Baydhabo (Caasimada Online) – Magaalada Baydhabo ee xarunta gobolka Baay waxaa xalay lagu soo gabagabeeyay shirkii dib u heshiisiinta dowlad goboleedka Koonfur Galbeed, kaas oo maalmo qaatay una dhexeeyay madaxweyne Lafta-gareen & xubnaha mucaaradka.

Shirkan oo uu furay, sidoo kalena uu xiray madaxweyne Xasan Sheekh ayaa waxaa heshiis rasmi ah looga gaaray muranka doorashada guud ee kusoo socota maamulkaasi.

Haddaba yaa adkaaday Lafta-gateen iyo mucaaradka?

Sida lagu caddeeyay heshiiska waxaa ay arinta kusoo dhammaatay sidii la filayey oo aheyd in muddo kororsiga loo daayo madaxweyne Lafta-gareen, si uu u qabto doorashada guud.

Xubnaha mucaaradka oo qaddiyaddan ka taagnaa meel adag ayaa ugu dambeyn ku qasbanaaday inay ogolaadaan halka sano ee ay xubnaha Golaha Wakiilada ugu dareen madaxweynaha, taas oo guul u ah Lafta-gareen, maadaama uu uga adkaaday mucaaradka.

Tallaabadan cusub ayaa fursad siineysa madaxweynaha oo markii horeba aan u diyaar-garoobin qabashada doorashada, isaga taasi beddalkeeda go’aan ku gaaray in uu waqtiga dheereysto, waxaana la qaatay go’aankaas madax goboleedyada kale oo ku darsaday.

Mucaaradka ayaase lagu qanciyay in doorashada la bilaabayo isla sanadkan gudihiisa, si loo dhaqan-gelo heshiiska lagu gaaray magaalada Baydhabo ee gobolka Baay.

Waxaa sidoo kale la go’aamiyey in odayaasha dhaqanka beelaha dowlad goboleedka Koonfur Galbeed ay soo xulaan muddada u dhaxeysa bisha November 2023-ka ilaa bisha December 2023 xubnaha Golaha Wakiiladda ee Baarlamaanka KGS, iyaga oo la tashanaya beelahooda si waafaqsan qodobka 37-aad farqadda 3aad dastuurka Koonfur Galbeed. 

“In ay odayaasha dhaqanka beelaha dowlad goboleedka Koonfur Galbeed ay soo xulaan mudada u dhaxeysa bisha Novembar 2023-ka ilaa bisha Decembar 2023 xubnaha Golaha Wakiiladda ee Baarlamaanka KGS iyaga oo la tashanaya beelahooda si waaqsan Qodobka 37aad farqadda 3aad Dastuurka KG,” ayaa lagu yiri war-murtiyeedka kasoo baxay shirka.

Lafta-gareen iyo mucaaradka ayaa sidoo kale isku raacay in ugu dambeyn doorashada guddoonka Baarlamaanka iyo midda madaxweynaha la qabto inta lagu guda jiro bisha Janaayo ee sanadka soo socdo 2024-ka, markaas oo la geli doono tartan aad u adag.

Si kastaba, arrintan ayaa meesha ka saareysa, walaacii laga qabay xaaladda Koonfur Galbeed oo gacan ka hadal gaartay, marii ay Baydhabo ku dagaalameen labada dhinac.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha maamulka gobolka Banaadir, ahna duqa magaalada Muqdisho, Yuusuf Xuseen Jimcaale (Madaale) ayaa maanta dhagax-dhigay Buundo cusub oo uu maamulkiisa ka hirgelinayo degmada Wadajir ee gobolka Banaadir.

Bundadan cusub ayaa waxaa laga dhisayaa waddada dheer ee ee Buulo Xuubey, gaar ahaan nawaaxiga iskuulka Jabuuti ee ku yaalla halkaasi.

Maamulka gobolka Banaadir ayaa shaaca ka qaaday in dhismaha Buundadaan loogu tala-galay fududeynta isku socodka dad-weynaha isticmaala waddadaasi.

Duqa Muqdisho oo ka hadlay munaasabadda dhagax-dhigga ee Buundada cusub ee Buulo Xuubey ayaa sheegay inay ka go’an tahay dib-u-dhiska caasimadda iyo sidii loo fududeyn lahaa isku socodka dadweynaha iyo gawaarida istecmaala wadooyinka Muqdisho.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in qorshaha maamulkiisa uu ku jiro sidii loo dhisi lahaa Buundooyin hor leh oo ku cusub Magaalada iyo dib-u-dayactirka kuwii hore u jiray

Guddoomiyaha ayaa sidoo kale farriin u diray reer Muqdisho, wuxuuna ugu baaqay inay qaataan doorkooda, ayna ka shaqeeyaan horumarka nafaafadda caasimada dalka.

Dhagax-dhiga Buundadan cusub ayaa waxaa sidoo kale goobjoog ka ahaa Guddoomiye Ku xigeenka Howlaha Guud ee Gobolka Banaadir Mudane Xasan Jimcaale iyo Guddoomiyaha Degmada Wadajir Mudane Axmed Cabdulle.

Tallaabadan ayaa noqoneyso tii ugu horeysay oo Buundo nuucaan laga hirgelinayo degmada Wadajir ee magaalada Muqdisho, sida uu sheegay maamulka gobolka.

