Garoowe (Caasimada Online) – Wasiirka Qorshaynta Puntland Maxamed Saciid Faroole ayaa si adag uga jawaabay eedeyn uu xalay u jeediyay Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Xamza Cabdi Barre, ee uu ku sheegay in maamulka Puntland uu fashilinayo barnaamijka deyn cafinta Soomaaliya.

Mudane Xamza ayaa sheegay in Puntland aysan dowladnimada Soomaaliyeed meeshii laga filayay ka taagneyn, islamarkaana caqabad ay ku tahay in dalka Soomaaliyeed iyo qarankaba laga cafiyo shan bilyan dollar lacag dhan.

Wasiirka Qorshaynta Puntland oo magaalada Garowe kula hadlayay kumanaan shacab ah ayaa waxa uu sheegay in maamulka Puntland aysan jirin wax mashaariic ah oo kasoo gaaray deymihii hore ee dowladda federaalka ah ay ku qaadatay magaca Soomaaliyeed.

“Deynta iyo cafinteeda, anigu wasiirka qorsheynta aheyd waxaa ka dhahaa anagga deyn na-laguma laha. Lacagta deynta ah ee Soomaaliya magacyadeeda ay dowladihii hore ku qaateen, waxay ahayd lacag mashaariic lagu fuliyay. Mashaariicdaas haddaanu nahay reer Puntland hal mashruuc nagama soo gaarin,” ayuu yiri Wasiirka Qorhsheynta Puntland.

Waxa uu sheegay in mashaariicda lagu fuliyay lacagaha deynta lagu leeyahay Soomaaliya, ay Puntland kasoo gaartay laba mashruuc oo kala ahaa; madaarada Boosaso iyo Garoowe, taasi oo uu sheegay inay aheyd deeq ay bixisay Talyaaniga.

“Puntland yeeli mayso deyn aysan waxba ka ogayn, oo aan lagala tashanin in laga cafiyo Soomaaliya,” ayuu sii raaciyay hadalkiisa Wasiir Maxamed Saciid Faroole.

Ugu dambeyntiina waxa uu sheegay in qaar kamid ah deymahaasi ay musuq-maasuqday dowladda Soomaaliya ee hadda jirta, “Waxay rabaan in shantii bilyan ee qaateen laga cafiyo, ayna qaatan laba boqol oo bilyan oo cusub oo anaga waxba nagala siin oo Soomaali inteeda kale lagu burburiyo.”

Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya ayaa xalay dalbaday in la kala saaro horumarka iyo siyaasadda, isaga oo sheegay in maamullada kale ee dalka ka jira ay ka shaqeeyeen nidaamkii dayn cafinta marka laga reebo Puntland, oo diiday inay kasoo qeyb gasho shirarkii gogol xaarka u ah arrimaha dayn cafinta.

Mudane Xamza ayaa ugu baaqay shacabka Puntland inay arrintaasi iska diidaan oo aysan bar madow ku noqon, inksta oo haddii arrintaasi lagu hungoobo mas’uuliyadda u saariyay maamulka jira ee uu hoggaamiyo Saciid Deni.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Saalax Jaamac ayaa maanta Muqdisho kadaah-furay madasha Iskaashiga horumarinta Soomaaliya iyo Beesha caalamka.

Madashan oo ay soo qaban-qaabisay wasaraadda qorshaynta, maal-gashiga iyo horumarinta dhaqaalaha, kaasi oo ah hannaan cusub oo wada-shaqayneed oo u dhaxeeya dawladda Soomaaliya iyo deeq-bixiyayaasha.

Wasiirka Wasaaradda Qorsheynta, Maalgashiga iyo Horumarinta Dhaqaalaha Dowlada Federaalka Soomaaliya Mudane Maxamud Beene-beene ayaa faah-faahin ka bixiyey muhiimadda ay madashan u leedahay umadda Soomaaliyeed, wuxuuna sheegay in madashan ay kor u qaadayso isku-dubbaridka iyo in mashaariicda la waafajiyo qorshayaasha horumarineed ee dalka.

Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka dalka ayaa sheegay in madashan ujeedkeedu yahay isku dubaridka iyo hagaajinta gargaarka iyo kaalmada horumarineed ee deeq-bixiyeyaashu siiyaan dalkeena.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in madashan ay kaalin muhiim ka qaadaneyso sidii loo yeelan lahaa madal ka shaqaysa iskaashi joogto ah, si looga wada shaqeeyo horumarka guud ee dalka.

“Xukuumadda Dan-Qaran waxay hiigsanaysa in dawladda la gaarsiiyo heer isku filnaansho iyo isku tashi ah,” ayuu yiri ra’iisul wasaare ku-xigeenka dalka oo ka dhawaajiyay hiigsiga fog ee xukuumadda uu qeybta ka yahay.

Madashan oo ay hor-kacayso dawladda Soomaaliya ayaa waxaa qeyb ka ah bulshada caalamka ee taageera horumarka Soomaaliya, ururrada bulshada rayidka ah iyo sidoo kale daneeyayaal kale oo caalami ah.

Garoowe (Caasimada Online) – Sida ay sheegayaan wararka inaga soo gaaraya magaalada Garoowe ee xarunta gobolka Nugaal ciidamo gadoodsan oo ka tirsan kuwa maamulka Puntland ayaa xirtay bar-kontarool oo ku yaalla waqooyiga magaalada Garoowe.

Ciidamadan oo ka tirsan kuwa Booliska Puntland ayaa la sheegay inay ka gadoodsan yihiin mushaar la’aan, taasi oo keentay inay xirtaan kontaroolka bari ee magaalada Garowe.

Kontaroolkan ay xirteen ciidamada gadoodsan ayaa muhiim u ah isku socodka dadka iyo gawaarida xamuulka, waxaana gebi ahaanba joogsaday isku socodka gaadiidka ku safra waddadaasi laamiga ah oo isku xirta magaalooyinka Garoowe iyo Boosaso.

Ciidankan oo ku hubeysan gaadiidka dagaalka ayaa waxay ku eedeyeen madaxweynaha maamulka ee Saciid Deni inuu mushaarkii ciidamada Puntland ku galay ololaha doorashada, xilli uu maamulkaasi ka taagan yahay khilaaf siyaasadeed xoogan oo ka dhashay arrimaha doorashooyinka,

Arrintan ayaa kusoo aadeysa ayada oo madaxweyne Deni uu ku sugan yahay magaalada Gaalkacyo ee gobolka Mudug, halkaasi oo uu ka wado ololaha siyaasadeed ee ururkiisa Kaah, kaasi oo taageero loogu raadinayo doorashooyinka uu qeybta ka yhay ee doorashooyinka qof iyo cod ah.

Horraantii bishaan ayay aheyd markii ay ciidamo gadoodsan oo ka tirsan kuwa maamulka Puntland ayaa xirtay bar-kontarool oo ku yaalla waqooyiga magaalada Gaalkacyo.

Ciidamadaas ayaa sidoo kale waxay ka gadoodsanayaan mushaar la’aan, iyaga oo sheegay in muddo dhowr bilood ah aysan qaadan wax mushaar ah, oo ay xuquuqdooda kaga maqan maamulka Puntland, sida ay sheegeen.

Ma ahan markii u horeysay ee ciidamo ka tirsan maamulka Puntland oo ka gadoodsan mushaar la’aan ay xirtaan baro kontarool, balse waa arrin dhowr jeer oo hore sidaan oo kale uga dhacday magaalooyinka Puntland.

Si kastaba, Maamulka Puntland ee uu hoggaamiyo Saciid Cabdullaahi Deni ayaa muddooyinkii dambe wajahayay culeyso uga imaanaya bulshada iyo siyaasiyiinta mucaaradka, kadib markii lagu eedeeyay in xukuumadda ay ku mashquushay meel-marinta damaca hoggaanka sare ee maamulkaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul wasaaraha xukuumadda federaalka Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Bare ayaa maanta wada-hadal gaar ah la yeeshay Danjiraha dowladda Indonesia u qaabilsan Soomaaliya, Dr. Maxamad Hery Saripudin.

