Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Kenya ayaa ku dhawaaqday inay dib u furayso xuduudka Mandheera ee Soomaaliya ay la wadaagto, taas oo qayb ka ah dadaallada lagu hagaajinayo ammaanka xuduudda labada dal iyo la-dagaallanka badeecooyinka kotorobaanka ah ee aan la ogoleyn.

Dowladda Kenya waxay sheegtay in qorshaha dib loogu furayo xuduuda aagga Mandheera ay la wadaagto Soomaaliya uu heer gaba-gabo ah marayo, kadib wadatashi heer sare ah oo labada dal ay yeesheen.

Wasiirka amniga gudaha Kenya Kithure Kindiki oo ka hadlayay booqasho uu ku tagay magaalada Mandhera ayaa sheegay in dib u furista goobta laga gudbo ay wax badan ka badali doonto ammaanka xuduuda, isla markaana ay joojineyso dhaq-dhaqaaqa badeecadaha koontarabaanka ah ee loo isticmaalo in lagu maalgeliyo dhaqdhaqaaqyada argagixisada.

“Waxaan faray kooxaha ammaanka ee gobolka inay la fariistaan ​​hay’adaha dowladda ee halkan u jooga oo ay ka mid yihiin kastamka, socdaalka, ayna qiimeeyaan shuruudaha oo ay ku soo gudbiyaan macluumaadka muddo toddobaad gudihiis ah, si ay noogu suurtagasho in aan dib u habeyn ku sameyno xaruumaha xuduudaha oo aan dib u bilowno soohdinta,” ayuu yiri wasiir Kindiki.

Dowladda Kenya ayaa xirtay dhammaan soohdimaha rasmiga ah ee ay la wadaagto Soomaaliya sanadkii 2012-kii, si ay u joojiso duullaanka Al-Shabaab oo ka carootay howlgalka ay ciidanka Kenya ka wadaan gudaha Soomaaliya. Goobaha la xiray ee xuduudka waxaa ka mid ah isgoyska Mandheera iyo marinadii Lamu, Wajeer iyo Gaarisa.

Xiritaankaas ayaan dadka safarka ah ka joojinin in ay si sharci darro ah xadka uga gudbaan ama ay alaab kotorobaan ah u dhoofiyaan gudaha Kenya.

Wasiirka Amniga Kenya ayaa cadeeyey in qorshaha lagu furayo xuduuda Soomaaliya iyo Kenya uu u wakiishay kooxda amniga ee Kowntiga, kuwaas oo soo ogaanaya, kana hor-tegi doona dhaqdhaqaaqyada maleeshiyaadka hubeysan ee ku dhuumaaleysta aagga xuduuda labada dal.

“Waxaan farayaa kooxda amniga ee Kowntiga in ay la fariistaan ​​madaxda siyaasadda iyo odayaasha qorshe ay hagi doonaan madaxda bulshada iyo odayaasha, si looga sifeeyo maleeshiyada hubeysan ee Mandheera iyo guud ahaan gobolka Waqooyi Bari,” ayuu yiri Wasiir Amniga Kenya Mr. Kindiki.

Wasiirka oo khudbad u jeediyay hogaamiyayaasha la doortay ee Mandheera iyo odayaasha dhaqanka ee magaalada ayaa ku celceliyay in loo baahan yahay in odayaasha ay ka qeyb qaataan howlgallada amniga lagu xaqiijinayo.

Shantii sano ee la soo dhaafay, gobolka Waqooyi Bari Kenya waxaa ka dhacay weerarro xiriir ah oo ay geysteen dagaalyahannada Al-Shabaab.

Weerarkii ugu khasaaraha badnaa ee kooxda Al-shabaab ay ka fulisay gobolkaas ayaa Jaamacadda Gaarisa ka dhacay sanadkii 2015-kii, waxaana lagu dilay ugu yaraan 150 qof oo arday u badnaa. 

Kooxda Al-Shabaab oo fadhigeeda ugu weyn uu yahay Soomaaliya ayaa gudaha Kenya dhaqdhaqaaqyo ka waday tan iyo sannadkii 2011-kii, xiligaas oo ciidanka Kenya ay gudaha u soo galeen Soomaaliya, waxayna markii dambe ku biireen howlgalka nabad ilaalinta u jooga Soomaaliya ee Midowga Afrika (ATMIS).