Si kastaba, magaalada Muqdisho ayaa sanadihii u dambeeyay sameyneysay horumar la taaban karo oo dhanka dib u dhiska ah, waxaana soo noqday adeegyadii muhiimka ahaa.

Baydhaba (Caasimada Online) – Shirkii dhex-dhexaadinta madaxweynaha Koonfur Galbeed Cabdicasiis Laftagraeen iyo siyaasiyiinta mucaaradka ayaa lasoo geba-gebeeyey, ayada oo heshiis buuxa ay gaareen dhinacyada. 

Dhinacyada ayaa isku raacay in la aqbalo muddada halka sano ah ee lagu kordhiyey muddo xileedka madaxweyne Lafta-gareen ayada oo doorashada madaxweynaha lagu qababnayo sanad gudihiis.

Waxaa la go’aamiyey in odayaasha dhaqanka beelaha dowlad goboleedka Koonfur Galbeed ay soo xulaan muddada u dhaxeysa bisha November 2023-ka ilaa bisha December 2023 xubnaha Golaha Wakiiladda ee Baarlamaanka KGS, iyaga oo la tashanaya beelahooda si waafaqsan qodobka 37-aad farqadda 3aad dastuurka Koonfur Galbeed. 

Doorashada guddoonka golaha wakiilada Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya iyo doorashada madaxweynaha Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya ayaa la go’aamiyey in la qabto inta lagu guda jiro bisha Janaayo 2024. Hoos ka aqriso heshiiska oo dhameystiran. 

War-murtiyeedka shirka  

Shirka wada-tashiga dib-u-heshiisiinta siyaasadeed iyo kan bulsheed ee dowlad goboledka Koonfur Galbeed Soomaaliya oo uu ku baaqey Gudoomiyaha Golaha Shacabka BFS M.ne. Sheekh Adan Maxamed Nuur Madoobe taariikhdu marka ahayd 19kii bisha November 2022, si lamid sidaas oo kale uu soo dhaweeyeen Madaxweynaha DKGS 20 November 2022 iyo siyaasiyiinta ku midoobey dalladaha kala ah; Midowga Musharixiinta, Madasha samata bixinta iyo Golaha Badbaadada KGS.

Ka dib, Guddomiyaha Golaha Shacabka BFS ayaa soo Magacaabay isaga oo la tashaday Madaxweynaha Jamhuuriyada Federaalka Soomaaliya Dr. Xasan Sheekh Maxamuud, guddi farsamo oo ka kooban toddobo (7) xubnood oo ah guddiga farsamada ee arrimaha dib-u-heshisiinta Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Madaxweynaha JFS Dr. Xasan Sheekh Maxamuud ayaa si rasmi ah u furay shirka Dib-u-heshisiinta Koonfur Galbeed Soomaaliya taariikhda marka aheyd 17 Janaayo 2023, shirkaas oo ay ka soo qeyb galeen Gudoomiyaha Golaha Shacabka M.ne. Sheekh Adan Maxamed Nuur Madoobe, Madaxweynaha DKGS M.ne Cabdicasiis Xasan Maxamed (laftagreen), iyo siyaasiyiinta ku midoobey dalladaha; Midowga Musharixiinta, Madasha Samata-bixinta KGS iyo mas’uuliyiin kala duwan ee labada heer ee Federaalka, Odoyaasha dhaqanka iyo Bulshada Rayidka ah.

GUDDOOMIYAHA GUDDIGA DIBU-HESHIISIINTA

Markuu Arkay: Qodobka 61aad Farqadda 2aad Dastuurka KMG ah ee JFS iyo Qoboka 142 aad Farqadda 2aad ee Dastuurka KMG. 

Markuu Arkay: Qodobka 4aad ee War-murtiyeedka shirka dib-u-heshisiinta oo ka qabsoomay magaaladda Baydhabo 17, Diseember 2022 oo tilmaamayo in Guddoomiyaha Golaha Shacabka uu soo magacaabo Guddiga Farsamadda; 

Markuu Arkay: Qodobka 3aad farqadda 5aad ee Dastuurka DKGS.

Markuu Arkay: Qodobka 37aad farqadda 1aad Go’aanka Golaha Wakiiladda Koonfur Galbeed Soomaaliya in ay tahay hay’ada ugu sarreysa ee sharci dajinta Dowladda Koonfur Galbeed. 

Markuu Dhageystay: Talo soo jeedinta odoyaasha dhaqanka KGS oo ah marjica marka ay la soo gudboonaato xaalad Goloyaashada Dowladda si waafaqsan Qodobka 60aad Xarafka (C) ee Dastuurka KGS, xukuumada Koonfur Galbeed Soomaaliya, iyo siyaasiyiinta ku middobey dalladaha; Midowga Musharixiinta, Madasha Samata-bixinta Koonfur Galbeed Soomaaliya iyo Bulshada Rayidka.

Markuu Arkay: Dhamaan Nuquladda ay soo wada Gudbiyeen Golaha Wakiiladda nuqulka 1aad ee soo baxay 18ka Abriil 2020 iyo Nuqulka 2aad Tix: GW-DGKGS/XG-09/2020 kuna taariikhsan 20ka Abriil 2020 oo labaduba ku saabsan: wax kabadalka Dastuurka Koonfur Galbeed Soomaaliya Qodobka 50aad kaas oo lagu daray Farqro 3aad. 

