Muqdisho (Caasimad Online) – Taliska Mareykanka ee Afrika (AFRICOM) ayaa faah-faahin dheeraad kasoo saaray duqeyn ka dhacday magaalada Jilib ee gobolka Jubadda Dhexe.

Mareykanka ayaa shaaciyay in weerarkan laba maalmood kahor laga fuliyay Jilib, oo ah xarunta u weyn ee kooxda Al-Shabaab.

“Howl-galkan ayaa la fuliyay iyada oo la kaashanaysa dowladda federaalka Soomaaliya, AFRICOM ayaa qaaday weerar cirka ah oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab ee Soomaaliya 20-kii Maajo, 2023,” ayaa lagu yiri bayaan kasoo baxay taliska Mareykanka ee Afrika (AFRICOM).

Taliska ma shaacin bartilmaameedka rasmiga ah ee duqeynta, inkasta oo ay dowladda federaalka sheegtay in lagula beegsaday bartilmaameedyo gaar ah, islamarkaana uu geystay khasaare xooggan oo isugu jira dhimasho, dhaawac iyo xarumo la burburiyay.

Bayaanka kasoo baxay AFRICOM ayaa waxaa lagu sheegay in qiimaynta ugu horraysa ee taliska ay muujineyso in aysan jirin dad rayid ah oo ku dhaawacmay ama ku dhintay weerarkan.

“Taliska Mareykanka ee Afrika ayaa qaadaya tallaabooyin waaweyn oo looga hortagayo dhaawacyada rayidka. Ilaalinta dadka rayidka ah ee aan waxba galabsan ayaa weli ah qayb muhiim ah oo kamid ah hawl-gallada taliska, si kor loogu qaado Afrika ammaan badan oo xasilloon,” ayaa lagu yiri qoraalka AFRICOM.

Dhinaca kale, Wakaaladda wararka dawladda Soomaaliya ee SONNA ayaa goor sii horeysay baahisay in duqaynta lala beegsaday xarunta ururka Al-Shabaab ee Jilib, islamarkaan uu jiro khasaare xooggan.

Majirto faah-faahin intaas ka badan, balse waxaa la filayaa in dowladda federaalka ay soo saarto bayaan lagu faah-faahinayo howl-galkan gaarka ah ee ka dhacay Jilib.

Howl-galkan ayaa imanaya xilli ay dhawaan kooxda Al-Shabaab ay shir qarsoodi ah oo looga hadlayay waxay ugu yeerto ihaadka ka socda Bariga Afrika, kaasi oo lagu qabtay gobolka Jubbada Dhexe.

Shirkaas oo ay ka qeyb-galeen in ka badan 100 xubnood oo isugu jira madaxda, culimada iyo odayaasha kooxda Al-Shabaab, ayaa waxay warbaahinta kooxda ay shaacisay inuu ka qeyb-galay Amiirka Al-Shabaab Axmed Cumar Abuu Cubeyda.

Muqdisho (Caasimada Online) – Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa soo saartay amar cusub oo la xiriira baneynta dhul ay leedahay wasaaradda isgaarsiinta iyo teknolojiyadda oo ku yaalla Siinka-dheer ee magaalada Muqdisho.

Dhulkan oo saaran wadada Afgooye ayaa waxay wasaaradda isgaarsiinta ku wargelisay dadka degan dhulkaasi inay ka guuraan sida ugu dhaqsiyaha badan, xilli ay soo baxeyso in la isku dayayo in si sharci darro ah lagu iibiyo.

Warqad kasoo baxday wasaaradda isgaarsiinta iyo teknolojiyadda oo ujeedkiisu ahaa wargelin ayaa waxay ku wargalisay dadka Soomaaliyeed ee degan gobolka Banaadir iyo guud ahaan bulshada Soomaaliyeed in dhulkaas uu yahay hanti qaran, islamarkaana uusan beec ahayn.

Sidoo kale waxaa lagu caddeeyay qoraalka rasmiga ah ee kasoo baxay wasaaradda isgaarsiinta in aysana jirin cid loo wakiishay inay iibiso, kirayso ama ay ku manaafacaadsato.

“Iyadoo laga ambaqaadayo digniin ay wasaaradda hore u soo saartay, kuna soo baxday qoraal sumaddiisu aheyd Tix: WIT/XAG/1280/2023, kuna taariikhaysnaa 12/03/20223, waxaan markale ku celinaynaa in dhulka ama hantida ma-guurtada ah ee ku yaal Siinka Dheer R2 ee ay leedahay wasaaradda, uusan beec aheyn, aysanna jirin cid ay wasaaraddu siisay amase u wakiilatay inay iibiso amase kireyso,” ayaa lagu yiri qoraalka kasoo baxay xafiiska wasiiru-dowlaha wasaaradda isgaarsiinta iyo teknolojiyada.

