Muqdisho (Caasimada Online) – Xoghayaha guud ee Qaramada Midoobay, Antonio Guterrs iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta soo gaaray magaalada Muqdisho ee caasimada Soomaaliya, ayada oo si weyn loogu soo dhaweeyay garoonka diyaaradaha ee Aadan Cadde.

Guterrs iyo wadiga uu horkacayo ayaa waxaa garoonka uga hortegay wasiirka arrimaha dibadda Soomaaliya, Abshir Cumar Jaamac (Huruuse) oo dalka kusoo dhaweeyay, isla-markaana kulan hordhac ah kula yeeshay qaybta nasiinada ee garoonka Aadan Cadde.

Soo dhaweynta ayaa waxaa sidoo kale qayb ka ahaa cutubyo ka tirsan ciidamada qalabka sida iyo mas’uuliyiin kale oo ka tirsan xafiiska QM.

Intaas kadib xoghayaha ayaa waxaa la galbiyay dhanka madaxtooyada, halkaas oo uu kulamo gaar gaar ah kula qaadan doono madaxda sare ee dalka, isaga oo kala hadli doona arrimo dhowr ah oo ay ugu muhiimsan tahay xaaladaha bani’aadanimo ee dalka iyo dagaalka adag ee lagula jiro Al-Shabaab.

Sidoo kale wxuu booqan doonaa qaar kamid ah xeryaha baracayaasha, isaga oo u kuur-geli doono xaaladaha adag ee ka jira iyo duurafaha ay wajahayaan qoysaska soo barakacay.

Dhanka kale, waxaa imaashaha wafdigan caalamiga ah loo xiray wadooyinka muhiimka ah ee ku yaalla Magaalada Muqdisho, ayada oo la soo dhigay ciidamo fara badan oo ka tirsan kuwa dowladda federaalka Soomaaliya.

Ciidamada dowladda oo wata baabuurta dagaalka ayaa lagu arkayaa jidadka muhiimka ah, gaar ahaan waddooyinka Wadnaha, Maka Al-Mukarama iyo kuwa gala garoonka Aadan Cadde, waxayna gaadiidka dadweynaha iyo kuwa gaarka loo leeyahay ee raaxada u diidayaan inay Isticmaalaan waddooyinkaasi.

Isgoysyada xiran ayaa waxaa kamid ah, Dabka, Taleex, Soobe iyo Banaadir, Tarabuun, Bakaaraha, Howlwadaag, Siinaay iyo sidoo kale waddooyin kale oo muhiim u ah isticmaalka dadweynaha.

Sidoo kale, shacaka ku dhaqan magaalada Muqdisho oo aan horay u ogeyn xiritaanka waddooyinka ayaa saaka kusoo baraarugay marka ay shaqooyinkooda usoo kaceen , waxaana ay maalayaan lugahooda.

Si kastaba, waa markii labaad oo uu Muqdisho booqasho ku imaanayo xoghayaha guud ee QM, waxayna aheyd markii u dambeysay 2017.

Galcad (Caasimada Online) – Saraakiisha ciidanka xoogga dalka ayaa faahfaahin ka bixiyey howlgalka lagu xoreynayo degmada Ceelbuur iyo deegaanada kale ee kooxda Al-Shabaab ay ka joogto gobollada dhexe.

Ciidanka xoogga dalka ayaa maanta Al-Shabaab ka xoreeyey degaanka Cali Afrax oo hoos taga degmada Galcad ee gobolka Galgaduud, halkaas oo kooxda Al-Shabaab ay isaga carartay markii ay ka war-heleen in ciidanka dowladda ay ku soo wajahan yihiin.

Maxamed Macalin Abuukar Xasan (Shaarib) oo ah Taliyaha ururka 9-aad, guutada 18-aad ee ciidanka Gor Gor ayaa Idaacadda dowladda ee Radio Muqdisho u sheegay in 43 KM ay hadda u jiraan degmada Ceelbuur.

