Addis Ababa (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jubaland Axmed Maxamed Islaam iyo Madaxweynaha Puntland Siciid Deni ayaa lagu wadaa in ay dhawaan ku kulmaan dalka Itoobiya, sida ay sheegeen ilo-wareedyo lagu kalsoon yahay.

Madaxweynaha Jubaland ayaa hadda ku sugan magaalada Addis Ababa ee xarunta waddanka Itoobiya, halkaas oo uu kula kulmayo Ra’iisul Wasaaraha dalkaas Abiy Axmed.

Madaxweynaha Puntland ayaa isna horraanta Bishan May ku wajahan Addis Ababa, waxaana xogo lagu kalsoon yahay sheegayaan in halkaas ay kulan gaar ah ku yeelan doonaan Siciid Deni iyo Axmed Madoobe.

Inkastoo aan weli xog sugan laga helin ajandaha kulanka labada dhinac, haddana waxa lagu wadaa in kulankaas uu mar kale xoojiyo iskaashiga dhinaca siyaasadda ee Puntland iyo Jubaland.

Xiriirka labada dhinac ayaa bilihii dhowaa u muuqday mid gaabiyey, ayada oo uu wiiqmay iskaashiga labada maamul, oo mar u muuqday kuwa aan ku kala harin go’aanada xasaasiga ah.

Madaxweyne Saciid Deni ayaa dhowr bil kahor xiriirka u jaray dowladda federaalka, isga oo ka caraysan inaan la siin xilka ra’iisul wasaaraha shaqsiyan, sidoo kalena la dhaafiyey maamulka Puntland.

Si kastaba, Axmed Madoobe ayaan go’aankaas kula biirin Puntland, wuxuuna wadashaqeyn dhow la leeyahay dowladda federaalka. Ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre ayey isku beel yihiin Axmed Madoobe.

Dhinaca kale, maalmihii ugu dambeeyey waxaa jiray warar sheegaya in Puntland ay gadaal ka riixeyso mooshin la sheegay inuu ka dhan yahay ra’iisul wasaare Xamza. Hase yeeshee mooshinkaas ayaa u muuqda mid hadal hayn un ku kooban oo aan dhab ahaan jirin. 

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa galabta magaalada Muqdisho lagu qabtay kulan loogu duceynayey Allaha u naxariistee Weriye Maxamed Ciise Koonaa oo ka mid ahaa dadkii lagu dilay qaraxii ka dhacay isgoyska Soobe, dhamaadkii bishii October ee sanadkii hore.

Kulankaan ayaa lacag ka badan 12,000 oo dollar lagu gaarsiiyey qoyska Weriye Maxamed Ciise Koonaa oo aad looga jeclaa shaqada saxaafadda Soomaaliya.

Bahda warbaahinta, gaar ahaan weriyaal is xilqaamay ayaa uruurinta lacagtaan soo bilaabay markii uu geeriyooday Weriye Koonaa, waxaana maanta u suurta gashay inay qoyskiisa ku wareejiyaan in ka badan 12,000 oo dollar.

Munaasabad ay ka soo qeyb-galeen bahda warbaahinta Muqdisho, masuuliyiin iyo qoyska AUN Weriye Koonaa oo lagu qabtay beerta Nabadda ayaa lagu wareejiyey lacagtaan.

Waxaa halkaas lagu akhriyey Qur’aan, waxaana loo duceeyey marxuumka, iyo wiil saqiir ah oo ifka uu kaga tegay, Mahanad Maxamed Ciise Koonaa ayaa ka nool reerka aabihiis oo siyaabo kala duwan loo dilay, intii uu dalka qalalaasuhu ka jiray.

Agaasimayaal ka socday bahda warbaahinta dalka oo kulankaas ka hadlay ayaa bogaadiyey sida ay isu-garab istaagaan weriyaasha Soomaaliyeed, markii ay midkood xaaladi soo wajahdo ama uu geeriyoodo.

