Dhuusamareeb (Caasimada Online) – Faahfaahino kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay weerar toos ah oo ay saaka xoogag ka tirsan Al-Shabaab ku qaadeen saldhig ciidan oo ku yaal deegaanka Masagawaay ee gobolka Galgaduud.

Wararka ayaa sheegaya in weerarkan uu ku billowday gaari laga soo buuxiyay walxaha qarxa, waxaana kadib xigay dagaal toos ah oo u dhexeeyay ciidamadii ku sugnaa xerada la weeraray iyo xoogagii weerarka qaaday.

Ilo dadka deegaanka ah ayaa innoo sheegay in dagaal culus uu ka dhacay halkaasi, ayada oo dhawaqa rasaasta laga maqlayay meelo ka baxsan deegaanka Masagawaay ee gobolka Galgaduud.

Ma cadda khasaaraha rasmiga ah ee ka dhashay weerarkan iyo dagaalka xigay, waxaana haatan xaaladdu ay tahay mid aad u kacsan.

Dhinaca kale war kasoo baxay kooxda Al-Shabaab ayaa waxaa lagu sheegay in dagaalyahanadooda ay cagta mariyeen xerada la weeraray, isla-markaana ay khasaare culus gaarsiiyeen ciidamada deganaa saldhiggaasi.

Dhankooda saraakiil u hadashay dowladda federaalka ayaa shaaca ka qaaday inay iska difaaceen weerarka uga yimid kooxda Al-Shabaab, isla-markaana ay fashiliyeen dagaalka ay soo qaaday kooxda oo ku bilowday qarax culus.

Weerarkan ayaa kusoo aadayo, ayada oo maalmihii u dambeeyay dhaq-dhaqaaqyo ka dhan ah Al-Shabaab ay ka socdeen gobolka Galgaduud, kaas oo ay deegaano horleh kula wareegeen ciidamada huwanta.

Labo maalin kahor ayay aheyd markii dagaal qaraar oo jlibka la’isku dhigtay oo ka dhacay deegaanka Budbud ee isla gobolka Galgaduud, kadib markii ay weerar ku qaadeen xubno ka tirsan kooxda Al-Shabaab.

Si kastaba, waxaa haatan koonfurta iyo bartamaha dalka ka socda howlgallo culus, ayada oo la filayo in dhowaad uu billowdo wajiga labaad ee dagaalka ay garwadeen ka tahay dowladda federaalka Soomaaliya.

Muqdisho (Caasimada Online) – Hey’adda Sirdoonka iyo Nabad-sugidda Qaranka ee NISA ayaa shaacisay in ugu yaraan 20 Shabaab ah oo isugu jiray saraakiil iyo maleeshiyaad lagu dilay howlgal ciidanka NISA oo kaashanaya saaxiibada caalamka ay ka fuliyeen gobolka Shabeellada Hoose.

Howl-galkaas ayaa ka dhacay inta u dhaxaysa deegaanada Ugunji iyo Mubaarka ee gobalka Shabeellaha Hoose, waxaana lagu dilay in ka badan 20 xubmood oo ka tirsanaa Al-Shabaab, sida lagu sheegay warkaan, xubnaha la dilay waxay isugu jireen “horjoogeyaal iyo maleeshiyaad waxaana sidoo kale lagu dhaawacay tiro intaas ka badan.”

Howlgalkaan ayaa dhacay habeenkii Khamiista oo taariikhduna ahayd 20-kii bisha, wuxuuna Shabaab-ka la beegsaday ku howlgalkanaa abaabulka qorshe weerar oo ka socday dhulka hawd ah ee aagga u dhaxeeya labadaas deegaan.

“Sirdoonka Qaranka oo helay xogtooda ayaan iyaga oo kaashanaya saaxiibada caalamiga ah waxay ka hortageen dhagarta ay la damacsanaayeen shacabka Soomaaliyeed,” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay NISA.