Kulankan oo ay ra’iisul wasaaraha ku wehlinayeen howlwadeeno ka tirsan xafiikiisa ayaa waxaa looga hadlay arrimo ay ka mid yihiin xiriirka qotoda dheer ee u dhexeeya labada dal iyo sidii loo sii horumarin lahaa.

Sidoo kale waxa ay labada dhinac si gaar ah u dul istaageen muhiimadda ay leedahay in la dhiirrigeliyo iskaashi mug leh oo dhinacyada dhaqaalaha, dhaqanka iyo bulshada ah oo dhex mara labada waddan.

Dhanka kale, wasiirka arrmaha dibadda, Abshir Cumar Huruuse ayaa isla maanta kulan kan lamid ah la yeeshay safiirka Indonesia, Danjire Dr. Mohamad Hery Saripudin.

Wasiir Huruuse iyo Danjiraha ayaa waxa ay ka wada-hadleen xoojinta xiriirka labada dal iyo iskaashiga dhinacyada diblumaasiyadda, ganacsiga, waxbarashada iyo amniga.

Qoraal kooban oo ka soo baxay wasaaradda arrimaha dibadda iyo iskaashiga caalamiga ah ayaa lagu faahfaahiyay muhiimadda kulankan oo sidoo kale lagu soo qaaday fududaynta dalku-galka ( Visa) labada dal.

Sidoo kale waxa ay isla garteen labada mas’uul abuurista fursado ganacsi oo dhex-mara waddamada Soomaaliya iyo Indonesia.

“Waxaan isla garanay muhiimadda ay leedahay abuurista fursado ganacsi oo dhex-mara ganacastada labadeena dal, fududaynta dalku-galka ( Visa) labada dal, iyo inaan iska taageerno golayaasha caalamiga ah, Maadaama dalkeennu dadaal ugu jiro ka mid noqoshada xubnaha aan joogtada ahayn ee golaha ammaanka iyo qaadista cunaqabataynta hubka ee wakhtiga dheer ina saaran” ayuu yiri Wasiir Abshir Huruuse.

Halkan hoose ka daawo sawirrada:-

Balanballe (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya dhacdo xanuun badan oo ka dhacday agagaarka degmada Balanballe ee gobolka Galgaduud, kadib uu dil ka dhacay goob ay xilligaas ka socotay xaflad aroos ah.

Arooska ayaa isku beddalay tacsi, waxayna goobta oo ay ku sugnaayeen dadweyne fara badan oo faraxsan, balse goobta ayaa hal mar isku bedashay meel ay murugo taallo.

Dhacdada ayaa ka dhalatay dagaal dhex-maray laba wiil oo dhalinyaro ah oo ku sugnaa xafladda, kuwaas oo murmay, kadibna uu dhex-maray dagaal gacan ka hadal ah.

Wariye ku sugan degmada Balanballe oo la socday dhacdadaasi ayaa ka warbixiyay sida ay wax u dhaceen, waxaana uu sheegay in mid kamid ah wiilasha ay murmeen kadibna uu midkoo doontay qoray, sidaasina ku dilay wiilkii kale oo ay ku wada dagaalameen arooska.

“Meel u dhow degmada Balanballe ee gobolka Galgaduud waxaa xalay ka dhacday in laba wiil oo dhalinyaro ah oo ku sugnayd goob ay ka socotay xaflad aroos in dagaal uu dhex-maray, taasina ay keentay in wiil kamid ah uu halkaasi ku geeriyoodo,” ayuu yiri wariyuhu.

Sidoo kale wuxuu intaasi raaciyay  “Muran kadib mid kamid ah wiilasha ayaa hub doontay, kadibna uu soo qaatay qoray AK47 ah oo uu adeegsaday dilka”.

