Muqdisho (Caaismada Online) – Siyaasiga caanka ah Mudane Cabdullahi Maxamed Cali (Sanbaloolshe) ayaa wareysi cusub oo uu bixiyey wuxuu kaga hadlay xaaladda siyaasadeed ee dalka, gaar ahaan arrimaha soo kordhay iyo sidoo kale doorashooyinka dalka 2021-ka.

Ugu horreyn wuxuu shaaca ka qaaday in xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya ay yeelatay weji cusub, isla-markaana ay sidii hore aad uga wanaagsan tahay.

“Xaalka sidii hore waa ka fiican yahay waa lasoo wada miirsaday, awalba miir la’aanta dhinac ayey u badneyd,” ayuu yiri siyaasiga caanka Sanbaloolshe

Sidoo kale Sanbaloolshe oo hore usoo noqday taliyihii hay’adda NISA ayaa weerar afka ah ku qaaday madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday iyo ra’iisul wasaaraha xilka sii-haya, isaga oo tilmaamay in Farmaajo uu rabo inuu Rooble ku baabi’iyo xubnaha mucaaradka.

“Ra’iisul wasaare Rooble maanta (To Day) waa nin warqad cad ah, Farmaajana wuxuu rabaa inuu u diro in mucaaradka uu soo baaba’sho,” ayuu markale yiri Sanbalooshe.

Waxaa kale oo uu intaasi sii raaciyey “Mucaaradka haddii Farmaajo af ilka leh ku qaniini jireen, maantana waa in Rooble af aan ilko laheyn ay ku qaniinaan,”.

Ugu dambeyn wuxuu kula taliyey ra’iisul wasaaraha in uusan qaadan talada Farmaajo iyo ciidamadiisa, si ay miro dhal u noqdaan dadaallada oo haatan wado ra’iisul wasaare Rooble.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, iyada oo dowladda Soomaaliya iyo mucaaradka ay heshiis ku gaareen magaalada Muqdisho, si loo amba-qaado wada-hadalladioi doorashooyinka dalka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faah faahino dheeraad ah ayaa waxaa laga helayaa dhacdo xanuun badan oo xalay ka dhacday duleedka magaalada Muqdisho, kadib markii uu dhisme qadiimi ahaa kusoo dumay barakacayaal degan gudaha deegaanka Garasbaaley.

Wararka ayaa sheegaya in darbigan oo ay hoos daganaayeen qoysas dan-yar ah oo kasoo barakacay Shabeelaha Hoose ay ku dhinteen ugu yaraan illaa sideed qof oo ay ku jireen hooyo iyo 5 caruur ah oo ay dhashay, iyadoo ay dhaawacyo soo gaareen illaa 4 qof oo kale.

Mid ka mid ah dadka deegaanka oo la hadlay warbaahinta ayaa sheegay in burburka dhismahaasi uu sababay roobkii maalmihii lasoo dhaafay ka da’ayey caasimadda.

“Darbi dheer oo qadiimi ah ayaa dadkaan kusoo dumay, waxaana ku dhintay 6-ruux oo kala ah Hooyo, carruurteeda & dad kale oo ay deris ahaayeen, afar ruux oo dhaawac ah labo kamid ah waa ay dhinteen, sababta burburka darbiga sababtay waa roobkii ugu dambeeyay ee da’ay oo jilciyay dhismaha,” ayuu yiri qof ka mid ah dadka deegaanka.

Sidoo kale waxaa haatan socda qaban qaabada aas loo sameynayo dhammaan dadkii ku dhintay dhacdadaasi oo ahaa barakacayaal degan waaxda afaraad ee Garasbaaley.

Ma’ahan dhacdo ugub ah, waxaana marar badan gudaha magaalad Muqdisho ka dhacay dhimasho iyo dhaawac oo ay sababeen burburka dhismooyin ku yaalla caasimada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Golaha Midowga Musharaxiinta xilka Madaxweynaha Soomaaliya ayaa soo dhoweeyey allaabadii ururka Midowga Afrika uu Soomaaliya ugu soo magacaabay Madaxweynihii hore ee dalka Ghana John Dramani Mahama oo noqonaya u qaabilsanaha Midowga Afrika ee dhexdhaxaadinta khilaafka doorasho ee ka jira Soomaaliya.

