Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha wasiirada xukuumadda Soomaaliya oo maanta kulankooda caadiga ahaa ku yeeshay magaalada Muqdisho ayaa ansixiyay magacaabista Taliyaha Ciidanka Asluubta, heshiisyo iyo sidoo kale siyaasado qaran oo muhiim u ah dalka.

Taliyaha Asluubta ayaa waxaa markale dib loogu magacaabay General Mahad Cabdiraxmaan Aadan, kadib oo jeedin ka timid Wasaaradda Caddaaladda iyo Arrimaha Dastuurka xukuumadda federaalka Soomaaliya.

Generaal. Mahad Cabdiraxmaan ayaa haatan ahaa xildhibaan ka tirsan Golaha Shacabka Soomaaliya, waxaana lagu soo doortay magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Baay.

Sidoo kale taliye Mahad ayaa aqoon iyo khibrad u leh arrimaha la xiriira waajibaadka Ciidanka Asluubta, kaas oo horey u soo noqday Taliyaha Ciidanka Asluubta, Taliyaha Dugsiga Labaatan -Jirow iyo Taliyaha Ciidanka Booliiska ee Gobolka Baay.

Taliyaha cusub ayaa la faray inuu si degdeg ah xilka ula wareego, isla-markaana uu guto waajibaadka shaqo ee loo igmaday.

General Mahad Cabdiraxmaan Aadan ayaa caan ku ahaan ka hadalka meelaha fagaaraha ah, waana sarkaal aan la gamban fikradihiisa, kuna firfircoon shaqada ciidanka.

Tallaabadan ayaa ka dhigan in Taliye Mahad oo loo yaqaano Shub uu waayey xubnimadiisii Baarlamaanka, isaga oo dib loo soo buuxin doono kursiga uu ku fadhiyay ee Golaha.

Dhanka kale Golaha ayaa kulankoodii maanta ku meel-mariyey Xeerka Xakameynta Hubka Caasimadda, Siyaasadda Habraaca Diyaarinta Hindise-sharciyeedyada iyo Gelidda Heshiisyada iyo Siyaasadda Qaran ee Qurba-Joogta Soomaaliyeed.

Ugu dmabeyn, Golaha ayaa ansixiyey heshiisyo is-afgarad oo la xiriira arrimaha maalgashiga iyo horumarinta dhallinyarada oo ay xukuumaddu gashay, kuwaas oo kala ah;  Heshiis Is-Af-garad iyo iskaashi ee dhinacyada Maalgashiga, Aqoonta & Horumainta Xirfadaha oo ay gaareen (Soomaaliya & Suudaan) iyo Heshiis Is-Af-garad ee Arrimaha Dhallinyarada oo ay galeen ( Soomaaliya & Qatar).

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha maamulka gobolka Banaadir, ahna quqa magaalada Muqdisho, Mudane Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale) oo la hadlay warbaahinta ayaa ka warbixiyay dhacdooyinkii ugu dambeeyay ee xalay ka dhacay gudaha magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya, kadib markii jugta qaraxyo xoogan laga maqlay caasimadda, kuwaas oo ay booliska ku tilmaameen inay ahaayeen kuwo dheemish ah.

Jugta ayaa laga maqlay degmooyinka qaar ee gobolka Banaadir, sida Wadajir, Hodan. Waaberi Xamarweyne iyo Warta Nabadda.

Guddoomiye Yuusuf Madaale ayaa shaaca ka qaaday in Al-Shabaab markii ay ku fashilmeen weeraradii tooska ahaa ay bilaabeen qarxinta baco dheemish ah, sida uu hadalka u dhigay.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in ujeedka laga lahaa qaraxyadan ay tahay in lagu qalqal-geliyo shacabka ku dhaqan magaalada caasimada ah ee Muqdsho.

“Hadda inta aan fadhinay halkan dhowr meel ayay wax ka dhac dhaceen marka bacyaal inta ay wax kasoo buuxiyaan ayay dadka ku argagixinayaan,” ayuu yiri gudduumiyuhu.