Marka uu Tixgaliyey: Nuqulka go’aan ay soo gudbiyeen oo ay xukumadda DKGS Shirka Dib-u-heshisiinta, kuna taariikhsan 01st Febraayo 2023, iyo kan dalladaha ku midoobey; Midowga Musharixiinta iyo Madasha samata bixinta Koonfur Galbeed Soomaaliya oo isna ku taariikhsan 2 Febraayo 2023.

Markuu Arkay: Ismaandhaafka Siyaasaddeed ee ka jiro KGS uu caqabad ku yahay dhamaan horumarada laga sameyn lahaa la dagaalanka kooxda khawaarijta al- Shabaab iyo Horumarinta Koonfur Galbeed Soomaaliya.

Waxaa uu gudoomay guddoomiyaha guddiga dibu-heshna Gudoomiyaha Golaha Shacabka si waafaqsan Qodobka 61aad Farqadda 2aad Dastuurka KMG ah ee JFS iyo Qodobka 142 aad Farqadda 2aad ee Dastuurka KMG, sidoo kalena isaga oo tixgalinaya Qodobka 37aad Farqadda 1aad ee Dastuurka KG. 

Qobkobka 1-aad

Gudoomiyaha Golaha Shacabka marka uu xaqiijiyey arrimaha siyaasadeed iyo mida bulsheed ee dooda ka taagneyd, wadatashi dheer kadib waxaa la go’aamiyey:

A) In ay odayaasha dhaqanka beelaha dowlad goboleedka Koonfur Galbeed ay soo xulaan mudada u dhaxeysa bisha Novembar 2023-ka ilaa bisha Decembar 2023 xubnaha Golaha Wakiiladda ee Baarlamaanka KGS iyaga oo la tashanaya beelahooda si waaqsan Qodobka 37aad farqadda 3aad Dastuurka KG. 

B) In doorashada guddoonka golaha wakiilada Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Soomaaliya iyo doorashada madaxweynaha Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Somaaliya la qabto inta lagu guda jiro bisha Janaayo 2024.

Qobkobka 2aad

Dhammaan guddoomiyaha guddiga dibu-heshiisiinta, Madaxweynaha Dolwad Goboleedka Koonfur Galbeed, siyaasiyiinta ku midoobey dalladaha; Midowga Musharixiinta iyo Madasha Samata-bixinta Koonfur Galbeed Soomaaliya waxa ay isku raaceen in Wasaarada Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dibu-heshiisiinta ay dhaqan galineyso Heshiiska qodobada kor ku xusan. 

Wabilaahi Towfiiq

Baydhabo (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowladda federaalka ah ee Soomaaliya, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud oo ka hadlayey heshiiska laga gaaray xiisadda Koonfur Galbeed Soomaaliya ee u dhexeeyay madaxwene Lafta Gareen iyo mucaaradka ayaa sameeyay ballan-qaad ku aadan heshiiskaas oo ku soo aaday, xilli aad loogu baahnaa.

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa marka hore boggaadiyay heshiiska ay gaareen labada dhinac, kadib maalmo ay wada-hadallo ku lahaayeen gudaha magaalada Baydhabo ee gobolka Baay oo uu laba jeer madaxweynuhu u tegay, xal u helida Koonfur Galbeed.

Xasan Sheekh Maxamuud ayaa sidoo kale u mahad-celiyay dhammaan intii ka qayb-qaadatay dib u heshiisiinta oo ay ugu horreeyaan odayaasha dhaqanka ee maamulkaas.

“Waxa aan rabaa in aad aad iyo aad ugu mahadceliyo dadka reer Koofur Galbeed guud ahaan gaar ahaan dadka magaalada Baydhabo degan ee muujiyay si xilkasnimo ah, dulqaad aad u badan, muujiyay in ay u hiilinayaan oo wax weliba u hurayaan nabadda iyo xasiloonida, Mucaaradka oo intii tanaasul ah intoodii badnaa sameeyay, maamulka Madaxweynaha uu hoggaaminayo oo muujiyay is baddelo waaweyn, Odoyaasha dhaqanka oo aan ka caajisin in la boogo dhayo wixii dhacay” ayuu yiri Madaxweyne Xasan Sheekh.

Sidoo kale madaxweynaha oo sii hadlayey ayaa ballan-qaad u sameeyay reer Koonfur Galbeed, wuxuuna hoosta ka xariiqay in dowladda federaalka ay hubineyso dhaqan-galka heshiiska xalay lagu gaaray magaalada Baydhabo ee xarunta KMG ah ee Koonfur Galbeed.

“Dowladda Federaalka waxa ay diyaar u tahay oo dhinaceeda ka ballanqaaday in wixii kaalin ah ee uga aaddan arrimaha dib u heshiisiinta, qalbi xaarista iyo  arrimaha lagu ballamay hubinteeda iyo xaqiijinteeda, dhibaato haddii ay dhacday in la xaliyo iyo in laga ballamo in aanay berri dib usoo laaban,” ayuu markale yiri madaxweynaha Soomaaliya.

Ugu dambeyn wuxuu shaaciyay in qof kasta oo ka horyimaad wixii lagu heshiiyay ay gacanta ka qaban doonto dowladda, si looliyo nabadda iyo xasiloonida deegaanka.