Kismaayo (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Jubbaland Mudane Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) ayaa maanta tababar u soo xiray dufcada lixaad ee ciidamada booliska Jubbaland oo qaatay tababar kala duwan.

Dufcadan oo ka kooban qeybaha kala duwan ee ciidanka booliska gaar ahaan qeybta ka hortaga danbiyada, danbi baarista, ka hortaga rabshadaha iyo booliska sida gaarka ah u tababaran.

Ciidamadan ayaa gaaraya 150 askari, waxaana tababarka loogu soo xiray Akadeemiyada ciidanka booliska Jubbaland ee gobolka Jubada Hoose.

Ciidamadan ayaa loogu tala-galay inay la wareegan amniga deeganada laga xoreeyay kooxaha argagixisada ah ee howl-galka ka dhanka ah ay wadaan ciidamada kala duwan ee Jubbaland iyo ciidamada xooga dalka.

Madaxweynaha dowlad-goboleedka Jubbaland ayaa sheegay in howl-galada bilowday ay sii socon doonaan, islamarkaan laga xorayn doono dhamaan deegaanada Jubbaland gaar ahaana magaalada caasimada ah ee Bu’aale waqtiyada dhow, sida uu sheegay.

“Ciidamadan waxay ka howl-gali doonaan dhamaan deegaanadii u dambeeyay ee laga xoreeyay kooxda Khawaariijta ah ee Al-Shabaab, waxayna kala wareegi doonan masuuliyada sugida amniga ciidamada qalabka sida,” ayuu yiri.

Howl-galka lagu xoraynayo deegaanada Jubbaland ee dhawaan bilowday ayaa illaa hada lagu xoreeyay deegaanada Aw-qumbaale, Shandarmood, Ceelcad, Gubakibir, Canjeel iyo Janaa-Cabdalle, iyada oo ciidamadan ay durba ka howl-gali doonan deegaanadaas la xoreeyay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliska guud ee howlgalka ATMIS ee Soomaaliya ayaa war rasmi ah kasoo saaray dil ay Jimcihii askar ka mid ah kuwooda ay ka geysteen isgoyska Ceelgaabta ee magaalada Muqdisho, kaas oo lagu dilay wiil dhalinyaro ahaa.

Wiilka dhalinyarada oo kamid ahaa ciyaalka darbi jiifka ayaa waxaa laba xabadood ku dhuftay askari ka tirsan ciidanka ATMIS oo la socday kulanyo mareysay halkaasi.

ATMIS ayaa qoraalka ay soo saartay ku qiratay dilkan inuu geystay askari kamid ah ciidankeeda, waxayna shaaca ka qaaday inay ka qoomamayneyso falkaasi.

“Hawlgalka ku-meel-gaarka Midowga Afrika ee Soomaaliya (ATMIS) waxa uu ka qoomamaynayaa falkii toogashada ahaa ee mid ka mid ah askartooda uu shalay ka gaystay isgoyska Ceelgaabta ee magaalada Muqdisho,” ayaa lagu yiri Warsaxaafadeedka ATMIS.

Taliska oo sidoo kale sharraxaad ka bixiyay sida uu u dhacay dilka ayaa shaaca ka qaaday in inta la dilin marxuumka uu wax kusoo tuuray kolonyada, kadibna uu isku dayay inuu soo fuulo, taasina keentay inay ka shakiyaan ciidamada, kadibna ay sidaas ku toogtaan.

Sidoo kale qoraalka ayaa lagu yiri in haatan ay wadaan baaritaano ku aadan dhacdadaasi, ayada oo ku baaqday in deganaan la muujiyo inta uu ka soo dhamaanayo dabagalka.

“ATMIS ayaa tan & marka uu dhacay baaritaan madaxbannaan ku billowday falka, waxayna ku baaqeen deganaan, maadaama ay baaritaanadu socdaan,” ayaa markale lagu yiri.

Dilka loo geystay wiilka dhalinyarada ah ayaa waxaa ka dhashay banaanbax ka dhan ah ciidamada ATMIS oo la sheegay inay si bareer ah u geysteen dilka.