Dhanka kale waxaa deegaanka ay mashaqada ka dhacday gaaray ciidamo ka tirsan kuwa Booliska Galmudug, kuwaas oo ugu dambeyn gacanta kusoo dhigay eedeysanaha oo haatan ku xiran saldhigga degmada Balanballe ee gobolka Galgaduud ee bartamaha dalka.

Dilkan ayaa argagax ku reebay dadka deegaanka, madaama ay si lama filaan ah tacsi isugu beddashay xafladdii arooska ee ka socotay halkaasi.

Si kastaba, deegaanada Galmudug ayaa si weyn looga bartay dilalka la xariira aanooyinka qabiil, balse dhacdadaan ayaa ka bedalan, taas oo argagax ku reebtay dadka deegaanka.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaasaraha Soomaaliya Xamza Cabdi Barre ayaa hadalkii ugu adkaa kula hadlay maamulka iyo shacabka Puntland, xilli khilaaf xooggan uu ka dhaxeeyo labada dhinac.

Xamza, oo hadal ka jeediyey munaasabad ka dhacday degmada Kaaraan ee Muqdisho, ayaa Reer Puntland uga digay in taariikhda Soomaaliyeed aysan baal madow ugu qormin xilligan.

Ra’iisul Wasaare Xamza, oo aan looga baran hadallada adag, ayaa sheegay in Puntland aysan dowladnimada Soomaaliyeed meeshii laga filayay ka taagneyn, islamarkaana caqabad ay ku tahay in dalka Soomaaliyeed iyo qarankaba laga cafiyo shan bilyan dollar lacag dhan. 

Wuxuu kaloo uu sheegay inay hortaagan tahay in 400 macallin oo ka shaqeynaaya waxbarashada Puntland iyo in deegaanadeeda laga soo qoro askarta dowladda federaalka.

“Waxaan u sheegayaa dadka Soomaaliyeed ee reer Puntland ee walaalahay ah, ma mudnidiin taariikh madoow in Puntland ku qoranto, in la yiraahdo dayn cafintii Soomaaliya waa fashilantay, yaa fashiliyay Puntland, lama qaadan karo taas, waxaan codsaneynaa horumarka iyo siyaasadda in la kala saaro,” ayuu yiri Ra’iisul Wasaare Xamza oo shacabka Puntland ka codsaday inay diidaan wixii ka dhan ah arrinta dayn cafinta, kana hor-imaadaan ciddii ku lug leh.

“Dhallinyarada Puntland waxay xaq u leeyihiin inay shaqo ka helaan dowladda dhexe, ka badan 400 macallin ayaan diyaar u nahay inaan mushaar siino oo waxbarashada Puntland micno kusoo kordhiyaan, dhallinyarada haddaan cod ka rabno, waad fiican tihiin dhahno, marka ay shaqo heli lahaayeen, ma shaqadaan ka hor istaageynaa, maya, dhallinyarada waa in loo ogolaadaa inay shaqeystaan, dowladdooda waa inay u ogoladaa shaqooyinka,” ayuu yiri ra”iisul wasaare Xamza.

Ra’iisul wasaare Xamza ayaa is weydiiyay cidda mas’uul ka noqon doonta haddii la waayo dayn cafinta Soomaaliya, isagoo sheegay in maamullada kale ee dalka ka jira ay ka shaqeeyeen nidaamkii dayn cafinta marka laga reebo Puntland, oo diiday inay kasoo qeyb gasho shirarkii gogol xaarka u ah arrimaha dayn cafinta.

Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa ugu baaqay shacbaka Puntland inay arrintaasi iska diidaan oo aysan bar madow ku noqon, inkstoo haddii arrintaasi lagu hungoobo mas’uuliyadda u saariyay maamulka jira ee uu hoggaamiyo Saciid Deni. 

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Cabdullahi Aadan Kulane oo loo yaqaano (Kulane Jiis) oo war qoraal ah soo saaray ayaa ka hadlay howlgallada ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab ee haatan xoogooda uu ka socdo koonfurta iyo bartamaha dalka Soomaaliya.