Qofkii ka leexanaya wixii lagau ballamay in dowladdu gacanta ka qabato oo dhahdo ka joog, in la ilaaliyo nabadda, kalsoonida iyo qalbiga Dadka waaye dardaaranka guud.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo xalay war-murtiyeed rasmi ah laga soo saaray shirkii Baydhabo, kaas oo ay ku heshiiyeen madaxweyne Lafta Gareen iyo Mucaaradka oo ugu dambeyn ogolaaday muddada halka sano ah ee loogu daray hoggaanka maamulkaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa saacadihii lasoo dhaafay baraha bulshada hadal-heyn ka abuuray weerar afka ah oo labo xildhibaan ku dhex-martay muuqaal uu maanta baahiyey TV-ga Dalsan.

Xildhibaan Ilyaas Sheekh Axmed oo laba maalin ka hor Dhuusamareeb ka soo qaatay kursigii uu baneeyey Agaasimaha NISA Mahad Salaad ayaa maanta lagu dhaariyey kulankii golaha shacabka.

Dhaarintiisii kadib, Xildhibaan Ilyaas ayaa qabsaday Makarafoonka, wuxuuna doodiisa ka dhiibtay sharciga hey’adda NISA oo miiska saaraa, isagoo yiri, “Aan socod-siino sharciga NISA oo aan ansixino, cabsidana hala joojiyo.”

Muuqaalka Xildhibaanka oo lagu baahiyey pageka Facebook-ga ee Dalsan TV ayaa waxaa qeybta Commentiga aragtidiisa uga dhiibtay Xildhibaan Cabdullahi Sanbaloolshe oo yiri, “Qof maanta dhashay oo isla maanta hadlaya ii kow.”

Intaas kadib waxaa reply u soo galay Xildhibaan Ilyaas Sheekh Axmed wuxuuna ugu jawaabay “Abdullahi Mohamed Ali, Qof Muwaadin Somaaliyeed dal shisheeye u gacangaliyay oo hadana Golahii ummadaan matalayay xubin ka ah ii koow!”

Xildhibaan Cabdullahi Sanbaloolshe ayaa la xasuustaa in hey’adda NISA uu Agaasime ka ahaa markii Itoobiya loo dhiibay Cabdikariin Muuse Qalbidhagax oo ka mid ahaa halgamayaashii ONLF.

Intaas kadib Dalsan TV ayaa ka soo fal-celisay hadal-heynta ka dhalatay jawaabaha ay qeybta commentiga ee Facebook-gooda isku dhaafsadeen labada xildhibaan iyo boqolaal qof oo kale, waxayna dheheen “Ka Dalsan ahaan waxaan ku faraxsanahay in aan nahay madal si kasta ula falgalaysa aragti-wadaagga umadda Soomaaliyeed.”

In xildhibaanadu is dhaafsadaan hadallo kulul oo dood dhaliya ma cusba, laakiin waxaa arrintaas xiisa u yeelay in maanta uu golaha ku cusbaa oo halkii lagu dhaariyey uu aragtidiisa ku dhiibtay xildhibaanka uu weeraray Sanbaloolshe.

Muqdisho (Caasimada Online) – Howlgalka Midowga Afrika ee ATMIS ayaa qoraal ka soo saaray dilkii shalay ay ciidanka ATMIS afaafka hore ee madaxtooyada qaranka ugu geysteen muwaadin Soomaaliyeed.

ATMIS ayaa bayaankaan ay soo saartay waxay ku qiratay in askari ka tirsan howlgalka uu toogtay qof shacabka, iyagoo raaciyey sababta loo toogtay qofkaas.

Sida lagu sheegay qoraalka ninka la toogtay wuxuu mid ka mid ah gaadiidka ATMIS ku tuuray wax aan la garaneyn, intaas kadibna wuxuu isku deyey inuu fuulo gaariga, taas oo sababtay in la toogto.

ATMIS waxay sheegtay in ay bilowday baaritaan madax-banaan oo ku saabsan sida ay wax u dheceen, waxayna ku baaqeen in la dejiyo xaaladda, iyadoo natiijooyinka kasoo baxa balan qaaday inay la wadaagi doonaan dowladda Soomaaliya.

“ATMIS waxaa ka go’an ilaalinta nolosha shacabka waxayna sii wadi doontaa dhowrista iyo ixtiraamka dhamaan muwaadiniinta Soomaaliyeed, sida ku cad sharciyada howlgalkeeda iyo inay taageerto DFS, si loo xaqiijiyo Soomaaliya nabad ah oo xasiloon,” ayaa lagu yiri gabagabda qoraalkaan ka soo baxay Taliska ATMIS.

Shalay oo Jimco aheyd, markii ay toogashadaan geysteen ciidanka ATMIS, waxaa bilowday banaan-baxyo rabshado wata, dadweyne ka careysan waxa meesha ka dhacay ayaa isku soo baxay, waxayna warbaahinta u sheegeen in dilalkaan aysan ugu dul qaadaneyn ciidanka ATMIS.

Qoyska marxuumka uu ka geeriyooday oo ka mid ahaa dadweynihii isku soo baxay ayaa ku eedeeyay ciidamada ATMIS inay si bareer ah u dileen wiilkooda, waxayna dalbadeen inay caddaalad helaan.

Wiilka ay toogteen ciidanka ATMIS, waxaa la sheegay inuu ahaa derbi jiif, halka lagu toogtay waa isgoyska Ceelgaabta ee kala weybiya degmooyinka Xamarweyne iyo Xamarjajab, sidoo kale waa barta control ee ugu horeysa ee laga ilaaliyo madaxtooyada Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Kulankii maanta ee Aqalka Sare ayaa waxaa la horgeeyay Hindise-sharciyeedka Cunaqabataynta Maaliyadeed ee Cayiman, kaasi oo hore buuq badan uga dhaliyay Golaha Shacabka, ayna ka taagneyd dood badan.