“Hadii sidaan oo kale qeyb kasta oo isku xirfad ah ay isugu gurmato, Soomaalidu mar hore ayey guuleysan laheyd, waxaana ku talinayaa in saxafiyiinta Soomaaliyeed lagu Dando,” ayuu yiri Ex Weriye, Xildhibaan Nuuradiin Colujoog oo ka mid ahaa masuuliyiintii ka soo qeyb gashay kulankaan ducada ah.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Maamulka gobolka Banaadir ayaa si deg deg ugu yeeray Milkiilayaasha goobihii maqaayadaha ee la xiray ee ku yaalla magaalada Muqdisho ee caasimada dalka.

Go’aankan cusub ee maamulka gobolka ugu yeeray ganacsatadan ayuu ku sheegay in si dib-u-eegis loogu sameeyo shatiyada ay horey u qaateen, ganacsiga ay hada ka shaqeeyaan iyo mas’uuliyadda goobahaasi, sida uu shaaciyay Afhayeenka gobolka Banaadir Saalax Dheere.

Afhayeenka oo warbaahinta la wadaagay war-saxaafadeed kasoo baxay maamulka gobolka ayaa waxa uu sheegay in arrintaasi sida ugu dhaqsaha badan loogu wargelinayo milkiilayaasha iska leh goobaha la xiray ee ku yaal degmooyinka; Cabdicasiis, Hodan, Wadajir iyo Waaberi.

Milkiilayaashan ayaa waxaa si gaar ah u qaabili doono maalinta berri ah oo hay’addaha dowladda ay fasax yihiin guddoomiyaha gobolka Banaadir ahna Duqa Magaalada Muqdisho Yuusuf Madaale.

“Waxaa la ogeysiinaya milkiilayaasha inay hore usoo qaatan oo ay la yimaadan Shatiga ay hore uga qaateen dowladda Hoose ee Xamar iyo caddeynta muujineysa inuu yahay milkiilaha ama wakiilka saxda ah,” ayuu yiri.

“Milkiile walba oo u dhan dukumentiyadiisa inuu Aqalka Hoose Xamar uu yimaado saacada marka ay tahay 11-ka barqanimo. Berri oo ah 1-da May oo ku beegan maalinta shaqaalaha, islamarkaana fasax laga yahay shaqooyinka, waxa uu Guddoomiye Madaale u asteeyay inuu xafiiskiisa ku qaabilo milkiilayaashii goobihii la xiray si dib u eegis loogu sameeyo.”

Maamulka gobolka Banaadir ayaa hore shatigii kala laabatay dhamaan maqaayadaha iyo hoteellada ka ganacsada waxyaabaha maanka dooriya oo ku yaalla magaalada Muqdisho ee caasimada dalka.

Hoteellada iyo maqaayadaha lagala laabtay shatigii ganacsi ee ku shaqeynayeen ayaa waxa uu maamulka gobolka xilligaasi sheegay in laga diiwaan-galiyay falal isugu jira anshax xumo, dilal iyo dhac dadweyne.

“Maamulka gobolka Banaadir waxa uu xiray goobo ganacsi oo lagu isticmaalayay maandooriye oo ay ka socdeen wax ka baxsan anshaxa iyo dhaqankeena suuban, iyada oo goobahaasi la xiray lagala noqday shatiyadii ganacsi ee hore u haysteen,” ayuu yiri Afhayeenka gobolka Banaadir Saalax Dheere.

Si kastaba, Arrimahaan ayaa imaya xilli ay caasimada ka socdaan howl-galo lagula dagaalamayo maandooriyaha, islamarkaana uu maamulka gobolka amray in albaabada loo laabo xarumaha ganacsi ee lagu isticmaalo waxyaalaha lidiga ku ah anshaxa.