Wasaaradda ayaa sidoo kale sheegtay in aysan jirin wax cadeyn ah oo ay bixisay oo ku saabsan in laga maarmay dhulkaasi danta guud ah. Sidaas darteed, wasaaradda ayaa waxay ka codsatay xafiisyada ay quseyso wargelintan kasoo baxday iyo hay’addaha amniga in ay qaadaan tallaabo kasta oo lagu hubin karo ilaalinta sharciyeed ee dhulkaasi danta guud ah.

Amarkan ayaa daba socda mid ay horay wasaaradda isgaarsiinta ay xaaladda dhulkan uga soo saartay digniin, kadib markii ay sheegtay in sifo sharci darro ah lagu iibinayo, maadama uu yahay mid dowladeed.

Si kastaba, si dhab ah looma oga illaa hadda cidda iibineysa dhulkan ay ka digtay wasaaradda, kaasi oo ay hadda dalbatay inay ka guuraan dadka degan, haddii ay ka madax adeygaana ay hay’addaha amniga ay ka qaadaan tallaabo kasta oo lagu hubinayo ilaalinta sharciyeed ee dhulkaasi, oo ah mid dan-guud ah oo ay leedahay wasaaradda isgaarsiinta.

Jilib (Caasimada Online) – Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa goordhoweyd shaacisay in la duqeeyay magaalada Jilib ee gobolka Jubadda Dhexe.

Jilib oo ah xarunta u weyn ee kooxda Al-Shabaab, ayaa waxaa weerarkan ka fuliyay ciidamada qalabka sida ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya oo kaashanaya saaxiibada caalamiga ah.

Warbaahinta dowladda ayaa shaacisay in weerarkan oo lagu beegsaday bartilmaameedyo gaar ah uu geestay khasaare xooggan oo isugu jira dhimasho, dhaawac iyo xarumo la burburiyay.

Wakaaladda wararka dawladda Soomaaliya ee SONNA ayaa intaas kusii dartay in duqaynta lala beegsaday xarunta ururka Al-Shabaab ee Jilib, islamarkaan uu jiro khasaare xooggan.

Majirto faah-faahin intaas ka badan, balse waxaa la filayaa in saacadaha soo aadan ay soo saarto dowladda faah-faahinta howl-galkan gaarka ah ee ka dhacay Jilib.

Howl-galkan ayaa imanaya xilli ay dhawaan kooxda Al-Shabaab ay shir qarsoodi ah oo looga hadlayay waxay ugu yeerto ihaadka ka socda Bariga Afrika, kaasi oo lagu qabtay gobolka Jubbada Dhexe.

Shirkaas oo ay ka qeyb-galeen in ka badan 100 xubnood oo isugu jira madaxda, culimada iyo odayaasha kooxda Al-Shabaab, ayaa waxay warbaahinta kooxda ay shaacisay inuu ka qeyb-galay Amiirka Al-Shabaab Axmed Cumar Abuu Cubeyda.

Garoowe (Caasimada Online) – Wakiiladda beesha caalamka ayaa bayaan cusub kasoo saaray doorashooyinka Puntland ee ka taagan yihiin muranka xooggan, ayada oo u muuqata inay taageertay isku dayga uu Deni ku qabanayo doorasho qof iyo cod ah.

Bayaanka ayey xubnaha beesha caalamka ku dalbadeen in dhinacyada siyaasadda ay ka shaqeeyaan sidii doorashada loogu qaban lahaa jawi nabdoon.

Beesha caalamka ayaa waxay ku wargelisay madaxweyne Saciid Deni iyo mucaaradkiisa in miiska wada-hadalka lagu xaliyo khilaafka jira, iyada oo loo marayo hanaan sharci ah.

“Ka hor doorashooyinka goleyaasha deegaanka ee Puntland ee dhacaya 25-ka Maajo, saaxiibada Soomaaliya ee beesha caalamka, waxay shacabka Dowlad Goboleedka Puntland ee Xubinta ka ah Dowladda Federaalka ku bogaadinayaan sida ay uga go’antahay inay ka mirodhaliyaan himmiladooda iyo ballanqaadyadooda dimoqraadiyadeed.”

Wakiiladda caalamiga ah ayaa waxay qireen dadaallada, sida gaarka ah uu bixiyay Guddiga Ku-Meel-Gaarka ah ee Doorashooyinka Puntland (TPEC), si looga gudbo caqabadaha waaweyn ee horyaalla u diyaargarowga dhacdadan taariikhiga ah ee doorashada tooska ah.

Sidoo kale waxaa bayaankan lagu sheegay inay ku dhiiri-gelinayaan dhammaan daneeyayaasha inay gacan ka geystaan xaqiijinta ​​sidii doorashada loogu qaban lahaa jawi nabdoon iyo in wax laga qabto su’aalaha ama khilaafaadka iman kara iyadoo loo marayo wadahadal iyo hanaanka sharciga.

Wakiiladda caalamiga ah ayaa waxa kale oo ay sheegtay inay rumeysan yihiin in khibradda ay Puntland u leedahay doorashooyinka tooska ah ay wax bari karto oo ay dhiiri-gelin karto fidinta dimoqraadiyadda Soomaaliya oo dhan, ee heer kasta oo dowladeed.

