibaaran howl-gallada ka dhan ah Al-Shabaab ee deegaannada maamulkaasi.

Hadalkan ayaa imanaya xilli ay toddobaadyadii u dambeeyay uu hakad kooban ku yimid dagaalka ka dhan ah Al-Shabaab, marka laga reebo duqeymo ay ciidamada Mareykanka la beegsadaan kooxda.

Madaxtooyada Soomaaliya ayaa arrintaan ku macneysay isu-diyaarinta wejiga labaad ee howl-galka, kaasi oo ay ka qeyb qaadan doonaan ciidamo cusub oo ay Soomaaliya usoo diri doonaan dalalka Jabuuti, Itoobiya iyo Kenya, kuwaas oo aan qeyb ka aheyn ATMIS.

Xuseen Sheekh Cali, oo ah la-taliyaha amniga qaranka ee madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ayaa waxa uu sheegay in wejiga labaad ee howl-galka uu awood u yeelan doono in kooxda Al-Shabaab looga saaro “xaafad iyo magaalo kasta” oo hadda ay gacanta ku hayaan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidanka Booliska Soomaaliyeed gaar ahaan ciidanka Booliiska qeybta guud ee gobolka Banaadir oo kaashanaya dhigooda ciidanka Booliska dowlad-goboleedka HirShabelle ayaa gacanta kusoo dhigay ninkii Arbacadii darawal Mooto Bajaaj ku dilay Isgoyska Jubba ee magaalada Muqdisho.

Ninkan oo loo haysta dilka Allaha unaxariistee Daahir Ibrahim Abshir oo ahaa wiil dhalinyaro ah oo kamid ahaa dhalinta ku shaqeysata gaadiidka Moota Bajaajta ayaa baxsaday kadib markii uu dilka geystay, ayada oo markii dambe ciidanka u suurta-gashay inay gacanta kusoo dhigaan.

Eedeysanahaan oo markii uu falka geystay u baxsaday gobolka Shabeellaha Dhexe ayaa ciidanka Booliska Soomaaliyeed ku guleysteen in gacanta lagu soo dhigo, waxaana sida ugu dhaqsaha badan la hor-geyn doona hay’adaha kale ee garsoorka dalka, ayada oo la marsiin doono cadaalada, sida uu sheegay taliska Booliska.

Taliyaha Booliska HirShabelle Xasan Dhicisoow oo warbaahinta la hadlay ayaa shaaciyay in ninkan lasoo qabtay ee dilka geystay uu kamid ahaa ciidamada Macaawisleyda, ee qeybta ka ah dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab.

Taliye Xasan Dhicisow ayaa sidoo kale waxa uu sheegay in eedeysanaha ay markii hore wada socdeen marxuumka uu dilay, oo ay saaxiib ahaayeen, sida uu sheegay.

“Wiilka ku dhintay halkan iyaga oo wada socda oo saaxiib ah ayay ahaayeen oo dhibkaas ayaa dhacay. Wiilkii dhintay Allaha u naxariisto kii wax geystay gacanta ku hayna oo waxaa iska kaashanay ciidamada gobolka Banaadir maadama uu gobolka uu wax ku dilay oo uu isku dayay inuu u baxsado gobolka Shabeellaha Dhexe,” ayuu yiri.

Waxa uu sii raaciyay hadalkiisa “Waxaa nagala qeyb qaatay howl-galka soo qabashada ehelladii uu ka dhashay wiilka dadka dilay oo marka uu dhibka dhacay waxay go’aan ku gaareen inay soo qabtaan meel kasta uu tago, ayaga ayaa noo fududeeyay.”

Taliska Booliska ayaa ugu dambeyntiina sheegay “in markasta u taagan yahay in uu si buuxdu u guto waajibkiisa shaqo, si dadka shacabka ee uu soo gaaro dhibkaan oo kale ay cadaalad u heleaan.”

Dilkan loo geystay darawalka ayaa cirka ku sii shareeray caro xoog leh oo horay uga taagneyd dilal badan oo maalmihii u dambeeyay ay ciidamada dowladdu ka geysteen Muqdisho.

Si gaar ah dilka wadayaasha Mooto Bajaaj-ta ayaa aad ugu badan Muqdisho, waxaana qeybo ka mid ah Muqdisho ka dhacay dilal iyo dibadbaxyo looga soo hor jeedo dilalka shacabka.

Intii uusan dilkaasi dhicin, Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed Jeneraal Sulub Axmed iyo Guddoomiyaha gobolka Banaadir Yuusuf Madaale oo si wadajir ah warbaahinta kula hadlay ayaa si adag uga hadlay dilalka ay ciidamada dowladda ka geysanayaan caasimadda Muqdisho.