Garoowe (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee maamulka Puntland, Senator Cabdiraxmaan Maxamed Maxamuud Faroole ayaa digniin culus kasoo saaray qorshe uu sheegay inuu wado madaxweynaha dowlad-goboleedka Puntland Saciid Cabdullaahi Deni.

Senator Faroole ayaa waxa uu Saciid Deni uga digay inuu furo dastuurka maamulkiisa, taasi oo uu sheegay inay cawaaqib xumo ka dhalan karto furitaanka dastuurka maamulkaasi, xilli ay Puntland ku sugan tahay marxalado siyaasadeed oo xasaasi ah.

“Waxaan rumeysanahay Dastuurka la fara fareeyo iyadda oo dowladda waqtigeeda ay ka hareen bilo inay keeni karto dhibaato aan hadhow laga bixi karin. Waxyaabo kale oo badan ayaa la isku haystay; doorashada nooceeda sax ma tahay, iyadda oo aan la dhameyn iyo wixii horey uga dhacay saddexdii degmo, marka haddii wax kale lagu sii daro harti caloosha laga raray bay noqoneysa,” ayuu yiri.

Faroole oo hoggaamiye ka ah urur siyaasadeedka mucaaradka ah ee Horseed ayaa waxa uu sheegay in xilligaan aysan jirin daruufo aan laga fursan karin oo qasbaya in dastuurka la furo, isaga oo ka horyimid in dano shaqsi ah loo furo dastuurka Puntland, islamarkaana wax ka bedel lagu sameeyo qoddobada qaar.

“”Dowladda uu madax ka yahay Saciid Cabdullaahi Deni haka waantowdo. Wixii dhibaato ah ee ka yimaadda hadhow iyadda ayaa masuul ka noqoneysa, waxaa leeyahay dadka dalka u dhashay ee wixii la doono la iska marsado wax dib ka xumaan doono horey yaan loo taaban.”

Faroole ayaa waxa uu ku eedeeyay Saciid Cabdullaahi Deni inuu tallaabadan u qaadayo “danaha sii joogitaanka kursiga madaxweynaha awgeed,” taasi oo uu sheegay inay dhibaato horleh u horseedi doonto maamulka Puntland, haddii aan laga joogsan.

Hadalkaan ayaa imanaya xilli ay sii xoogeysanayay wararka sheegay damaca madaxweyne Deni ee ah in la furo dastuurka Puntland, kadib kulan xasaasi ah oo uu la yeeshay ururada siyaasadda.

Saciid Deni ayaa dhawaan waxa uu isugu yeeray ururada siyaasadda, isaga oo kala hadlay furitaanka dastuurka maamulka Puntland, si ururada kusoo baxaya doorashooyinka dowladaha hoose looga dhigo shan, halka dastuurka uu qorayo saddex urur siyaasadeed.

Si kastaba, Madaxweyne Puntland ayaa la sheegay in qorshahaan uu ka damacsan yahay muddo kororosi uu kasoo shaqeynayay muddo, arrintaasi oo siyaasiyiinta mucaaradka si weyn uga soo horjeedaan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ergayga gaarka ah ee Madaxweynaha JFS u qaabilsan arrimaha Somaliland Mudane Cabdikariim Xuseen Guuleed ayaa maanta kulan la qaatay Safiirka Midowga Yurub ee Soomaaliya Tiina Intelmann.

Kulankaan ayaa waxay uga wada-hadleen labada mas’uul sida ugu wanaagsan ee looga guul gaari karo wada-hadallada uu hormuudka ka yahay ergey Guuleed dowladda federaalka Soomaaliya iyo Somaliland.

Ergayga gaarka ah ee wada-hadallada Somaliland ayaa ugu horeyntii waxa uu safiirka uga warbixiyay sida ay nooga go’an tahay dib u bilaabidda iyo dardar-galinta wada-hadallada Somaliland, isaga oo la wadaagay in dowladda federaalka Soomaaliya ay diyaar u tahay wax kasta oo looga gun-gaarayo arrimaha Somaliland.