“Saaxiibda waxaa weli ka go’an inay taageeraan hannaanka dimuqraadiyeynta Soomaaliya.”

Bayaankan ayaa waxa uu imanaya maalmo kadib markii dalal ay kamid yihiin, Mareykanka, UK, Switzerland, Sweden, Danmark, Norway, Germany iyo weliba Midowga Yurub ay walaac ka muujiyeen xiisadda ka dhalatay khilaafka doorashada Puntland.

Dhowaan ayay ahayd markii Madasha Siyaasadda Puntland oo ay ku mideysan yiihiin xubnahaha mucaraadka ay hortimid doorashooyinka golaha deegaanka ee Puntland, kadib shirweyne xasaasi ah oo ay ku yeesheen Garoowe, kaas oo ay kasoo saareen bayaan culus.

Byaaankan ayaa waxa si wada-jir ah u soo saaray: Hawlgalka Kalaguurka Midowga Afrika ee Soomaaliya (ATMIS), Belgium, Denmark, Jabuuti, Itoobiya, Wafdiga Midowga Yurub, Finland, Faransiiska, Jarmalka, Urur-Goboleedka (IGAD), Ireland, Talyaaniga, Boqortooyada Sacuudi Carabiya, Holand, Norway, Ururka Iskaashiga Dalalka Islaamka (OIC), Ruushka, Iswiidhan, Turkiga, Boqortooyada Midowday ee Britain, Dowladda Maraykanka, iyo Qaramada Midoobay.

Muqdisho (Caasimada Online) – Maxkamadda Ciidamada Qalabka Sida ee Soomaaliya ayaa maanta xukuno kala duwan ku riday askartii ka dameeysay weerarkii isgoyska Siinaay ee magaalada Muqdisho.

Weerarkaas oo 27-kii bishii February ee sanadkaan lagula beegsaday guddoomiyaha degmada Yaaqshiid Saleemaan Maxamuud Fargax, ayaa waxaa ka dhashay khasaaro isugu jira dhimasho iyo dhaawac oo soo gaaray askar kamid aheyd ilaalada guddoomiyaha.

Sidoo kale guddoomiyaha degmada Yaaqshiid ayaa isna dhaawacmay ku dhaawacmay iyo dad shacab ah oo isgoyska ku sugnaa.

Xukunka maxkamadda maanta kasoo baxay ayaa waxa uu udhigna sidan;

1. Cabduqaadir Xasan Cabdulle Sheelaro oo ah askariga koowaad ee loo haysto weerarkasi ayaa lagu xukumay dil toogasho ah.

Ninkan ayaa waxa uu qori dhashiiko ah ku dilay lix ruux oo lagu kala sheegay Ilhaan Cabdijamaal Maki oo aheyd hooyo uur laba bilood leh, Cabdullaahi Cabdi Maxamuud oo ahaa darawal gaari, Ilyaas Axmed Nuur, Ayuub Daa’uud Xuseen, Cabdikhadar Maxamed Xuseen  iyo Isaaq Xuseen Maxamuud oo isagna ahaa darawaliinta ku shaqeysta mootooyinka bajaajta.

2. Axmed Mire Cismaan Fiidow, Maxamuud Cabdi Maxamed, Cabdullaahi Cismaan Isaaq Ibraahim oo loo heysto inay dileen Cabdullaahi Maxamuud Huubleey iyo Daahir Xuseen Axmed Dooli oo ka tirsanaa ciidamada ilaalada guddoomiyaha degmada Yaaqshiid, iyaga oo is-dhiibay, waxaana lagu xukumay dil toogasho ah.

3. Ayaanle Maxamed Diiriye Warsame iyo Sayid Cali Cabdullaahi Abshir oo loo heysto in mid uu riday xabadii ugu horreysay midna uu isku dayay marin habaabinta Garsoorka ayaa lagu xukumay min Shan sano oo xabsi ciidan ah.

4. Sidoo kale, maxkamadda ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya ayaa xukun min saddex sano oo xabsi ciidan ah ku riday Cabdikariin Shaafici Cismaan, Cabdullaahi Cali Isxaaq, Cabdikariin Maxamed Siyaad, Cabdullaahi Xersi Geedi, Maxamed Cali Cabdullaahi oo lagu helay falal ay kamid yihiin, handadaad, amar diido Cciidan iyo inay u dhaqmeen sida maleeshiyaad oo kale.

Maxkamadda ciidamada qalabka sida ayaa ugu dambeyntiina waxay siideysay Axmed Cali Axmed Maxamuud (Macalinka) oo wax dambi ah lagu waayay, sida uu warbaahinta u sheegay guddoomiyaha maxkamadda ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya Xasan Cali Nuur Shuute.