Qoraalka ayaa intaas ku sii daray “Marka laga yimaado maleeshiyaadka Khawaarijta ah ee la laayay waxaa kale oo jira maleeshiyaad kale oo baxsad ah, kuwaasi oo lagu daba jiro.”

Ugu dambeyntii qoraalka NISA waxaa lagu yiri, “Howlgalka aan dalkeena iyo dadkeena uga xorreynayno Khawaarijta ma joogsan doono ilaa iyo inta taako ka mid ah dhulkeena ay joogaan Khawaarijta.”

NISA waxay qoraalkaan ugu mahadcelisay shacabka Soomaaliyeed iyo saaxiibada caalamka ee kala shaqeeya dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab.

Howlgalkaan ay shaacisay NISA in lagu dilay Shabaab-ka ayaa la aaminsan yahay in loo adeegsaday duqeyn, in kastoo aan lagu shaacin qoraalkaan cir iyo dhul dhanka laga weeraray kooxda.

Afmadow (caasimada Online) – Ciidamada Daraawiishta Jubbaland ee fadhigoodu yahay degmada Afmadow ayaa maanta ka hor tegay weerar ay Al-Shabaab qorsheynayeen inay ku qaadaan degmadaas.

Ciidanka oo ka howlagalay fashilinta abaabulka weerar ee Al-Shabaab ayaa howlgallo lagu baacsanayo kooxdaas ka fuliyey dhul howd ah oo u dhow Afmadow, waxayna ku guuleysteen inay ka hor tegaan qorshihii ay kooxdu la damacsaneyd degmada Afmadow.

Taliyaha ciidanka daraawiishta Jubbaland ee degmada Afmadow G/Dhexe Mahad Maxamed Islaam oo hoggaaminayay howlgalkan ayaa sheegay in kooxdii is baabuleysay ee Shabaab ay kala carareen markii ay ka war heleen in ciidanka Jubbaland ay ku soo wajahan yihiin.

Wararku waxay sheegayaan in maanta oo maalin farxadeed aheyd ay kooxdu qorsheyneysay inay weerar arbushaad ah ku qaado Afmadow oo saldhig u ah ciidamo badan oo Jubbaland ay geysay.

Dhawaan madaxweynaha Jubbaland ayaa booqday Afmadow oo muhiim u ah gulufka dagaal ee Jubbaland ay ku wajaheyso kooxda Al-Shabaab, isla markaana la qorsheynayo in kooxda looga saaro deegaanada ay ka joogaan Jubbaland.

Al-Shabaab waxay Jubbaland ka joogaan dhul baaxad leh, waxaana halka maamul oo gobol buuxa ay ka xukumaan Al-Shabaab, gobolkaas waa Jubbada Dhexe.

Sidoo kale waxaa xusid mudan in seddaxda gobolka ee Jubbaland la isku yiraahdo, ay labada gobo lee kale mid-ba qeyb ka joogaan, markii laga reebo Jubbada Dhexe oo ay wada xukumaan.

Marar badan waxaa madaxweynaha maamulkas lagu eedeeyey inuu ka caga jidayo in kooxda laga xoreeyo dhulka baaxadda leh oo Jubbaland ay ka joogaan, waxayna kooxdu si lamid ah gobollada kale weerarro culus ka fulisaa deegaanada Jubbaland.

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa maanta Masaajidka Isbahaysiga Islaamka kula oogay Salaadda Ciidda, kumannaan ka mid ah shacabka Soomaaliyeed, masuuliyiinta iyo howl-wadeennnada dowladda.

Madaxweynaha oo khudbad u jeediyay shacabka kasoo qeyb-galay Salaadda Ciidda aya ka dalbaday shacabka reer Muqdisho inay si buuxda u garab istaagan howl-gallada ay ciidamada ka wadaan caasimadda iyo dagaalka ka dhanka ah kooxda Al-Shabaab.