Duqa Muqdisho ayaa sidoo kale ku baaqay in loo midoobo dagaalka Al-Shabaab, si meel looga soo wada jeesto, loogana hortago weerarada ay ka fuliyaan gudaha caasimada.

“Waa inaan xoogeynaa isugu geyno sidii aan magaaladaani kuwa kusoo dhex dhuuntay ee mushkilada ku dhex wado aan isaga qaban laheyn,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay.

Dhanka kale guddoomiyaha gobolka Banaadir ayaa si adag uga hadlay dhibaatada ay ciyaal weerada ku hayaan shacabka magaalada Muqdisho, isaga oo sheegay in lasoo abaabulay.

“Ciyaal weerada inta aysan nagu ag korin oo sidii Shabaab dhowr iyo 10 sanno kadib aanu ku baraarugin inaan hadda iska qabano, maxaa yeelay waa abaabulan yihiin gadaal ayaana laga taagan yahay, marka waa inaan ka daba tegnaa,” ayuu markale yiru Yuusuf Madaale.

Maalmihii u dambeeyay ayaa waxaa gobolka Banaadir ka dhacayay falal liddi ku ah amniga, sida qaraxyo, dilal qorsheysan iyo dhac baahsan oo ay geysanayaan kooxo burcad ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa dil ay kooxo burcad ah ka geysteen qaybo kamid ah degmada Kaaraan ee gobolka Banaadir.

Dilka ayaa waxaa lagu soo warramayaa in loo geystay wiil dhalinyaro ahaa oo lagu magacaabay Cabdi Cubeyd oo aha Imaam Masjid, sida ay sheegeen dadka deegaanka.

Marxuumka ayaa waxaa dilay koox burcad ah oo sidoo kale ka dhacay taleefan, wuxuuna Cabdi imaam ka ahaa Masjid uu waqfay Aabihiis Cubeyd.

Ragga dilka geystay ayaa goobta isaga baxsaday, waxaana gaaray goobta gaaray ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka oo baaritaano kooban ka sameeyay halkaasi.

Illaa iyo hadda ma jiro wad hadal ah oo kasoo baxay maamulka degmada iyo saraakiisha laamaha ammaanka oo ku aadan dilkaas iyo howlgalka xigay ee la sameeyay.

Laba todobaad kahor ayay aheyd markii dil kan lamid ah degmadaas loogu geystay wadaad lagu magacaabi jiray Sheekh Mowliid, kaas oo ay isna dileen kooxo burcad ah.

Kaaraan ayaa kamid ah degmooyinka ugu badan ee ay ka dhacaan falalka ammaam darri, waxaana dhibaatada ugu badan ka geysta kooxo burcad iyo ciyaal-weero.

Si kastaba, dilkan ayaa qayb ka noqonayo falalka ammaan darri ee haatan ka dhacaya gudaha magaalada Caasimada ah ee Muqdisho, kuwaas oo aad u kordhay maalmihii lasoo dhaafay.

Boosaaso (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay weerar loo adeegsaday qaraxyo oo lagu qaaday xarun ganacsi oo ku taalla magaalada Boosaaso ee xarunta gobolka Bari

Weerarka ayaa waxaa qaaday rag hubeysan oo aan heybtooda la garan, kuwaas oo dhowr bam-gacmeed ku tuuray dhismaha goob laga dukaameysto oo lagu magacaabo Al-Macruuf Supermarket.

Ilo wareeedyo lagu kalsoonyahay ayaa innoo sheegay in marka hore kooxda weerarka fulisay ay toogasho ku dileen waardiyihii ku sugnaa xarunta, kadibna ay qarxiyeen.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi kusii daraya in qaraxyada kadib uu dab qabsaday Al-Macruuf Supermarket, kaas oo dhaliyay khasaare xoogleh, waxaana goobta gaaray gaadiidka dab damiska.