Waa halka degmo ee gobollada dhexe ay ka joogaan Al-Shabaab, wuxuuna sheegay Taliyuhu in maalmaha soo socda ay gaari doonaan Ceelbuur.

Sidoo kale sarkaalkaan ayaa xaqiijiyey kooxda Al-Shabaab ay shalay seddax gaari uga carartay degaanka ceel-juqow kadib markii ay gudaha u galeen ciidamada dowladda.

Sababta ay uga carareen gaadiidkaas wuxuu ku sheegay Shidaal la’aan ku dhacday kooxda, maadaama ay go’doon adag gelisay dowladda Soomaaliya, sida uu sheegay taliyuhu.

Sarkaalkaan hoggaaminaya ciidanka Gor Gor ee Galgaduud ka dagaalamaya wuxuu sheegay in deegaanada ay kooxdu joogto uu khilaaf adag ka jiro, kadib markii qaar ka mid ah ay go’aanadeen inay isku soo dhiibaan dowladda, qaarna diideen.

Sidoo kale wuxuu sheegay in deegaanada qaar ay dadkii shacabka ahaa ka daba carareen kooxda, isla markaana ay ku dadaalayaan in qof shacabka aysan dhibaato gaarin.

“Shacabkaan 15 sano ayey gumeysi ugu jireen ragaas, waa ka daba qaxeen, laakiin meel kasta waan uga dabategeynaa waana ka soo badbaadineynaa cadowga ka xeystay,” ayuu yiri Taliye Maxamed Shaarib.

“Go’doon ayey ku jiraan Al-Shabaab 70 KM oo isku weer ah ayay ka joogaan Galmudug, maalmaha soo socdana godadkooda ayaan ugu dada doonaa, dhamaan gobollada dhexe waa isku furan yihiin, jiho kastana waan ka joognaa goobaha ay ku dambeeyaan kooxaha argagixisada ah,” ayuu yiri.

Ugu dambeyntii sarkaalkaas ka tirsan Gor Gor wuxuu yiri, “Roobkii nagu bilowday shalay ayaa nagu da’aya, dadkii ka qaxay deegaanadaan duurka ayey ku dhibaateysan yihiin, wax ay cunaan iyo wax ay roobka ka galaan ma heystaan, waxaan ka gaareynaa waana badbaadineynaa noloshooda,” ayuu yiri.

Hoos ka dhageyso wareysiga

Kismaayo (Caasimada Online) – Madaxweynaha Dowlad-goboleedka Jubbaland Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe) ayaa maanta booqasho ku tagay deegaanadii u danbeeyay ee laga xoreeyay kooxda Al-Shabaab ee ka tirsan gobolka Jubada Hoose.

Deegaanada oo ay hadda gacanta ku hayaan ciidamada kala duwan ee dowlad-goboleedka Jubbaland ayaa kala ah Aw-qumbaale, Ceelcad, Canjeel, Harboole iyo Janaa Cabdalle oo kooxaha argagixisada ah ay ku dhibaatayn jireen dadka shacabka ah.

Axmed Madoobe oo halkaasi khudbad uga jeediyay cutubyo katirsan ciidamada kala duwan ee dowlad-goboleedka Jubbaland ayaa waxa uu sheegay in dadka ku nool deegaanada la xoreeyay ay heleen nabad iyo xornimo.

Sidoo kale wuxuu u sheegay in sida ugu dhaqsaha badan loo baahan yahay in deegaanada kale ee wali argagixisadu ay joogaan laga xoreeyo, islamarkaana ay tahay in la gaarsiiyo horumarka dowladnimada.

Madaxweynaha Jubbaland ayaa intaas waxa uu kusii daray in markii la xoreeyay deegaanka Jannaa-Cabdalle iyo deegaanada ku xeeraan ay dadka deegaanku ku farxeen garab istaagii ay u muujiyeen ciidamada qalabka sida.

“Waxaa dib u howl-galinay markii la xoreeyay ceelasha biyaha iyo inay saadkooda wax ka siiyaan (ciidamada) dadka deegaanka kahor Inta aanay halkan iman hay’adaha kale ee dowladda,” ayuu yiri madaxweynaha Jubbaland Axmed Maxamed Islaam (Axmed Madoobe).