Dhankeeda Tiina Intelmann ayaa muujisay sida ay diyaarka ugu yihiin in dowladda federaalka Soomaaliya uga caawiyaan dadaalada lagu xoojinayo midnimada Ummadda Soomaaliyeed, sida lagu yiri qoraal ka soo baxay kulanka.

Tiina ayaa sidoo kale waxay u ballan-qaaday ergayga gaarka ah ee madaxweynaha inay gacan ka geysan doonaan ka mirra-dhallinta wada-hadallada Somaliland, oo la filayo inay dib u billowdaan sanado badan oo hakad ku jireen kadib.

Kulankaan uu ergay Guuleed uu la yeeshay safiirka Midowga Yurub Tiina Intelmann ayaa qeyb ka ah kulamo uu maalmihii u dambeeyay uu la yeelanayay wakiiladda beesha caalamka, kuwaasi oo ku qotomay dardar-gelinta arrimaha wada-hadallada loo xil-saaray.

Cabdikariin Guuleed oo madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud uu magacaabay 1-dii bishaan u magacaabay ergeyga cusub ee arrimaha Somaliland ayaa tan iyo markaas taageero u raadinaya ka mirra-dhallinta wada-hadallada Soomaaliya iyo Somaliland.

Guuleed ayaa sidoo kale qorsheynaya in madaxda dalalka Geeska uu la kulmo oo qorshihiisa uu u gudbiyo inta aan dib loo bilaabin wada-hadallada.

Si kastaba, dowlada federaalka ayaa waxaa xilligaan ka go’an in dib loo furo wada-hadallada muddo hakadka ku jiray iyo in xal waara laga gaaro tabashooyinka jira oo ay qabto Somaliland.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa maanta dalka dib ugu soo celisay Soomaalidii ugu badneyd ee laga soo daad-gureeyay dalka Sudan, oo uu ka qarxay dagaal galay toddobaadkii saddexaad.

Muwaadiniinta maanta dalka dib loogu soo celiyay ayaa tiradooda gaareysa 123 muwaadin, kuwaasi oo ku xanibnaa dalka Sudan, una badan Arday halkaasi wax ka baraneysay, sida ay shaacisay dowladda federaalka Soomaaliya.

Muwaadiniintan ayaa 78 kamid ah waxaa laga soo dejiyay magaalada Muqdisho oo la keenay, halka 45 laga dajiyay magaalada Garoowe ee xarunta maamul-goboleedka Puntland.

Dowladda ayaa waxay muwaadiniinta oo safar dhulka ah oo dowladdu fududeysay ku tagay dalka Ethiopia kasoo qaaday magaalada Addis Ababa, waxaana garoonka Muqdisho kusoo dhaweeyay masuuliyiin ay ka mid yihiin Ra’iisul wasaare ku-xigeenka XFS, Wasiirka arrimaha dibadda iyo wasiirka Waxbarashada.

Halka Garoowe ay 45 muwaadin ee kale ku soo dhaweeyeen masuuliyiin ka tirsan maamul-goboleedka Puntland.

Waa markii labaad ee dowladda Soomaaliyeed ay dalka ku soo celiso muwaadiniin ka soo baxsaday dagaalada ka socda dalka Sudan, waxayna horay u keentay ku dhawaad 30 muwaadiniin laga soo qaaday Koofurta Sudan.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa tan iyo markii uu billowday dagaalka Sudan ku howlaneyd sidii dalkaasi looga soo daad-gureyn lahaa muwaadiniinta Soomaalida ah, si dib loogu soo celiyo dalkooda, loogana badbaadiyo dhibaatooyinka ka jira dalkaas.

Jowhar (Caasimada Online) – Wararka naga soo gaaraya gobolka Shabeelaha Dhexe ayaa sheegaya in maanta ciidamada sida gaarka ah u tababaran Danab iyo kuwa dadka deegaanka ay howlgallo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab ka sameeyeen gobolkaasi.