“Waxaan uga mahadcelineynaa Midowga Afrika taageerada joogtada ah ee ay siiyaan dadka Soomaaliyeed, gaar ahaana dadaallada dhismaha nabadeed ee ka socda guud ahaan dalka. Waxaan ku rajo weynahay in ergayga cusub uu si dhakhso leh oo dhab ah ula macaamili doono dhammaan daneeyayaasha arrimaha siyaasadda ee Soomaaliya, waxaan ka rajo qabnaa inuu ka shaqeeyo kala guur habsami leh iyo dhaqan galinta heshiiskii 17-kii Sebtember oo aas-aas u ah qaadashada doorashooyinka qaranka ee dastuurku jideeyay,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeed kasoo baxday midowga musharaxiinta.

Sidoo kale golaha ayaa qoraalkaan ku balan qaaday inuu si buuxda ula shaqeyn doono Ergeyga cusub iyo kooxdiisa, iyagoo ka  codsaday daneeyayaasha kale ee siyaasadda dalka inay la shaqeeyaan Ergaygan cusub.

Sidoo kale Golaha ayaa u kala eexasho ku eedeeyey La-taliyaha sare ee siyaasada kooxda dhexdhexaadinta Midowga Afrika, waxayna musharaxiintu qoraalkaan ku codsadeen in dib u eegis lagu sameeyo magacaabidiisa.

“La-taliyaha sare ee siyaasada kooxda dhexdhexaadinta Midowga Afrika Mr. Babatunde Taiwo, intii uu ka shaqeynayay Soomaaliya, waxuu si furan u baacsaday, isaga iyo qaar kale oo ka tirsan hoggaanka AMISOM, koorsooyin siyaasadeed oo xad gudub u ah waajibaadkiisa, isla markaana si dhab ah oo taban uga qayb qaatay dhibaatadii ka dhacday dalka, haatana waxaa loo xilsaaray dhexdhexaadin. Markii aan dib-u-eegista iyo latashiga ballaadhan la yeelanay Mr. Taiwo waxqabadyadiisii ​​hore iyo faham la’aantiisa dhaqanka Soomaalida,” ayaa lagu yiri qoraalka.

Golaha Midowga Musharaxiinta ayaa sheegay inay si dhab ah uga walaacsan yihiin muhiimada uu leeyahay xilkaan Qaran ee uu hayo Babatunde Taiwo iyo tuhunka ay ka qabaan, iyagoo soo jeediyey in laga bedelo.

“Goluhu si niyad sami ah ulama shaqeyn karo Mudane Taiwo. Waxaan rajeyneynaa kana codsanayaa in Midowga Afrika inuu si xushmad leh uga fiirsado magacaabistiisa,” ayaa lagu yiri war-saxaafadeedka midowga musharaxiinta.

Madaxweynaha Guddiga Midowga Afrika Moussa Faki Mahamat ayaa xalay madaxwaynihii hore ee dalka Ghana, John Dramani Mahama u magacaabay inuu noqdo ergayga gaarka ah ee dhex-dhexaadinta is-mari waaga doorashada Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimadda Online) –  Wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya Maxamed Cabdirisaaq Maxamuud oo su’aalo lagu weydiiyey barta ClubHouse ayaa sheegay in Soomaaliya ay ka maarmi karto dhaqaalaha lagu taageero ee dibedda ka yimaada.

“Jawaabta su’aasha ku saabsan maka maarmi kartaa dhaqaalaha nalagu taageero waa haa waan ka maarmi karnaa,” ayuu yiri.

Wuxuu sii raaciyey “Si aan uga maaranno, waxaa loo baahan yahay Soomaalida inay fahmaan inaan leenahay dal aad iyo aad qani u ah dadkiisuna ay aad faqri u yihiin. Dad badan waxaa laga yaabaa in ay dalalka Kahliijka u arkaan kuwo qani ah. Haddaad fiiriso Sacuudiga, Kuwait, Imaaraadka waxay leeyihiin Shidaal, intooda badan waxay leeyihiin Shidaal kaliya.”

Wasiirka ayaa ku dooday in Soomaaliya ay kaalin wanaagsan geli lahayd haddii ay soo saari kari lahayd shidaalkeeda.

Waxa uu intaas ku daray inuu arkay daraasado la sameyey sanadkii 2009 taasoo lagu sheegay in Soomaaliya haddii lasoo saaro shidaalkeeda ay adduunka lambar saddex ka gali lahayd hodontinimada caalamka.