Weerarkan ayaa sababay dhimashada 1 qof iyo dhaawac intaasi ka badan, sida ay innoo sheegeen ilo dadka deegaanka.

Sidoo kale waxaa jira dad kale oo ku neef qabatoobay dabka qabsaday xarunta oo baabi’iyay hantidii taallay dhismaha la weeraray.

Ma jirto illaa iyo hadda cid sheegatay mas’uuliyadda weerarkan oo noqonaya kii ugu horreyay ee ceynkiisa ah ee lagu qaado xarun ganacsi oo dalka ku taala magaalada Boosaaso ee xarunta ganacsiga Puntland.

Dhanka kale duqa Boosaaso Xasan Cabdalla Xasan oo ka hadlay weerarkan ayaa wax laga xumaado ku tilmaamay, wuxuuna sheegay in ay wadaan baaris ku aadam dhacdadaasi.

Al-Macruuf Supermarket ayaa ah xarun ganacsi oo weyn, isla-markaana ah mid casri ah, waana goobtii uu ka dukaameystay madaxweynihii hore ee dalka Maxamed Cabdullaahi Farmaajo 12-kii bishii January ee 2018-kii, markaas oo uu booqday Boosaaso.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa xaqiijiyay in dowladdiisa ay taageero militari ka dalbadatay dowladdaha Jabuuti, Ethiopia iyo Kenya.

Dalalkan ayaa kaalin weyn ka qaadan doona wejiga labaad ee dagaalka kooxda Al-Shabaab, ayada oo wejigii hore ee dagaalka ay natiijo wax ku ool ka gaareen ciidamada dowladda iyo kuwa deegaanka oo iskaashanaya.

Madaxweyne Xasan Sheekh oo wareysi siiyay wargeyska Financial Times ayaa tilmaamay “in saddex waddan oo laftooda la kulmay weerarrada Al-Shabaab ay ka heli doonaan ciidamo iyo karti dheeraad ah” marka loo eego wejigii hore ee howl-galka Al-Shabaab ka dhanka ah.

Ciidamo ka socda Ethiopia ayaa soo gaaray dalka, halka ay dhawaan iman doonaan ciidan ka socda Jabuuti iyo Kenya, kuwaasi oo ka madax-banaan howl-galka ATMIS, islamarkaana ka qeyb ka noqonaya howl-galka dalalka safka hore ee ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, kaasi oo lagu xoojinayo dagaalka ka socda dalka.

Hadalka madaxweynaha ayaa imanaya xilli ay maalmihii ugu dambeysay abaabul iyo diyaargarow ciidan laga soo sheegayay gobolada Koonfurta & Bartamaha Soomaaliya, ayada oo gaba-gabo uu yahay wejiga koowaad ee dagaalka.

Wejigii hore ee hawl-galka ayaa Shabaab lagaga saaray inta badan deegaanadii ay kaga sugnaayeen dowlad-goboleedyada HirShabelle iyo Galmudug.

Ciidamada dowladda oo garab ka helayay kuwa qabaa’iilada ee deegaanka, ayaa ku guuleystay in 15 sano kadib ay kooxda Al-Shabaab ka xoreeyaan deegaano ay maamulayeen.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa geed gaaban iyo mid dheerba u fuulaya, sidii dowladdiisu ay dalka kaga cirib-tiri laheyd mintidiinta Al-Shabaab, waxayna dhawaan kooxda wajihi doonta wejigii ugu adkaa ee dagaalka ka dhanka ah oo ay qeyb ka noqonayaan dalalka deriska.

Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Kooxd Al-Shabaab ayaa laga xoreeyay goobo dhowr ah oo ay uga dhuumaaleysanayeen dhulka howdka, sida ay goordhoweyd shaacisay dowladda federaalka Soomaaliya.