Guddoomiyaha Aqalka Sare Senator Cabdi Xaashi Cabdullaahi oo ay wehliyaan labada guddoomiye ku-xigeen ayaa shir-guddoomiyay kulanka oo ajandihiisu ahaa qeybinta hindise-sharciyeedkan, ayada oo golaha uu hortagay wasiirka wasaaradda Maaliyadda XFS Dr Cilmi Maxamuud Nuur.

Wasiirka oo khudbad ka jeediyay kulanka ayaa Senator-da warbixin ka siiyey hindise-sharciyeedka cunaqabatayn maaliyadeed ee cayiman, isaga oo sharaxaad ka bixiyay muhiimada sharcigan uu dalka u leeyahay iyo sidii uu wax kaga bedeli karo nidaamka maaliyadeed ee dalka.

Guddoomiyaha Aqalka Sare ayaa intaas kadib waxa uu sheegay in sharcigaan loo gudbinaya guddigga maaliyadda ee golaha Aqalka Sare, si ay uga soo doodaan ayna dib ugu soo celiyaan Golaha.

Guddoonka Golaha Shacabka ayaa 14-kii bishii meel-mariyay hindise-sharciyeedkan, ayada oo guddoonka lagu eedeeyay in uu hab sharci darro ah u ansixiyay, waxaana si adag uga horyimid meel-marinta sharcigaan xildhibaanada qaarkood.

Guddoomiye ku-xigeenka labaad ee Golaha Shacabka BFS ayaa cod galiyay sharcigaaan, waxaana u codeeyay 140 xildhibaan, halka ay diideen 3 xildhibaan wax ka aamusayna majirin, sida lagu sheegay qoraalka kasoo baxay guddoonka Golaha Shacabka.

Hindise-sharciyeedka Cunaqabateynta Maaliyadeed ee Cayiman oo asagu ah mid lagu xakameynayo dhaqaalaha la-siiyo argagixisada, sida ay qabto wasaaradda soo gudbisay, ayaa waxa walaac laga muujiyay in loo adeegsado shaqsiyaad ama shirkado markaas dano gaar ah laga leeyahay.

“Marka qof ama hay’ad ay asteeyso wasaaradda Maaliyada ama Golaha Ammaanka ee QM, waa in islamarkiiba la xayiraa lacagta ama hantida shaqsiga la asteeyay,” ayuu dhigaya sharcigan cutubkiisa saddexaad, qoddobkiisa 4-aad.

Sidoo kale waxa uu sharcigan awood u siinaya wasaaradda Maaliyada iyo hay’addaha daba-galka iyo kormeerka inay geli karaan dhismo iyo meelkasta si ay u baaran, ula wareegaan ama nuqullo ugu sameeystaan dukumtiyo ama warbixino lagama maarmaan u ah ujeedooyinka asteeynta shaqsiyaadka, ayada oo markaas aan fasax haysan ama ogeysiin cid kale.

“Wasiirku waa inuu soo saara xeer-nidaamiye jideeynaya habraaca xayiraada hantida iyo lacagaha shaqsiyaadka iyo hay’addaha la asteeyay,” ayuu leeyahay sharcigaan cutubkiisa saddexaad, qoddobkiisa 6-aad, faqradiisa 3-aad.

Hindise-sharciyeedkan doodda dhaliyay, uuna hore u meel-mariyay Golaha Shacabka ayaa waxay mataano yihiin sharciga ka hortagga lacag dhaqidda iyo maalgelinta argagixisada ee 2016-kii.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa goordhoweyd shaacisay in howl-gal qorsheysan lagu dilay horjooge Xasan Cadde oo ahaa horjoogihii kooxda Al-Shabaab ee deegaanka Janaa-Cabdale iyo deegaanada kale ee u dhow.

Qoraal kasoo baxay wasaarada warfaafinta ayaa sidoo kale waxaa lagu sheegay in ciidanka xoogga dalka iyo kuwa dowlad-goboleedka Jubbaland ay maanta howl-gal qorsheysan ku dileen ugu yaraan afar dhagarqabe oo ka tirsanaa Khawaarijta Al-Shabaab.

Howl-galka ayaa ka dhacay deegaanada Qalowlaha iyo Sooyaa oo u dhow degmada Afmadow ee gobolka Jubbada Hoose, sida lagu sheegay qoraalka wasaarada warfaafinta.

Dhinaca kale, Afhayeenka Howl-gallada ciidanka Jubbaland Maxamed Faarax Daahir oo la hadlay Jubbaland TV ayaa xaqiijiyey dilka kooxdan, sidoo kale wuxuu sheegay in howl-galkaas lagu burburiyey goobo fariisimo u ahaa kooxda Al-Shabaab.

Howl-galkan ayaa imanaya xilli uu dardar xoogan ku socdo dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, oo lagu gaarsiiyay jab weyn kooxda, islamarkaana laga qabsaday deegaan horleh oo sanado badan ku jiray gacantooda.

Dhawaan unbay aheyd markii ay dowladda federaalka ay sheegtay in howl-gal lagu dilay 136 xubnood oo ka tirsanaa maleeshiyada Al-Shabaab, laguna dhaawacay 98 kamid ah maleeshiyada kooxda, oo ay ku jireen horjoogayaal.