Garoowe (Caasimada Online) – Taliye ku-xigeenkii hore ee ciidanka ilaaladda ee garoonka diyaaradaha ee magaalada Garoowe ayaa maanta lagu dilay magaalada Garoowe ee xarunta dowlad-goboleedka Puntland.

Dilka sarkaalkan ayaa waxaa kasoo baxaya warar kala duwan, waxayna qaarkooda sheegayaan inuu u geeriyooday tacshiirad ay ku fureen maleeshiyad ka amar qaata siyaasiyiinta mucaaradka ee diidan qorshaha doorasho ee madaxweyne Saciid Deni.

Xiddigle Xayle Carabay Xiireey ayaa la sheegay in xilliga falka uu dhacay uu ku sugnaa aagga garoonka diyaaradaha, mana jirto wax faah-faahin rasmi ah oo laga helayo dilkiisa.

Wararka ayaa intaas kusii daraya in meydka sarkaalkan uu hadda yaallo isbitaalka guud ee Garoowe. Halkaas oo sidoo kale maalmihii tegay ay talaagad ku jireen laba askari oo ku dhintay iska hor-imaad doorashada la xiriiray oo ka dhacay isla magaalada Garoowe ee xarunta dowlad-goboleedka Puntland.

Dilka sarkalkaan ayaa yimid xilli ay socotay waan-waan iyo dhex-dhexaadin lagu soo afjarayo khilaafka ka dhashay doorashada Puntland, islamarkaana siyaasiyiinta mucaaradka lagu qancinayo inay joojiyaan is hor istaagga ay ku sameynayaan doorashada golaha deegaanka ee Puntland ka dhacay dhacaya 25-ka bishan May.

Isimida waan-waanta ka dhex wada mucaaradka iyo Deni ayaa dhawaan ku dhawaaqay in doorashada goleyaasha deegaanka Puntland qabsoonto, kadib la iskugu yimaado wada-tashi guud iyo halka la aadayo 8-da Janaayo ee 2024-ka.

Si kastaba, Xiisadda ka taagan doorashada Puntland ayaa u muuqata mid kasii dareysa, iyada oo duleedka bari ee magaalada Garoowe ay ku sugan yihiin ciidamo ka amar qaata mucaaradka, si ay isku hortaagan sanaaduqda doorashada ee loo gudbinayo degmooyinka kale ee gobolka Nugaal.

Dalabka u weyn ee mucaaradka ayaa ah “in mugdi la galin doorashada madax-tinimada ee 2024-ka,” iyaga oo kasoo horjeeda in ururada siyaasadu wax go’aan ah ku yeeshaan doorashadaasi.

Muqdisho (Caasimada Online) – Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Mudane Xamza Cabdi Barre iyo wafdi uu hoggaaminayo ayaa maanta u ambabaxay magaalada Sharm El-Sheikh ee dalka Masar.

Ra’iisul Wasaaraha ayaa halkaas waxa uu kaga qayb-galaya shir madaxeed looga hadlayo isku dubaridka ganacsiga gaarka loo leeyahay, si ay door uga qaataan dadaallada wax looga qabanayo saameynta isbeddelka cimilada.

Kulanka oo ah midka sanadlaha ee Bangiga Horumarinta Afrika ayaa sidoo kale madaxdu uga doodi doontaa caqabadaha heysta dhaqaalaha adduunka iyo doorka bangiyada horumarinta ee caalamiga ah.

Safarkan ayaa kusoo aadaya xilli madaxweynaha Jamhuuriyadda uu ka maqan yahay dalka, islamarkaana uu safar qarsoodi ah ku tegay dalka Imaaraadka Carabta, sida ay ogaatay Caasimada Online.

Magaalada Sharm El-Sheikh ee dalka Masar, ayaa waxa hore ugu sugna wasiirka maaliyadda Soomaaliya Dr. Cilmi Maxamuud Nuur, kadib markii uu shalay halkaasi kaga qayb-galay shir gaar ah oo ay isugu yimaadeen wasiirada maaliyadda iyo madaxda bangiyada dowliga ah ee dalalka Bariga Afrika oo Soomaaliya ay xubin muhiim ah ka tahay.

Hague (Caasimada Online) – La-taliyaha Madaxweynaha Golaha ee Maxkamadda Dambiyadda Caalimiga (ICC) Mudane Mahad Axmed Xaaji ayaa war qoraal ah oo uu soo saaray waxa uu kaga hadlay muhiimadda ay Soomaaliya u leedahay inay ku biirto ICC. 

Qoraal uu soo dhigay Twitter-ka ayaa waxa uu la-taliyaha  ugu baaqay dowladda uu hogaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh  in miiska lasoo saaro islamarkaana la ansixiyo kamid noqoshada ICC. 

Waxa uu Mahad Xaaji xusay in xildhibaano badan oo ka tirsan Golaha Shacabka inay doonayaan arrintan si loo helo cadaalad iyo isla xisaabtan lagana hortago danbiyada dagaal (War Crimes) ee aan xal loo helin ee ka dhaca Soomaaliya. 

