Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa sheegtay in dagaalladii maalmihii dambe ka dhacay magaalada Muqdisho uu ku dhintay hal qof oo keliya, iyadoo beenisay warbixintii hay’adda Qaramada Midoobay ee UNHCR ka baahisay khasaaraha dagaalladaas.

Hay’adda QM u qaabilsan qaxootiga ee UNHCR ayaa sheegtay in 13 qof lagu dilay iska hor-imaadyadii magaalada Muqdisho ku dhexmaray ciidamada dowladda iyo kuwa mucaaradka, halka 189 kalena ay ku dhaawacmeen.

Warbixinta UNHCR ayaa sidoo kale lagu shregay in ku dhowaad 12,500 qoys ay ka barakaceen guryahooda, kuwaas oo ay ku jiraan haween iyo carruur, kadib rabshadihii saameeyay qaybo ka mid ah caasimadda.

Wasaaradda Caafimaadka Soomaaliya oo maanta soo saartay war-saxaafadeed ayaa sheegtay in xogta rasmiga ah ee dhaawacyada iyo dhimashada dagaalladaasi ay tahay; 1 qof oo dhimasho ah iyo 55 qof oo dhaawac ah.

“Iyadoo lagu salaynayo xogta laga helay isbitaallada iyo xarumaha caafimaadka ee ku lug lahaa gurmadka iyo daaweynta dadka waxyeelladu gaartay, tirada guud ee la diiwaan-geliyey ayaa ah: 55 qof oo dhaawacyo iyo dhimasho 1 qof ah,” ayaa lagu yiri warbixinta wasaaradda caafimaadka Soomaaliya.

Wasaaradda ayaa ku boorisay dhammaan hay’adaha, warbaahinta iyo daneeyayaasha kale inay muujiyaan mas’uuliyad iyo taxaddar dheeri ah marka la faafinayo xogaha la xiriira dhimashada, dhaawacyada iyo xaaladaha degdegga ah, si loo hubiyo in xogta la baahinayo ay tahay mid xaqiiqo ku dhisan, la hubiyey, kana tarjumaysa xaaladda dhabta ah ee jirta.

“Wasaaraddu waxay tacsi tiiraanyo leh u diraysaa ehelada iyo qaraabada qofka ku geeriyooday dhacdooyinkan, waxayna caafimaad degdeg ah u rajaynaysaa dhammaan dadka dhaawacyadu soo gaareen,” ayaa lagu yiri warbixinta wasaaradda caafimaadka.

Hoos ka aqriso war-saxaafadeedka oo dhameystiran:

Xogta rasmiga ah ee dhaawacyada iyo dhimashada ka dhashay dhacdooyinkii amni ee ka dhacay magaalada Muqdisho 3–4 Juun 2026

Wasaaradda Caafimaadka iyo Daryeelka Bulshada Xukuumada Federaalka Soomaaliya waxay bulshada Soomaaliyeed iyo bahwadaagta la wadaagaysaa xogta hordhaca ah ee laga soo ururiyey isbitaalada iyo xarumaha caafimaadka ee magaalada Muqdisho ee qaabilay bukaanadii ay waxyeeladu kasoo gaartay dhacdooyinkii amni ee ka dhacay magaalada Muqdisho intii u dhexeysay 3 iyo 4 Juun 2026.

Iyadoo lagu salaynayo xogta laga helay isbitaallada iyo xarumaha caafimaadka ee ku lug lahaa gurmadka iyo daaweynta dadka waxyeelladu gaartay, tirada guud ee la diiwaangeliyey ayaa ah:

• Dhaawacyo: 55 qof
• Dhimasho: 1 qof

Wasaaraddu waxay tacsi tiiraanyo leh u diraysaa ehelada iyo qaraabada qofka ku geeriyooday dhacdooyinkan, waxayna caafimaad degdeg ah u rajaynaysaa dhammaan dadka dhaawacyadu soo gaareen.

Wasaaraddu waxay uga mahadcelinaysaa dhammaan shaqaalaha caafimaadka, adeegyada gurmadka degdegga ah, iyo xarumaha caafimaadka dadaalkii ay muujiyeen si loo badbaadiyo nolosha dadka ay waxyeelladu gaartay.

Wasaaradda Caafimaadka iyo Daryeelka Bulshada waxay xaqiijinaysaa sida ay uga go’an tahay ururinta, xaqiijinta iyo baahinta xog sax ah oo lagu kalsoonaan karo, gaar ahaan xilliyada xaaladaha degdegga ah iyo dhacdooyinka saameynta ku leh caafimaadka bulshada.

Wasaaraddu waxay ku boorrinaysaa dhammaan hay’adaha, warbaahinta iyo daneeyayaasha kale inay muujiyaan masuuliyad iyo taxaddar dheeri ah marka la faafinayo xogaha la xiriira dhimashada, dhaawacyada iyo xaaladaha degdegga ah, si loo hubiyo in xogta la baahinayo ay tahay mid xaqiiqo ku dhisan, la hubiyey, kana tarjumaysa xaaladda dhabta ah ee jirta.

-DHAMMAAD-

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidanka Xoogga Dalka ayaa xalay dagaal la galay ciidamo taabacsan Wasiirkii hore ee Amniga Soomaaliya, Cabdullaahi Maxamed Nuur, kuwaas oo ka ambabaxay magaalada Muqdisho kuna wajahnaa deegaanno ka tirsan gobolka Shabeellaha Dhexe.

Wararka la helayo ayaa sheegaya in ciidamada lala xiriirinayo Cabdullaahi Maxamed Nuur ay wateen illaa sideed gaari oo dagaal, isla markaana ay ka dhaqaaqeen degmada Gubadley ee gobolka Banaadir.

Dhaq-dhaqaaqan ayaa yimid kadib markii ay ka war heleen in ciidamo ka tirsan Booliska Gaarka ah ee Haramcad ay ku soo wajahan yihiin si ay hub ka dhigis ugu sameeyaan.