Axmed Madoobe ayaa dadka reer Jubbaland u ballan-qaaday inay wadayaan howl-galada ka dhanka kooxda Al-Shabaab, illaa inta la xoreeynayo deegaanada maamulka Jubbaland, oo qeybo kamid ah gacanta ku hayso kooxda.

“Wey sii socon doonaan howl-galada dib u xoreynta, waxaana la dardar-gelin doona maalmaha soo socda, si neecoowda Dowladnimo loo gaarsiiyo guud ahaan deegaanada Jubbaland,” ayuu yiri madaxweynaha Jubbaland Axmed Madoobe.

Waa markii u horeysay ee Axmed Madoobe uu tago shantan deegaan tan iyo markii laga xoreeyay kooxda Al-Shabaab, oo muddo ka talineysay, waxayna kusoo aadeysa xilli uu dardar ku socdo dagaalka ka dhanka ah kooxda, ayna bilaabanayaan wejiga labaad ee howl-galada oo ay qeyb ka yihiin dalalka deriska.

Hoos ka daawo

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka Arrimaha Gudaha Fedaraalka iyo Dib-u-heshiisiinta Xukuumadda Fedaraalka Soomaaliya Axmed Macallin Fiqi ayaa ka hadlay howl-galada cusub ay ciidamada Booliska Soomaaliyeed ay ka wadaan magaalada Muqdisho.

Wasiir Fiqi ayaa ugu horeyntii bogaadiyay howl-galadaas oo uu sheegay inay yihiin kuwa wax ku ool ah oo lagu badbaadinayo nafta iyo maalka umadda Soomaaliyeed.

Sidoo kale waxa uu sheegay in howl-galada Booliska ay ka wadaan caasimada iyo guud ahaa gobolka ay baajiyeen fal-dambiyeedyo qatar ku ahaa amaanka muwaadiniinta Soomaaliyeed.

“Waan ku bogaadinayaa shaqada wanaagsan iyo adeegga ay umadda Soomaaliyeed u hayaan ciidamada Booliska gobolka Banaadir, islamarkaana ay ku badbaadinayaan nafta iyo maalka umadda Soomaaliyeed,” ayuu yiri WAsiir Axmed Macalin Fiqi oo la hadlay warbaahinta dowladda.

Ciidanka Booliska gobolka Banaadir ayaa maalmihii dambe howl-galo lagu xaqiijinayo amniga ka waday magaalada Muqdisho, iyaga oo ku guuleystay qorshaha xasilinta amniga caasimadda, kaasi oo si weyn looga dareemay magaalada.

Intii ay socdeen howl-galada qeybta ka ah qorshaha xasilinta amniga caasimadda ayaa waxay ciidamada ka hortageen kooxo kala duwan oo burcad ah oo falal amniga lid ku ah ka geysanayay magaalada iyo qaraxyo la rabay in lagu aaso hareeraha waddooyinka.

Booliska ayaa shalay howl-gal ay ka sameeynayeen deegaanka Garasbaaley ku toogtay Shabaab doonayay inuu aaso miino, kadib markii uu sameeyay iska caabin, sida ay uu shaaciyay taliska Booliska Soomaaliyeed.

Maalmo ka hor unbay aheyd markii uu Booliska soo bandhigay nin dhalinyaro ah oo gacanta kusoo dhigeen, xilli uu miino ku dhejinayay gaari uu leeyahay sarkaal ka tirsan ciidanka Booliska.

Ninkan ayuu Booliska la xiriiriyay kooxda Al-Shabaab. Gaariga ayaa qarxay, ka hor inta aanay ciidamada miino baarista ka hawlgelin.

Sidoo kale habeen kahor ayaa sidoo kale waxa uu taliska sheegay in nin kale oo ka tirsan maleeshiyada Shabaabka ay miino kula qaraxday deegaanka Daarusalaam ee duleedka magaalada Muqdisho, xilli uu ku howlanaa dhibaateynta shacabka Soomaaliyeed.