Howlgalladan oo ahaa kuwa qorsheysan ayaa waxaa ciidamada huwanta ay ku beesgadeen deegaan ay ku sugnaayeen xoogaga Al-Shabaab oo lagu magacaabo Ceel Cali Godle oo dhanka waqooyi ka xiga deegaanka caanka ah ee Ceel Cali ee gobolka Shabeelaha Dhexe.

Saraakiil u hadashay ciidanka Danab ayaa shaaca ka qaaday inay burburiyeen saldhigyo ay kooxda ku lahayd halkaasi, kuwaas oo kasoo abaabuli jirtay weeraro qorsheysan.

Sidoo kale waxa ay saraakiisha Danab intaasi kusii dareen inay sii wadi doonaan howlgallada, isla-markaana ujeedka uu yahay inay Shabaab ka xoreeyaan halkaasi.

Dhanka kale ma jiro wax hadal ah oo kasoo baxay dhinaca Al-Shabaab oo ku aadan howlgalkaasi ee ay guulaha ka sheegteen ciidamada Danab iyo kuwa Macawiisleyda.

Xaaladda ayaa haatan ah mid aad u kacsan, waxaana dhaq-dhaqaaqyo iska soo horjeedo laga dareemayaa deegaano dhowr ah oo ka tirsan dowlad goboleedka HirShabelle.

Shabeelaha Dhexe ayaa kamid ah gobollada lagu jabiyay Al-Shabaab, isla-markaana inta badan laga saaray deegaanada gobolkaasi oo ay ku lahaayeen saldhigyo waa weyn.

Bariga Hiiraan ayaa sidoo kale kamid ah meelaha laga xoreeyay kooxda, halkaas oo ay isku fidiyeen ciidamada Xoogga dalka iyo kuwa dadka deegaanka ee Macawiisleyda.

Soomaaliya ayaa ku jirto marxalad dagaal, waxaana la filayaa in haatan in wejiga labaad ee howlgalka ka dhanka ah Al-Shabaab uu ka billowdo Koonfur Galbeed iyo Jubbaland.

Muqdisho (Caasimada Online) – Warar dheeraad ah ayaa kasoo baxaya howlgallo qorsheysan oo maanta iyo xalay ciidamada dowladda Soomaaliya, gaar ahaan kuwa Booliska ay ka sameeyeen degmooyinka Wadajir iyo Dharkenley ee gobolka Banaadir.

Howlgalka koowaad oo ka dhacay degmada Wadajir ayaa waxaa lagu soo qabtay maan-dooroye fara badan oo xashiish ah iyo nin ganacsanayay, kaas oo lagu xiray saldhigga degmadaasi, sida lagu sheegay qoraal kasoo baxay taliska booliska gobolka Banaadir.

Booliska ayaa sidoo kale sheegay in eedeysanaha la horgeyn doono cadaaladda, si looga qaado tallaabo adag oo sharciga waafqsan, maadaama la mamnuucay maan-dooriyaha.

“29/04/2023 Abaara 11:00 pm, Ciidanka Boliiska Qeyta Galbeed iyo ciidanka Boliis Militare oo howlgal wadajir ah waday, ayaa soo qabtay,maandooriye tira badan oo xashiish ah iyo Eedeysane lagu magacaabo C/qaadir C/llaahi Axmed waxaana gacanta ku haya saldhiga booliiska Wadajir, waxaana la horgeynd oonaa Cadaalada” ayaa lagu yiri qoraalka.

Sidoo kale ciidamada Booliska gobolka Banaadir oo kaashanayaa kuwa Boolis Militare ayaa howlgal kan lamid ah sameeyay degmada Dharkenley, waxaana lagu soo qabtay maan-dooriye iyo nin kale oo eedeysane ah oo la sheegay inuu ka ganacsanayay, kaas oo uu isna taliska boolisku sheegay in la horgeyn doono maxkamadd, si looga qaado tallaabo adag.