“Waxaan ka shaqeyn doonaa ciidankii dhibka gaystay inaan maxkamada geyno waliba si toos ah shacabka Soomaaliyeed u daawadaan, goobaha ciidamada ay ka shaqeynayaan wax weyn ayaan ka badali doonaa, waxaana geyn doonaa saraakiil waa weyn oo qibrad u leh shaqada,” ayuu yiri Taliyaha Ciidanka Booliska Soomaaliyeed.

Laascaanood (Caasimada Online) – Duqa magaalada Laascaanood, Cabdiraxiin Cali Ismaaciil ayaa markale si adag uga hadlay dagaalka ka socda magaalada Laascaanood, isaga oo dalbaday in dhinacyada isku haya ay ka baxaan gudaha magaalada.

Duqa Laascaanood oo beesha caalamka ku wargeliyay tacadiyo uu sheegay in Somaliland ay kula kacday dad aan qeyb ka aheyn dagaalka iyo kuwa gudaha magaalada, ayaa waxa uu dalbaday si ay u dhaqan-gasho xabad joojin labada dhinac ah marka hore ciidamada Somaliland iyo kuwa SSC laga saaro magaalada Laascaanood.

“Ciidamada Somaliland waa in laga saaro guud ahaan degmada Laascaanood, lana geeyo degmada Caynaba si ay u hirgasho xabad-joojintii labada dhinac isla qaateen. Sidoo kale in shacabka hubeysan (ciidanka SSC) ee magaalada gudaheeda ku dhex jira in laga saaro si loo soo celiyo adeegii bulshada, una soo noqdaan dadkii barakacay,” ayuu yiri.

Duqa magaalada Laascaanood ayaa ku macneeyay in soo jeedintan ay meesha ka saareyso dagaalka socda ku dhawaad bil, ayna fursad u siineyso dadkii ka barakacay magaalada inay dib ugu soo noqdaan.

“Waa in gargaar bini’aadannimo la soo gaarsiiyo dadkii dhibaatadaas saameysay oo ku sugan guud ahaan degmada Laascaanood, Xudun, Taleex iyo Buuhoodle. Kuwii gobolada kale u barakacay sida Puntland u barakacay in lala qabto wixii lala qaban karo.”

Duqa magaalada Laascaanood Cabdiraxiin Cali Ismaaciil ayaa sidoo kale waxa uu ku eedeeyay ciidamada Somaliland inay qafaasheen dad aan qeyb ka aheyn dagaalka, halka qaarkood ay dileen, sida uu sheegay.

“Somaliland waxay maxaabiis ahaan u kaxeysteen dadkii beeraleyda ahaa ee magaalada ka agdhawa iyo dadkii reer guuraaga ahaa ee xoolo dhaqatada ah iyo wax ma haystadii ka agdhaweyd magaalada, oo leeyihiin waxaa haysana maxaabiis dagaal, mana ahan ee waa dadka sidaas ah.”

“Magaalada waxaa ka socda xasuuq bini’aadannimo, cadowtinimo, ciribtir iyo wax aan hore u maqal, waxaas oo dhan waxaa masuuliyadeeda iska leh ciidamada Somaliland iyo cidda ay ka amar qaadanayaan ee xukunta. Dhibaatada intaas le’eg inay ka dhacday Laascaanood ayaa waxaa u cadeynayna umadda Soomaaliyeed, beesha caalamka iyo cid kasta oo ay khuseyso.”

Xaaladda Laascaanood ayaa weli cakiran, waxaana isa soo taraya baaqyada caalamiga ah ee loo dirayo Somaliland iyo dadka deegaanka, si loo qaboojiyo xiisadda ka taagan magaalada Laascaanood.

Doha (Caasimada Online) – War qoraal ah oo lagu daabcay bogga internet ka ee dawladd Qatar ayay ku sheegtay inay qaban doonto shir ay isugu imaanayaan dalalka Maraykanka, Ingiriiska, Turkiga, Imaaraatka Carabta iyo Soomaaliya kaas oo looga hadli doono sidii loo taageeri lahaa Soomaaliya. 

Shirkan mid hordhac u ahaa oo ka dhacay Washington DC ayaa looga hadlay qorshaha looga doodi doono shirkaan oo la filiyo in uu saddex bil kadib ka qabsoomo magaalada Dooxa.

Qodabada diiradda lagu saari doono kulanka ayaa lagu sheegay inuu ka mid yahay sidii Soomaaliya looga taageeri lahaa dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab. 

Haddaba su’aasha dad badan oo Soomaliyeed is-waydiinayaan ayaa ah, maxay tahay danta ay dalalkan ka leeyihiin caawinta Soomaaliya. 