“Soomaaliya waxay leedahay Shidaal aad u badan. 2009-kii daraasado aan arkay qeexayeen in Soomaaliya haddii lasoo saaro shidaalkeeda ay adduunka lambar toddobo ka gali lahayd. Dhowr sano kaddib waxaan arkay daraasad kale oo sheegeysa in Soomaaliya haddii shidaalkeeda lasoo saaro ay noqon lahayd lambar saddex. Shidaalka waxaa noo dheer waxa la yiraahdo gaaska dabiiciga ah. Adduunka waxaa kaalinta koowaad uga jira Ruushka, kaalinta labaad waxaa ku jirta Qadar, sida aan filayo, Soomaaliyana waxaan u maleynayaa in ay labadoodaba meel la mid ah haddiiba aysan ka badneyn ay gaarsiin lahayda” ayuu yiri.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wararka laga helayo gobolka Shabeelaha Hoose ee Koonfur Galbeed ayaa sheegaya in ciidamada dowladda saacadihii lasoo dhaafay ay howl-gallo qorsheysan ka sameeyeen deegaano iyo tuulooyin dhowr ah oo ka tirsan gobolkaasi.

Howl-gallada ayaa waxaa xigay iska hor imaadyo kooban oo dhex-maray labada dhinac, kuwaas oo geystay khasaare kala duwan oo isugu jiro dhimasho iyo dhaawac.

Ciidamada ayaa lagu soo warramayaa inay la wareegeen deegaanada kala ah Shaam-Garre, Raqaleey, Raydableey, Goloole, Caanooleey iyo Gumeysidiid ee gobolka Sh/Hoose.

Saraakiisha hoggaamineysay dhaq-dhaqaaqyadaasi ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday inay khasaare xoog-leh gaarsiiyeen dagaalyahanada kooxda Al-Shabaab.

Weli ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay dhinaca Shabaab oo ku aadan howl-galladaasi ee ay guulaha ka sheegatay dowladda federaalka ah ee Soomaaliya.

Shabeelaha Hoose oo ay weli ku xoogan tahay kooxda Al-Shabaab ayaa waxaa ka dhaca dagaallo xoogan oo u dhexeeya ciidamada dowladda iyo dagaalyahanada Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Qaramada Midoobay, gaar ahaan hay’addeeda cuntada iyo beeraha ee FAO ayaa war kasoo saaray xaaladda adag ee Soomaaliya, iyada oo ka digtay daadad ku soo wajahan dalka, iyada oo laga cabsi qabo inay da’aan roobab xoogleh.

FAO ayaa sheegtay in wabiga Shabelle uu buux-dhaafsamay, isla-markaana uu kar-kaaraha jabsaday dhinaca magaalada Jowhar ee caasimada maamulka HirShabelle.

Sidoo kale hay’adda ayaa ugu baaqday dadka degan hareeraha wabiga inay muujiyaan feejignaan dheeri ah, si looga fogaado waxyeelo ka soo gaarta fatahaadaha

“Waxaa ugu daran biyo-xireenka iyo qararka wabiga oo daciif ah, kuwaas oo durba fatahaad ku billaabay Jowhar. Bulshooyinka ku nool hareeraha wabiga Shabeelle waa inay taxadaraan, maadaama qul-qulka webiga la fiłayo in biyahu soo dhaafaan jiinka wabiga dabayaaqada todobaadkan” ayaa lagu yiri baqayn ka soo baxday hay’adda cunada ee FAO.

Sidoo kale waxay hay’addu ku baaqday in si wadajir ah looga hortego daadadkaasi, si loo bad-baadiyo shacabka, loogana hortego waxyeelo ka dhalata fatahaadaha soo noq noqday.

Soomaaliya ayaa haatan wajaheysaa xaalad adag oo ka dhalatay arrimaha doorashooyinka, waxaana haatan ugu sii darsamay kuwa  kale oo bani’adanimo oo ka dhashay fatahaadaha.

Laascaanood (Caasimada Online) – Guddiga nabad-gelyada gobolka Sool ee Somaliland ayaa soo saaray siddeed qoddob oo lagu xoojinayo amniga gobolka, kadib shir ay ku yeesheen magaalada Laascaanood.