“29/04/2023 Abaara 22:30 pm, Ciidanka Boliiska Qeyta Galbeed gaar ahaan saldhiga ciidanka booliiska dharkeynley oo howlgal waday, ayaa soo qabtay,maandooriye tira badan sida xashiish iyo calaq. Eedeysanaha waxaa gacanta ku haya saldhiga booliiska Dharkeynley, waxaana la horgeyn doonaa cadaaladda” ayuu mar kale yiri Booliska.

Ugu dambeyn wuxuu talisku farriin guud u diray shacabka ku dhaqan magaalada Muqdisho, isaga oo ugu baaqay inay kala shaqeeyaan la dagaalanka maan-dooriyaha oo haatan si dardar leh uga socdo gudaha caasimada, gaar ahaan degmooyinka gobolka Banaadir.

“Muwaadin hadii aad aragto arimo lid ku ah Amniga caasimada waxaa naga soo waci kartaan numberka gaaban ee 991” aya lagu soo gabagabeeyay warsaxaafadeedka.

Si kastaba, magaalada Muqdisho ayaa waxaa haatan ka socdo howlgallo lagu sugayo amniga, sidoo kalena lagula dagaalamayo maanka-dooriyaha, ciyaal weerada iyo burcadda.

Baardheere (Caasimada Online) – Senator Cabdullaahi Sheekh Ismaaciil Fartaag oo kamid ah xubnaha golaha aqalka sare ee baarlamaanka Soomaaliya ayaa mar kale dib ugu laabtay gobolka Gedo, halkaas oo uu haatan ka bilaabay dhaq-dhaqaaq ciidan oo xoogleh.

Fartaag oo siyaasad ahaan si weyn uga soo horjeedo madaxweynaha Jubbaland, Axmed Madoobe ayaa dagaal ka dhan ah Al-Shabaab uga dhawaaqay degmada Baardheere.

Senatorka ayaa marka hore booqday xero lagu tababarayo ciidamo deegaanka ah oo loo diyaariyay dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab oo ka bilaabanaya gobolkaasi.

“Waa soo noqday waxaa usoo noqday waxaa weeyaan inaan idin ogaado waxaad qabtaan waxaad cuneysaan, waxaad cabeysaan iyo tababarkiina” ayuu yiri Senator Fartaag.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay in ciidamadan ay ka qayb qaadan doonaan wajiga labaad ee dagaalka Al-Shabaab oo la filayo inuu ka billowdo deegaanada maamulka Jubbaland.

“Waxa la’idin diyaariyay waxaa weeyaan ka qayb qaadasha wajiga labaad ee dagaalka Al-Shabaab. Khawaarij maanta waa dhammaatay ayaan u maleynaa”. ayuu raaciyay.

Senator Cabdullaahi Sheekh Ismaaciil Fartaag oo qayb ka ahaa qorshaha lagu aas aasay ciidankan ayaa ujeedkooda ku sheegay inay ka dhabeynayaan amarkii madaxweynaha Xasan ee ahaa la dagaalanka Shabaab, isla-markaana ay xoreynayaan gobolka Gedo.

Jubbaland ayaa horay uga hortimid dhaq-dhaqaaqyada ay Senator Fartaag iyo wasiir Janan ka wadaan Gedo, gaar ahaan in ciidamo Macawiisley ah lagu dhiso gobolkaasi.

Arrimahaan ayaa kusoo aadayo, ayada oo ay mar kale soo rogaal celisay xiisadda Gedo, kadib markii ay gobolkaasi dib ugu laabteen Senator Fartaaq iyo Janan oo haatan abuul siyaasadeed iyo mid ciidan ka wada halkaasi.

Si kastaba, lama oga sida ay wax noqon doonaan iyo halka ay ku dambeyn doonto arrinta gobolka Gedo oo sii jiitameysay, kahor iyo kadib-ba doorashadii soo dhammaatay ee 2022.