Kulane Jiis oo weerar ku qaaday dowladda federaalka ayaa shaaca ka qaaday in la haystay fursad weyn oo loo adkaan karay Shabaab, balse dowladdii ay ka gaabiyay.

“Dagaalka lagula jiro Al-Shabaab waxa uu lahaa fursado gaar ah oo waawayn  loogana adkaan karo Al-Shabaab. Waxaa jiray kacdoonkii Macawisley iyo ciidan karti leh oo dhisan loogana adkaan karay Alshabaab,” ayuu qoraalkiisa ku yiri Xildhibaan Cabdullahi Kulane.

Xidlhibaanka ayaa xusay in haatan dagaalka uu isku beddalay fashil, isaga oo tusaale usoo qaatay khudbaddii guddoomiyaha gobolka Hiiraan, Cali Jayte Cismaan oo shalay sheegay inuu u itaal waayay howlgalkii gobolkaas, isaga oo toos ula wadaagay Cali Guudlaawe.

“Dagaalku waxa uu isu beddelay fashil sida ku cad hadalkaan hogaamiyaha Macawisley, Gudoomiye Cali Jayte. Qayla-dhaanta Cali Jayte waxay tilmaan u tahay  baaxadda guul-darrada taagan,” ayuu mar kale sii raaciyay.

Sidoo kale waxa uu intaasi kusii daray in dowladda federaalka ay beerdareysay fursaddii ay heshay, gaar ahaan halganka maleeshiyaadka deegaanka ee loo yaqaano Macawiisleuda.

“Dowladda waxay meel cidlaa ku beerdareysay taageerada bulshada iyo halgankii Macawisleey ee dad badani ku shahiiday.Qirashada hogaamiyaha Macawisley  oo ah in aysan sii wadi karin dagaalka waa jab weyn oo horseedi kara khatara badan,” ayuu yiri.

Waxaa kale oo uu sii raaciyay “Waxaa muuqata in dowladda dhexe ay awalba dagaalka ugu jirtay inay indhaha shacabka kaga jeediso dhaca iyo musuqmaasuqa baaxadda leh ee wadanka ka socda!” ayuu qoraalkiisa kusoo gabagabeeyay xildhibaan Cabdullaahi Kulane.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo haatan la filayo inuu billowday wajiga labaad ee dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab, kaas oo ay kusoo biirayaan waddamada dariska.

Amsterdam (Caasimada Online) – Istaahil Cabdullaahi oo ka mid ah gabdhihii xulka Qaranka kubadda koleyga Soomaaliya, ayaa sheegtay in ay hormuud u tahay olole ku saabsan ka hortagga gudniinka gabdhaha. 

Istaahil oo ku sugan dalka Netherland, waxey nasiib darro ku tilmaantay in weli wacyiga bulshadu uusan u bisleyn in fagaarayaasha lagaga doodo dhibaatada caafimaad ee ku imaaneysa gabadhaha la gudo. 

“Gudniinka waxaan u aragnay wax aan laga hadlin, oo haddii aan ka hadalno wuxuu noqday muwduuc [Taboo] ah. Qofkii ka hadlana waxaa la leeyahay waxaasi waa sheeko dumar” Ayeey tiri Istaahil oo wareysi siisay Somali Nederland TV [Youtube]. 

Istaahil mar ay ka hadleysay doorka aabayaashu ka qaadan karaan joojinta gudniinka gabdhaha waxay tiri: 

“Waan jeclaan lahaa inaan ogaado in raggu ay mowduucaan isku soo qaadaan, waxaan rabi lahaa inaan ragga weydiiyo haddeey gabar ku tiraah; xanuun ayaa I haya maxaad sameynee.?”    

 HALKAN KA DHAGEYSO VIDEO-GII OO DHAMMEYSTIRAN 

Beledweyne (Caasimada Online) – Barakac horleh ayaa lagu soo warramayaa inuu maanta ka billowday xaafadaha magaalada Beledweyne ee xarunta gobolka Hiiraan, kadib markii uu shalay gelinkii dambe ku fatahay wabiga Shabelle ee dhex mara magaaladaasi.