Sida ay xiligaas warisay dowladda howl-galkaas ayaa ka dhacay dhul ballaaran oo kayn ah oo ka tirsan Shabeellaha Hoose, gaar ahaana ku yaalla inta u dhaxeysa tuullooyinka Tawakal iyo Garasjeereed oo 12KM dhanka galbeed uga beegan degmada Janaale.

Jowhar (Caasimada Online) – Wasiirka Amniga Dowlad-goboleedka HirShabelle Maxamed Cabdiraxmaan Khayre ayaa faah-faahin ka bixiyay howl-gallada ka dhanka ah Al-Shabaab ee ka socda gobolada Shabeelaha Dhexe iyo Hiiraan ee maamulkaasi.

Wasiir ayaa waxa uu sheegay in ciidamada ay u tallaabi doonaan deegaanada dhaca galbeedka Wabiga Shabeelle, islamarkaana la galayo wajiga ugu dambeeya ee howl-galka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, kaasi oo ugu dambeyn lagu soo afjari doono bisha Maarso ee sanadkaan.

“Sida inoo qorsheysan waxaa goordhaw bilaabanaya howl-gal ka dhan ah Khawaariijta Al-Shabaab ugu dambeyn bisha Maarso si loosoo afjaro kooxda naf la caariga ah,” ayuu yiri wasiirka amniga dowlad-goboleedka HirShabelle.

Sidoo kale waxa uu sheegay in la kala jaray isu gudubka Al-Shabaab, islamarkaana deegaanada xiga dowlad-goboleedyada Galmudug, Koofur Galbeed iyo dowlad-deegaanka Soomaalida laga xayiray isu-socodkooda kadib markii laga qabsaday magaalooyin muhiim u ah marinkooda.

“Dhamaan deegaanada argagixisada laga saaray waxaa gacanta ku haya ciidamada dowladda, HirShabelle iyo kuwa deegaanka, sababta keentay in ay dib usoo weeraraan meelaha laga qabsaday waxa ay ka dhalatay kadib markii wabiga Shabeelle uu guray, meelo badan oo HirShabelle ayuuna maraa.”

Waxa uu sii raaciyay hadalkiisa “Howl-galada waxaa barbar socda barnaamij loogu magac daray xasilinta si bulshadu ay u hesho adeegyada ay u baahan tahay, sida goobaha caafimaadka, waxbarashada, maxkamad iyo xarumaha amniga laga sugo.”

Dowlad-goboleedka HirShabelle ayaa horumar wanaagsan ka sameeysay howl-galada ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab, kuwaasi oo si weyn uga socda gobolada Hiiraan iyo Shabeellaha Dhexe, sida uu sheegay maamulka.

Howl-galada socda ayaa waxaa qeyb ka ah xildhibaanno, wasiiro heer federal iyo heer dowlad-goboleed, siyaasiyiin iyo shakhsiyaad kale, kuwaasi oo furimaha hore ee dagaalka ka socdo u tagay si ay u dhiira-geliyaan ciidamada huwanta.

Dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab ayaa tan iyo markii uu billowday waxaa laga gaaray guulo waaweyn, ayada oo kooxda laga qabsaday deegaano horleh oo sanado badan ku jiray gacantooda.

Muqdisho (Caasimada Online) -Guddoomiye ku xigeenkii hore ee amniga iyo siyaasadda ee gobolka Banaadir, Cali Cabdi Wardheere (Cali Yare) oo qoraal soo saaray ayaa si lama filaan ah uga falceliyay booqashada uu madaxweynaha Soomaaliya ku tegay Baydhabo.

Cali Yare ayaa marka hore shaaciyay inuu soo dhaweynayo dadaallada madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ee xalka loogu raadinayo arrimaha ka taagan Koonfur Galbeed Soomaaliya, wuxuuna tilmaamay in ay tahay tallaabo odaynimo boggaadin mudan.

“Madaxweynaha Soomaaliya, Mudane Xasan Shiikh Maxamuud wuxuu waqti badan geliyay sidii xal loogu heli lahaa khilaafka u dhexeeya maamulka Koonfur Galbeed iyo siyaasiyiinta deegaanka qaarkood. Waa tallaabo odaynimo leh oo boggaadin mudan,” ayuu yiri Cali Yare.

Dhanka kale Cali Yare ayaa is barbar dhig ku sameeyay xaaladda magaalada Baydhabo iyo mida Laascaanood, wuxuuna tilmaamay in looga baahan yahay madaxweynuhu in waqtiga uu galiyay Koonfur Galbeed mid lamid ah in uu galiyo arrinta ka taagan Laascaanood.

Siyaasigan ayaa xusay in Baydhabo iyo Laascaanood ay yihiin labada deegaan oo uu madaxweyne u yahay, Mudane Xasan Sheekh Maxamuud.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in qaddiyadda Laascaanood ay la xiriirto midnimada dalka, loona baahan yahay in loo istaago arrintaasi.

“Waxaa iyana lagama maarmaan ah in Madaxweynuhu waqtiga uu Koonfur Galbeed galiyay mid lamid ah geliyo jahawareerka ka taagan gobollada waqooyi, si gaar ah magaalada Laascaanood oo ah qadiyad la xariirta MIDNIMADA DALKA, maadaama ay Badhabo iyo Laascaanood labaduba yihiin labo deegaan oo uu Madaxweyna u wada yahay Madaxweynuhu,” ayuu markale qoraalka ku yirid siyaasiga caanka ah ee Cali Yare Cali.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo Jimcihii uu markii saddexaad uu Baydhabo booqday madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, isaga oo u tegay wejiga labaad  ee shirka dib u heshiisiinta maamulka koonfur Galbeed, kaas oo weli ka socda gudaha magaaladaasi.