Addis Ababa (Caasimada Online) – Madaxweynaha dowlad goboleedka Jubbaland, Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) oo haatan ku sugan dalka Itoobiya ayaa magaalada Addis Ababa kulan gaar ah kula yeeshay dhiggiisa is-maamulka Soomaalida, Mustafe Muxumed Cagjar.

Kulanka ayaa yimid, kadib markii uu madaxweyne Mustafe Cagjar casho sharaf ku maamusay Axmed Madoobe iyo wafdigiisa oo in dhowaanahan ku sugnaa caasimada dalka Itoobiya ee Addis Ababa.

Labada mas’uul ayaa kulankooda waxa ay uga wada-hadleen saddex arrimood oo kala ah iskaashiga labada dhinac ee amniga xuduudaha, dhaqaalaha iyo wadaaga khibradaha Hay’adaha kala duwan, sida lagu sheegay qoraal kooban oo ay baahisay madaxtooyada dowlad goboleedka Soomaaliyeed ee Jubbaland.

“Casho Sharafta kadib masuuliyiinta ayaa yeeshay wada hadalo miro dhal ah oo lagaga hadlay iskaashiga labada dhinac ee amniga xuduudaha, dhaqaalaha iyo wadaaga khibradaha Hay’adaha kala duwan” warka qoraalka ah ee kasoo baxay dhanka maamul goboleedka Jubbaland.

Axmed Madoobe ayaa horay ula kulmay guddoomiye ku-xigeenka xisbiga tallada haya ee Barwaaqo Aadan Faarax iyo Wasiirka Maaliyadda Itoobiya, Mudane Axmed Shidde.

Dhammaan waxaa kulamadaas looga hadlay soo celinta xiriirkii wanaagsanaa ee Itoobiya iyo maamulka Jubbaland, kaasi oo sida la rumeysan yahay meesha ka baxay tan iyo sanadkii 2019-kii.

Madaxweynaha Jubbaland ayaa sidoo kale la kulmay saraakiil ka tirsan ciidamada Itoobiya oo uu ka mid yahay Jeneraalka ugu sareeya ciidanka dalkaasi, kaasi oo uu kala hadlay arrimaha ciidamada Itoobiya iyo howl-galada ay ka qeyb qaadanayaan ee ka dhanka ah Al-Shabaab.

Sida ay ogaatay Caasimada Online, socdaalka Axmed Madoobe ee dalka Itoobiya iyo kulamada uu ka wado Addis Aabab ayaa waxaa qorshaheeda lahaa dowladda Imaaraadka Carabta, oo iyadu ka shaqeysay isu soo dhawaanshaha Axmed Madoobe iyo dowladda Itoobiya ee xilligaan.

Si kastaba, Imaaraadka ayaa muddooyinkii dambe ku howlaneyd soo celinta xiriirka Madaxweynaha maamulka Jubbaland Axmed Madoobe iyo madaxda dalka Itoobiya, xiriirkaas oo xumaaday sanadkii 2019-kii, xiligaas oo Abiy Axmed uu Axmed Madoobe kala saftay Farmaajo oo ay siyaasadda isku hayeen.

Mahadaay (Caasimada Online) – Xaalad baqdin ah ayaa la soo sheegaya in ay la soo deristay shacabka ku dhaqan Degmada Mahadaay ee Gobolka Shabellaha Dhexe, kadib markii maleeshiyaad ka tirsan kuwa Al-Shabaab lagu arkay deegaano hoos yimaada degmadaasi.

Wararka ayaa sheegaya in maleeshiyada Al-Shabaab lagu arkay duleedka degmadaasi, gaar ahaan deegaanada ku teedsan Webiga Shabelle.

Imaanshaha Al-Shabaab ayaa la sheegay in ay jawaab u tahay, kadib markii ganacsatada Degmada Mahadaay ay iska diideen dhaqaalihii ay maleeshiyadaasi siin jireen.