Ciidanka Kumaandooska xoogga dalka ee DANAB iyo GorGor ayaa saacadihii lasoo dhaafay Shabaab ka xoreeyey goobahaasi ay uga dhuumaaleysanayeen ee dhulka howdka ah oo dhaca bariga gobolka Galgaduud.

Warbaahinta dowladda ayaa baahisay sawirada goobaha la sheegay in laga xoreeyay Al-Shabaab, waana kuwa laga qotay hawdka jiqda ah, halka qaarkood dush sare lagaga daday jiingado.

Maleeshiyaadkii Shabaab-ka ahaa ee ku sugnaa halkaasi ayaa goobta iskaga cararay, sida ay sheegeen saraakiisha hoggaamineysa ciidanka howl-galkaas fuliyay ee DANAB iyo GorGor.

Saraakiisha hoggaamineysa ciidanka oo la hadlay warbaahinta dowladda ayaa sidoo kale waxay sheegeen inay sii baacsanayaan firxadka kooxda Al-Shabaab ee isaga carartay goobahaan ay godadka ka qoteen.

Howl-galkan ayaa imanaya xilli uu socdo diyaar-garowgii u dambeeyay ee wejiga labaad ee dagaalka, kaasi oo ay qeyb ka noqonayaan ciidamo ka socda dalalka safka hore.

Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa hore guulo waaweyn uga sheegatay wejiga koowaad ee dagaalka, iyada oo sheegtay in lagu xoreeyay illaa 70 goobo, kuwaasi oo isugu jira deegaano ka tirsan gobollada Hiiraan, Sh/Dhexe, Sh/Hoose, Galgaduud, Mudug iyo Jubbad Hoose.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ergeyga cusub ee arrimaha Somaliland Cabdikariin Xuseen Guuleed oo xalay kulan la qaatay xildhibaanada labada Aqal ee kasoo jeeda Somaliland ayaa ka hadlay muhiimadda ay leedahay qadiyadda masuulka looga dhigay, xilli ay muddo hakad ku jiraan wada-hadalada dowladda federaalka iyo Somaliland.

Mudane Guuleed ayaa waxa uu sheegay in qaddiyada Somaliland ay tahay qaddiyad adag oo u baahan in si gaar ah loo eego, si xal looga gaaro tabashooyinka gaarka ah ee qabaan reer Somaliland.

“Qaddiyada Somaliland iyo ahmiyada ay leedahay wax badan iska weydiin mayno oo midnimadii, wada-jirkii, is-garabsigii iyo walaalnimadii ayaa meeshaas ku jirta,” ayuu yiri Ergeyga cusub ee arrimaha Somaliland Cabdikariin Xuseen Guuleed.

Ergeyga ayaa sidoo kale waxa uu sheegay in dowlad-dhiska Soomaaliya uu ka dhaqaaqi la’yahay maqnaashaha Somaliland, maadaama dhadhaaraddii saddexda ahaa uu mid maqan yahay “Dhariga marka dhadhaarada mid maqan yahay ma taagnaanayo dhariga, dabkii la rabay inuu wax kuleyliyo oo kariyo wuu bakhtiinaya, marka qaddiyada Somaliland waxa uu ku jira xalka umadda Soomaaliyeed meel kasta oo ay joogto.”

Guuleed ayaa markale ku celiyay in loo baahan yahay in Somaliland laga siiyo garowshiyo, loogana hadlo si walaalnimo iyo tolnimo kujirto, si xal looga gaaro tabashadooda oo uu sheegay inaysan aheyn dad meel cidlo ah ka duday, sida uu hadalka u dhigay.

“Midnimadii 60-kii la sameeyay in dareenka Somaliland uusan aheyn wax dhawaan yimid waxaa ku daliil ah in midnimadii oo hal sano jirin ayaa inqilaab la iskaga dayay Waqooyiga 61-dii. Waxaa aaminsanahay maalintaas haddii dadkii masuuliyada dalka hayay ay dareemi lahaayeen arrintaas khatarta ay leedahay dhibaatada dhacday iyo siday u dhacday ma dhacdeen, laakiin waxaa suurta-gal ah in la fududeystay.”