“Rag iyo Gabdho ayaa u taagan oo habeen iyo maalin u taagan oo nolol adag ku nool. Ciidankeeda macno ayay bixiyeen ee yeyna dayacin oo la shaqeyno, iyaga ayaa u taagan inay cadowga wajahaan oo u dhintaan bulshadooda Ilaahay kheyr ha siiye.” ayuu yiri madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale waxa uu xusay in dowladdiisa ay dadaal badan ku bixisay amaanka Muqdisho, oo muddooyinkii u dambeeyay kasoo hagaagayay sidii hore, kadib markii dib u habeyn lagu sameeyay ciidanka ka howl-gala caasimadda.

“Dowladda dadaal badan ayay ka gashay sidii ay caasimadda amni u noqon laheyd oo uga ilaalin laheyd Khawaarijta dhibta badan ee aan waxba noo reebayn,” ayuu yiri madaxweynaha.

Waxa kale oo madaxweynaha ugu baaqay bulshada Soomaaliyeed, “Dadka Soomaaliyeed meel kasta oo ay joogan waxaan kula dardaarmaya in la is-cafiyo.”

Madaxweyne Xasan Sheekh ayaa ku baraarujiyey dhammaan dadka Soomaaliyeed in ay sii joogteeyaan dhaqamada wanaagsan ee lagu dadaalayey muddadii lagu guda jiray Bishii Ramadaan, kuwaas oo xoojinaya is-caawinta bulshada, walaalnimada iyo hufnaanta nafta.

Hoos ka daawo muuqaalka

Muqdisho (Caasimada Online) – Maamulka gobolka Banaadir ayaa shaaciyay in uu dhawaan maamulka gobolka uu bilaabi doono dhaqan-gelinta go’aanadii kasoo baxay Golaha Wasiiradda ee Mooto Bajaajta.

Afhayeenka gobolka Banaadir Saalax Dheere oo warbaahinta la wadaagay wareegto kasoo baxday maamulka gobolka ee Dowladda Hoose ee Xamar ayaa sheegay in maamulka gobolka uu bilaabi doona midabeynta Mooto Bajaajta, iyada oo laga dhigayo A iyo B.

Saalax ayaa sheegay inay si rasmi ah u bilaaban doonto dhaqan-galinta go’aanada cusub laga bilaabo maalinta Isniinta ee 24 bishaan April 2023-ka.

Maamulka gobolka Banaadir ayaa waxa uu faray dhammaan milkiilayaasha iyo shirkadaha Mooto Bajaajta in ay iska diiwaan-galiyaan, goobaha maamulka gobolka iyo dowladda Hoose ee Xamar ay u asteeyeen diiwaan-galinta Mooto Bajaajta.

“Goobaha isdiiwaan-galinta lagu sameenayo waa sida tan; Xarunta Laasareeti ee degmada Cabdicasiis, Xarunta Gaadiidka ee dowladda Hoose ee Xamar ee degmada Warta Nabadda, Xarunta Saldhigga Galbeed ee degmada Dharkenley,” ayuu yiri Afhayeenka gobolka Banaadir Saalax Dheere.

Afhayeenka ayaa intaas kusii daray in maamulka uu tallaabo adag oo sharci ah ka qaadi doono cid alaale cidii u hoggaansami weysay amaradan kasoo baxay dowladda Hoose ee Xamar.

Golaha Wasiirada ayaa 30-kii March ee sanadkaan ansixiyey Qaraarka Nidaaminta Gaadiidka Mooto Bajaajta, kaasi oo ka koobna 5 qodob oo lagu xaddidayo mootooyinka ku soo badanaya magaalada Muqdisho ee caasimadda dalka.

Qaraarkan ayaa dhigaya in aan dalka laga soo dejin karin Mooto Bajaajta si kumeel-gaar ah iyo in la tiro koobo Mooto Bajaajta, sidoo kale loo sameeyaa sumad gaar ah oo ah (A iyo B), shaqadaasi oo xilligaas goluhu fulinteeda u igmaday maamulka gobolka Banaadir.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maanta si weyn looga ciiday magaalada Muqdisho iyo magaalooyinka kale ee Soomaaliya maalinta koowaad ee Ciidul-Fidriga, ayada oo inta badan salaadda ciida lagu dukaday goobaha fagaaraayaasha.