Wararka ayaa sheegaya in biyo fara badan ay galeen xaafadaha Xaawo Taako, Howlwadaag, Kooshin iyo Buundo Weyn oo ka wada tirsan Beledweyne.

Shacabka ku noolaa xaafadahaasi ayaa isaga barakacay guryahooda, kadib markii ay fatahaad ku dhufatay xarunta gobolka Hiiraan.

Mid kamid ah dadka deegaanka oo la hadlay Idaacadda VOA ayaa ka warbixiyay barakaca haatan ka socda Beledweyne iyo xaaladda guud ee magaaladaasi.

“Haddii aan ka hadlo xaafadeyda aniga iyo saddex qoys oo wada daganeyn waan kasoo barakacnay xaafadda 80% way qaxeen caawana biyaha waa nagu saa’id,” ayuu yiri.

Sidoo kale Duniyo Ibraahim Xasan oo kamid ah dadka deegaanka ayaa VOA u sheegtay in wabiga uu karkaaraha soo jabsaday, kadibna biyaha ay soo galeen xaafaddooda.

“Waxaan daganahay wabiga hoostiisa waa bad waa buuxdaa hadda ayaan ku tusin karnaa biyaha beryahaanba way soo billowdeen,” ayay tiri Hooyo Duniyo Ibraahim Xasan.

Waxaa kale oo ay Duniyo Ibraahim intaasi sii raacisay “Meeshii taag ah oo ay dadka usii dhowaadaan ayaan tageynaa”.

Fatahaadda wabiga Shabelle ee Beledweyne ayaa marar badan soo laa laalabatay, mana muuqd qorshayaal guud oo wax looga qabanayo fatahaadaasi oo saameyn ballaaran ku yeelatay nolosha dadka deegaanka iyo guud ahaan dhismaha magaaladaas aadka u weyn.

Muqdisho (Caasimada Online) – Guddoomiye ku-xigeenka maamulka iyo maaliyadda gobolka Banaadir Ciise Guure ayaa xilka u kala wareejiyay agaasimihii hore ee waaxda shaqada iyo shaqaalaha gobolka iyo agaasimaha cusub ee waaxdaasi.

Agaasimaha cusub ee waaxda shaqada iyo shaqaalaha maamulka gobolka Banaadir iyo dowladda hoose ee Xamar Xuseen Cabdullaahi Xasan ayaa xilka kala wareegay agaasimihii hore ee waaxdaasi Muuse Sheekh Cali Eybakar.

Munaasabada xil-wareejinta oo ka dhacday Aqalka dowladda hoose ee Xamar ayaa waxaa goobjoog ka ahaa agaasimeyaal guud, agaasime waaxeedyo iyo howl-wadeeno kale oo ka tirsan maamulka gobolka Banaadir iyo dowladda hoose ee Xamar.

Geba-gabadii munaasabada ayaa waxaa hadal kooban oo isugu jirtay mahadcelin iyo dardaaran halkaasi ka jeediyay guddoomiye ku-xigeenka maamulka iyo maaliyadda gobolka Banaadir Ciise Guure.

Guddoomiyaha ayaa wuxuu uga mahad-celiyay agaasimihii hore ee waaxda shaqada iyo shaqaalaha howlihii adkeyd oo uu kasoo qabtay xafiiskaasi, isaga oo dhinaca kalena kula dar-daarmay agaasimaha cusub ee waaxda in la dardar-geliyo howlaha xafiiska shaqada iyo shaqaalaha.

Waaxda shaqada iyo shaqaalaha ee gobolka Banaadir ayaa waxay kamid tahay xafiisyada ugu muhiimsan maamulka gobolka Banaadir iyo dowladda hoose ee Xamar.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta magaalada Muqdisho ka qabsoomay shir looga hadlayay arrimaha dhaqaalaha, kaasi oo Wasiirka Maaliyadda Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Dr Cilmi Maxamuud Nuur uu la yeeshay Safiirka Midowga Yurub Amb. Tiina Intelmann.