Guddiga ayaa gebi ahaanba mamnuucay qaadashada hubka sharci darrada ah iyo gawaarida aan taarikada lahayn ee magaalada dhex-socda, kuwaasi oo wajahi doona ciqaab adag.

Qodobada ay soo saareen guddigaan ayaa sidoo kale waxaa lagu xakameynayaa socodka gaadiidka ee habeenkii xiliga dambe, sida ay isla qaateen xubnaha guddiga nabad-gelyada gobolka Sool.

Gobolka ayaa muddooyinkii dambe wajahayay falal amni darro, ayada oo magaalada Laascaanood ee caasimada gobolkaas ay ka dhaceen dilal qorsheyn iyo qaraxyo aan hore looga baran Somaliland.

Hoos ka aqriso 8-qoddob ee guddigu soo saaray:

1- Qabashada Hubka
2- Gadiidka aan Taarikada lahayn
3- Adkaynta Nabadgelyada Wakhtiga kala guurka
4- Qoriga la qabto in lahaynayo Saddex bilood oo u dhiganta 90 cisho
5- Qofkii aan Ciidan ahayn ee lagu qabto Tuute isagoo xiran sharciga in la horgaynayo.
6- in aan hub lagu qaadan karin magaalada dhexdeeda qofkii lagu qabtananuu yahay dambiile sharcigaana la horgaynayo.
7-Baabuurta wareegta Saacadaha dambe habeenkii ee la garan waayo shaqada ay hayaan in la qabanayo.
8-Baabuurta Bersoll (Bacda lagu dhajiyo Muraayada) leh waa laga goynayaa.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha muddo xileedkiisu dhammaaday Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa xalay kulan afur ah kula qaatay Madaxtooyada Qaranka qaar ka mid ah ganacsatada Soomaaliyeed.

Farmaajo ayaa ku bogaadiyay doorka ay ka qaateen horumarinta dhaqaalaha dalka, xoojinta fursadaha shaqo ee dhallinyarada iyo dib u dhiska kaabeyaasha dhaqaalaha.

Madaxweyne Farmaajo ayaa tilmaamay in Dowladdu ay ka miro-dhalisay qorshaha lagu yareynayey musuqmaasuqa hantida dadweynaha iyo eexda dhanka shaqada, taas oo xoojisay kalsoonida ganacsatada Soomaaliyeed ay ku qabaan hannaanka Maaliyadeed ee dalka, horseedna u noqotay in la joogteeyo mushaharaadka shaqaalaha iyo ciidammada.

“Ganacsatada Soomaaliyeed waxa ay garab xooggan ugu yihiin Dowladda fidinta adeegyada aas-aasiga ah, joogteynta xuquuqda shaqaalaha iyo ciidamada, Barnaamijkii Is-xilqaan ee dib loogu dhisayo xarumihii danta guud iyo kaabeyaasha dhaqaalaha, iyaga oo wakhtiyada adagna safka hore kaga jira gurmadka iyo samatabixinta dalkeenna. Dareenkiinna waddaniyadeed iyo doorkiina samafal waa mid ay idiin ogyihiiin shacabka iyo dowladda Soomaaliyeed,” ayuu yiri Farmaajo.

Dhankooda, Ganacsatada ayaa u faahfaahiyey Farmaajosaamaynta xanuunka Safmarka ah ee COVID-19 uu ku yeeshay dhaqdhaqaaqa ganacsiga iyo dhaqaalaha dalka, mudnaanta ay siinayaan nabadda oo aas-aas u ah kobaca ganacsiga iyo sida ay uga go’an tahay in la sii amba-qaado qorsheyaasha miro-dhalka ah ee dib u dhiska dalka, loona xaqiijiyo dal iyo dowlad ay ku soo hirtaan maalgashadeyaashu.

Kulankan waxaa goobjoog ku ahaa Wasiirka Maaliyadda Cabdiraxmaan Ducaale Beyle, Wasiiru-dowlaha Ganacsiga iyo Warshadaha Cabdulqaadir Shariif Sheekhuna Maye, Madaxda Rugta Ganacsatada Soomaaliyeed iyo Agaasime ku Xigeenka Guud ee Madaxtooyada Mudane Cabdinuur Maxamed Axmed.
 