Dadweyne ka careysan dhacdadan ayaa waxay xirteen wadada isgoyska Ceel-gaabta, iyaga oo dhigaya banaanbax ay ku dalbanayaan in cadaalad loo helo dilkaas.

Inta badan ciidamada kala duwan ee Muqdisho ku sugan ayaa dilal ka geysta gudaha caasimada, kuwaas oo aad u kordhay bilihii lasoo dhaafay, taasi oo walaac ku abuurtay dadka rayidka ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiyaha Golaha Shacabka Soomaaliya, Sheekh Aadan Maxamed Nuur (Aadan Madoobe) oo haatan ku sugan Baydhabo ayaa xiriir dhanka khadka taleefoonka ah wuxuu la sameeyay dhiggiisa dalka Turkiga Mudane Mustafa Şentop.

Labada guddoomiye ayaa yeeshay wada-hadal gaar ah oo diirradda lagu saaray xiriirka saaxibtinimo ee ka dhaxeeya labada Baarlamaan iyo sidii loo sii xoojin lahaa.

Sidoo kale labada dhinac ayaa isla soo hadal qaaday xaaladihii ugu dambeeyay ee labada dal, iyo sidii loo sii wadi lahaa iskaashiga xoogan ee ay haatan leeyihiin.

Labada dhinac ayaa sidoo kale ku ballamay in la wada xoojiyo xiriirka walaaltinimo ee ka dhaxeeya dowladaha Soomaaliya iyo Turkiga, maadaama ay dalka ay ka socdaan howlgallo culus oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab kaas oo ay ka qayb qaadaneyso dowladda Turkiga.

Dhankiisa guddoomiyaha Golaha Shacabka oo madasha ka hadlay ayaa adkeeyay in la sii laba jibaaro wada-shaqeynta labada baarlamaan ee Soomaaliya iyo Turkiga.

Ma’aha wadahadalkii ugu horreeyay ee ay yeeshaan guddoomiyeyaasha Baarlamaanada ee dalalka Soomaaliya & Turkiga, ayaga oo horay uga wada-hadlay xiriirka ka wada dhexeeya.

Turkiga ayaa kamid ah dowladaha waa weyn ee caawiya Soomaaliya, wuxuuna si u dhow u taageeraa hay’adaha kala duwan ee dowladda federaalka oo uu ku jiro Baarlamaanka.

Sidoo kale waxa ay dowladda dalka Turkiga ay Soomaaliya ka taageertaa dhanka howlgallada milatariga, ayada oo tababarta ciidamada Xoogga dalka Soomaaliyeed.

Si kastaba, wadahadalkan ay yeesheen guddoomiye Sheekh Aadan Madoobe iyo dhiggiisa dalkaas Mustafa Şentop ayaa kusoo aaday, xilli ay dalka ka socdaan howlgallo xoreyn ah oo ka qayb qaadaneyso dowladda Turkiga oo hawada ka taageereysa ciidamada Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Booliska ka howlgala degmada Kaaraan ee magaalada Muqdisho ayaa gacanta ku soo dhigay eedeysane loo heysto inuu xalay Toorey ku dilay nin lagu magacaabi jiray Salaad Maxamuud Cabdulle.

Sida lagu shaaciyey qoraal ka soo baxay taliska qeybta guud ee booliska gobolka Banaadir, ninkaan ayaa ka mid ahaa waxa loogu yeeray ‘gaangiska’ dadka dhaca, wuxuuna teleefankiisii gacanta ka qaatay ninkii uu dilay xalay.

“Ciidanka Booliska Saldhigga Degmada Kaaraan ayaa gacanta ku dhigay eedeysane kamid ah Kooxda Gaangiska ah oo xalay degmada Kaaraan ku dilay muwaadin Soomaaliyeed oo lagu magacqabi jiray Salaad Maxamuud Cabdulle, isaga oo ku dilay toorey, kadibna ka qaatay teleefankiisii gacanta,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Taliska qeybta guud ee booliska gobolka Banaadir ayaa qoraalkaan ku sheegay inay ka go’antahay in caasimadda Muqdisho iyo deegaannada kale ee hoos yimaada laga ciribtiro dadka ku howlan  amniga darrada iyo dhibaateynta bulshada, sida burcadda hubaysan, ciyaal-weerada iyo argagixisada.