Kulanka Wasiirka Maaliyadda Soommaaliya iyo Safiirka Midowga Yurub ayaa waxaa diiradda lagu saaray arrimaha dhaqaalaha iyo sidii dib u habayn loogu sameyn lahaa maaliyadda dalka, xilli Soomaaliya lagu leeyahay deymo badan.

Kulankaan oo qeyb ka ah dadaallada dowladda federaalka ee barnaamijka deyn cafinta Soomaaliya ayaa ahaa mid miro-dhal ah, sida uu shaaciyay Wasiirka Maaliyadda oo qoraal kooban kasoo saaray kulankaan.

Wasiirka ayaa waxa uu sheegay in Midowga Yurub uu xilligaan yahay saaxiib muhiim ah oo kaalin wanaagsan ku leh dadaalada dowladda federaalka Soomaaliya ee ku aadan dhamaystirka barnaamijka deyn cafinta.

Dowladda Soomaaliya ayaa muddo soo waday dadaallada looga cafin lahaa deynta lagu leeyahay dalka, iyada oo dowladda Xasan Sheekh ay qaaday tallaabooyin muhiim u ah barnaamijka deyn cafinta Soomaaliya.

Wasaaradda Maaliyadda Soomaaliya ayaa dhawaan shaacisay in heer geba-gabo ah uu marayo barnaamijkan deyn cafinta, xilli uu socdo qorshe ay dowladda ku dalbaneyso deyn horleh marka soo idlaado hanaanka deyn cafin ee socda.

Madaxda Golaha Wadatashiga Qaranka ayaa shirkii March ee Baydhabo isla qaatay in qorshaha deynta cusub looga qaadanayo dalalka deeqaha bixiya iyo hay’addaha caalamiga ah lagu saleeyo mashaariic isbixin kara si dib loogu gudo deyntaasi, taasi oo ay si adag uga hortimid maamulka Puntland.

“Goluhu wuxuu isla gartay in deymaha dalka uu mustaqbalka qaadanayo ay noqdaan deymo u adeegayo horumarinta dhaqaalaha dalka oo la gelinaayo mashaariic is bixin kara, loona qoondeeyo si isku dheelitiran, loona maamulo si hufan, isla markaasna aan culeys deymo saari doonin jiilalka Soomaaliyeed ee mustaqbalka,” ayaa xilligaas lagu yiri war-murtiyeedka kasoo baxay shirkii Baydhabo ee DF iyo dowlad-goboleedyada.

Si kastaba, Arrimahaan ayaa imanaya xilli uu si habsami leh u socdo barnaamijka deyn cafinta Soomaaliya, ayna ka gudubtay hannaanka dib-u-eegista shanaad ee barnaamijkan, islamarkaana la qorsheynayo in dowladda ay qaadato deyn boqolaal bilyan oo dollar ah.

Hargeysa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Somaliland, Muuse Biixi Cabdi oo maanta khudbad sanadeed u jeediyay labada gole ee baarlamaanka maamulkaasi ayaa mar kale ka hadlay colaaladda weli ka taagan magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool.

Muuse Bixii ayaa mar kale ku celiyay eedeyntii ay horay ugu jeediyeen Puntland, wuxuuna tilmaamay in dagaalkaas ay ka dambeyso, sida uu hadalka u dhihay.

Madaxweynaha Somaliland ayaa sidoo kale tilmaamay in Saciid Deni oo ku socdo magac beeleed uu qayb ka yahay dagaalkaas, kuna doonayo inuu ku sameeyo xuduud beeleed, balse aysan suuragaleyn.

“Dagaalka waxa abuuray maamulka Puntland oo aan ka gambanin in uu dagaalka soo qaado todobbaadkii hore isaga oo waliba hab qabiil u dhaadanaya, waxa uu sheegay in ciidankiisu ka dagaalamayo kana dagaalami doono Laascaanood” ayuu yiri madaxweyne Muuse Biixi.