Ciidanka xoogga dalka ee ka hawlgala koonfurta gobolka Shabeellaha Dhexe ayaa lagu wargeliyay dhaq-dhaqaaqa ciidamadaas, waxaana la sheegay inay xireen waddooyinka mara deegaannada Ceel-Bashaqle iyo Qorilow oo hoos taga degmada Warsheekh.

Wararka ayaa tilmaamaya in ciidamada taabacsan Cabdullaahi Maxamed Nuur ay markii dambe ku dhaceen jidgooyo loogu diyaariyay aagga Bashaqle.

Intaas kadib ayaa la sheegay in dagaal kooban uu halkaas ku dhex maray labada ciidan, inkastoo aan si rasmi ah loo xaqiijin karin khasaaraha ka dhashay iska horimaadkaasi.

Sidoo kale, weli ma cadda halka uu ku dambeeyay masiirka guud ee ciidamadii hubka la baxay, iyadoo wararka arrintaasi la xiriira ay kala duwan yihiin.

Warar aan la xaqiijin ayaa sheegaya in qayb ka mid ah ciidamadaasi ay gaareen degmada Cadale, halka warar kale ay sheegayaan inay gaareen degmada Raage Ceelle.

Xogo kale ayaa iyaguna sheegaya in saddex gaari laga qabsaday ciidamadaasi, iyadoo aan la ogeyn halka ay aadeen gaadiidkii iyo ciidamadii kale.

Saraakiisha Ciidanka Xoogga Dalka iyo Taliska Booliska Gobolka Banaadir ayaan weli wax war ah ka soo saarin isku daygan ugu dambeeyay ee lagu doonayay in hubka looga ururiyo xoogag ka amar qaata Cabdullaahi Maxamed Nuur, oo sidoo kale ah milkiilaha Hotel Elite ee xeebta Liido.

Dhanka kale, ciidamada amniga ayaa Sabtidii gudaha u galay Hotel Elite iyagoo fulinayay hawlgal hub ururin ah.

Sidoo kale, Taliska Booliska Muqdisho ayaa shalay sheegay in ciidamadii taabacsanaa Sheekh Shariif Sheekh Axmed ee ku dagaallamay degmada Cabdicasiis ay hub ku qariyeen goobo kala duwan oo degmadaas ah, isla markaana uu weli socdo hawlgal lagu soo ururinayo hubkaas.

Xiisadda siyaasadeed ee dowladda iyo mucaaradka ayaa isku rogtay gacan ka hadal kadib markii dowladda ay si adag uga hortimid in mucaaradka uu isku hubeeyo gudaha magaalada Muqdisho.

Khilaafka ka dhashay doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo muddada xilka hay’adaha federaalka ayaa sii xoogaystay kadib markii wada-hadallo u dhexeeyey Dowladda Federaalka iyo xubnaha mucaaradka ay kusoo dhammaadeen natiijo la’aan 15-kii May.

Mucaaradka ayaa ku doodaya in muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku ekaa 15-kii May, isla markaana aan lagu sii shaqeyn karin hannaan aan lagu wada heshiin.

Dowladda Federaalka ayaa dhankeeda ku adkeysaneysa in dalka loo wado doorasho qof iyo cod ah, taas oo ay ku tilmaantay isbeddel muhiim ah oo Soomaaliya ka saaraya hannaan doorasho dadban oo muddo dheer ku dhisnaa awood-qeybsi iyo xulasho beeleed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka ee Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa howl-gallo lagu xoojinayo amniga ka wada deegaanno ka tirsan gobolka Shabeellaha Dhexe ee dowlad-goboleedka HirShabeelle.

Howl-galladan ayay saraakiisha ciidanku sheegeen in lagu baadi-goobayo kooxo hubeysan oo la sheegay inay ku sugan yihiin gobolkaas. Waxay sidoo kale daba socdaan dhaq-dhaqaaqyo amni oo maalmihii lasoo dhaafay ka socday magaalada Muqdisho, kuwaas oo la xiriiray xaalado amni oo ka dhashay iska horimaadyo u dhexeeya dowladda iyo mucaaradka oo dhowaan ka dhacay caasimadda.

Ilo kala duwan ayaa xaqiijiyay in ciidamada dowladda ay howl-gallada ka bilaabeen waqooyiga Muqdisho, ugana sii gudbeen deegaanno ku yaalla gobolka Shabeellaha Dhexe, kuwaas oo ku dhow xuduudda gobolka Banaadir.

Wararka ayaa sheegaya in ciidamada ay raadinayaan xubno hubeysan oo la tuhunsan yahay inay u gudbeen deegaannadaas kadib dhaq-dhaqaaqyo amni oo ka dhacay Muqdisho toddobaadkan.

Sidoo kale, ciidamada ammaanka ayaa saacadihii lasoo dhaafay howl-gallo baaritaanno iyo hub ka dhigis ah ka sameeyay degmooyinka Cabdicasiis, Kaaraan iyo deegaanka Gubadley, iyo sidoo kale qaybo ka mid ah gobolka Shabeellaha Dhexe.

Dhinaca kale, Taliska Ciidanka Booliska Soomaaliyeed ayaa hore ugu dhawaaqay howlgal lagu uruurinayo hubka sharci-darrada ah, kaas oo la bilaabay kadib iska horimaadkii 3-dii bishan ka dhacay caasimadda.

Howl-galkaas ayaa yimid kadib iska horimaad dhex maray ciidamada dowladda iyo ciidamo ilaalo u ahaa madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Sheekh Shariif Sheekh Axmed, iyo ra’iisul wasaarihii hore, Xasan Cali Kheyre, inkastoo markii dambe dowladda ay sheegtay in la soo afjaray howl-galladii la xiriiray mucaaradka.