Waxa uu sidoo kale Dowladda ugu baaqay in ay horgeyso Xeerka dambiyada dagaal ee la yiraahdo Rome Statute, loona baahan yahey in la horkeeno Baarlamaanka inta aan la furin 29 May si loogu daro ajendaha. 

Mudane Mahad Axmad Xaaji wuxuu ugu baaqey in xukumadda uu hogaamiyo ra’iisul wasaare Xamza Cabdi Barre iyo Villa Somalia in lasoo dedajiyo  xeerarkan, waxaana uu uga  digey dib u dhac in aan lagu sameyn kuna bogaadiyey.

Ansixinta Xeerka waa shaqo Baarlamaan sida ku xusan marka dal uu doonayo in uu ka mid noqdo ICC. Waxa uu tilmaamay in dowlada aysan ansixi karin  Xeerka danbi dagaal ilaa laga soo bilaabey 2002, dowlada doorkeeda waa gudbiyaha natiijada iyo horgeynta Baarlamaanka oo kaliya. 

Soomaaliya waxaa saaran cunaqabateynta hubka taas oo ay Golaha Amaanka ay saareen, waxaana haddii ay ku biirto maxkamadda ay suuragal tahay in laga qaado.

Abu Dhabi (Caasimada Online) – Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud ayaa saaka safar aan la shaacin ku aaday dalka isu-tagga Imaaraadka Carabta, sida ay ogaatay Caasimada Online.

Safarkan, oo ah mid qarsoodi ah oo aan si rasmi ah loo shaacin, ayaa waxa uu imanaya maalmo kadib markii uu madaxweynaha booqasho rasmi ah ku tegay dalka Qatar, halkaasi oo si weyn loogu soo dhaweeyay.

Safarkan uu saaka ugu ambabaxay Imaaraadka Carabta ayaa noqonaya safarkii afaraad oo madaxweynuhu ku tago dalkaasi, muddo sanad ah oo uu xafiiska joogo, tan iyo markii dib loo doortay ee 15-ka May ee 2022-ka.

Safarkan ayaa imanaya xilli labada dal uu ka dhaxeeyo xiriir wanaagsan, islamarkaana ay gaareen heshiis militeri oo dowladda federaalka Soomaaliya ka saacidaya la-dagaalanka Al-Shabaab iyo qorshaheeda xasillinta caasimadda.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa dhawaan qiray in Imaaraadka uu Soomaaliya soo garab istaagay xilli ay aad ugu baahneyd, ayna tahay in sida ugu haboon looga faa’iideysto fursada uu siiyay dalkeena iyo kuwa kale ee caalamka ahba ay la garab taagan yihiin.

Iskaashiga cusub ee Imaaraadka iyo Soomaaliya ayaa sidoo kale waxa uu DF ka caawin doona in ay abuurto ciidamo ku filan, si ay si buuxda ugala wareegto howl-gallada amniga ee ATMIS, si waafaqsan aragtidda dowladda ee amniga.

Soomaaliya ayaa rabta inay dhameystirto diyaarinta ciidan ku dhaw 15,000 askari sanadkaan aan ku jirno ee 2023-ka, sida uu kal hore shaaciyay madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud.

Si kastaba, Isku-haynta Qatar iyo Imaaraadka waa tijaabo gaar ah xilligaan, waxaana isha lagu wada haya qaabka sida uu madaxweyne Xasan Sheekh u wada hanan karo cilaaqaadka Doha iyo Dubia.

Muqdisho (Caasimada Online) – Warar kala duwan ayaa kasoo baxaya khasaaraha ka dhashay qaraxyo maanta siyaabo kala duwa uga dhacay degmooyin ka tirsan gobolka Banaadir, kuwaas oo ahaa nooca miinada ee dhulka lagu aaso, meelaha fogna laga hago.

Qaraxa koowaad ayaa ka dhacay degmada Dayniile, waxaana lagu soo warramayaa in lala beegsaday gaari ay la socdeen ciidamo ka tirsan kuwa Boolis Milataaro, xilli ay marayeen laamiga dheer ee degmada Dayniile, gaar ahaan halka loo yaqaano Ceel Ifis.

Gaariga la qarxiyay oo ahaa nooca ay Soomaalida u taqaano Qooqan ayaa waxaa soo gaaray burbur, waxaana sidoo kale dhimasho iyo dhaawac noqday askartii la socotay.

Inta la xaqiijiyay waxaa qaraxan ku dhintay ugu yaraan illaa laba askari, halka ay ku dhaawacmeen saddex kale oo kamid ahaa ciidamada la socday baabuurka la qarxiyay.

Sidoo kale waxaa goobta gaaray ciidamo ka tirsan kuwa ammaanka oo dhaawacyada iyo maydadka kasoo qaaday halkaasi, kuwaas oo la geeyay qaar kamid ah isbitaallada Xamar.