Waxa kale uu intaasi ku sii daray in ujeedka Puntland uu yahay inay qaybsato qayb kamid ah dhulka Somaliland, balse ay ku fashilantay.

Sidoo kale wuxuu isla xiriiriyay colaadda Laascaanood iyo khilaafka Puntland kala dhexeeya dowladda federaalka Soomaaliya.

“Waxa ay Puntland ku taameysay inay hesho qayb kamid ah Somaliland oo ay uga cad goosato Villa Soomaaliya” ayuu sii raaciyay.

Ugu dambeyn wuxuu hoosta ka xariiqay inuu ka xunyahay colaadda weli ka taagan gudaha magaalada Laascaanood, isaga oo mar kale farriin u diray odayaasha dhaqanka ee SSC.

“Waxa ka socda hadda Laascaanood, aad iyo aad ayaanu uga xunahay, wax la eegan karona maaha, waxaanu leenahay dadka reer Laascaanood nabad wax dhaama magaranayo, waxay dadkaasi qoxooti u ahaadana garan maayo,” ayuu markale yiri madaxweynaha Somaliland.

Hadalkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo mar kale ciidamada Somaliland iyo kuwa deegaanka ay xalay ku dagaalameen bariga magaalada Laascaanood, taas oo uga sii dareysa xiisadda ka taagan magaaladaasi.

Beledweyne (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad-goboleedka HirShabelle Mudane Cali Guudlaawe Xuseen iyo wafdi ballaaran oo uu hogaaminayo oo maanta soo gaaray magaalada Beledweyne, ayaa si diiran loogu soo dhoweeyay garoon diyaaradaha ee Ugaas Khaliif.

Madaxweynaha iyo Wafdigiisa oo ka koobnaa wasiiro iyo masuuliyiin kale ayaa waxaa garoonka diyaaradaha ee Ugaas Khaliif kusoo dhoweeyay gudoomiyaha maamulka gobolka Hiiraan, iyo ku-xigeennadiisa, maamulada degmooyinka Beledweyne, Maxaas, Farlibaax, Feerfeer iyo Matabaan.

Sidoo kale waxaa qeyb ka ahaa soo dhaweynta madaxweyne Cali Guudlaawe iyo wafdigiisa, saraakiisha hay’adaha amniga, saaraakiisha ciidamada Hiil-walaal iyo qeybaha kala duwan ee bulshada.

Madaxweynaha ayaa ugu horeyn u mahad-celiyay masuuliyiinta iyo bulshadii kusoo dhoweeysay magaalada Beledweyne, isaga oo ku bogadiyay guulaha laga gaaray dagaalada lagula jiro kooxda Al-Shabaab ee ka socda deegaanada maamulkaasi.

Guudlaawe ayaa sidoo kale waxa uu adkeeyay in la dardar-galin doono wejiga 2aad ee howl-galada, kaasi oo si hordhac ah uga billowday deegaanada maamulkaasi, ayada oo lagu burburiyay goobo ay ku dhuumaaleysanayeen Shabaab-ka.

Madaxweynaha Dowlad-goboleedka HirShabelle ayaa magaalada Beledweyne u tegay dardar-gelinta howl-gallada ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab iyo khilaafkii dhawaan soo dhex-galay maamulkiisa iyo kan gobolka.

Al-Shabaab ayaa hadda ku go’doonsan qeybo ka mid ah gobollada Galgaduud iyo Mudug, maadaama laga xoreeyey Shabeellada Dhexe iyo bariga gobolka Hiiraan.

Si kastaba, Waxaa socda diyaar-garowgii u dambeeyay ee wejiga labaad ee dagaalka Al-Shabaab ka dhanka ah, iyada oo qeyb ka noqonayaan ciidamo ka socda dalalka ciidamadu ka joogaan dalka, kuwaasi oo la howl-gali doona ciidamada dowladda iyo kuwa dadka deegaanka ee guulaha wax ku oolka ah ka gaaray wejiga koowaad ee dagaalka.