Si kastaba, madaxweynaha Soomaaliya ayaa horay uga hadlay arrinta Laascaanood, gaar ahaan xilliyadii ay socdeen rabshadaha, isaga oo ku baaqay in wadahadal lagu dhammeeyo xiisadda taagan, balse ma jiro wax tallaabo ah oo ay dowladda dhexe u qaaday dhankaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Kooxda Al-Shabaab ayaa shaacisay magacyada debleydii weerarka ku uqaaday xarunta Maamulka Gobolka Banaadir ee magaalada Muqdisho.

Kooxdan, oo ka koobneyd 6 uu midkood markii hore is-qarxiyey, iyo shan gudaha galay oo markii dambe la filay, ayaa ilaa hadda Al-Shabaab ay shaacisay codad dardaaran oo laga duubay afar ka mid ah.

Arrinta ugu yaabka badan ayaa ah in mid ka mid ah ragga weerarka fuliyey uu yahay ajnabi u dhashay dalka Kenya, ayada oo inta badan aan horey loo arag ajaaniibta Al-Shabaab oo weerar ka fuliya Muqdisho.

Xubnaha Al-Shabaab ee galay xarunta gobolka Banaadir ee illaa hadda la shaaciyey ayaa kala ah

1- Haaruun Axmed Faarax (Cabdi-Rabi) oo ka mid ahaa dagaalameyashii weerarka ku galay xarunta maamulka gobolka Banaadir. Ninkan ayaa sheegay inuu kasoo jeedo beesha Reer Xaaji Saleebaan ee Habar-gidir, gaar ahaan Jufada Reer Muuse.

Wuxuu ku ku heyb ahaa guddoomiye ku xigeenka gobolka ee Amniga iyo Siyaasadda Yabooh Axmed Diiriye. Wuxuuna ahaa 24 sano jir ku dhashay magaalada Muqdisho, sida uu sheegay.

2- Cilmi Cumar Xassan (Yaxye) ayaa isna ka mid ahaa dagaalyahannadii Al-Shabaab ee weerarka ku galay xarunta maamulka gobolka Banaadir ee magaalada Muqdisho. 

Wuxuu sheegay inuu kasoo jeedo Beesha Daa’uud ee Wacbuudhan Abgaal, wuxuuna ku heyb ahaa guddomiyaha Gobolka Banaadir Yuusuf Madaale. Cilmi Cumar ayaa ku dhashay degmada Ruun-Nirgood ee gobolka Shabeellaha Dhexe, sida uu sheegay.

3- Zubeye Al-Muhaajir, oo u dhashay dalka Kenya ayaa ahaa ninka saddexaad ee Al-Shabaab ay shaacisay dardaraarankiisa. Waa Kenynati kasoo jeeda Majengo, Nyeri, waxayna Al-Sehabaab ugu yeeraan dadka ka yimaada dalalka kale ee ka tirsan Muhaajir.

4- Nuur Maxamed Suleymaan (Cabdi-Qani) ayaa ahaa ninka afaraad ee ka mid ahaa maleeshiyada Al-Sabaab ee weeraray xarunta Gobolka Banaadir. Wuxuuna sheegay inuu kasoo jeedo beesha Gaaljecel, gaar ahaan jufada Makaahiil Cumar Mataan.

Waxaa la filayaa inay Al-Shabaab baahiso labada harsan dagaalameyaashii lagu laayay xarunta Gobolka Banaadir ee weerarka ka fuliyay, iyadoo looga bartay inay is-miidaamiyeyaashooda codad ka duubaan inta aysan fulin weerarka ay qaadayaan.

Waxaa xusid mudan in laba ka mid ah ragga weerarka loo xushay ay ku beel yihiin mas’uuliyiinta gobolka, la-yaabna ma noqon doonto. In labada harsan ay sidoo kale ku beel noqdaan maamulka gobolka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha cusub ee ciidanka Booliska Soomaaliyeed Jeneraal Sulub Axmed Firin ayaa maanta xilka kala wareegay taliyihii hore ee booliska Jeneraal Cabdi Xasan Maxamed Xijaar.

Taliye Sulub oo ka hadlay munaasibada xil-wareejinta ayaa waxa uu ballan-qaaday inuu ka shaqeyn doono wax ka qabashada baahiyaha ka jira gudaha hay’ada booliska.

Taliyaha cusub ayaa ballan-qaadka cusub ee maanta uu sameeyay ku tilmaamay mid kor u qaadaya awooda gudaha ee booliska, “si awood badan uu u yeesho booliska Soomaaliyeed.”

Taliyaha cusub ayaa waxa sidoo kale laga sugayaa inuu wax ka qabto xaaladda magaalada Muqdisho oo ay hataan Al-Shabaab soo saartay culeys xoogan, xilli uu dagaal culus uga socdo gobolada dalka.

Golaha Wasiirada Soomaaliya ayaa dabayaqaadii bishii hore xilka qaadis ku sameeyay taliyihii ciidanka Booliska Soomaaliya, Jeneraal Cabdi Xasan Maxamed (Xijaar).