Waa qaraxii labaad ee magaalada Muqdisho lagula eeganayao ciidanka cusub ee Boolis Milataari, tan markii lagu wareejiyay amniga Muqdisho, waxayna ahayd todobaadkii hore markii Cabdi Bile ay leeyihiin lagu qarxiyay degmada Kaxda ee gobolka Banaadir.

Dhanka kale, qarax labaad ayaa lagu soo warramayaa inay fashliyeen ciidamada ammaanka, kaas oo ay ku qarxiyeen gudaha dgemada Wadajir ee gobolka Banaadir.

Taliska Booliska Gobolka Banaadir oo qoraal soo saaray ayaa shaaca ka qaaday inay ka hortageen qaraxa, isla-markaana uusan geysan wax khasaare ah.

“22-05-2023 Abaaro 09:20am Ciidanka Boliiska degmada Wadajir oo kaashanaya dadka deegaanka ayaa ka war helay miino ay khawaarijtu dhigeen guri daaqadiis, waxaana lagu guuleystay in laga hor tago isla markaana si nabad ah lagu qarxiyo ayadoon cidna waxyeelo kasoo gaarin” ayaa lagu yiri qoraal kooban oo kasoo baxay Taliska Booliska.

Muddooyinkii u dambeeyay ayaa waxaa caasmada ka socday howlgallo ballaaran oo amni xaqiijin ah, kuwaas oo lagu fashiliyay weeraro, laguna qabtay hub loo waday Al-Shabaab.

Muqdisho (Caasimada Online) – Xildhibaan Dayax Cumar oo ka tirsan Golaha Shacabka Soomaaliya oo qoraal kooban ku daabacay bartiisa Facebook-giisa ayaa ku shaaciyay xog la xiriirta hubkii maalmo kahor lagu qabtay gudaha dekedda weyn iyo garoonka Muqdisho.

Xidlhibaanka ayaa xusay in hubkan iyo saanaddda ciidan ee la qabtay loo waday SSC-Khaatumo, isaga oo dalbaday in loo fasaxo.

Sidoo kale wuxuu weerar ku qaaday mas’uuliyiinta dowladda federaalka iyo taliska NISA, isaga oo sheegay in ujeedkooda uu ahaa igu sawir, sida uu hadalka u dhigay.

“Dadka SSC. Halgan adag ayay ku jiraan agabkoodana waa u bahan yihiin haloosiidayo, Waxii la-isku sawirikaray waa laysku sawiray,!!” ayuu qoraalkiisa ku yiri xildhibaan Dayax.

Sidoo kale wuxuu intaasi kusii daray ‘Amniga iyo shaqada dadka loohayo ka-runsheegid ayay u baahan tahay, Cajiib waaye,”.

Dhinaca kale wasiir ku xigeenka wasaaradda warfaafinta Soomaaliya, Cabdiraxmaan Yuusuf (Al-Cadaala) oo isna hal eray soo qoray ayaa xildhibaanka ugu jawaabay ‘Af Khawaarij’.

Waxaa sidoo kale ka falceilyay arrintan guddoomiye ku xigeenkii hore ee amniga iyo siyaasadda ee gobolka Banaadir, Cali Yare Cali oo isna usii jawaabay wasiir Al-Cadaala.

“In qofkii hadlaba shabadda “Khawaarij” lagu dhufto waxay nuxurka ka qaadeeysaa dagaallan Khawaarijta lagula jiro, waxayna su’aal gelin doontaa qaarka khawaarij ka tirsan ee mustaqbalka la soo qaban doono” ayuu qoraalkiisa ku yiri siyaasiga Cali yare Cali.

Sidoo kale wuxuu hoosta ka xariiqay in mas’uuliyiinta dowladda federaalka ee haatan xafiiska jooga looga baahan yahay inay adkeysi u yeeshaan dhaliilaha loo jeedinayo

“Waxaa masuuliyad iyo ragganimo ah in dhaliisha adkeeysi iyo dul loo yeesho – waana nacasnimo iyo liidnaansho in masuuliyiin muddo (5) Shan sano ah banaanka iyo idaacadaha dhaliil la taagnaa ay muddo sannad ah u gegsan waayaan dhaliisha saaxiibada ka feker duwan.” ayuu mar kale qoraalkiisa ku yiri siyaasiga caanka ah ee Cali Yare Cali.

Dooddan ayaa ka dhalatay howlgal culus oo ay NISA ka sameysay garoonka iyo dekedda weyn, kaas oo lagu soo qabtay huba ay dowladda sheegtay in loo waday Al-Shabaab.

Bu’aale (Caasimada Online) – Kooxda Al-Shabaab ayaa baahisay war-murtiyeed laga soo saaray shirweynihii labaad ee wada-tashiga wax ay kooxdu ugu yeertay Jihaadka ka socda Bariga Afrika, kaasi oo ka qabsoomay gobolka Jubbada Dhexe.