“Ciidanka ayaa isagoo baxsad ahaa ka qabtay Xaafadda Jamhuuriya ee Degmada Kaaraan, waxaana haatan lagu soo xiray Saldhigga Degmada, waxaana loo gudbinayaa Maxkamadda Ciidamada,” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay taliska qeybta guud ee booliska gobolka Banaadir.

Maalmihii lasoo dhaafay booliska gobolka Banaadir ayaa soo bandhigay rag badan oo loo heysto tuugnimo iyo dilal ay geysteen, tallaabadaas oo aad ay u amaanayaan dadka reer Muqdisho oo dhibane u ah, amni darrada hareysay magaalada.

Tuugada dhaca u geystada dadka ayaa aad ugu badan caasimadda Muqdisho, balse booliska ayaa si joogto ah u baacsada, balse weli mayaraanin oo dadka si joogto ah ayaa loo dhacaa, loona dilaa.

Dadka reer Muqdisho ayaa mudo dheer dhibane u soo ahaa tuugada agabka ka furata, marar qaarna disha iyo argagixisada oo dil iyo qarax isugu darta kuwooda hal-doorka ah, balse hadda dowladda Soomaaliya, gaar ahaan hey’adaha amniga ayaa si joogto wacad ugu mara in amniga Muqdisho ay wax badan ka qabanayaan.

Hada waxaa magaalada ka yaraaday qaraxyadii, meelaha qaar waxaa ka socda baaritaano ay sameynayaan hey’adaha ammaanka, halka xaafadaha qaarna lagu baacsado tuugada iyo cid kasta oo loo arko inay mniga wax u dhimeyso.

Waxaa xusid mudan in meelaha xasaasi ah ee ugu muhiimsan magaalada lagu daadiyey ciidan Dharcad ah, si dhaqdhaqaaqa bulshada ay ula socdaan, amni darradana ay uga hor tagaan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Xamza Cabdi Barre ayaa maanta ka hadlay nidaamka qabaliga ah ee xilalka lagu qeybsado, isagoo sheegay inuu aad u dhibsaday hanaanka ay hadda wax u qeybsadaan dadka Soomaaliyeed.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa sheegay in sidaan ay ka wanaagsan tahay in qof kasta lagu qiimeeyo aqoontiisa oo qabiilkiisa aan loo fiirin.

Hadii taasi ay suurta-gasho wuxuu sheegay inay dhici doonto in la arki doono laba qof oo walaalo ah oo aqoontooda ku gaaray heerar sare oo hadda aysan suurtagal aheyn inay dhacdo, maadaama 4.5 wax lagu qeybsado.

“Nidaamka xukunka ee aan wax ku qeyb-sano waa in aan iska saxno, runtii layaab ayuu leeyahay nidaamkaan, laba qof oo walaalo ah hadii ay tartan galaan oo guuleystaan waa in aan lala yaabin, waa in laba walaal ay xafiis wada fariisa karaan,” ayuu yiri Xamza Barre.

Hadalka Ra’iisul Wasaaraha ayaa ku soo aadaya iyadoo dhawaan Taliyaha booliska Soomaaliya loo magacaabay sarkaal isaga ku heyb ah, taas oo hadal-heyn iyo guux badan abuurtay.

“Waa in nidaamkaan 4.5 ah aan k baxaa, waa in Xildhibaanka laga daayo cadaadiska oo aqoon lagu raadiyo jagooyinka dowliga ah, sida aan isku xukumeyno markii aan iska saxno ayey cadaaladu imaan doontaa,” ayuu hadalkiisa ku sii daray.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa sidoo kale soo hadal qaaday musuq maasuqa lagu sheego Soomaalida, iyadoo dhawaan uu dalkeenu kaalimaha ugu horeeya ka galay qiimeynta dalalka ugu musuqa badan dunida.