Si kastaba, khilaafka ka dhashay doorashooyinka, wax-ka-beddelka dastuurka iyo muddada xilka hay’adaha federaalka ayaa sii xoogaystay kadib markii wada-hadallo u dhexeeyey Dowladda Federaalka iyo xubnaha mucaaradka ay kusoo dhammaadeen natiijo la’aan 15-kii May.

Wada-hadalladaas ayaa diiradda lagu saarayey hannaanka doorashada, muranka dastuurka iyo mustaqbalka siyaasadeed ee hay’adaha federaalka. Mucaaradka ayaa ku doodaya in muddo xileedka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku ekaa 15-kii May, isla markaana aan lagu sii shaqeyn karin hannaan aan lagu wada heshiin.

Dowladda Federaalka ayaa dhankeeda ku adkeysaneysa in dalka loo wado doorasho qof iyo cod ah, taas oo ay ku tilmaantay isbeddel muhiim ah oo Soomaaliya ka saaraya hannaan doorasho dadban oo muddo dheer ku dhisnaa awood-qeybsi iyo xulasho beeleed.

Soomaaliya ayaa markii ugu dambeysay doorasho guud oo toos ah qabatay sanadkii 1969-kii, ka hor afgambigii militariga ee Maxamed Siyaad Barre. Tan iyo burburkii dowladdii dhexe, doorashooyinka heer federaal ayaa inta badan ku dhacay hannaan dadban, waxaana madaxweynaha dooran jiray baarlamaanka.

Hase yeeshee, qorshaha dowladda ee doorasho qof iyo cod ah ayaa wajahaya mucaaradad xooggan, iyadoo kooxaha mucaaradka iyo qaar ka mid ah maamul-goboleedyada ay ku doodayaan in hannaan kasta oo doorasho lagu geli karo uu u baahan yahay heshiis siyaasadeed oo ballaaran.

Beesha caalamka ayaa dhankeeda muujineysa cabsi laga qabo in khilaafka siyaasadeed uu u gudbo marxalad ka adag midda hadda taagan, gaar ahaan iyadoo Soomaaliya ay weli wajahayso weerarro ka imanaya Al-Shabaab, xaalad amni oo jilicsan iyo baahiyo bini’aadantinimo oo soo noqnoqda.

Waxaa sidoo kale weli xusuusta ku jirta xiisaddii siyaasadeed ee sanadkii 2021, markii muran ka dhashay muddo-kordhin uu sababay isku dhacyo hubeysan oo ka dhacay Muqdisho, ka hor inta aysan dhinacyadii siyaasadeed dib ugu laaban wada-hadal.

Beesha caalamka ayaa hadda u muuqata inay doonayso in laga hortago in xaaladda siyaasadeed ee maanta taagan ay gaarto heerkaas oo kale.

Hargeysa (Caasimada Online) – Aqoonsiga ay Israa’iil siisay maamulka Somaliland wuxuu xambaarsan yahay dhowr arrimood, waxaana loo arkaa qayb ka mid ah qaab-dhismeed istiraatiiji ah oo ka soo ifbaxaya xulafada Imaaraadka, Israa’iil iyo Itoobiya. Isbahaysigan waxaa horseeday dareen guud oo ku aaddan khataraha ka imanaya Xuutiyiinta, saamaynta Iiraan, iyo joogitaanka sii kordhaya ee Turkiga ku leeyahay Afrika, gaar ahaan Soomaaliya.

Aqoonsiga Israa’iil ay siisay Somaliland waxaa loo arkaa tallaabo ka hortageysa khatarahaas, wuxuuna si weyn u xoojin karaa booska istiraatiijiyadeed ee Itoobiya ku leedahay Geeska Afrika, gaar ahaan qorshaheeda ku aaddan helitaanka marin-biyood.

Itoobiya waa dalka ugu dadka badan adduunka ee aan bad lahayn, waxayna muddo dheer raadinaysay beddel ka duwan ku tiirsanaanta dekedda Jabuuti.

Qorshuhu wuxuu yahay in marka uu hirgalo aqoonsiga maqaamka caalamiga ah ee Somaliland, Israa’iil ay si dadban u xoojiso wada-hadallada u dhexeeya Addis Ababa iyo Hargeysa, iyadoo Itoobiya siinaysa awood dheeraad ah oo ay ku xaqiijisan karto heshiisyo dekedeed oo muddodheer, marin u helidda kaabayaasha, iyo taageerada saadka ee xeebaha Somaliland.

Itoobiya waxay hore Somaliland ula saxiixatay is-afgarad sanadkii 2024, kaas oo siinaya marin-biyood muddodheer, balse waxaa ka horyimid oo diiday dowladda dhexe ee Soomaaliya. Hase ahaatee, aqoonsiga Israa’iil wuxuu miisaan siyaasadeed ku kordhinayaa hanka Itoobiya ee bad-helidda.

Israa’iil waxay kor u qaadaysaa raadkeeda gobolka, iyadoo xoojinaysa awooddeeda ay ugu hortageyso saamaynta Iiraan.

Hay’adda sirdoonka Israa’iil ee Mossad iyo Hay’adda Sirdoonka iyo Amniga Qaranka Itoobiya ayaa sanadkii 2020 ku heshiiyay inay iska kaashadaan dhinacyada sirdoonka iyo amniga. Sanad kadib, waxay galeen heshiis milatari oo ay ku jiraan tababar iyo waxbarasho milatari. Sanadkii 2025, labada dhinac waxay sidoo kale saxiixdeen heshiis difaac oo lagu xoojinayo ciidamada booliska Itoobiya, wadaagga sirdoonka, la-dagaallanka dambiyada xuduudaha ka gudba, iyo tababarka amniga.