Shirkan oo ay ka qeyb-galeen in ka badan 100 xubnood oo isugu jira madaxda, culimada iyo odayaasha kooxda Al-Shabaab, ayaa sidoo kale waxaa qeyb ka ahaa Amiirka kooxda, Axmed Cumar Abuu Cubeyda, waxaana laga soo saaray bayaankii ugu cuslaa ee kooxda kaga jawaabeyso gulufka dagaal ee uga socda qeybo badan oo dalka.

Kooxda ayaa waxay sheegtay in dowladdaha shisheeya oo gacan ka helaya tan Soomaaliya ay soo qaadeen duullaan ballaaran oo ay ku sheegtay in lagu beegsanayo caqiidada, dhaqaalaha iyo deegaanada Muslimiinta, “waa lama huraan in dhexda u xirtaan difaaca dhulkooda.”

Bayaanka kasoo baxay shirweynaha Al-Shabaab oo u muuqda mid ay taageero ugu raadsanayaan dagaalka ku socda ayaa waxay ku sheegtay in maleeshiyaadkeeda iyo guud ahaan dadka Soomaaliyeed ay si wada-jir ah uga qeyb qaataan ka hortagga iyo fashilinta wejiga labaad ee gulufka dagaal, sida lagu yiri bayaanka.

Sidoo kale waxay ku sheegeen in ka qeyb ahaanshaha ciidamada Itoobiya ee wejiga labaad ee dagaalka uu ku saleysan yahay damac dhul ballaarsi oo soo jireen ah oo daba socda sheegashadooda lahaanshaha Zeylac, Muqdisho iyo Balcad, sida lagu yiri bayaanka kooxda Al-Shabaab.

War-murtiyeedka kasoo baxay shirweynaha Al-Shabaab ayaa waxa kale oo lagu weeraray dowladda Imaaraadka Carabta, oo xilligaan kaalin mug leh ku leh dagaalka socda, dowladda federaalka ka taageeraysa tababarka iyo kharashaadka ku baxaya ciidamada cusub ee qeybta ka noqoneysa qorshaha dowladda ee dagaalka iyo xasillinta caasimadda.

“Imaaraadku waa dubbaha Yahuudda iyo Mareykanka u adeegsadaan gumeynta iyo gumeysashada umadda, fara-gelinta ay Soomaaliya ku haysana ay tahay mid ay ku abuureyso maleeshiyaad lamid ah kuwii ay ka sameysay Yemen, Liibiya iyo Suuriya, kuwaas oo markii ay burburisay ay gacanta u gelisay cadowgoodii soo jireen ahaa,” ayaa lagu yiri qoraalka kooxda Al-Shabaab.

Kooxda ayaa waxa kale oo si weyn uga gil-gilatay dagaalka dhaqaale ee ka wajaheyso dowladda federaalka, kaasi oo laga gaaray guul wax ku ool, sida ay kal hore sheegtay dowladda federaalka Soomaaliya.

Shabaab ayaa ku tilmaamtay dagaalka dhaqaale ee ka dhanka ah mid lagu beegsanayo dhaqaalaha iyo ganacsiga dadka Soomaaliyeed iyo qorshe ay gacmo kale ku doonayaan inay ku bililiqeystaan hantida umadda, sida ay hadalka u dhigeen.

Si kastaba, Shirweynaha laga soo saaray war-murtiyeedkan oo ahaa mid qarsoodi ah ayaa waxaa la sheegay inuu ka dhacay deegaan kamid ah Jubbada Dhexe, waxaana ka dhex muuqday sawirada laga baahiyay dhamaan culimada kooxda Al-Shabaab ka tirsan.

Muqdisho (Caasimada Online) – Waxaa maalmo kahor dalka Uganda tababar heer sare ah loogu soo xiray ciidamo cusub oo qeyb ka ah kumanaanka askari oo dowladda Imaaraadka Carabta ay taageerayso.

Ciidamadan oo tababarka loo soo xiray Jimcihii ayaa waxaa la sheegay inay yihiin urur gaar ah (special force) oo ka tirsan ciidamada xoogga dalka, islamarkaana la siiyay tababar dheeraad ah oo heerkiisu aad u sareeyo, kaasi oo muddooyinkii dambe ku qaadanayeen dalka Uganda.

Imaaraadka Carabta ayaa iyadu bixinaysa kharashka ku baxaya tababarka ciidamada lagu tababarayo dalka Uganda, ayada oo arrintaan qeyb ka tahay heshiis iskaashi oo Imaaraadku ku taageerayo dhismaha dowladnimada.

Sidoo kale waxay ciidamadan kamid yihiin illaa 12,000 askari dowladda Imaaraadka Carabta ay kharashkooda iyo hubkooda bixineyso, loona tababarayo dowladda federaalka Soomaaliya, kuwaasi oo tababarkooda uu ka dhacayo dalka Uganda, Masar, Itoobiya iyo Eritrea.

Ciidamadii ugu horreeyay oo lagu soo tababaray dalka Uganda ayaa billooyin kahor laga howl-galiyay magaalada Muqdisho, ayada oo tan iyo intii ay la wareegeen ammaanka caasimadda wax weyn ka beddelay, markaas oo ay aad u yaraadeen qaraxyadii iyo dilalkii ka dhici jiray caasimadda, kadib markii ay kordhiyeen baaritaanada.