Si kastaba, Magaalada Muqdisho ayaa toddobaadyadii dhowaa aad uga nasataya qaraxyada kooxda Al-Shabaab, sababo la xiriira amniga oo la adkeeyey iyo kooxda Al-Shabaab oo gobollo badan dagaal looga furay.

Costa Rica (Caasimada Online) – Ciidamada ammaanka ee dowladda Costa Rica aya qabtay, kadibna masaafuriyay wiil uu dhalay Fu’aad Maxamed Qalaf (Shongole) oo ka mid ah hogaamiyeyaasha sare sare ee Al-Shabaab ee ka dagaalama Soomaaliya.

Wiilka la qabtay ayaa ku safrayay magaca Lutrnan Warsame Farax, waxaana la sheegay inuu yahay curadka Fu’aad Shongole.

Sidoo kale ninka la xiray ayaa watay aqoonsi iyo baasaboorka dalka Sweden, kaas oo uu leeyahay qof kale, sida ay ku warrantay warbaahinta gudaha ee dalka Costa Rica.

Ninkan oo ku jiray liiska dadka ay raadinayso FBI-da ayaa galay Costa Rica January 4, 2023, isaga oo isticmaalaya baasaboor uu leeyahay nin lagu magacaabo Luqman Abdiaziz.

Lutrnan Warsame Faarax ayaa loo musaafuriyay dalka Guatemala ee Latin Amerika, isla-markaanaoo xad laleh Mexico. Balse wararka ayaa sheegaya in lagu soo celiyay Costa Rica.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi kusii daraya in eedeysanaha uu muddo bil ku sugnaa Costa Rica, isla-markaana uu kusii jeeday dalka Mareykanka oo ku geli rabay tahriib ahaan.

FBI-da Mareykanka ayaa bishii Febraayo ee sannadkan uu sheegtay in xubin ka tirsan Al-Shabaab ay ku sugan tahay gudaha waddanka Costa Rica, waxaana kadib billowday howlgal ballaaran oo ay sameeyeen ciidamada, laguna soo qabtay eedeysanahan.

Hay’adda Sirdoonka Costa Rica oo ka hadashay arintan ayaa sheegtay in wiilkan ay ku celin doonaan dalka uu markii hore sida sharciga ah ku joogay, haddii la waayana Soomaaliya.

Si kastaba, Fu’aad Shongole oo kamid ah golaha shuurada ee Al-Shabaab, isla-markaana ‘dhalay wiilkan’ ayaa loo haystaa inuu fududeeyay weerar 2011 ka dhacay dalka Sweden.

Muqdisho (Caasimada Online) – Allaha u naxariistee waxaa salaadii Maqrib kadib Muqdisho ku geeriyooday Weriye Miikaahiil Cabdirashiid Barre oo ka tirsanaa weriyaasha warbaahinta qaranka.

Miikaahiil ayaa maalmihii lasoo dhaafay ku xanuunsanayey isbitaalka Erdogan Ex Digfeer oo ugu dambeyntii uu caawa ku geeriyooday.

Masuuliyiinta wasaaradda warfaafinta Soomaaliya oo marxuumku uu muddo dheer kasoo shaqeynayey ayaa ka tacsiyeeyey geerida ku timid Weriye Miikaahiil Barre.

“Wasiirka Wasaaradda Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Soomaaliya, Wasiir ku xigeenka Wasaaradda, Agaasimaha Guud iyo Agaasimeyaasha waaxyaha Wasaaradda Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Soomaaliya waxa ay ka tacsiyadeynayaan geerida ku timid Wariye Makaahiil Rashiid Barre oo ka mid ahaa wariyeyaasha Warbaahinta Qaranka oo goor dhow ku geeriyooday magaalada Muqdisho,” ayaa lagu yiri qoraal ay baahisay wasaaraddu.

Miikaahiil oo ahaa Weriye ruugcadaa ah ayaa warbaahinta qaranka uga soo warami jiray wadanka Jabuuti oo muddo uu deganaa, balse waayihii dambe wuxuu u soo wareegay Muqdisho oo hadda uu ku geeriyooday.