Golaha wasiirada ayaa sidoo kale Jeneraal Sulub Axmed Firin u magacaabay taliyaha cusub ee ciidanka Booliska Soomaaliyeed.

Sulub ayaa horay u ahaa wasiir ku-xigeenka wasaaradda gaadiidka, wuxuuna ka soo jeeda deegaan ahaan Jubbaland.

Magacaabistan ayaa timid, kadib soo jeedin ka imaatay wasaaradda Amniga Gudaha, ayada oo goluhuna uu ku raacay, kadibna asnixiyay magacaabista taliyaha cusub.

Xilka qaadista Xijaar ayaa ku soo aaday, xilli magaalada Muqdisho ay ku jirto xaalad ammaan darro, kadib markii ay kordheen weerarada qaraxyada ah iyo dilalka kala duwan ee ka dhacaya gudaha caasimadda.

Si kastaba, Isbeddalkan ayaa ah mid la filayey, balse soo daahay, kadib doorashadii dalka ka dhacday 15-kii bishii may ee sanadkii hore ee 2022-kii.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Kenya ayaa ku dhawaaqday inay dib u furayso xuduudka Mandheera ee Soomaaliya ay la wadaagto, taas oo qayb ka ah dadaallada lagu hagaajinayo ammaanka xuduudda labada dal iyo la-dagaallanka badeecooyinka kotorobaanka ah ee aan la ogoleyn.

Dowladda Kenya waxay sheegtay in qorshaha dib loogu furayo xuduuda aagga Mandheera ay la wadaagto Soomaaliya uu heer gaba-gabo ah marayo, kadib wadatashi heer sare ah oo labada dal ay yeesheen.

Wasiirka amniga gudaha Kenya Kithure Kindiki oo ka hadlayay booqasho uu ku tagay magaalada Mandhera ayaa sheegay in dib u furista goobta laga gudbo ay wax badan ka badali doonto ammaanka xuduuda, isla markaana ay joojineyso dhaq-dhaqaaqa badeecadaha koontarabaanka ah ee loo isticmaalo in lagu maalgeliyo dhaqdhaqaaqyada argagixisada.

“Waxaan faray kooxaha ammaanka ee gobolka inay la fariistaan ​​hay’adaha dowladda ee halkan u jooga oo ay ka mid yihiin kastamka, socdaalka, ayna qiimeeyaan shuruudaha oo ay ku soo gudbiyaan macluumaadka muddo toddobaad gudihiis ah, si ay noogu suurtagasho in aan dib u habeyn ku sameyno xaruumaha xuduudaha oo aan dib u bilowno soohdinta,” ayuu yiri wasiir Kindiki.

Dowladda Kenya ayaa xirtay dhammaan soohdimaha rasmiga ah ee ay la wadaagto Soomaaliya sanadkii 2012-kii, si ay u joojiso duullaanka Al-Shabaab oo ka carootay howlgalka ay ciidanka Kenya ka wadaan gudaha Soomaaliya. Goobaha la xiray ee xuduudka waxaa ka mid ah isgoyska Mandheera iyo marinadii Lamu, Wajeer iyo Gaarisa.

Xiritaankaas ayaan dadka safarka ah ka joojinin in ay si sharci darro ah xadka uga gudbaan ama ay alaab kotorobaan ah u dhoofiyaan gudaha Kenya.

Wasiirka Amniga Kenya ayaa cadeeyey in qorshaha lagu furayo xuduuda Soomaaliya iyo Kenya uu u wakiishay kooxda amniga ee Kowntiga, kuwaas oo soo ogaanaya, kana hor-tegi doona dhaqdhaqaaqyada maleeshiyaadka hubeysan ee ku dhuumaaleysta aagga xuduuda labada dal.

“Waxaan farayaa kooxda amniga ee Kowntiga in ay la fariistaan ​​madaxda siyaasadda iyo odayaasha qorshe ay hagi doonaan madaxda bulshada iyo odayaasha, si looga sifeeyo maleeshiyada hubeysan ee Mandheera iyo guud ahaan gobolka Waqooyi Bari,” ayuu yiri Wasiir Amniga Kenya Mr. Kindiki.

Wasiirka oo khudbad u jeediyay hogaamiyayaasha la doortay ee Mandheera iyo odayaasha dhaqanka ee magaalada ayaa ku celceliyay in loo baahan yahay in odayaasha ay ka qeyb qaataan howlgallada amniga lagu xaqiijinayo.

Shantii sano ee la soo dhaafay, gobolka Waqooyi Bari Kenya waxaa ka dhacay weerarro xiriir ah oo ay geysteen dagaalyahannada Al-Shabaab.

Weerarkii ugu khasaaraha badnaa ee kooxda Al-shabaab ay ka fulisay gobolkaas ayaa Jaamacadda Gaarisa ka dhacay sanadkii 2015-kii, waxaana lagu dilay ugu yaraan 150 qof oo arday u badnaa. 

Kooxda Al-Shabaab oo fadhigeeda ugu weyn uu yahay Soomaaliya ayaa gudaha Kenya dhaqdhaqaaqyo ka waday tan iyo sannadkii 2011-kii, xiligaas oo ciidanka Kenya ay gudaha u soo galeen Soomaaliya, waxayna markii dambe ku biireen howlgalka nabad ilaalinta u jooga Soomaaliya ee Midowga Afrika (ATMIS).