Hase yeeshe ciidamadan cusub ee tababarka loogu soo xiray Uganda ayaa la sheegay inay lamid aheyn kuwii hore ee caasimadda ka howl-galayay ee ahaa Booliska Milateriga, waxayna iyagu ka howl-gali doonaan gobollada ka baxsan caasimadda, islamarkaana waxay ku biiri doonaan dagaalka kooxda Al-Shabaab ka dhanka ah.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda ayaa dhawaan qiray in Imaaraadka uu Soomaaliya soo garab istaagay xilli ay aad ugu baahneyd, ayna tahay in sida ugu haboon looga faa’iideysto fursada uu siiyay dalkeena iyo kuwa kale ee caalamka ahba ay la garab taagan yihiin.

Soomaaliya iyo Imaaraadka ayaa hore u gaaray heshiis iskaashi oo si gaar ah u quseeya dhinacyada iskaashiga militeriga, amniga iyo la-dagaalanka argagaxisada, kaasi oo uu qalinka ku duugay wasiirka gaashaandhiga Soomaaliya.

Heshiiskan ayaa dowladda Soomaaliya ka caawin doona in ay abuurto ciidamo ku filan, si ay si buuxda ugala wareegto howl-gallada amniga ee ATMIS, si waafaqsan aragtidda dowladda ee amniga.

Soomaaliya ayaa rabta inay dhameystirto diyaarinta ciidan ku dhaw 15,000 askari sanadkaan aan ku jirno ee 2023-ka, sida uu kal hore shaaciyay madaxweynaha Soomaaliya Mudane Xasan Sheekh Maxamuud.

Si kastaba, Soomaaliya ayaa haatan ku jirta xaalad dagaal, waxaana qeybo badan oo kamid ah gobollada dalka ka socdo howl-gallo ballaaran oo ka dhan ah kooxda Al-Shabaab, ayada oo dhawaan uu si rasmi ah u billaaban doono wejiga labaad ee dagaalka oo ay qeyb ka noqonayaan ciidamo ka socda dalalka deriska.

Muqdisho (Caasimada Online) – Faahfaahino dheeraad ah ayaa kasoo baxaya howlgal culus oo ay xalay ciidamada ammaanka Soomaaliya ka sameeyeen qaybo kamid ah degmada Howlwadaag ee gobolka Banaadir, kaas oo lagu soo qabtay xubno Shabaab ah.

Qoraal kasoo baxay Taliska Booliska Gobolka Banaadir ayaa waxaa lagu sheegay in howlgalkan lagu soo qantay laba eedeysane oo la xiriiriyay inay yihiin Al-Shabaab.

“Howlgal ka dhacay deggmada Howlwadaag  ayaa lagu soo qabtay 2 eedeysane oo la rumeysanyahay in ay Khawaarij yihiin” ayaa lagu yiri qoraalka kasoo baxay Booliska.

Sidoo kale taliska ayaa intaasi kusii daray in howlgalkan oo si gaar ah uga dhacay waaxda Saqawadiin lagu soo qabtay maandooriye isugu jiro Qamri iyo Calaq.

“Ciidanka Amaanka ayaa caawa fiidkii howlgalka Ciiltire ku soo qabtay Maandooriyaha (Qamri iyo Calaq) Dagmada Howlwadaag, gaar ahaan Waaxda 2-aad ee Saqawadiin.” ayaa mar kale yiri warsaxaafadeedka kasoo baxay Taliska Qaybta Booliska ee Gobolka Banaadir.

Booliska ayaa sidoo kale tilmaamay in howlgalkan oo lagu magacab Ciiltire uu sii socon doono, isla-markaana ay ka qayb qaadan ciidamada cusub Boolis Milataaro.

Ujeedka ayaa ah sidii loo xaqiijin lahaa amniga, loona ciribtiri lahaa burcaddam maandooriyaha iyo ciyaal-weerada, sida lagu sheegay warsaxaafadeedka.

“Howlgalka Ciiltire ee Ciidanka Boliiska, NISA iyo Polizia Militare ayaa ujeedkiisu yahay Xaqiijinta Amniga, Ciribtirka Khawaarijta, Burcadda Iyo Maandooriyaha. Sidoo kale, waxaa lala soo qabtay eedeysanihii waday maandooriyaha” ayaa lagu soo gabagabeeyay qoraalka.

Maalmihii u dambeeyay ayaa waxaa caasmada ka socday howlgallo ballaaran oo amni xaqiijin ah, kuwaas oo lagu fashiliyay weeraro, laguna qabtay hub loo waday Al-Shabaab.

Si kastaba, howlgalladan iyo qorshaha cusub ee ay la timid dowladda federaalka Soomaaliya ayaa keenay degnaasho iyo xasilooni ay dareemeen shacabka Muqdisho.