Maskaxda ayaa la sheegay in xanuunku uu ka haayey Weriye Miikaahiil, wuxuuna dhawaan noqday bareelis oo oo qaar ka mid ah xubnihiisa jirka ayaa dhaq-dhaqaaqa joojiyey.

Dhakhaatiirtii la tacaaleysay xaaladiisa ayaa dhawaan dalbaday in dalka dibadiisa loo qaado, maadaama xaaladda weriyaha ay aheyd mid culus, balse wuxuu caawa geeriyooday intii lagu jiray qaban-qaabadii loogu qaadi lahaa caafimaad dibadda ah.

Dowladda iyo dhamaan bahda warbaahinta ayaa u kacay Miikaahiil oo waxaa gabagabo maraayey qorshe loogu qaadayo caafimaad dibadda ah, balse Allaah ayaa oofsaday caawa, iyadoo aan dal kale loo qaadin.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xamza Cabdi Barre ayaa maanta xafiiskiisa ku qaabilay Danjiraha dowladda Shiinaha u fadhiya Soomaaliya, FEI Shengchao.

Ra’iisul Wasaaraha iyo Danjiraha ayaa ka wada-hadlay xoojinta xiriirka faca-weyn ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Shiinaha, iyo weliba sidii kor loogu qaadi lahaa iskaashiga labada dhinac ee muhiim ah.

Xamza iyo Shengchao ayaa kulankooda waxay diirada ku saareen kor u qaadista iskaashiga labada dal ee dhinacyada siyaasadda, iskaashiga, amniga, horumarinta dhaqaalaha iyo arrimaha bini’aadannimada.

Ra’iisul Wasaare Xamza ayaa uga mahad-celiyey dowladda Shiinaha taageerada ay mar walba la garab taagan tahay dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed.

Danjiraha dowladda Shiinaha u fadhiya Soomaaliya, FEI Shengchao ayaa dhankiisa waxa uu xusay in dowladda Soomaaliya ay Shiinaha u tahay saaxiib istaraatiiji ah, ayna sii xoojinayaan xiriirka taariikhiga ah ee kala dhaxeeya.

Sidoo kale waxa uu danjire Shengchao u sheegay ra’iisul wasaare Xamza inay ka go’an tahay dowladdiisa sii wadidda taageerada ay u hayaan dowlad-dhiska Soomaaliya iyo iskaashiga ay la leeyihiin.

Dowladda Shiinaha ayaa kamid ah dowladdaha taageerada siiya Soomaaliya, ayada oo dhowr jeerna ay labada dhinac heshiisyo kala duwan kala saxiixdeen, kuwaasi oo qeyb ka ah horumarinta Soomaaliya.

Beledweyne (Caasimada Online) – Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Jeneraal Odowaa Yuusuf Raage ayaa kormeer dhiiri-gelin ah ugu tegay cutubyo ka tirsan guutada 5-aad, qeybta 27-aad ee ciidanka xoogga dalka oo ku sugan degmada Maxaas ee gobolka Hiiraan.

Kormeerkan ayaa sidoo kale waxa Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Jeneraal Odowaa Yuusuf Raage ku wehlinayay guddoomiyaha degmada Maxaas Mudane Muumin Maxamed Xalane.

Jeneraal Odowaa ayaa waxa uu ciidanka ku amaanay sida ay kooxda Al-Shabaab uga dulqaadeen shacabka Soomaaliyeed oo uu sheegay in muddo 15 sano ah ay dhibaato ku hayeen Khawaarijtu.

Taliyaha ciidanka xoogga dalka iyo xubnihii la socday ayaa intaas kadib usii gudbay furimaha dagaalka, iyaga oo gaaray deegaanka Goobo.

Deegaankaasi ayaa waxaa la sheegay inuu yahay Taliska Guud ee ciidanka Macawiisleyda gobolka Hiiraan, kuwaasi oo door muhiim ah ka qaatay xoreynta deegaano horleh oo sanado badan ku jiray gacanta kooxda Al-Shabaab.