Waxa uu sheegay inuu qabo in si dhab ah loo wada-hadlo oo labada dhinac, isaga oo xusay in wada-hadalada loo wakiishay ay noqon doonaan kuwa hoos loogu daadago waxa dhabta ah ee jira, islamarkaana laga gungaaro waxa dhabta ah ee tabashadu ku saabsan tahay iyo xalkeeda.

“Meesha ay bahasha ka damqaneyso waa in la taabto, wada-hadalada aan daadihin doono waxaa rabaa in hoos loogu daadago waxa dhabta ah ee jirra, oo dhaawaca korkiisa la dhayin ee la dilaaciyo boogta laga gungaaro waxa tabashada tahay, si aysan berri usoo laaban oo xal waara oo la iskaga raali yahay loo gaaro.”

Hoos ka daawo

Beledweyne (Caasimada Online) – Howlgal uu hoggaaminayo guddoomiyaha gobolka Hiiraan Cali Jeyte Cismaan ayaa maanta ka billoowday deegaanno dhaca koonfurta magaalada Beledweyne ee gobolka Hiiraan.

Howlgalka ayaa lagu xoreeyey deegaano badan oo ku teedsan wabiga Shabeelle, kuwaas oo ciidanku uu si nabad ah kula wareegay, kadib markii ay isaga carareen kooxihii Al-Shabaab ee deegaanadaas ku sugnaa.

Sawirro lagu baahiyey baraha bulshada ayaa muujinaya ciidanka oo gudaha u sii gelaya deegaano dhowr ah, waxaana ciidanka hoggaaminayey guddoomiye Cali Jeyte.

Deegaano dhaca koonfurta Beledweyne iyo galbeedka gobolka Hiiraan, waxaa weli ku sugan kooxda Al-Shabaab, halkaas oo mararka qaar ay weerarro ka soo qaadaan.

Sidoo kale Al-Shabaab-ka ku sugan galbeedka Beledweyne ayaa la sheegay inay afduub u heystaan dad u badan odayaal dhaqan oo ka soo jeeda beesha Xawaadle, in kastoo maalmo ka hor ay sheegeen in qaar ka mid ah dadkaas ay ku sii daayeen heshiis ay la galeen beelahooda.

Guddoomiye Cali Jeyte oo hormuud ka ahaa howgalkii kooxda looga xoreeyey bariga gobolka Hiiraan ayaa dhawaan gaaray Beledweyne, isagoo balan qaaday inuu galbeedka gobolkaas ka bilaabayo wajiga labaad ee dagaalka Al-Shabaab.

Cali Jeyte oo maalmo ka hor Beledweyne warbaahinta kula hadlay ayaa dadka reer Hiiraan uga dishay laba khatarood oo mid tahay dhagarta Al-Shabaab iyo fatahaad laga cabsi qabo inuu geysto wabiga Shabeelle.

Guud ahaan dalka waxaa ka socda diyaar garowga jawiga labaad ee dagaalka Al-Shabaab looga xoreynayo goobaha ay ka joogaan Soomaaliya, waxaana saraakiisha firfircoon ee dagaalkaas u diyaarsan inay hoggaamiyaan ka mid ah guddoomiye Cali Jeyte.

Al-Shabaab ayaa hadda ku go’doonsan qeybo ka mid ah gobollada Galgaduud iyo Mudug, maadaama laga xoreeyey Shabeellada Dhexe iyo bariga gobolka Hiiraan, dowladda Soomaaliya ayaa ciidankii ugu badnaa isugu geysay furimaha dagaalka iyo gobollada Shabeellada Dhexe iyo Galgaduud, ciidankaas ayaa lagu qadaa in maalmaha soo socday ay qaadaan howlgal culus oo saf-balaaran ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Af-furkii kadib, dhowr jug ama qarax ayaa caawa laga maqlay dhowr degmo oo ka tirsan magaalada Muqdisho, waxaana ka soo baxaya warar kala duwan nooca ay yihiin waxa dhacay.