Magaalada Muqdisho ayaa kamid ahaa goobihii lagu dukaday salaadda ciida, oo qaarkood ay bulshada dukashada salaadda ciida kala soo qeyb-galeen madax ka tirsan dowladda federaalka Soomaaliya.

Waxaa saxmad ahaa saaka waddooyinka waaweyn ee magaalada Muqdisho, ayada oo indhahaaga ay qabanayeen caruur iyo waalid gacanta haya oo u socda goobaha loo diyaariyay ciida iyo tamashleynta.

Dhinaca kale, waxaa saaka shacabka magaalada Hargeysa kala qeyb-galay dukashada salaada Ciida madaxweynaha Somaliland oo kumanaan shacab ah kula dukaday Masjid Jaamaca weyn ee caasimadda Hargeysa.

Madaxweynaha oo ay wehelinayaan xubno kamid ah golaha wasiirrada, maayarka caasimadda, taliyayaasha ciidamada kala duwan ee dalka, siyaasiyiin iyo xildhibaanno, wuxuuna madaxweynaha u jeediyay khudbad uu bulshada ku boorinayay adkeynta amaanka iyo sidii looga wada-shaqeyn lahaa amniga guud ee Somaliland.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale ka hadlay xiisadda colaadeed ee ka taagan magaalada Laascaanood ee xarunta gobolka Sool, isaga oo sheegay in Somaliland ay diyaar u tahay xal nabadeed oo lagu soo afjarayo colaadda sii daba-dheeraaneysa.

“Cibaadadii Soonka laheyd ee Qur’aan akhriska lahaa ee Ducada lahaa ee Taraawiixda iyo Taajudka lahaa Ilaahay hanaga aqbalo. Colaad ayaa jirta ee Ilaahay colaadda hanaga damiyo. Reer Somaliland coladaas bilowgii illaa maanta nabad unba u hayna,” ayuu yiri madaxweyne Muuse Biixi Cabdi.

Si kastaba, Munaasabadda Ciidalul-Fidriga ayaa si weyn looga dabaal-degay guud ahaan magaalooyinka dalka, waxaana laga dareemaya saxmad waddooyinka waaweyn iyo goobaha ay iskugu imaadan dadku.

Hoos ka daawo muuqaalada

Muqdisho (Caasimada Online) – Madaxweynihii hore ee Soomaaliya Maxamed Cabdullaahi Farmaajo ayaa soo saaray farriin cusub oo ku socota Shacabka Soomaaliyeed, taasi oo ugu hambalyeynayo curashada bisha Shawaal iyo munaasabadda Ciidul-Fidriga.

“Guud ahaan muslimiinta calaamka, gaar ahaan ummadda Soomaaliyeed meel walba oo ay joogaan, waxaan ugu hambalyaynayaa munaasabadda Ciidul Fidriga,” ayuu yiri madaxweynihii hore ee dalka Maxamed Cabdullaahi Farmaajo.

“Waxaa Alle inooga baryaya inuu inaga aqbalo soonkii iyo cibaadadii wanaagsanayd ee aynu gudannay intii lagu jiray bishii Barakaysnayd ee Ramadaan,” ayuu Farmaajo ku yiri qoraal uu soo dhigay bartiisa Facebook oo ugu hambalyeynayo bulshada Soomaaliyeed.

Madaxweynihii hore ee dalka ayaa sidoo kale waxa uu bulshada Soomaaliyeed ku booriyay sii joogteynta kaalmeynta iyo garab istaagga dadka danyarta ah.

“Waxaan ku boorrinayaa dhammaan dadka Soomaaliyeed in ay sii joogteeyaan acmaasha wanaagsan ee aynu mudnaanta siineynay muddadii Bishii Ramadaan, kuwaas oo ay ugu horreyso kaalmeynta iyo garab istaagga dadkeenna danyarta ah.”