Socdaalka Jeneraal Odowaa ayaa imanaya xilli uu wejiga labaad e dagaalka uu ka billowday gobolka Hiiraan, islamarkaana ay maalmaha soo socda howl-galo culus ka bilaaban doonaan deegaano dhowr ah oo ka tirsan gobolkaasi.

Howl-galada dib uga billowday Hiiraan ayaa illaa hadda la kulmin wax iska caabin ah, marka laga reebo qaraxayo hareeraha waddooyinka ku aaseen kooxda oo ay khasaare iskugu jirta dhimasho iyo dhaawac uu kasoo gaaray ciidanka iskaashanaya.

Kooxda Al-Shabaab ayaa weli ku sugan deegaano dhaca koonfurta Beledweyne iyo galbeedka gobolka Hiiraan, halkaas oo mararka qaar ay weerarro ka soo qaadaan.

Sidoo kale Al-Shabaab-ka ku sugan galbeedka Beledweyne ayaa la sheegay inay afduub u heystaan dad u badan odayaal dhaqan oo ka soo jeeda beesha Xawaadle, in kastoo maalmo ka hor ay sheegeen in qaar ka mid ah dadkaas ay ku sii daayeen heshiis ay la galeen beelahooda.

Guddoomiye Cali Jeyte oo hormuud ka ahaa howgalkii kooxda looga xoreeyey bariga gobolka Hiiraan ayaa dhawaan gaaray Beledweyne, isagoo balan-qaaday inuu galbeedka gobolkaas ka bilaabayo wajiga labaad ee dagaalka Al-Shabaab.

Guud ahaan dalka waxaa ka socda diyaar garowga wejiga labaad ee dagaalka Al-Shabaab looga xoreynayo goobaha ay ka joogaan Soomaaliya, waxaana saraakiisha firfircoon ee dagaalkaas u diyaarsan inay hoggaamiyaan kamid ah guddoomiye Cali Jeyte.

Al-Shabaab ayaa hadda ku go’doonsan qeybo ka mid ah gobollada Galgaduud iyo Mudug, maadaama laga xoreeyey Shabeellada Dhexe iyo bariga gobolka Hiiraan.

Dowladda Soomaaliya ayaa ciidankii ugu badnaa isugu geysay furimaha dagaalka iyo gobollada Shabeellada Dhexe iyo Galgaduud, ciidankaas ayaa lagu qadaa in maalmaha soo socday ay qaadaan howlgal culus oo saf-balaaran ah.

Muqdisho (Caasimada Online) – Wasiirka wasaaradda arrimaha gudaha ee dowladda federaalka Soomaaliya, Axmed Macallin Fiqi oo wareysi gaar ah siiyay wargeyska caanka ah The East African ayaa ka hadlay arrimo ku aadan khilaafka dowladda dhexe iyo Puntland.

Wasiir Fiqi ayaa qiray inuu jiro kala aragti duwanaasho siyaasadeed, balse uu socdo dadaal la’isugu soo dhaweynayo labada dhinac, si loo hagaajiyo xiriirka iyo wada shaqeyntooda.

Sidoo kale waxa uu tilmaamay inuu kalsooni weyn ku qabo xalka nabadeed ugu dmabeyn lagu gaari doono wada xaajood iyo hab iskaashi, sida uu hadalka u dhigay.

Fiqi ayaa hoosta ka xariiqay in Puntland ay kamid ah dowlad goboleedyada muhiimka ah ee qaybta ka ah dowladda federaalka ayna door ka ciyaarto siyaasadda & kabashada qaranka.

“Puntland waxay xubin muhiim ah ka tahay Dawlad-goboleedkayaga Federaalka ah (FMS) waxayna mar walba door muhiim ah ka ciyaartaa Hannaanka siyaasadda dalka iyo soo kabashada qarannimada Soomaaliya,” ayuu wareysiga ku yiri Wasiir Axmed Macallin Fiqi.