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Maamulka Galmudug Axmed Cabdi Kaariye Qoor Qoor ayaa maanta ka baaqday safar uu ku aadi lahaa magaalada Dhuusamareeb ee xarunta maamulka Galmudug. 

Xog ay heshay Caasimada Online ayaa sheegeysa in Madaxweyne Qoor Qoor ay saraakiishiisa dhanka ammaanka ku wargeliyeen in uusan ka dagi karin Dhuusamareeb, kadib duqeymo xalay saqdii dhexe lagu garaacay. 

Dagaalamayaasha Al-Shabaab ayaa xalay ku dhowaad 10 hoobiyo ku garaacay garoonka Dhuusamareeb iyo nawaaxigiisa waxaana wali jirta cabsi laga qabo in ay markale duqeeyaan. 

Wararka aan helnay ayaa tilmaamaya in Madaxweyne Qoor Qoor ay suurtagal tahay in safar dhulka ah ku tago Dhuusamareeb islamarkaana uu ka dago garoonka magaalada Cadaado si loo ilaaliyo bad qabkiisa. 

Madaxda maamulada Galmudug iyo HirShabeelle ayaa la filayaa in muddo maalmo ah soo joogaan degaanadoo iyagoo ka hor 20-ka bishaanna usoo laaban doono Muqdisho, si ay uga qeyb galaan shirka uu Iclaamiyay ra’iisul wasaare Rooble ee arrimaha doorashooyinka. 

Al-Shabaab ayaa bishii Novermber ee sanadkii hore duqeeyay diyaarad uu la socday Madaxweyne Qoor Qoor, taasoo ka kacday garoonka Dhuusamareeb inkastoo aysan jirin wax khasaare ah oo ka dhashay.

Tan iyo markii uu madaxweyne noqday Qoor Qoor, islamarkaana meesha laga saaray Ahlu-Sunna, kooxda Al-Shabaab ayaa kusoo xooogeysaneysay Galmudug, ayada oo Qoor Qoor uu noqday madaxweyne inta badan ku sugan Muqdisho, oo ka shaqeeya danaha Villa Somalia.  

Muqdisho (Caasimada Online) – Taliyaha ciidanka booliska Soomaaliya Jeneraal Cabdi Xasan Maxamed Xijaar ayaa galabta guriga uu magaalada Muqdisho ka degan yahay ku booqday Madaxweynihii hore ee dalka Sheekh Shariif Sheekh Axmed.

Sheekh Shariif ayaa qoraal uu soo dhigay bartiisa Facebook-ga waxa uu faahfaahin uga bixiyey waxyaabihii ay uga wada hadleen kulankaas iyo sidoo kale dardaaran uu u jeediyey Taliyaha.

“Waxaa booqasho noogu yimid taliyaha ciidanka Booliska Soomaaliyeed Gen Cabdi Xasan Maxamed Xijaar iyo saraakiil kale oo la socotay, iyadoon ka wada hadalnay arrimaha Amniga doorashooyinka iyo ahmiyadda ay Boolisku u leeyihiin,” ayuu Sheekh Shariif qoraalkiisa ku yiri.

Qoraalka Madaxweynihii hore ayaa intaas ku sii daray, “Waxaan is hoga tusaaleyney muhiimadda ay u leedahay doorashada in la iska kaashado amniga, iyagoo noo balan qaadey in Ciidanka Boolisku ay dhex-dhexaad u yihiin murashaxiinta oo aan loo adeegsan doonin arrima Siyaasadeed.”

Dhanka kale qoraal lagu baahiyey bogga twitter-ka ee Taliska booliska ayaa lagu sheegay in kulankaas looga wada hadlay sugidda ammaanka musharaxiinta ee xilliga doorashooyinka.

“Taliyaha Ciidanka Booliiska Soomaaliyeed Jeneraal Xijaar oo ay weheliyeen saraakiil ka tirsan booliska ayaa hoygiisa ku booqday Madaxweynihii Hore ee dalka Mudane Sheekh Shariif. Kulankan waxaa lagaga wada hadlay qorshaha sugidda amniga Musharaxiinta ee xilliga doorashooyinka,” ayaa lagu yiri qoraalka booliska.

Dalka ayaa hadda kadib u jeheysanaya doorashooyin, maadaama uu fashilmay mado kororsigii abuuray qalqalka siyaasadeed, qorshaha ugu weyn ee sugidda ammaanka doorashadana waxay mas’uuliyadi ka saran tahay booliska.