“Waxaa musuqa looga saari karaa dadkeena in la fahamsiiyo dowladnimada, musuqu wuxuu noqday Soomaalida meheradeeda, meel kasta ayuu ka jiraa, marka wax yaabo badan ayaa saxid nooga baahan,”  ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamza Barre.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Ergeyga gaarka ah ee Madaxweynaha Soomaaliya u qaabilsan Arrimaha Gurmadka Abaaraha, Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur ayaa qoraal dheer kasoo saaray shirkii Arbacadii ay magaalada Muqdisho ku yeesheen madaxweynaha Soomaaliya iyo madaxda Jabuuti, Ethiopia iyo Kenya.

Xildhibaan Cabdiraxmaan Cabdishakuur ayaa waxa uu sheegay in shirkan uu ka dhigan yahay in dowladda Soomaaliya ay nabad la tahay deriskeeda, islamarkaana ciidanka Soomaaliya uu hoggaanka u hayo dagaalka argagixisada ka dhanka ah.

“Waxaase aragti, istiraatiijiyad iyo xeeladba u bahaan maaraynta is diiddada faragelintii shalay argagexisada keentay iyo taageerada looga rabo in lagu ciribtiro,” ayuu Cabdiraxmaan ku yiri qoraalkiisa.

Sidoo kale waxa uu qoraalkiisa iskula xiriiriyay dhacdooyin dhacay 2005 illaa 2007-dii, kuwaasi oo iftiiminaya halka ay taagan tahay Soomaaliya iyo meesha ay ka imaatay.

Shirka Soomaliya iyo Dalalka Safka hore ayaa waxa lagaga arrinsanayey sidii loo mideyn lahaa howl-galada lagu cirib-tirayo argagixisada, ayada oo madaxda ay isla garowsadeen baahida loo qabo iskaashi sare loogu qaadayo garab is-taagga dalalka deriska ah ee la xiriira dagaalka ay Soomaaliya kula jirto Al-Shabaab.

Hoos ka aqriso qoraalka Cabdiraxmaan oo dhameystiran.

Sanadkii 2005, Nairobi oo xilligaa fadhi u ahayd Baarlamaankii KMG ahaa ee Dawladda Federaalka, ayey Xildhibaannadii kuraasta isla dhaceen kadib markii ay isku khilaafeen in Soomaaliya la geeyo ciidan ka socda dalalka safka hore, waxaa xilligaa si gaar ah loo diiddaanaa Itoobiya.

17 sano ka dib dawladihii safka hore ayaa maanta Muqdisho ku shiraya, iyagoo gurmad ciidan iyo guluf colaadeed looga rabo dagaalka argagexisada Al-Shabaab ka dhanka ah.

Xilliga kuraasta la isla dhacayo dooddu waxay ahayd derisku dano toos ah oo afsaar ah ayey dalkeena ka leeyihiin, sidaas darteed laguma kalsoonaan karo, halka doodda deriska ay ahayd in halista amni darrida Soomaaliya ay iyaga toos u taabanayso, waxayse ku dhamaatay in safka hore laga reebo oo Uganda, Burundi iyo Sierra Leone la keeno.

Sanadkii 2006, markii ay guuldaraysteen wadahaladii Midowgii Maxkamadaha iyo Dawladdii KMG ahayd, saraakiil ka tirsan Maxkamadaha ay farriimo hanjabaad ah Itoobiya warbaahinta u mariyay, durba Itoobiya hadalkii bay la booday, waxayna ku marmarsiyootay in halistii amni ay durba dig soo tiri, iyadoo taageero caalami ah wadata ayey cagta marisay Maxkamadihii.

Sanadkii 2007, markii la aasaasay Isbahaysigii dib u xoraynta Soomaaliya, kooxda Al-Shabaab ayaa gooni isku taagtay, kadib weerarro iyo afduub ay gudaha iyo xadka Kenya ka gaysteen, Kenya oo iyaduna ku doodaysa in ay Soomaaliya halis amni kaga imaanayso ayaa sanadkii 2011 gudaha u soo gashay waddanka.

Dawladihii xilka iskaga danbeeyey ayaa Kenya iyo Itoobiya u oggolaaday in ay AMISOM ka mid noqdaan, Jabuutina way ku soo biirtay, maadaama aysan ka maqnaan karin, mar haddii dawlidihii kale ay Soomaaliya galeen.