Walaaca Masar ee isbahaysigan

Masar dhankeeda, waxay isbahaysiga Israa’iil, Imaaraadka, Somaliland iyo Itoobiya u aragtaa mid keeni kara go’doomin istiraatiiji ah. Kanaalka Suweys ma aha oo keliya il dakhli, balse Masar waxay u aragtaa arrin la xiriirta badbaadada qaranka.

Inkasta oo aqoonsiga Israa’iil ee Somaliland uusan keligiis ka dhignayn khatar toos ah oo ku wajahan amniga Masar, Qaahira waxay ka cabsi qabtaa in Israa’iil ay Somaliland u isticmaasho marin ay ku ballaariso saamaynteeda Geeska Afrika, isla markaana ay caqabad ku noqoto booska istiraatiijiyadeed ee Masar.

Madaxweynaha Masar Abdel Fattah al-Sisi ayaa la kulmay dhiggiisa Soomaaliya 8 February 2026, wuxuuna caddeeyey in Masar ay had iyo jeer ahaan doonto saaxiib daacad ah iyo taageere adag oo Soomaaliya ah. Kulanka kadib, Qaahira waxay ku dhawaad 1,000 askari oo dheeraad ah u dirtay Muqdisho, iyadoo arrintaas si cad loo shaaciyay. Ciidamadaas ayaa qayb ka ah Hawlgalka Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasilinta Soomaaliya ee AUSSOM. Masar waxay sidoo kale Soomaaliya ku caawisay qalab milatari.

Maadaama ay suurtogal tahay in Israa’iil ay ballaariso xiriirkeeda diblomaasiyadeed iyo joogitaankeeda rasmiga ah ee dhulka kadib aqoonsiga, waxaa sidoo kale kordhi kara khatarta tartanka gobolka iyo xiisadda kala dhexeysa Masar. Si kastaba ha ahaatee, waxaa muhiim ah in la fahmo in Israa’iil ay leedahay dhiirigelin xooggan oo ay ku ilaaliso xiriir iskaashi oo ay la leedahay Qaahira, marka la eego doorka Masar ee maaraynta xaaladda Qaza iyo, si ka ballaaran, dadaalka lagu xakameynayo saamaynta Turkiga iyo Qadar ee arrinta Falastiin.

Ugu dambeyntii, aqoonsiga Somaliland wuxuu ka yar yahay arrinta madaxbannaanida Somaliland lafteeda, balse wuxuu ka weyn yahay ujeeddo istiraatiiji ah oo Israa’iil ku dooneyso inay door ku yeelato qaabeynta nidaamka mustaqbalka ee marinka Badda Cas. Gobolku wuxuu gelayaa waji cusub, halkaas oo dhulalka durugsan ay yeelanayaan miisaan istiraatiiji ah oo ka weyn baaxaddooda, gaar ahaan marka loo eego xafiiltanka quwadaha waaweyn iyo tartanka gobolka.

Haddana, aqoonsiga Somaliland wuxuu weli ahaan doonaa mid aan la hubin. Itoobiya waxay noqon kartaa dalka ugu dhow ee ka faa’iideysta, marka loo eego baahideeda degdegga ah ee marin-biyood, balse waa inay si taxaddar leh u miisaantaa guulaha istiraatiijiyadeed iyo khatarta sii kordheysa ee iska horimaad kala dhex mara Muqdisho iyo xasillooni-darrada gobolka.

Brussels (Caasimada Online) – Wasiirrada arrimaha gudaha ee Midowga Yurub ayaa ka fiirsanaya in la adkeeyo shuruudaha fiisaha ee muwaadiniinta Soomaaliyeed, iyagoo ku eedeeyay dowladda Soomaaliya inay si liidata ula shaqeyso dalalka Yurub marka la doonayo in dib loogu celiyo Soomaalida aan xaqa u lahayn inay sii joogaan dalalka Midowga Yurub.

Golaha Midowga Yurub ayaa sheegay in tirada Soomaalida sida sharci darrada ah ku gashay dalalka Midowga Yurub ay ka badan laba jibbaarantay intii u dhaxeysay 2024 iyo 2025, taas oo Brussels ay ku sheegtay inay qayb weyn ka qaateen shabakado dadka tahriibiya.

Kulankii wasiirrada arrimaha gudaha iyo cadaaladda ee Khamiistii ka dhacay Luxembourg ayaa Soomaaliya si gaar ah looga hadlay, iyadoo dalalka xubnaha ka ah Midowga Yurub ay sheegeen in wada-shaqeynta Muqdisho ee ku saabsan dib-u-celinta muwaadiniinteeda ay tahay mid aan ku filneyn.

Wasiirrada ayaa sidoo kale ka dooday sida Midowga Yurub u xoojin karo la-dagaallanka shabakadaha tahriibinta dadka, gudaha Soomaaliya iyo dalalka ay Soomaalidu sii maraan ka hor inta aysan gaarin Yurub.

Golaha Midowga Yurub ma shaacin go’aan kama dambeys ah, mana faahfaahin tallaabooyinka cusub ee si rasmi ah loo qaadi doono. Hase yeeshee, doodda hadda socota ayaa dhiseysa qorshe hore oo Guddiga Midowga Yurub uu soo bandhigay, kaas oo lagu adkeynayo codsiyada fiisaha ee muwaadiniinta Soomaaliyeed.

Qorshahaas ayaa dhigayay in waqtiga looga baaraandego codsiyada fiisaha Soomaalida laga dhigo 45 maalmood, halkii uu markii hore ka ahaa 15 maalmood. Waxa kale oo uu dhigayay in codsadayaasha Soomaaliyeed laga dalbado dokumentiyo buuxa mar kasta oo ay codsi gudbinayaan, isla markaana inta badan la siiyo fiiso hal mar oo keliya lagu geli karo dalalka Schengen.

Waxaa sidoo kale meesha laga saari karaa fududeynta qaar ee la xiriirta fiisaha diblomaasiyiinta iyo shaqaalaha dowladda Soomaaliya ee heysta baasaboorrada adeegga.