Ra’iisul wasaare Rooble ayaa maalin ka hor Muqdisho ka sheegay in mas’uuliyadda ammaanka magaalada uu si buuxda ugu xil-saaray taliska guud ee booliska Soomaaliya, xilligaas oo ay Muqdisho ka baxayeen ciidankii Badbaado Qaran ee furimaha uga soo baxay ka hor tagga mudo kororsiga.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Soomaaliya aya ka hadashay sababta ay dib ugu soo celisay xiriirkii diblomaasi ee Kenya oo go’aanaa ku dhowaad lix bilood, kaasi oo hadda dib loo billaabay Khamiistii tagtay. 

Wasiir ku xigeenka warfaafinta ee Soomaaliya, Cabdiraxmaan Yuusuf Al-Cadaala oo BBC-da u warramay ayaa sheegay in sababta ugu weyn ay Soomaaliya u golaatay inay soo celiso xiriirka ayaa ah in dalna aanu dal kale farogelin.

“Waxaa heshiiska aasaas u ahaa in dalna aan dal kale farogelin, in darsinimada la isxtiraamo, in waddankasta aanu sameyn tallaabo wax u dhimiyesa xornimadiisa, sida meesha ka muuqatana wax allaale wixi arrimaha gudaha Soomaaliya iyadaa iska leh mana ogolaaneyso in la farogeliyo, waana la isla gartay arrintaas iyada ah inaanay dhicin,” ayuu yiri Al-Cadaala.

Xiriirka labada dal ayaa sidoo kale kasii daray kaddib markii uu soo cusboonaaday muranka la xiriira lahaanshaha qeybo ka mid ah xadka dhinaca badda Soomaaliya, halkaas oo la sheegay inuu ku jiro kheyraad dabiici ah oo qiimo badan leh.

Soo celinta xiriirka labada dal ayaa waxaa ka shaqeysay Qatar, oo saami ku leh shirkadda Talyaaniga ee ENI oo iibsatay qeybo ka mid ah xirmooyinka shidaal ee dhul badeedka Soomaaliya ee Kenya ay sheegatay, taasi oo dhalisay shaki xooggan oo ku saabsan in labada dal ay qorsheynayaan heshiis maxkamadda ka baxsan. 

Hase yeeshee Al-Cadaala ayaa sheegay inaysan soo celinta xiriirka saameyn ku yeelanayn arrinta dacwadda badda.

“Wax saameyn ah oo ay ku yeelanayso ma jirto, sababtoo ah arrintaas ma ahan arrin quseeysa xiriirka diblomaasiyadeed ee labada dal, waa arrin soo jirtay intii aanu hakan xiriirka diblomaasiyadeed markii uu cilaaqaadka hakadayna socotay, hadda oo uu cilaaqaadka soo noqdayna waa ay sii socon doontaa waana arrin hotaalla maxkamad oo aan quseynin arrimaha siyaasadda,” ayuu yiri.

Soomaaliya ayaa xilligii ay jartay xiriirka Kenya ku eedeysay inay faro-gelin siyaasadeed ku hayso arirmaha gudaha dalka, mana cadda illaa iyo hadda wax isbeddel ah oo Kenya ay sameysay tan iyo markaas oo ka duwan arrimihii lagu eedeeyey.

Muqdisho (Caasimadda Online) – Wasiirka Arrimaha dibadda ee dowladda federaalka Soomaaliya Maxamed Cabdirisaaq Maxamuud ayaa ka hadlay waxyaabo badan oo ku saabsan sida ay u shaqeyso Wasaaradda arrimaha Debadda xilli uu ka qeyb galay barnaamij lagu qabtay barta Clubhouse.

Wasiirka oo Su’aalo badan la waydiiyey ayaa sharaxad ka bixiyey qodobo ay kamid yihiin Sida ay Soomaaliya ula dhaqanto safaaradaha iyo Beesha Caalamka, qaabka loo xusho safiirada iyo Soomaaliya haddi ay ka maarmi karto dhaqaalaha ay ka hesho beesha Caalamka.