Maraykan oo hor kacayey taageerada caalamiga iyo Itoobiya oo hawlgalka gudaha wadday, labaduba ma inkirsana in faragelintii iyo duullaankii Itoobiya uu qayb wayn ku lahaa soo ifbaxa iyo kobaca kooxda Al-Shabaab.

Dhinac waa ka ayaan dari oo ah in dawladihii aan la tartami lahayn, kulana loollami lahayn hoggaanka Geeska Afrika ay maanta gurmad ciidan inoo yihiin, Soomaalidu waxay ku maahmaahdaa

“Lax waliba shillinkii ay is dhigtaa lagu gawracaa”!!

Dhinaca kale, yididdiilo ayaa muuqata maadaama shirka uu Muqdisho ka dhacayo, taasoo ka dhigan in dawladu Soomaaliya ay nabad la tahay deriskeeda, iyaduna marti gelinta, ajandaha iyo hoggaanka shirka leedahay, ciidanka Soomaaliya uu hoggaanka u hayo dagaalka argagexisada ka dhanka ah, waxaase aragti, istiraatiijiyad iyo xeeladba u bahaan maaraynta is diiddada faragelintii shalay argagexisada keentay iyo taageerada looga rabo in lagu ciribtiro.

Taasi waa jebinta qandhada cudurka oo ah sidii aan isaga dulqaadi lahayn argagexisada arxan laawayaasha ah ee ina baday in aan ajnabi asaageen ah maciinsano?.

Waxaanse is moogaysiin iyo dhalanteed lagu dhaafi karin in aan dhab uga wada hadalno sababaha keenay cudurka asaageen naga reebay? Sideen qabyaaladda, gobolaysiga, kooxaysiga, musuqa, eexda, qof jecylasiga iyo danaysiga shakhsiga ah uga bixi karnaa ama u dhimi karnaa?.

Wadajirna ugu duubannaa ka shaqaynta danta guud, saraynta sharciga iyo dhismaha dawlad loo siman yahay oo xaqsoor ku dhisan, taasoo ilaalisa xuquuqda muwaadinka, iyo danta qaranka

Muqdisho (Caasimada Online) – Kooxda Al-Shabaab ayaa markale toddobaad gudihiis soo bandhigtay magaca iyo beesha uu kasoo jeeday mid kamid ah raggii fuliyay weerarkii dhawaan lagu qaaday xarunta gobolka Banaadir.

Kooxda ayaa ninkaan 2-aad ee ay shaacisay inuu kamid yahay raggii fuliyay weerarkii gobolka Banaadir ku sheegtay magaciisa Nuur Maxamed Suleymaan (Cabdi-Qani).

Cabdi-Qani ayaa cod ay baahiyeen warbaahinta Al-Shabaab, oo laga duubay kahor inta ay maleeshiyada weerarka kusoo qaadin xarunta ayaa wuxuu ku sheegay inuu kooxda kusoo biiray horaantii 2015-ka.

Sidoo kale waxa uu sheegay in uu kasoo jeedo beesha Gaaljecel, gaar ahaan Makaahiil Cumar Mataan.

“Wax naxariis ah oo aan idin galeyno majirto, xataa ahow kan aabaheen dhalay mar hadda safkaas gashay ku dhaafi mayno. Anaga magaalo uma dagaalano hada ku faaneysan magaalo ayaa qabsanay,” ayuu ku yiri wareysi laga qaaday ninkaan intii aysan maleeshiyada weerarka ku qaadin xarunta maamulka gobolka Banaadir oo ay baahisay warbaahinta kooxda.

Al-Shabaab ayaa inta badan soo bandhigta wareysiyo ay ka duubaan maleeshiyada weerarada fulisa, kuwaasi oo laga dheehan karo in dhalinyaradaas lagu maran-habaabiyay diinta, laguna shubay fikir qaldan oo galaaftay nafahooda.

Isniintii ayay aheyd markii ay kooxda soo bandhigtay ninkii 1-aad ee kamidka ahaa raggii fuliyay weerarkii dhawaan lagu qaaday xarunta gobolka Banaadir, kaasi oo lagu magacaabi jiray Cilmi Cumar Xasan Afrax (Yaxye).