Iyadoo loo hoggaansamayo awaamiirta ay Dowladda Federaalka ka soo saartay inaanan lala macaamili karin Al-Shabaab, dhaqaalana aan la siin karin ayay ganacdato badan oo dalka sugan bilaabeen in ay joojiyaan lacagihii ay siin jireen maleeshiyadaasi.

Sidoo kale dib ugu soo laabashada mintidiinta ee deegaanadaasi ayaa imaanaysa, xilli ay istaageen hawlgaladii Ciidanka Xoogga Dalka iyo kuwa deegaanka ay maleeshiyadaasi kaga sifeynayeen dhulka hawdka ee Degmada Mahadaay.

Wariyeyaasha ayaa soo sheegaya in dadka reer Mahadaay ay xilligan ka baqdin qabaan in maleeshiyada Shabaabka ay soo weeraraan degmada, inkastoo ay degmadaasi ku sugan yihiin Ciidamada Dowladda iyo kuwa Midowga Afrika ee ATMIS.

Marka laga soo taggo dagaalka tooska ah ee ay Dowladda Federaalka kula jirto kooxaha argagixisada, dowladda ayaa sidoo kale Shabaabka kala dagaalameysa dhanka dhaqaalaha iyo weliba xagga fekerka.

Galcad (Caasimada Online) – Ciidanka kumaandooska xoogga dalka ee Danab iyo kuwa dib u xoreynta deegaanka ayaa galabta howlgallo lagu baacsanayo haraadiga Al-Shabaab ka fuliyey deegaano ka tirsan gobolka Shabeellada Dhexe.

Howlgalka ugu culus wuxuu galabta ka dhacay degaanka Ceel-Cali-godle oo dhanka waqooyi kaga beegan degaanka Ceel Cali Axmed ee gobolka Shabeellada Dhexe.

Ciidanka ayaa cagta mariyay goobo ay gabaad ka dhiganayeen Al-Shabaab, halkaas oo la sheegay in maalmihii lasoo dhaafay ay kooxdu soo dhoobtay dagaalyahano badan.

Kooxda Al-Shabaab ayaa la sheegay in qoysas reer miyi ah ay deegaankaas ka raacdeeyeen, si aan loo helin xogtooda, balse waxaa la sheegay inay maanta carareen, markii ay ka war-heleen in ciidanka dowladda uu ku soo duulay.

Saraakiisha hoggaamineysay howlgalkii maanta ayaa sheegay inay burburiyeen saldhigyo ay Al-Shabaab ku lahaayeen degaanka Ceel-Cali-godle ee gobolka Shabeellada Dhexe.

Sidoo kale saraakiisha ciidanka ayaa warbaahinta u sheegay in aysan ka hari doonin kooxdii ka carartay deegaankaas ee  Al-Shabaab oo weli ku dhuumaaleysaneysa dhulka howdka ah ee gobolka Shabeellada Dhexe.

Todobaadyadaan waxaa gaabis ah duulaanka dowladda ee dagaalka Al-Shabaab, waxayna ciidanka ugu badan hadda kala joogaan Galcad iyo Ceeldheer oo ka tirsan Galgauud.

Wixii ka dambeeyey markii kooxda Al-Shabaab ay ciidanka ku weerartay deegaanka Budbud oo lagu dilay askar badan gaadiid badana ay ku gubeen, waxaa hakaday dhaqdhaqaaqii ciidanka, waxayna hadda u muuqataa in kaliya ay is difaacayaan.

Ciidanka qaranka oo ka tallaabay gobolka Shabeellada Dhexe, gudahana u galay deegaano iyo degmooyin ka tirsan gobolka Galgaduud oo waligood ay Shabaab maamulayeen ayaa isku diyaarinaya xoreynta qeybaha ay gobollada ka joogto kooxdu.