Wasiir Maxamed Cabdirisaaq Maxamuud oo la waydiiyey sida ay wasaaradiisa ula dhaqanto safiirada hadalada kulul oo ay uga hadlayaan Soomaaliya soo dhigo baraha bulshada, iyadoo tusaalaha ahaan loogu soo qaatay qoraal ay Twitter-ka soo dhigtay mid ka mid ah safiirrada ajaanibta ah. Qoraalka ay dowladda Soomaaliya qoonsatay wuxuu ahaa in dowladda lagu amray inay awood wareejin sameyso.

Cabdirisaaq ayaa sheegay in marka hore ay tahay in la ogaado in Soomaaliya aysan ka maarmi karin beesha Caalamka maadaama uu sheegay aysan heysan dhaqaae.

Wasiirka ayaa sheegay in wasaaradiisa ay mar walba si hoose xiriir ula sameyso safiirada qoraalada ku saabsan Soomaaliya soo dhigo baraha Bulshada.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya ahna Guddoomiyaha Midowga Musharaxiinta Sheekh Shariif Sh Axmed ayaa xalay la kulmay qoysas carruur ay shalay uga dhinteen daadad xoogan oo ka dhashay roobkii ka da’ay magaalada Muqdisho.

Sheekh Shariif ayaa qoysaska uga tacsiyeeyay carruurtii ka geeriyootay, islamarkaana waxaa uu Allah ugu baryay inuu badal kheyr qaba iyo simmir ku irsaaqo qoysaska, isagoona  garab istaagna u muujiyay.

Xasan Cabdullaahi Gacal oo 5 Carrruur ah ku waayay musiibada, Aadan Jabriil Sheekh oo 3 carruur ah ka geeriyootay iyo waalidka 3 carruur ah oo hooyadood Cisbitaal la dhigay ayaa u mahad celiyey Madaxweynihii hore ee dalka iyo Xisbiga Himilo Qaran.

Sidoo kale Sheekh Shariif ayaa ugu baaqay dadka Soomaaliyeed in la caawiyo dadka dhibaatadu gaartay oo carruurtoodii ku waayay daadad ka dhashay roobkii ka da’ay Muqdisho, maadaama lagu jiro bisha barakeysan ee Ramadaan.

Ugu dambeyn Madaxweynihii hore ee Soomaaliya ahna Guddoomiyaha Midowga Musharaxiinta Shariif ayaa waxaa ugu baaqay dowladda federaalka inay wax ka qabato sababaha keenay in daadadku ku rogmadaan xaafadaha shacabku deggan yahay.

Qoysaskan ayaa waxaa shalay galab boqoda guddoomiyaha gobolka Banaadir Cumar Filish, wuxuuna u sameeyey ballan-qaad, hase yeeshee weli ma jirto wax la taaban karo oo ay dowladda u qabatay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Iyadoo weli ay socoto dhageyso dacwadda dilkii loo geystay guddoomiyihii degmada Hodan ayaa maxkamadda ciidamada qalabka sida waxay sii deysay 2 ka mid ah askartii lagu soo eedeeyey dilka marxuum C/raxmaan Dhagajuun.

Labada askari ee lasii daayey ayaa kala ah Cabdiraxmaan Isaaq Cabdullaahi iyo Xasan Abuukar Maxamuud (Buuqsane) oo ka mid ahaa 7 askari ee loo xiray dhacdadaasi.

Sii deynta raggan ayaa timid, kadib markii xeer ilaaliyaha maxkamadda ciidamada uu shaaciyey inuu eeda kala noqotay labadaasi oo askari oo ka mid ahaa ilaalada taliyaha saldhigga Booliiska degmada Waabari Maxamed Cabduqaadir oo loo yaqaano (Mooshin).

Sidoo kale waxay maxkamaddu sheegtay in labadaasi askari aysan qeyb ka aheyn ciidamadii ridday rasaasta lagu furay, laguna dilay Marxuumka.

Maxkamadda ayaa sidoo kale dhageysatay warbixinta guddi gaarka ahaa ee loo saaray, sida uu dhacay dilka Marxuum Cabdixakiin Cabdiraxmaan Ciise (Dhagajuun).

Allaha u naxariistee Marxuumka ayaa xilli habeen ah, gaar ahaan 21-kii Janaayo ee sanadkan lagu dilay isgoyska Howl-wadaag ee  magaalada Muqdisho, waxaana lagu wadaa inay maxkamadda ciidamada go’aan rasmi ah ka soo saarto dilka guddoomiyihii Hodan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaarihii hore ee Soomaaliya, Mudane Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke ayaa qoraal uu soo dhigay bartiisa Twitterka ayaa wuxuu kaga hadlay arrimo ku aadan dib u soo nooleynta xiriirka dalalka Soomaaliya iyo Kenya.