Meelaha qaar waxaa laga soo sheegayaa in waxa dhacay ay hoobiyeyaal yihiin, inkastoo aan weli la helin xaqiiqo rasmi ah oo ku saabsan waxa dhacay oo aad u dhawaq weynaa dhowr degmana ka dhacay, intii u dhaxeysay af-furka iyo cishaha.

Taliska qeybta guud ee booliska gobolka Banaadir oo qoraal kooban ka soo saaray waxa dhacay ayaa baahiyey inay dheemish ahaayeen qaraxyadii la maqlay.

Sidoo kale qoraalka booliska waxaa lagu sheegay in meelaha qaar laga hor tegay waxyaabihii la dhigay oo sida uu boolisku shaaciyey shacabka caasimadda lagu qalqal gelinayo.

“Waxaan ku war-galineynaa shacabka ku nool caasimadda, in wax khasaare ah aysan geysan dhawaqa la maqlay oo ahaa ‘qaraxyo dheemish ah’ oo cadowga ummda Soomaaliyeed uu ku qalqal-galinayo shacabka muslimiinta ah oo ku jira waqtigii af-furka,” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay taliska booliska gobolka.

Qoraalka ayaa intaas ku sii daray, “Goobaha qaar waxaa laga hor tegay waxyaabihii ay dhigeen iyagoo aan qarxin.”

Magaalada Muqdisho ayaa maalmahaan ka nabad gashay weerarradii is dabajooga ahaa ee kooxda Al-Shabaab ay ka geysa jirtay, gaar ahaan qaraxyadii.

Waxaa xusid mudan in bisha Ramadaan oo kooxdaan ay aad weerarro uga geysa jirtay Muqdisho ay hadda mareyso kala bar, waxaana aad loo adkeeyey ammaanka qeybo badan oo ka mid ah magaalada Muqdisho.

Muqdisho (Caasimada Online) – Kooxda Daacish ee Soomaaliya ayaa sheegatay masuuliyadda qaraxii dorraad ka dhacay wadada KM4, agagaarka xarunta CID-da, kaasi oo sababay dhaawacyada saddex qof.

Qaraxa ayaa waxa qabsaday mid kamid ah gaadiid Kolonyo ah oo ciidamada ATMIS ay leeyihiin, kuwaasi oo ka yimid dhanka Tarabuunka, kuna sii jeeday Isgoyska Zoobe.

Daacish ayaa qaraxaan ku sheegatay qoraal lagu baahiyay warbaahinta ku hadasha afka kooxda, kaasi oo lagu sheegay in Daacish ay ka dambeysay weerarkaasi oo Muqdisho ka dhacay maalintii Isniintii ee toddobaadkan.

Qaraxaasi ayay sheegtay Daacish-ta Soomaaliya in loo adeegsaday Miino nooca dhejiska ah, taasi oo keentay in si lama filaan ah u holco gaariga kamidka ahaa Kolonyada ATMIS, kaasi oo ahaa gaari nooca xamuulka ah.

Qaraxa Isniintii oo ahaa mid jugtiisu cusleyd ayaa si rasmi ah loo cadeyn waxa ka dambeeyay, kaasi oo dhaliyay gubashada baabuurka, ayada oo ATMIS ay sheegtay in Miino loo adeegsaday, halka Taliska Booliska Soomaaliya uu sheegay in la baarayo waxa dhaliyay qaraxa oo aanay caddeyn.

Taliska booliska oo ku jaha-wareeray nooca qaraxaas ayaa qoraal ay soo saareen ku yiri, “Qaraxa ayaa ka dhashay dab gaariga qabsaday. Isla markaana, dhaawacyo u badan gubasho gaarsiiyay ilaa 3 qof oo shacab ah oo goobta ka ag dhawaa.”