Haddii aynu dib u milicsano xiriirada kala dhaxeeya dalalkan Soomaaliya:

Dawladda Qatar waxay muddo saaxiib kaalmeeya la ahayd dawladda Soomaaliya. Shantii Sano ee la soo dhaafay waxay mashaariic ka fulisay Soomaaliya – waxaa kamid ah waddada isku xirta Muqdisho iyo Balcad.  

Sidoo kale Qatar waxay Soomaaliya shqaale ahaan uga qaadatay boqolaal dhallinyaro ah, oo qaarkood loo qaatay shaqo ciidannimo. 

Dawladda Imaaraadka Carabta ayaa iyana Soomaaliya muddo ka kaalmeyneysay arrimo uu ammaanku ka mid ayahy. Waxay u tababartay Soomaaliya ciidamo ay mushaarkooda bixin jireen, inkasta oo xeradii ay ku lahaayeen Muqdisho ay ka xirtay dawladdii Farmaajo kadib khilaaf diblomaasiyadeed oo soo kala dhexgalay. 

Dalalka Maraykanka, Ingiriiska iyo Turkiga ayaa iyana ah kuwii ugu horreeyay ee Soomaaliya muddo ka taageerayay dhinaca ciidamada iyo la dagaalanka Al-Shabaab. Sidoo kale waxay ka mid yihiin waddamada ugu badan ee bixiya deeqaha caalamiga ah ee ay hesho Soomaaliya.

Maxay tahay sababta isku dan ka dhigtay dalalkan? 

Dalalka Khaliijka ayaa ah kuwa lagu yaqaanay khilaaf diblomaasiyadeed oo muddo dhexdoodu ka jiray. Qatar iyo Imaaraadka Carabta ayaa muddo ka mid ah kuwa khilaafkoodu soo jiitamayay. 

Wasiirkii hore ee arrimaha dibadda Soomaaliya, Axmed Ciise Cawad wuxuu qabaa in khilaafkii u dhaxeeyay dalalkaas uu sii yaraanayo, kadib booqashooyinkii ay dalalkooda isku soo booqdeen amiirada Qatar iyo Imaaraadka. 

“In Amiirka Imaaraadka Sheekh Maxamed Bin Zaayid uu booqda Qatar wax la fili karay ma ahayn sanad kahor. Amiirka Qatar wuu ka jaawabay taas oo wuxuu booqday Imaaraadka. Sidoo kale Sacuudiga oo qayb ka ahaa [Khiilfka],” ayuu yiri Cawad oo BBC-da la hadlayey. 

Arrimaha sidoo kale diiradda lagu saari doono kulankan ayaa waxaa ka mid ah sidii cunaqabateynta hubka looga qaadi lahaa Soomaaliya.

Waxay sheegeen dowladahaan inay Soomaaliya ka caawin doonaan sidii ay u gaari lahayd hanaanka caalamiga ah ee maamulka hubka.

Sida uu qabo Axmed Ciise Cawad, dawladaha Khaliijka ayaa haatan u arka in ay dano isku mid ah ka leeyihiin Soomaaliya, sidoo kalna ay ajiibeen yeermada dawladda Maraykanka oo ay tixgalin u hayaan.

Soomaaliya ayaa dhawrkii bilood ee la soo dhaafay ku jirtay guluf colaadeed oo ka dhan ah Al-Shabaab, kaaso oo loogala wareegay deegaano badan oo ku yaalla gobollada dhexe ee dalka. 

Berbera (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi ayaa si rasmi ah u daah-furay suuqa xorta ah ee Aagga cashuuraha ka caagan oo laga bineeyey duleedka galbeed ee magaalada Berbera.

Munaasibadda xadhig ka jarka ayaa waxaa madaxweynaha ku wehlinayay shir-guddoonka golaha baarlamaanka, guddoomiyaha maxkamadda sare, xeer ilaaliyaha guud, qaar kamid ah golaha wasiirrada, guddoomiyaha DP World, madax ka socotay hay’adaha caalamiga ah, madaxda gobolka Saaxil, qaar kamid ah maayarrada dalka, maareeyaha dekedaha Somaliland, madax-dhaqameed iyo marti-sharaf kale oo tiro badan.

Ugu horrayn, waxa halkaasi ka hadlay madaxa shirkadda IFFCO Mr. Cabdul Jabbar iyo Liz LLoyd oo ah madaxa shirkadda caalamiga ah ee Inigiriiska u qaabilsan maalgashiga (BII) oo hadalka u kala dambeeyey, ayaa soo dhaweeyey xarunta ganacsiga xorta ah ee laga hirgeliyey duleedka Berbera, waxay sheegeen inuu mashruucani yahay fursad cusub oo Somaliland usoo jiidi karta maalgashadayaasha caalamiga ah.