Wasiirka arrimaha gudaha Soomaaliya oo hadalkiisa sii wata ayaa sheegay in dowladda federaalka ay mudnaanka siineyso wada-hadal, ayna la xiriireyso madaxda Puntland.

“In kasta oo lagu kala aragti duwan yahay, haddana dowladda federaalka Soomaaliya waxaa ka go’an inay la hadasho Puntland mas’uuliyiinteeda, waxaana rumeysannahay in wada-shaqeyn iyo isu-tanaasul ay lagama maarmaan tahay si aan u gaarno hadafkeenna Qaran,” ayuu hadalkiisa sii raaciyay wasiirka arrimaha gudaha xukuumadda Soomaaliya.

Dhowaan ayay aheyd markii xalinta khilaafkan loo xil -saaray madaxda maamullada Galmudug, Hirshabelle iyo Koonfur Galbeed, kadib shir ka dhacay magaalada Baydhabo, kuwaas oo ergo ahaan loogu diray madaxweyne Saciid Cabdullaahi Maxamed (Deni).

Puntland ayaa horay u sheegtay inay si madax-banaan u dhaqmeyso inta laga dhameystirayo dastuurka ku-meel gaarka ah ee Soomaaliya, ayada oo eedeymo dhowr ah u jeedisay dowladda federaalka.

Si kastaba, go’aankaas ayaa la rumeysan yahay inuu ka dhashay caro uu madaxweyne Deni ka qaaday in shaqsiyan iyo Puntland ay waayeen xilka ra’iisul wasaaraha Soomaaliya.

Garoowe (Caasimada Online) – Warar dheeraad ah ayaa ka soo baxaya khasaaraha ka dhashay iska hor imaad xalay ka dhacay bartamaha magaalada Garoowe ee caasimada Puntland, kaas oo u dhexeeyey ciidamada ammaanka ee maamulkaasi iyo rag hubeysan.

Israsaaseynta ayaa timid, kadib markii ay isku dhaceen ciidamada amniga Puntland iyo rag ka ganacsada maandooriyaha oo ku sugnaa qaybo kamid ah Garoowe.

Ugu yaraan hal askari oo ka tirsanaa ciidamada amniga iyo qof kale oo shacab ah ayaa ku dhintay dagaalka dhex-maray labada dhinac, sida ay sheegeen goobjoogayaal ah.

Sidoo kale wararka ayaa intaasi kusii daraya in ciidamada ammaanka ay gacanta kusoo dhigeen mid kamid ah ragga hubeysan oo markii horaba ay ka bilaabatay shaqaaqada.

Dagaalkan ayaa sidoo kale saameyn ku yeeshay dadka deegaanka, maadaama lagu kor dagaalamay xaafado ay dagan yihiin shacab, kuwaas oo cabsi ay soo wajahday.

Weli ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay dhinaca laamaha ammaanka oo ku aadan dagaalkan oo dhacay xalay saq-dhexe, waxaana maanta xaaladdu tahay mid deggan.

Ammaanka Garoowe ayaa habeenadii ugu dambeeyey faraha kasii baxayey, waxaana magaalada ka dhacay rasaas aan la ogeyn waxa ay ahayd & burcad dhac geysaneysay.

Puntland ayaa haatan dagaal adag kula jirta kooxaha ka ganacsada maandooriyaha ee ku sugan magaalooyinka maamulkaasi, kuwaas oo dhibaato ku haya bulshada deegaanka.

Si kastaba, dagaallada labada dhinac ayaa marka laga tago khasaaraha soo gaaro rayidka, waxaa jira askar iyo saraakiil looga dilay ciidamada ammaanka ee maamulka Puntland.

Sheffield (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya toogasho ka dhacday magaalada Sheffield ee waqooyiga Ingiriiska taasoo lagu dilay wiil Soomaali ah.

Marxuumka oo 20 sano jir ahaa ayaa Axaddii lagu toogtay xaafadda Gleadless oo ku taala magaaladaasi, sida ay sheegeen ciidamada Booliska ka howlgala Sheffield.