Yaxye ayaa sida uu sheegay kasoo jeedo beesha Daa’uud ee Abgaal, oo ah beesha uu sidoo kale ka dhashay guddoomiyaha gobolka Banaadir Yuusuf Madaale.

22-ka bishii hore ayay aheyd markii dagaal-yahaano ka tirsan kooxda Al-Shabaab ay weerar qaraxyo ku billowday ku qaadeen xarunta maamulka gobolka Banaadir, kuwaasi oo markii dambe dagaal toos ah la-galay ciidamada dowladda.

Maleeshiyaadka Shabaab ee weerarka soo qaaday ayaa gudaha u galay dhismaha, inkasta oo saacado kadib lasoo afjaray, waxaana weerarkaas ku dhintay illaa 5 qof oo rayid ah, halka ay ku dhaawacmeen 4 ruux oo kale, sida ay sheegtay dowladda federaalka Soomaaliya.

Maleeshiyaadka Shabaabka ayaa ahaa kuwa lugaynaya, iskuna ekaysiiyay ciidamada Qaranka si ay halkaas usoo gaaraan, wuxuuna weerarkaas ku soo aaday, xilli muddooyinkii dambe ay kooxda culeyska soo saartay magaalada Muqdisho kadib dagaalka culus ee kaga socda gobolada dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamo ka tirsan kuwa howl-galka Midowga Afrika ee ATMIS ayaa maanta wiil dhalinyaro ah ku dilay isgoyska Ceel-gaabta ee magaalada Muqdisho.

Wararka ayaa sheegaya in askarta ATMIS ay illaa laba xabadood ku dhufatay wiilka dhalinyarada ah, oo kamid ahaa ciyaalka darbi jiifka.

Askartan ayaa markii dilka ay geysteen kadib waxay ciidamada dowladda ee ku sugan koontaroolka laga galo Madaxtooyada ee Ceel-gaabta u diideen gaadiidka ay wataan ciidamada ATMIS inay ka gudbaan halkaasi.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in dilka wiilka dhalinyarada ah uu ka dhashay banaanbax illaa hadda socda, kaasi oo ka dhan ah ciidamada ATMIS oo la sheegay inay si bareer ah u geysteen dilka.

Dadweyne ka careysan dhacdadan ayaa waxay xirteen wadada isgoyska Ceel-gaabta, iyaga oo dhigaya banaanbax ay ku dalbanayaan in cadaalad loo helo dilkaas.

Ma jiro illaa iyo hadda wax hadal ah oo kasoo baxay laamaha amniga dowladda oo ku aadan dhacdadaan maanta ka dhacday magaalada Muqdisho.

Inta badan ciidamada kala duwan ee Muqdisho ku sugan ayaa dilal ka geysta gudaha caasimada, kuwaas oo aad u kordhay bilihii lasoo dhaafay, taasi oo walaac ku abuurtay dadka rayidka ah.

Baydhabo (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowladda federaalka Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud iyo wafdi uu hogaaminayo ayaa maanta gaaray magaalada Baydhabo ee xarunta Kumeel-gaarka ah ee maamulka Koofur Galbeed.

Madaxweynaha iyo wafdigiisa ayaa waxaa si weyn ugu soo dhaweeyay garoonka Shaati Gaduud madaxweynaha Koonfur Galbeed Cabdicasiis Lafta-gareen, guddoomiyaha golaha shacabka Aadan Madoobe iyo masuuliyiin ka kala tirsan golayaasha maamulkaasi.

Safarka madaxweyne Xasan Sheekh ee Baydhabo ayaa la xiriira gunaanadka shirka dib-u-heshiisiinta Koonfur Galbeed oo muddooyinkii dambe ka socday halkaas, kaasi oo uu furay 17-ka bishii hore.

Shirkan ayaa afar maalin kahor galay wajigiisa labaad, waxaana lagu wadaa in dhawaan lasoo gaba-gabeeyo, ayada oo saacadihii lasoo dhaafay ay magaalada ka socdeen kulamo loogu gogol xaarayo mira-dhalka shirkan oo xaqiijinaya Koonfur Galbeed heshiis ah.