Booliska ayaa intaas ku sii daray inay socdaan baaritaano lagu ogaano waxa sababay qaraxaas, 3-da qof oo ku dhaawacmay qaraxaas waxay ahaayeen gabdho laamiga geeskiisa Qaad ku iibinayey.

Magaalada Muqdisho ayaa dhowrkii maalmood ee lasoo dhaafay ka nabdooneed qaraxyadii ay geysan jireen kooxaha argagixisada, waxaana taas u sabab ah dagaalka gobollada dalka uga socda kooxahaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Shirka Madasha Soomaaliya iyo dalalka safka hore oo shalay ka furmay magaalada Muqdisho ayaa maanta waxaa ku soo biiray saraakiil militari oo ka socota dalalka Ethiopia, Djibouti iyo Kenya.

Shirkan oo uu guddoominayay wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya Cabdulqaadir Maxamed Nuur, ayaa waxaa looga hadlayay isku dubaridka howl-gallada dalka looga ciribtirayo kooxda Al-Shabaab

Shirkii maanta ayaa waxaa diiradda lagu saaray dejinta qorshaha wajiga labaad ee howl-galka, sida lagu yiri qoraal kasoo baxay shirkaan u dhaxeeyay dowladda federaalka iyo dalalka safka hore.

Dhinacyada ayaa sidoo kale waxay isla gorfeeyeen sida uu noqon doono howl-galka wadajirka ah oo ay fulin doonaan ciidamada wadamada safka hore, oo garab siinaya kuwa xoogga dalka, sida ay madaxdu horay ugu heshiiyeen.

Hoggaamiyayaasha Ethiopia, Jabuuti iyo Kenya ayaa 1-dii Febraayo ee sanadkaan ayaa ka qeyb-galay kulan madaxeed uu Muqdisho ku marti-geliyey madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud.

Bayaan ay xilligaasi si wada-jir ah u soo saareen ayaa waxay sheegeen inay isku raaceen inay si wadajir ah u qorsheeyaan una abaabulaan olole howlgal “oo lagu raadinayo laguna burburinayo” Al-Shabaab, kaasi oo ah dhowr jiho.

Itoobiya ayaa noqotay dalkii ugu horeeyay ee si rasmi ah u fuliya heshiiskaasi, iyada oo ciidamo usoo dirtay Soomaaliya. Jabuuti iyo Kenya ayaa sidoo kale ciidamo dheeraad ah kusoo dari doona ciidamada horey dalka ugu sugnaa ee qeybta ka ah howl-galka ATMIS.

Ciidamadan ayaa qeyb ka noqonaya howl-galka dalalka safka hore ee ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, kaasi oo lagu xoojinayo dagaalka ka socda dalka, oo deegaano horleh looga xoreeyay kooxda.

Madaxtooyada oo kal hore shaacisay in ciidamadan soo gaari doonaan dalka ayaa waxay sheegtay in kaalintooda ay tahay “inay si wadajir ah u qorsheeyaan uguna howl-galaan taliska ciidamada amniga Soomaaliya.

Ciidamada ka madax-banaan ATMIS ee dalalka safka hore ayaa waxay la-dagaalami doonaan kooxda Al-Shabaab, ayaga oo garab taagan ciidamada dowladda Soomaaliya, oo wejigii koowaad ee dagaalkan kaashanayay dadka deegaanka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta dalka Turkiga ku yeeriyooday Allaha unaxariiste Ismaaciil Hurre Buubaa oo xilal kala duwan kasoo qabtay dalka, kuna soo shaqeeyay xaaladdo adag isaga oo qeyb ka ahaa shirar badan oo dib-u-heshiisiin ah.

Waxaa kamid ah xilalka sare ee Ismaaciil Hurre Buubaa uu soo qabtay Ra’iisul Wasaare Ku-xigeen iyo Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Soomaaliya.