Cadaadis cusub oo la saarayo Muqdisho

Nicholas Ioannides, oo ah wasiir ku-xigeenka socdaalka iyo ilaalinta caalamiga ah ee Cyprus, ayaa sheegay in Midowga Yurub uu doonayo “hab dhameystiran” oo lagu wajahayo wadashaqeynta dalalka saddexaad.

Laakiin wuxuu sidoo kale sheegay in marka dal uu ka gaabiyo ama diido inuu ka jawaabo arrimaha la xiriira dib-u-celinta iyo aqbalidda muwaadiniintiisa, ay khasab tahay in la adeegsado “dhammaan qalabka la hayo, oo ay ku jiraan tallaabooyin xaddidaya fiisaha”.

Hadalkan ayaa muujinaya in Midowga Yurub uu sii adkeynayo siyaasaddiisa socdaalka, gaar ahaan dalalka uu ku eedeynayo inay ka gaabiyeen inay dib u qaataan muwaadiniintooda.

Midowga Yurub ayaa sanadkan bilaabay istaraatiijiyad cusub oo fiiso, taas oo Brussels siinaysa awood dheeraad ah oo ay siyaasadda fiisaha ugu adeegsan karto cadaadis diblomaasiyadeed iyo mid amni.

Dowladda Soomaaliya weli si rasmi ah ugama jawaabin doodda cusub ee ka soo baxday kulanka wasiirrada Midowga Yurub.

Balse arrintan ayaa imaaneysa xilli Muqdisho iyo Brussels ay dhawaan ku heshiiyeen in la sii wado wada-hadallo farsamo oo ku saabsan socdaalka, dib-u-celinta iyo aqbalidda muwaadiniinta Soomaaliyeed ee aan sharci ku joogin Yurub.

Wada-hadalladaas ayaa ka mid ahaa kulankii ugu horreeyay ee iskaashiga Soomaaliya iyo Midowga Yurub ee lagu qabtay Muqdisho, kaas oo looga hadlay amniga, socdaalka, cadaaladda, dhaqaalaha iyo horumarinta.

Soomaaliya oo weli ku jirta xaalad adag

Go’aanka ay ka fiirsanayaan dalalka Yurub ayaa kusoo aadaya xilli Soomaaliya ay weli la daalaa-dhaceyso dagaal, amni-darro, abaaro, barakac iyo xaalad bani’aadannimo oo daran.

Soomaaliya ayaa muddo ku dhow labaatan sano la dagaallameysa kooxda Al-Shabaab, halka isbeddelka cimilada, abaaraha soo noqnoqday, fatahaadaha iyo cudurrada faafa ay si joogto ah u saameeyaan nolosha malaayiin qof.

Hay’adaha Qaramada Midoobay ayaa sheegay in malaayiin Soomaali ah ay weli u baahan yihiin gargaar bani’aadannimo, iyadoo barakaca gudaha dalka uu gaaray heerar aad u sarreeya. Waxaa sidoo kale jira boqollaal kun oo Soomaali ah oo qaxooti ahaan ugu nool dalal kale.

Midowga Yurub laftiisa ayaa Soomaaliya siiya gargaar bani’aadannimo iyo taageero amni, balse isla waqtigaas wuxuu kordhinayaa cadaadiska la xiriira socdaalka iyo dib-u-celinta dadka.

Mas’uuliyiinta Yurub ayaa ku doodaya in dal kasta uu waajib ka saaran yahay inuu dib u aqbalo muwaadiniintiisa marka aysan sharci ku lahayn dalalka kale. Waxay sidoo kale sheegayaan in tahriibka sharci darrada ah uu dadka u geliyo khataro badan, oo ay ka mid yihiin shabakadaha dadka tahriibiya, xadgudubyo iyo safarro halis ah.

Dhinaca kale, dadka u dooda xuquuqda muhaajiriinta ayaa ku doodaya in xayiraadaha fiisaha ay inta badan saameeyaan ardayda, ganacsatada, qoysaska iyo dadka safarrada caadiga ah u baahan, halkii ay si toos ah cadaadis ugu saari lahaayeen dowladaha.

Soomaalida ayaa horeyba u wajahaysay caqabado badan marka ay dalbanayaan fiisaha Schengen, maadaama dalal badan oo Midowga Yurub ka tirsan aysan Soomaaliya ku lahayn xarumo toos ah oo lagu bixiyo fiisooyinka. Taas ayaa keenta in codsadayaal badan ay u safraan dalal kale si ay codsi u gudbiyaan.

Haddii tallaabooyinka cusub la meel mariyo, codsiga fiisaha ee muwaadiniinta Soomaaliyeed wuxuu noqon karaa mid ka gaabis badan, ka qaalisan, kana adag sidii hore.

Arrintan ayaa mar kale muujineysa sida xiriirka Soomaaliya iyo Midowga Yurub uu ugu dhex jiro laba waddo oo is barbar socda: iskaashi dhinacyada amniga iyo horumarinta ah, iyo cadaadis sii kordhaya oo la xiriira socdaalka iyo dib-u-celinta muwaadiniinta Soomaaliyeed.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Maamul-goboleedka HirShabelle, Cali Cabdullahi Cosoble oo ka hadlayay dagaalkii magaalada Muqdisho ku dhex-maray dowladda iyo mucaaradka ayaa soo jeediyay talo yaableh, isaga oo ku baaqay in hoggaamiyeyaasha mucaaradka loo soo xiro, sida madaxweynihii Venezuela, Nicolás Maduro oo uu qabtay Mareykanka.

Cosoble ayaa si gaar ah u tilmaamay ragggii dagaalka la galay ciidamada dowladda ee Shariif iyo Khayre oo hadda dib ugu laabtay guryahoodii.