Ugu dambayn waxa uu Eebbe Weyne ka baryay inuu ciiddan ciiddeeda kale inagu gaarsiiyo caafimaad qab, amni iyo barwaaqo, “Farxad iyo nabad ku ciida dhammaantiin. Ciid Mubaarak.”

Ciidan ayaa kusoo aaday, ayada oo dalka uu ka socda guluf dagaal oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab, islamarkaana dowladda Soomaaliya ay ciidamo dhigtay Muqdisho, kuwaas oo howl-gallo ballaaran ka sameeynaya caasimadda inta lagu jiro munaasabadda Ciidul-Fidriga.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa kulan isugu yeertay wakiiladda caalamiga ah ee ku sugan magaalada Muqdisho, kadib markii ay sii korortay walaaca muwaadiniinta Soomaaliyeed ee xaaladda dalka Sudan.

Kulankan oo yeeristiisa ay laheyd wasaaradda arrimaha dibadda iyo iskaashiga caalamiga ah, gaar ahaan xoghayaha joogtada ee wasaaradda Xamse Aadan Xaadoow, ayaa waxaa soo xaadiray qaar kamid ah wakiiladda hay’addaha caalamiga ah.

Kulankan ayaa waxaa looga hadlayay samata-bixinta muwaadiniinta Soomaaliyeed ee weli ku go’doonsan dalka Sudan, oo ay ku dagaalamayaan ciidamada milatariga iyo kuwa RSF ee loo yaqaano birmadka deg-degga ah.

Sidoo kale waxaa kulankaan goobjoog ka ahayd Marwo Maryan Yaasiin Xaaji Yuusuf, Ergeyga cusub ee madaxweynaha u qaabilsan arrimaha carruurta iyo xuquuqda soo-galootiga.

Xoghayaha joogtada ee wasaaradda arrimaha dibadda ayaa madashaasi waxa uu ku faah-faahiyay tallaabooyinka ay wasaaradda u qaadday ka war-qabka iyo suurta-galnimada daad-guraynta ardayda iyo qeybaha kala duwan ee Jaaliyadda Soomaaliyeed ee dalka Sudan.

Kulankan ayaa qeyb ka ah dadaaladda ay dowladda federaalka Soomaaliya ee ku aadan samata-bixinta muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku go’doonsan dagaalka maalintii lixaad ka socda magaalada Khartuum ee caasimada dalka Sudan.

Dagaalkan ayaa saameyn xooggan ku yeeshay dadka aan u dhalan waddankaas ee u badan ardayda, kuwaasi oo ay qeyb ka yihiin dadka Soomaaliyeed ee halkaas wax ka barta.

Kumanaan arday Soomaali ah oo dalka Sudan u joogay wax barasho ayaa lasoo warinaya inay wajahayaan xaalad adag oo dhanka nolosha ah, tan iyo markii uu Sabtidii billowday dagaalka qaraar ee ka socda magaalada Khartuum iyo qeybo kamid ah dalkaasi.

Qaar kamid ah ardaydaasi oo ay warbaahinta dowladda xiriir la sameysay ayaa u sheegay in muddo saddex maalmood ah aysan helin wax biyo iyo koronto ah, ayna awoodin illaa hadda inay kasoo baxan halka ay kaga gabanayaan rasaasta.

Wararka ayaa intaas kusii daraya inay jiraan gabdho Soomaali ah oo weli ku xaniban xaafaddo ku yaalla Ummdurmaan oo ah qeybo kamid ah caasimadda sadeex geesoodka ah ee Khartuum, kuwaasi oo aan illa hadda helin fursad ay kusoo baxaan.

Wasaaradda arrimaha dibadda Soomaaliya ayaa dhawaan waxay fartay muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku nool magaalada Khartuum iyo guud ahaan dalkaasi inay taxadar iyo feejignaan dheeraad ah muujiyaan, iyada oo ku adkeysay inay xiriir joogto la sameeyaan wasaaradda iyo safaaradda, hadii ay caawinaad uga baahdaan.