Sidoo kale waxa uu soo noqday Wasiirkii Maaliyadda Somaliland, burburkii dowladdii Militariga ahayd, isaga oo kadib kamid noqday xubnihii kasoo muuqday dowladdii Carta iyo middii Kenya lagu soo dhisay ee 2004-tii.

Geerida ku timid Ra’iisul Wasaarihii hore ee dalka ayaa waxaa ka tacsiyeeyay madax iyo siyaasiyiin, iyaga oo Alle uga baryey inuu jannada ka waraabiyo.

Madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa tacsi u diray qoyska, qaraabada iyo guud ahaan ummadda Soomaaliyeed ee uu ka geeriyooday Alle ha u naxariistee Ra’iisul Wasaare Kuxigeenkii hore ee Dalka ahna Wasiirkii Hore ee Arrimaha Dibbadda Ismaaciil Maxamuud Hurre Buubaa.

Xasan Sheekh Maxamuud ayaa tilmaamay in Ismaaciil Hurre Buubaa uu ahaa aqoon yahay iyo khabiir door weyn ka soo qaatay u adeeggidda qarankiisa iyo dib-u-dhiska dalka.

“Ismaaciil waxa uu door weyn kasoo qaatay xoojinta siyaasadda arrimaha dibbadda iyo dib u yagleelidda dowladnimada Soomaaliya, isaga oo xilal kala duwan ka soo qabtay dowladihii kumeel-gaarka ahaa ee soo maray dalkeenna.”

Madaxweynaha Xasan Sheekh ayaa Alle uga baryey in Ismaaciil Hurre Buubaa uu hoygiisa ka yeelo jannatul fardowsa samir iyo iimaanna uu ka siiyo qoyskiisa, ehelkiisa iyo shacabka Soomaaliyeed ee uu ka baxay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka wasaaradda warfaafinta dowladda Soomaaliya, Daa’uud Aweys oo maanta shir jaraa’id u qabtay wariyeyaasha ayaa ka warbixiyay waxqabadka dowladda ee todobaadkii tegay iyo guulaha laga gaaray dagaalka Al-Shabaab.

Ugu horreyn Daa’uud Aweys ayaa shaaca ka qaaday in meel wanaagsan uu marayo dagaalka dhinacyada kala duwan leh ee lagu beegsanayo kooxda Al-Shabaab.

“Dowladda Soomaaliya waxay todobaadkan ku dhawaaqday in guud ahaan la cuuryaamiyay hannaankii maaliyadeed ee Khawaarijta,” ayuu sii raaciyay wasiir Daa’uud Aweys.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay in howlgal todobaadkan ka dhacay duleedka Baydhaba lagu dilay 14 ka tirsanaa Xoogaga Al-Shabaab oo weerar kusoo qaaday ciidanka huwanta.

Wasiirka warfaafinta oo hadalkiisa sii wata ayaa shaaca ka qaaday in ay sii kordheen tirada xubnaha kasoo goosanaya kooxda ee isku soo sii dhiibayo dowladda federaalka.

Daa’uud Aweys ayaa sheegay in xubno badan oo ay ku jiraan saraakiil ay iska soo dhiibeen deegaanada Galmudug, iyo Koonfur Galbeed, waxaana kamid ah raggaasi:-

1-Cabdi Xasan Xul-Baalle oo kamid ahaa horjoogayaasha Al-Shabaab oo iska soo dhiibay gobolka Shabeelaha Hoose.

2-Bishaar Shardi Maxamed iyo Yuusuf Saleebaan Abuukar (Salaaxu Diin) oo iyaguna isku soo dhiibay ciidanka daraawiishta Galmudug.

3-Horjooge Xuseen Daahir Maalin (Dhagey) oo Al-Shabaab u qaabilsanaa weerarada ayaa isku soo dhiibay ciidamada dowladda ee ku sugan degmada Ceeldheer ee Galmudug.

4-Horjooge Calas Axmed Ibraahim Barre ayaa lagu soo qabtay howlgal kale oo ka dhacay Galmudug