“Ragga qoryaha qaatay ee yiri dalka dowlad kama jirto waxaa haboon in sawirradooda ayagoo sida Maduro, madaxweynihii Venezuela gacmaha ka katiineysan laba askarina ay midkiiba wado la tuso shacabka Soomaaliyeed, si ay kuwa luuqyada ku jira u quustaan,” ayuu yiri Cali Cabdullahi Cosoble.

Sidoo kae, wuxuu kusii daray “Waddanka wuxuu leeyahay hal Madaxweyne, hal dowlad iyo hal ciidan. Ciddaan sidaa ogeyn dantaa macallin u noqoneysa. Guushu waa sey u bilaabay sixirkiina saakuu buray. SOOMAALIYA GUUL IYO GOBANIMO”.

Horay Cali Cosoble ayaa uga hadlay doorka Senator Cabdiraxmaan Faroole ee dagaalka Muqdisho iyo sida Sheekh Shariif Sheekh Axmed iyo Cabdiraxmaan Cabdishakuur Warsame u fulinayaan qorshihiisa, sida uu hadalka u dhigay.

Hadalkan ayaa imaanaya xilli ay weli Muqdisho ka socdaan dhaq-dhaqaaqyo siyaasadeed oo ay wadaan hoggaamiyayaasha mucaaradka, kuwaas oo diidan qorshaha dowladda ee doorashooyinka iyo wax ka beddelka dastuurka.

Si kastaba, ha’ahaatee mucaaradka ayaa dhowaan kordhiyay cadaadiska ay saarayaan Dowladda Federaalka, iyagoo ku eedeynaya inay ku fashilantay heshiis siyaasadeed oo laga gaaro doorashooyinka, dastuurka iyo hannaanka awood-qeybsiga.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska Ciidamada Booliska Soomaaliya ayaa goordhow gaadiid dagaal iyo hub culus kusoo bandhigay aagga Mirinaayo, gaar ahaan gurigii uu ka daganaa Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo maalin ka hor dagaal la galay dowladda.

Illaa 6 gawaari ayay dowladdu kusoo bandhigtay goobta, sidoo kale waxaa jira hub culus oo lagu soo qab-qabtay howgalkii maanta ee degmada Cabdicasiis.

Taliyaha Qaybta Guud ee Booliska Gobolka Banaadir, Macallin Mahdi ayaa la hadlay Wariyeyaasha ayaa sheegay in hub badan oo sharci darro ah ay gacanta kusoo dhigeen, kuwaas oo ay ku jiraan qoryaha waa wayn ee BKM, RBG iyo Dhashiike o halis ku ah amniga guud ee caasimada.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in dhibkii ka dhacay Mirinaayo lagula xisaatami doono madaxdii hore ee ka dambeysay, sida uu hadalka u dhigay. Macallinka ayaa hanjabaad iyo digniin u diray mucaaradka, isaga oo sheegay in weli uu socdo howlgalka, dibna ay ka faah-faahin doonaan natiijada.

Sheekh Shariif ayaa shalay ka guuray guriga ay maanta tageen ciidamada dowladda, kadib wada-hadal dhex-maray isaga iyo Villa Somalia, kuwaas oo ay ka qayb ka qaateen wakiilo caalami ah iyo qaar kamid ah dhaqanka Soomaaliyeed.

Sidan oo kale ayay dowladda dhawaan hub laga qabsaday Ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Khayre waxa ay kusoo bandhigtay degmada Howlwadaag, halkaas oo sidoo kale ay ku dagaaleen dowladda iyo mucaaradka.

Arrintan ayaa uga sii dareysa xiisada siyaasadeed iyo mida ciidan ee ka taagan caasimada, maadaama labada dhinac ay qaadeen tallaabooyin dheeraad ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka Soomaaliya oo maanta howlgal culus oo hub uruurin ah ka wada degmada Cabdicasiis ayaa barqadii gudaha u galay hoteelka Elite oo ku yaalla xeebta Liido ee magaalada Muqdisho.

Ciidamada ayaa marka hore hub ka dhigis ku sameeyay ilaalada hoteelka, kadibna waxay u gudbeen gudaha, iyaga oo ka raadinayo hub, maadaama miikiilaha hoteelka uu kamid ahaa raggii la safnaaa Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh oo maalin kahor dagaal la galay ciidamada dowladda.

Cabdullahi Maxamed Nuur oo ah miilkiilaha hoteelka, isla markaana soo qabtay xilal kala duwan ayaa ka warbixiyay beegsiga hoteelkiisa, wuxuuna sheegay in ciidamada oo watay hub culus ay xoog ku galeen hoteelka, ayna meel isugu geeyeen shaqaalaha oo ay u sheegeen inay wadaan baaritaanno.

“Maanta oo ay taariikhdu tahay 6 June 2026, saacadu markii ay ahayd 11:30am waxaa xoog ku galay Elite Hotel oo ah goob gaancsi ciidamo kubaysan hub aad u cuslus oo ay ku jiraan walxaha Qarxa sida miinooyin iyo kuwa dhismayaasha lagu dumiyo waxayna la wareegeen gabi ahaan Hotelka, ayaga oo ilaaladi iyo shaqaalihi koobnaa ee gudaha kujiray isugu geeyay goob gaar ah, una sheegay in ay baarayaan hotelka,”ayuu yiri Cabdullahi Maxamed Nuur.

Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in ujeedkooda aanu ahayn baaritaan, balse ay boobayaaan hoteelka, ayna kusoo bandhigaan hubka ay la galeen gudaha, sida uu hadalka u dhigay.

“Hubka culus oo ay gudaha la galeen waxaa uu muujinayaa in aan qorshuhu ahayn baaritaan balse uu yahay in Hotelka la burburiyo lana boobo dhammaan hantida taala gudaha Hotelka kadibna ay kusoo sawiraan hubka culus ee gudaha Hotel ay geliyeen subaxaan si ay u xalaalaystaan boobka hanti iyo burburinta una sumcad xumeeyaan goobta ganacsiga,” ayuu sii raaciyay.