Sidoo kale waxay soo jeedisay wasaaraddu inay iska diiwaan-galiyaan mareegta (website-ka) wasaaradda, si loo caawiyo muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku sugan dalka Suudaan.

Dhinacyada ku dagaalamaya Sudan ayaa loogu baaqay inay si deg deg ah usoo afjaraan colaadda, kuna laabtaan wada-hadallada kadib maalmo ay socdeen dagaallo ay ku dhinteen in ka badan 200, kuna dhaawacmeen in ka badan 1,800.

Rabshadaha ayaa dillaacay Sabtidii kadib toddobaadyo ay awoodda isku haysteen labada Jeneraal oo xukunka ku qabsaday afgambi 2021-kii, kuwaasi oo kala madaxa ciidamada Sudan Cabdifataax al-Burhan iyo ku-xigeenkiisa Maxamed Xamdan Daglo oo ah hoggaamiyaha ciidamada sida militariga u tababaran ee Dacmu Sariic.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Diinta ayaa shaacisay go’aanka rasmiga ah ee bilashada bisha Shawaal, iyada oo ku dhawaaqday in maalinta berri oo ah Jimce ay tahay maalinta koowaad ee Ciidul-Fidriga.

“Dowladda Soomaaliya ayaa ku dhawaaqday in maalinta Berri ah ay tahay maalinta koowaad ee Bisha Shawaal,” ayaa lagu yiri qoraal kooban oo lagu baahiyay warbaahinta dowladda.

Wasiirka wasaaradda Awqaafta iyo Arrimaha Diinta oo ku sugan xarunta warbaahinta qaranka ayaa sheegay in kadib baadi-goob dheer dhalashada bisha soonfur laga arkay magaalooyin kala duwan oo kamid ah dhulka Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Magaalooyinka laga arkay ee wasiirku sheegay waxaa kamid ah Jowhar ee gobolka Shabeellaha Dhexe, Cadaado ee gobalka Galgaduud, Ceel-Waaq oo Jubada Hoose iyo deegaano kale oo kamid ah Soomaaliya.

Dhawaaqan cusub ee kasoo baxay wasaaradda ayaa imanaya, iyada oo goor sii horeysay ay Boqortooyada Sacuudiga ku dhawaaqday in maalinta berri oo ah Jimce ay tahay maalinta koowaad ee Bisha Shawaal iyo Ciidul-Fadriga.

“Bisha Shawaal 1444 ayaa maanta laga arkay Tumair iyo Sudayr ka dibna berri oo Jimco ah, 21-ka April 2023 waa maalinta Ciidul Fidriga,” ayaa lagu yiri qoraal kooban oo kasoo baxay Xaramka.

Dhinaca kale, Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ugu hambalyeeyay ummadda Muslimiinta ah, gaar ahaan bulshada Soomaaliyeed meel kasta oo ay joogaan munaasabadda Ciidul-Fidriga.

Madaxweynaha ayaa kula dardaarmay bulshada Soomaaliyeed inay is-cafiyaan, “Walaalkaaga aad wax ka tabaneyso cafi, ka adiga wax ka tabanaya ha ku cafiyo.”

Sidoo kale waxa uu ku baaqay in bulshada Soomaaliyeed isgarab istaagan, hoosna u fiiriyan walaalahooda ka liita, si ay u qeybsadaan farxada munaasabadda Ciidul-Fidriga.

“Dadka Soomaaliyeed ee soo barakacay ee magaaladan ay duruufta keentay, berri waa maalintii farxada halaga farxiyo, si dhamaan farxad loogu wada ciido.”

Ciidan ayaa kusoo aaday, ayada oo dalka uu ka socda guluf dagaal oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab, islamarkaana dowladda Soomaaliya ay ciidamo dhigtay Muqdisho, kuwaas oo la filayo inay howl-gallo ballaaran sameeyaan inta lagu jiro munaasabadda Ciidul-Fidriga.