Amaanka guud ee magaalada Baydhabo ayaa aad loo adkeeyay, ayada oo guddoomiyaha Golaha Shacabka Sheekh Aadan Madoobe uu xalay la kulmay Midowga Musharraxiinta, Golaha Badbaadada iyo Madasha Samatabixinta Koonfur Galbeed.

Sheekh Aadan Madoobe ayaa masuuliyiintan wuxuu kala hadlay dardar-gelinta wajiga labaad ee shirka dib-u-heshiisinta Koonfur Galbeed, isaga oo u sheegay in si habsami leh loo sii amba qaado wajiga labaad.

Wajiga labaad ee shirka ayaa lagaga arrinsanayay hanaanka geedi socodka nabada, sidii guul mira-dhal leh loogu gaari lahaa gogosha taala magaalada Baydhabo, si dalka looga xorreeyo kooxda Khawaariijta Al-Shabaab.

Si kastaba, Arrimahan ayaa imanaya iyada oo lagu wado in wajiga 2-aad ee dagaalka Al-Shabaab uu ka billowdo deegaanada Koonfur Galbeed, oo inta badan ku jira gacanta kooxda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Agaasimaha hay’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugidda Qaranka ee NISA Mahad Maxamed Salaad ayaa tan iyo markii uu yimid hay’adda wuxuu isbeddelo waaweyn ku sameeyay hanaankii ay NISA u shaqeynaysay, taasi oo sanadihii dambe si weyn ugu dhex-milantay arrimaha siyaasadda.

Marka la iga imaado dib u qaabeynta NISA, sidoo kale waxa uu Mahad qaaday tallaabooyin qeyb ka ah qorshaha dowladda ay kula dagaalameyso kooxda Al-Shabaab, wuxuuna gudaha Muqdisho ka qortay dhar cad aad u badan, sida ay Caasimada Online u xaqiijiyeen illo-wareedyo lagu kalsoonaan karo.

Mahad ayaa magaalada Muqdisho kusii dhex daayay dhalinyaro dharcad ah, si looga hortago falalka Shabaab ay ka fuliyaan gudaha caasimada dalka, islamarkaana ay hay’adda ugu suurta-gasho inay ka hortagto isku-dayada guracan ee kooxda.

NISA ayaa xilligaan kaalin muhiim ah uga jirta dagaalka ka dhanka kooxda Al-Shabaab, ayada oo kor u qaaday howl-galada dhulka iyo cirka ee ay hay’adda ku bartilmaameedsaneyso xubnaha kooxda, kuwaasi oo mararka qaar iska kaashadaan saaxiibada caalamka.

NISA ayaa sidoo kala haatan leh saraakiil dharcad ah oo jooga meelo ay kamid yihiin baraha kontaroolada gudaha iyo daafaha caasimadda si lamid ah garoonka diyaaradaha Aadan Cadde.

Agaasimaha cusub oo durtaba ay muuqato natiijada isbeddelada uu ka sameeyay NISA, ayaa sidoo kale waxa uu ka shaqeeyay sidii ay hay’adda u yeelan lahayd sharci ay ku dhaqanto, si aysan madaxdeeda iyo hay’adda laftigeeda u dhaafin xuduudeeda.

Sharciga NISA oo wax badan ka tari doona hab-tacaamulka hay’adda ee dadka ay soo xirto iyo guud ahaan hab-dhaqankeeda ayaa waxa hore u ansixiyay Golaha Wasiirada, ayada oo la horgeeyay Golaha Shacabka.

NISA ayaa waxay hadda ku biireysa ciidanka iyo laamaha amniga ee sharciga ah ee dalka uu leeyahay, in sharci ay yeelato waxa laga faa’iidi doono in la helo dariiq isla xisaabtan maadama sharcigu yahay aas-aaska hay’add walba.

Si kastaba, Khubarada amniga ayaa qaba in muhiim tahay in hanaanka shaqo qorista hay’adda lagu saleeyo xirfad iyo in ay iska dhex arkaan qeybaha kala duwan ee deegaanada Soomaalida taasi oo sarre u qaadi karta wada-shaqeyn iyo kalsooni ay ka hesho shacabka.