Arrintan ayuu ku eedeeyay inuu ka dambeeyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud oo ay isku hayaan arrimaha siyaasadda, gaar ahaan doorashada.

“Ciidamadaas waxaa soo diray Xasan Shiikh Maxamuud asiga ayaana qaadaya masuuliyaddaas iyo wixi loo gaysto goobtaas ganacsiga,” ayuu mar kale ku yiri qoraalkiisa.

Xaaladda degmada Cabdicasiis ee Gobolka Banaadir ayaa maanta deggan, inkastoo weli ciidamada dowladda ay ka wadaan howlgallo lagu xaqiijinayo amniga.

Baydhaba (Caasimada Online) – Magaalada Baydhaba ee xaruta gobolka Baay waxaa haatan ka socota qaban qaabadii ugu dambeysay ee doorashada madaxtinimada ee maamulkaasi, taas oo si weyn loogu loolamayo.

Guddiga Madaxa-bannaan ee Doorashooyinka ayaa maanta si rasmi ah u bilaabay diiwaangelinta iyo qabashada araajida musharraxiinta u tartamaya xilka Hoggaamiyaha Dowlad-goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya, iyada oo mashquul xooggan oo ku aadan doorashada laga dareemayo Baydhaba.

Kadib diiwaan-gelinta siyaasiyiinta u tartamaya xilka Madaxweynaha waxaa gudddiga uu shaacin doonaa liiska musharrixiinta, iyada oo la filayo in 8 bishaan la qabto hal-jeedinta, kadibna 10-ka bisha lasoo doorto Madaxweyne cusub.

Tartanka socda waxaa illaa iyo hadda ugu cad cad guddoomiyaha Baarlamaanka Sheekh Aadan Madoobe iyo Shariif Xasan Sheekh Aadan oo hora usoo noqday Madaxweynaha Koonfur Galbeed, kuwaas oo qaatay shahaadada musharraxnimada.

Ammaanka ayaa sidoo kale aad loo adkeeyay, iyada oo ciidamo dheeraad ah lagu arkayo bartamaha iyo hareeraha magaalada Baydhaba oo horay ugu dagaalameen ciidanka dowladda iyo kuwa taabacsan Cabdicasiis Lafta-gareen.

Maalin kahor ayaa lasoo doortay Guddoomiyaha Golaha Wakiillada Baarlamaanka 3-aad ee Koonfur Galbeed Dr. Mahad Maxamed Sheekh Xasan, halka Guddoomiye Ku-xigeenka 1-aad loo doortay Aadan Xasan Usaama. Sidoo kale, Shamso Maxamed Yarow ayaa loo doortay Guddoomiye Ku-xigeenka 2-aad ee baarlamaanka.

Doorashadan ayaa timid kadib markii la soo dhisay Baarlamaanka 3-aad ee Koonfur Galbeed, kaas oo ku yimid hannaanka doorashooyinka qof iyo cod. Hannaankan ayaa ahaa mid ay si weyn uga horyimaadeen siyaasiyiinta mucaaradka ah iyo maamullada Puntland iyo Jubaland.

Si kastaba, Doorashadan ayaa qeyb ka ah geeddi-socodka dhismaha hay’adaha dowlad-goboleedka, iyadoo lagu soo xulay hoggaanka cusub ee Golaha Wakiillada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya Muqdisho ayaa sheegaya in weli xaalad kacsanaan ah laga dareemayo gudaha degmada Cabdicasiis ee gobolka Banaadir, gaar ahaan aagga Mirinaayo oo uu shalay kasoo guuray Madaxweynihii hore ee dalka, Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

Xiisadda ayaa lagu soo warramayaa inay u dhexeyso ciidamada dowladda iyo kuwa kale oo ilaalo u ah Taliyihii hore ee Ciidanka Xoogga Jeneraal Odowaa Yuusuf Raage oo ku sugan halkaasi.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, ciidamada ammaanka dowladda ayaa halkaas ka wada baaritaano guri guri ah, iyada oo ciidanka ilaalada ee Odowaa ay ka biyo diideen in la baaro guriga Taliyihii hore, waxayna taas keentay in la dareemo dhaq-dhaqaaqyo ciidan oo iska soo horjeedo.

Goor sii horreysay warsaxaafadeed kasoo baxay Taliska Qaybta Guud ee Booliska Gobolka Banaadir ayaa waxa lagu ku sheegay in howlgalka socda uu yahay mid beegsi ah oolagu soo aruurinayo hubka sharci darrada ah ee ay wateen ciidamadii la dagaalamay kuwa amniga ee ku sugnaa halkaasi.

“Ciidamada ammaanka ayaa ku guda jira howlgal lagu ururinayo hubkii sharci-darrada ahaa ee ay wateen maleeshiyaadkii soo weeraray Degmada Cabdicasiis ee Gobolka Banaadir, kuwaas oo lagu qariyey goobo kala duwan,” ayaa lagu yiri warsaxaafadeedka kasoo baxay Taliska Booliska Gobolka Banaadir.

Sidoo kale, waxaa qoraalka lagu sheegay in tallaabo sharci ah oo adag laga qaadi doono cidkasta oo lagu helo hub sharci darro ah oo lagu qalqalgelin karo amniga caasimada, iyada oo dadweynaha laga codsaday inay soo sheegaan.

“Hay’adaha ammaanku waxa ay ka qaadayaan talaabo adag oo sharcigu ogolaanayo cid kasta oo lagu helo inay ku lug leedahay kaydinta, qarinta ama fududeynta dhaqdhaqaaqa hub sharci-darro ah. Muwaadin haddii aad aragto goob lagu qarinayo Hub sharcidarro ah fadlan gaarsii hay’adaha Amniga adiga oo wacaya 991ama 199,” ayuu qoraalkiisa kusoo gabagabeeyay Macallinka.