Waxay muujiyeen sida ay ugu qanacsan yihiin suuqan xorta ah ee loo hirgelilyey duleedka Berbera, iyaga oo caddeeyey inay si rasmi ah u isticmaali doonaan suuqan xorta ah.

Wasiirka wasaaradda horumarinta maaliyadda Dr. Sacad Cali Shire oo halkaas ka hadlay ayaa isaguna si qoto dheer u sharraxay muhiimadda uu leeyahay suuqan xorta ahi iyo sida uu kor ugu qaadayo maalgashiga dalka.

Guddoomiyaha shirkadda DP-world, mr. Sultan Ahmed Bin Sulayem ayaa isaguna dhankiisa guul weyn ku tilmaamay dhamaystirka suuqa xorta ah oo ay in badan Somaliland sugaysay, isaga oo hoosta ka xarriiqay inay kor u qaadayso dhaq-dhaqaaqa ganacsiga Somaliland.

Madaxweynaha Somaliland Muuse Biixi Cabdi oo munaasibadda soo afmeeray, ayaa sharraxay waxyaabaha uu suuqani usoo kordhinayo qaranka iyo faa’iidooyinka ugu jira bulshada reer Somaliland.

“Daah-furka suuqani waxa uu abuurayaa fursado ganacsi, shaqo abuur, korodhsi aqoon farsamo, mid maamul, mid adeeg, is-dhexgalka iyo wax-wada-qabsiga caalamka,” ayuu yiri Madaxweyne Muuse Biixi.

Sidoo kale waxa uu sheegay in dhismaha suuqan xorta ah iyo mashaariicdii hore ee shirkadda DP World ka hirgelisay Berbera inay magaalada Berbera ka dhigayaan mid awood u leh inay waraabiso dalalka aan dekedaha lahayn ee qaaradda Afrika ku yaalla.

“Mashaariicda laga hirgeliyey Berbera waxay ka dhigayaan dekedda mid awood u leh inay u adeegto gobolka iyo dalalka aan dekedaha lahayn ee ku yaalla qaaraddeena, waana tallaabo taariikhi ah oo dawladdu u qaadday dhinaca hirgelinta qorshihii horumarinta Qaranka ee (NDP 1,2, &3,).”

Ugu dambeyntiina waxa uu si gaar ah ugu mahadnaqay ciidamada qaranka oo uu ku tilmaamay kuwo sabab u ah horumar kasta oo ay Somaliland ku tallaabsatay muddadii ay jirtay.

“Waxan si gaar ah ugu mahadnaqayaa, nabaddaas, horumarkaas iyo quruxdaasi waxay ku timi dhiigga geesiyaasha qaranka ee maalin walba naftooda u huraya si aynu horumar u gaadhno oo inaga mudan mahadnaq iyo xusuus gaar ah.”

Mashruucan suuqa xorta ah ee madaxweyne Muuse Biixi uu xadhigga ka jaray ayaa kamid ah mashaariic tiro badan oo lagu horumarinayo dhaqaalaha Somaliland oo ay shirkadda DP World ka hirgelisay oo ay kamid yihiin casriyeynta dekedda Berbera, garoonka diyaaradaha ee Berbera iyo jidka Berbera-Wajaale (Berbera Corridor).

Qaahira (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Sheekh Aadan Madoobe iyo wafdi uu hoggaaminayo oo weli ku sugan magaalada Qaahira ayaa kulan muhiim ah la yeeshay dhigiisa dalka Masar Mudane Dr. Hanafy El Gebaly.

Kulanka oo ka dhacay xarunta baarlamaanka magaalada Qaahira ayaa waxaa looga wada-hadlay xoojinta xirirka dheer ee ka dhaxeeya labada dal iyo baarlamaanadooda.

Kulankan oo muhiim u ah labada baarlamaan ee Soomaaliya iyo Masar ayaa waxaa la isku af gartay in macaahida Masar ay ka helaan aqoon kororsi xildhibaannada iyo howl-wadeennada Golaha Shacabka si loo dhiso xirfada shaqaalaha.

Waxaa sidoo kale kulanka la isla gartay in la dhiso guddi saaxiibtinimo labada baarlamaan ee Soomaliya iyo Masar, iyadoo labada Xog-haye la faray ineey Ka shaqeeyaan dhaqan-gelinta qodobada la isku afgartay.

Kulanka ayaa sidoo kale looga hadlay sidii dowlada federaalka Soomaaliya gacan looga siin lahaa sugida amniga iyo la-dagaalanka kooxaha argagixisada.

Guddoomiyaha Golaha Shacabka Baarlamaanka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Sheekh Aadan Madoobe iyo wafdiga uu hoggaaminaayo ayaa Arbacadii gelinkii dambe gaaray magaalada Qaahira ee caasimadda dalka Masar.