Wararka ayaa sheegaya in markii loo yeeray ciidanka Booliska ay goobta ugu tageen dhaawaca wiilka Soomaaliga ah, balse uu geeriyooday inta loo sii waday isbitaalka.

Illaa iyo hadda lama oga cidda ka dambeysa falkaas iyo sababta rasmiga ah ee loo toogtay wiilkan dhalinyarada ah ee asal ahaan kasoo jeeda Soomaaliya.

Sarkaal sare oo u hadlay Booliska ayaa shaaca ka qaaday in ciidamo dheeraad ah la geeyay halka ay toogashada ka dhacday, wuxuuna tilmaamay in weli baaris ay wadaan.

Sidoo kale wuxuu intaasi ku daray in goobta la geeyay xeel-dheerayaal, si ay dabagal ugu sameeyaan dhacdadaas oo argagax ku reebtay Soomaalida kale.

Booliska ayaa sidoo kale xusay inay weli ku howlan yihiin xog uruurin rasmi ah, si macluumaad dheeri ah looga helo dhacdadaasi, ayada oo bulshada deggan magaalada loogu baaqay inay qayb ka qaataan, sidii gacanta loogu soo dhigi lahaa dambiileyaasha.

Dhacdadan ayaa wal-wal ku reebtay jaaliyadaha u badan Muslimiinta ee ay ku jirta Soomaalida, kuna dhaqan magaalada Sheffield ee ku taalla waqooyiga dalka Ingiriiska

Magaaladaan ayaa sidoo kale kamid ah magaalooyinka ay kusoo horreeyeen Soomaalida ku nool waddanka Ingiriiska, waxaana haatan soo wajahday cabsi ka dhalatay weerarkaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ciidamada booliska degmada Hodan ee gobolka Banaadir ayaa gacanta ku soo dhigay eedeysane loo haysto inuu dhac ka geystay goob ganacsi oo ku taalla degmadaas.

Ninka la soo qabtay ayaa lagu tuhmayaa inuu ka mid ahaa rag maalmihii lasoo dhaafay aad loogu baahiyey baraha bulshada iyagoo dhac u geysanaya Carwo ganacsi oo ku taalla agagaarka sarta Seybiyaano.

Booliska ayaa shaaciyey in ninkaan lasoo qabtay iyo raggii la socday ay dukaankaas ka dhaceen 3 taleefoon oo noocyadoodu ay kala ahaayeen A32, A13 iyo A33 SAMSUNG.

“Umadda Soomaaliyeed waxaan u xaqiijinaynaa in eedeysanaha gacanta booliska ku jira cadaaladda uu wajahi doono, waxaana lagu raadjoogaa raggii kale ee dhaca la geystay,” ayaa lagu yiri qoraal ka soo baxay taliska qeybta guud ee booliska gobolka Banaadir.

Booliska ayaa baahiyey sawirka ninka la soo qabtay oo sita qori AK47 ah iyo sawir laga soo jaray muuqaalkii ay ka duubtay kaamirada qarsoon eek u xireyd dukaanka ay dhacayeen, kaas oo muujinaya in ninkaan uu ahaa dablihii koowaad ee gudaha u galay dukaanka ee dhaca bilaabay.

Magaalada Muqdisho waxaa ku badan dhaca tuugada hubeysan ay u geysanayaan dadka shacabka ah, sida ganacsatada, ardayda iyo qof kasta oo ay u arkaan in uusan la heyn awood uu isaga difaaco.

Inta badan dhacaan waxaa geysta ciidamo ka tirsan dowladda, dhowr mar ayaana sidaan oo kale loo soo qabtay askar ay kaamiraduhu duubeen iyagoo dukaamo ganacsi dhacaya.

Maalmahaan dowladda Soomaaliya, gaar ahaan hey’adaha ammaanka ayaa isku howlaya inay sugaan amniga caasimadda Muqdisho, balse waxaa muuqata in ciidan ka tiran dowladda ay dhac ka geysanayaan gudaha caasimadda, taas oo fadeexad weyn ku ah ciidanka.