Cumar Cabdirashiid ayaa shaaca ka qaaday in arrin lagu farxo ay tahay dib usoo celinta xiriirka diblumaasiyadeed ee labada dal oo ah kuwa daris ah.

Sidoo kale wuxuu tilmaamay inuu soo dhoweynayo dhex-dhexaadinta iyo dadaallada ay waddo dowladda Qatar.

“Waa war faxad leh dib u soo nooleynta xiriirka diblomaasiyadeed ee Kenya. Waxaan sidoo kale jeclahay inaan soo dhaweeyo dadaallada dhex-dhexaadinta ee Qadar” ayuu yiri.

Ra’iisul wasaarihii hore ee dalka Cumar Cabdirashiid oo haatan ah Senator ka tirsan Golaha Aqalka Sare ayaa xusay inay tani xoojineyso ganacsiga ka dhexeeya Soomaaliya iyo Kenya.

“Si loo xoojiyo ganacsigeenna, una gudagalno geeddi-socodka horumarka waxaa lagama maarmaan ah in dib loo soo nooleeyo xiriirkeenna diblomaasiyadeed ee aan la leenahay adduunka,” ayuu hadalkiisa sii raaciyey Mudane Cumar Cabdirashiid Cali Sharmaarke.

Si kastaba dowladda Soomaaliya ayaa Khamiistii ku dhowaaqday inay dib usoo celisay xiriirka labada dowladood, kaas oo horey u go’ay dabayaaqada sanadkii hore 2020-kii, kadib markii ay dowladdu ku eedeysay Kenya inay faragelin ku heyso arrimaha Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka arrimaha dibedda xilka sii-haya ee Soomaaliya Maxamed Cabdrisaaq ayaa sheegay in dowladda federaalka ay dedejin doonto qabashada doorashooyinka dalka si looga hortago xasillooni darro, loogana dhaadhiciyo dalalka deeqaha bixiya inay fasaxaan lacagaha ay ka joojiyeen dowladda.

Maxamed Cabdirisaaq ayaa u sheegay warbaahinta Bloomberg ee Mareykanka in lacagtan deg deg loogu baahan yahay si loo bixiyo mushaharka shaqaalaha dowladda iyo ciidamada ammaanka.

Dowladda federaalka ayaa aad ugu xiran kalamada deeq bixiyayaasha, ayada oo dakhliga gudaha kasoo xarooda uu ka yar yahay bar ka mid ah miisaaniyadda sanadka ee xukuumadda. 

Waxay sanadkan heshay kaliya bar ka mid ah 100 milyan oo euro ama 120 milyan oo dollar, oo Midowga Yurub uu ballan-qaaday inuu sanad kasta ku taageeri doono muddo saddex sano ah, ayada oo inta kale laga hakiyey.

Dowladda ayaa ka digtay halista xasillooni darro sare u kacda, haddii aan la buuxin firaaqa dhanka miisaaniyadda, oo ay awoodi weyso inay iska bixiso mushaharka.   

“Haddii dowladda aysan awoodin inay sii waddo inay bixiso mushaharaadka shaqaalaha rayidka ah, iyo gaar ahaan ciidamada amniga, tani waxay gaysan kartaa dhaawac weyn,” ayuu yiri Maxamed Cabdirisaaq. “Waxaan hadda wadnaa wada-hadallo ku saabsan in lacagtaas lasoo fasaxo.”

Midowga Yurub kama jawaabin email ay u dirtay Bloomberg si ay arrintan uga jawaabaan.

Ra’iisul wasaare Maxamed Xuseen Rooble ayaa la filayaa inuu 20-ka May wada-hadallo ku saabsan qabashada doorashooyinka la yeesho madax goboleedyada, markaasi oo haddii heshiis lagu gaaro lagu dhowaaqi doono xilliga ay doorashooyinka dhacayaan.

“Waxay ku dhici karaan 90 maalmood gudahood, marka muddada la qabto,” ayuu yiri wasiirka arrimaha dibedda xilka sii-haya.