Xaaladda degmada Cabdicasiis ayaa weli qasan, iyada oo dadka deegaanka ay horay u barakacay ay ka maqan yihiin guryahooda, sababo la xiriira xiisadda taagan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya, Mudane Maxamed Cabdullahi Maxamed (Farmaajo) ayaa maanta booqasho ugu tegay Madaxweynihii hore ee dowladdii KMG ahayd Sheekh Shariif Sheekh Axmed oo 4-tii bisha dagaal culus dowladda kula galay degmada Cabdicasiis.

Labada Madaxweyne ee hore ayaa kulankooda uga wada-hadlay xaaladihii ugu dambeeyay ee dalka iyo dagaalka ka dhacay magaalada Muqdisho ee khasaaraha dhaliyay, sida ay innoo xaqiijiyeen ilo wareedyo xilkas ah.

Sidoo kale, Farmaajo ayaa garab istaag u muujiyay Shariif, isaga oo sheegay inuu ka xun yahay dhacadadii lagu hor istaagay isaga iyo kolonyadiisa, xilli uu shalay kusii socday gurigiisa ku yaalla agagaarka garoonka Aadan Cadde.

Kulankan ayaa imaanaya xili xalay uu Sheekh Shariif qaabilay wafuud ka socotay dowladda Turkiga oo dhexdhexaadin ka dhex wada mucaaradka iyo dowladda, si loo qaboojiyo xiisadda taagan.

Wafdiga Turkiga ayaa kulankii ugu horreeyay lasoo yeeshay Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, iyagoo kala hadlay xaaladda siyaasadeed ee dalka iyo arrimaha la xiriira doorashooyinka la filayo inay ka dhacaan dalka, kadibna waxaa ku xigan kulanka xalay ee dhinaca mucaaradka.

Dhanka kale, xogta la helayo ayaa tilmaamaysa in dhinacyada siyaasadda ay isku afgarteen in la magacaabo guddi farsamo oo ka shaqeeya qodobbada la isku hayo, isla markaana diyaariya hannaan lagu xallin karo khilaafaadka jira.

Dowladda Turkiga ayaa haatan si toos ah u hoggaamineysa dadaalladan dhex-dhexaadinta ah, iyadoo ka walaacsan in khilaafaadka siyaasadeed ay saameyn ku yeeshaan maalgashiga, taageerada iyo mashaariicda horumarineed ee ay sannadihii la soo dhaafay ka fulisay Soomaaliya. Turkiga ayaa daneynaya in la helo xasillooni siyaasadeed oo sii xoojisa iskaashiga iyo xiriirka labada dal.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka ee dowladda Soomaaliya, gaar ahaan Booliska iyo Nabad-sugidda ayaa saaka isku fidiyay degmada Cabdicasiis ee gobolka Banaadir, iyaga oo wada howlgallo amniga lagu xaqiijinayo, kadib dagaalkii halkaas ku dhex-maray ciidanka dowladda iyo kuwa Sheekh Shariif.

Warsaxaafadeed uu soo saaray Taliyaha Qaybta Guud ee Booliska Gobolka Banaadir, Macallin Mahdi ayaa waxa uu ku sheegay in howlgalka uu yahay mid beegsi ah, isla markaana lagu soo aruurinayo hubka sharci darrada ah ee ay wateen ciidamadii la dagaalamay kuwa amniga ee ku sugnaa halkaasi.

“Ciidamada ammaanka ayaa ku guda jira howlgal lagu ururinayo hubkii sharci-darrada ahaa ee ay wateen maleeshiyaadkii soo weeraray Degmada Cabdicasiis ee Gobolka Banaadir, kuwaas oo lagu qariyey goobo kala duwan,” ayuu warsaxaafadeedka ku yiri Taliyaha Qaybta Guud ee Booliska Gobolka Banaadir.

Macallin Mahdi ayaa shacabka ugu baaqay inay la shaqeeyaan ciidamada, ayna gacan ku siiyaan howlgallada ka socda degmada Cabdicasiis iyo hareeraheeda.

“Haddaba, Dadweynaha Soomaaliyeed ee dagan Degnada Cabdicasiis iyo nawaaxigeeda waxaa lagu wargelinayaa inay la shaqeeyaan hay’adaha ammaanka ee gudanaya waajibaadkooda qaran, si loo xaqiijiyo amniga iyo xasilloonida bulshada. Qofna lagama aqbali doono inuu gurigiisa ku keydiyo ama ku qariyo hub sharci-darro ah oo loogu talagalay in lagu carqaladeeyo amniga magaalada Muqdisho iyo kan guud ahaan dalka,” ayuu mar kale yiri.

Waxaa kale oo uu hoosta ka xariiqay in tallaabo sharci ah oo adag laga qaadi doono cidkasta oo lagu helo hub sharci darro ah oo lagu qalqalgelin karo amniga caasimada, iyada oo dadweynaha laga codsaday inay soo sheegaan.

“Hay’adaha ammaanku waxa ay ka qaadayaan talaabo adag oo sharcigu ogolaanayo cid kasta oo lagu helo inay ku lug leedahay kaydinta, qarinta ama fududeynta dhaqdhaqaaqa hub sharci-darro ah. Muwaadin haddii aad aragto goob lagu qarinayo Hub sharcidarro ah fadlan gaarsii hay’adaha Amniga adiga oo wacaya 991ama 199,” ayuu qoraalkiisa kusoo gabagabeeyay Macallinka.

Xaaladda degmada Cabdicasiis ayaa hadda deggan, kadib markii shalay ka guuray Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed, waxaase saaka isku geedaamay ciidanka dowladda oo wada howlgallo amni xaqiijin ah.